Regionun açarı kimin əlindədir?

Bakı:

29 °C

46 %

7 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Siyasət / Regionun açarı kimin əlindədir?

Regionun açarı kimin əlindədir?

12.03.2022 [00:01]

Bakı ilə Ankara bölgədə yeni nizam yaradır

Azərbaycan İkinci Qarabağ müharibəsində qələbə qazanmaqla bütöv bir regionu - Cənubi Qafqazı sülh, sabitlik və əməkdaşlıq məkanına çevirmək istiqamətində dayanıqlı zəmin - əlverişli şərait formalaşdırdı. Artıq regionda postmüharibə mərhələsidir və yeni geostrateji reallıqların müəllifi Bakıdır. Azərbaycan sülh müqaviləsinin imzalanması, kommunikasiyaların bərpası, Türkiyə ilə ortaq təşəbbüs əsasında “3+3” formatında yeni əməkdaşlıq platformasının yaradılması kimi istiqamətlərdə fəallıq nümayiş etdirməklə regionda yeni düzən - nizam formalaşdırır. Üstəlik, bu geosiyasi fəaliyyət təkcə Cənubi Qafqaz ölkələri deyil, bir çox dövlətlər, o cümlədən güc mərkəzləri üçün strateji maraqları təmin etmək baxımından cəlbedici və faydalıdır.

Nurlan QƏLƏNDƏRLİ

Məsələ ondadır ki, Azərbaycan müharibənin bitməsi - yeni mərhələnin başlanması reallığını qəbul etdirib, yeni strateji yanaşmaların ortaya qoyulmasını zərurətə çevirib. Yeni əməkdaşlıq mühiti həm region dövlətləri, həm də bölgədənkənar qüvvələr üçün strateji şans - tarixi fürsətdir. Əsas məsələ postkonflikt dövründə regionun geostrateji dizaynında fəal iştirak etmək və ya prosesə dəstək verməkdir. Elə bu gün istər Qərb dövlətləri, istər Rusiya və digər bir sıra güc mərkəzləri, istərsə də Avropa İttifaqı kimi qurumlar tərəfindən sərgilənən mövqe deməyə əsas verir ki, yeni reallıqlar fonunda bölgəyə maraq və diqqət artır. Bu gün Cənubi Qafqazın beynəlxalq ictimaiyyətin geosiyasi diqqət mərkəzində olması, güc mərkəzlərinin bölgədə cərəyan edən proseslərdə fəal iştirak istəyi bölgədə yeni təhlükəsizlik və əməkdaşlıq arxitekturasının formalaşmasında yer almaq niyyəti ilə əlaqədardır. Hər halda, mövcud reallıqlar fonunda və yeni geostrateji şəraitdə belə bir seçim geosiyasi mərkəzlər üçün siyasi prestij və əlavə iqtisadi imkanlar gətirər. Xüsusilə də nəzərə almaq gərəkdir ki, bir-biri ilə rəqabət və mübarizə şəraitində olan qüvvələr yeni mərhələdə yaranmış situasiyadan geoiqtisadi imkanlarını genişləndirmək üçün istifadə etmək niyyətindədirlər.

Paralel olaraq Bakı ilə Ankaranın birgə təşəbbüsləri - fəallığı bölgədə gərginliyin öz yerini anlaşma və uzlaşmaya verməsinə zəmin formalaşdırıb. Sirr deyil ki, regionda qlobal əhəmiyyətli yeni geostrateji konfiqurasiyanın formalaşmasında Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqliyi aparıcı amil kimi çıxış edir. Vacib məqamlardan biri budur ki, iki dost, qardaş və strateji tərəfdaş ölkənin geosiyasi iradəsi nəticəsində kommunikasiya xətlərinin bərpası, yeni nəqliyyat dəhlizinin yaradılması mühüm siyasi və iqtisadi dividendlər, yaxşı perspektivlər vəd edir. Zəngəzur dəhlizinin yaradılması isə Avrasiyada yeni çoxvektorlu işbirliyinin əsasının qoyulmasıdır. Asiyadan Avropaya doğru uzanan geniş coğrafiyada bir çox dövlət bu geostrateji proyektin reallaşmasında maraqlıdır.

Azərbaycan ilə Türkiyə, eyni zamanda, regional təhlükəsizlik mühitini yenidən dizayn edirlər. İki ölkə arasında Şuşa Bəyannaməsinin imzalanmasını da bu səpkidə xüsusi vurğulamaq gərəkdir. Şübhəsiz ki, Bəyannamə regionun yeni geostrateji reallıqlarını təsdiqləyən sənəd, eləcə də qardaş ölkələrin strateji tərəfdaşlığının zirvəsidir. Şuşa Bəyannaməsi müstəsna tarixi, mənəvi, siyasi önəmi ilə yanaşı, mühüm hərbi-strateji əhəmiyyət daşıyır. Sənəddə müharibədən sonrakı mərhələdə Qafqaz regionunda sabitliyin, təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi, bütün iqtisadi-nəqliyyat əlaqələrinin bərpası, eləcə də region dövlətləri arasında münasibətlərin normallaşdırılması və uzunmüddətli sülhün təmin edilməsi istiqamətində birgə səylərin artırılmasının zəruriliyi əksini tapıb. Önəmli detallardan biri Şuşa Bəyannaməsinin imzalanması ilə hər iki ölkənin yeni hərbi-siyasi təhlükəsizlik çətiri formalaşdırması - yeni milli və regional təhlükəsizlik mexanizmi yaratmasıdır.

Beləliklə, regionun açarı Bakı ilə Ankaranın əlindədir. Bu iki güc mərkəzinin ortaq yanaşması - birgə təşəbbüsləri geosiyasi fəallığın artmasını, bölgənin işbirliyi və inteqrasiya məkanına çevrilməsini şərtləndirir. Bir sözlə, Azərbaycan ilə Türkiyə yeni regional nizam yaradır.

Paylaş:

Baxılıb: 1330 dəfə