Şuşa Bəyannaməsi: Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqliyinin yeni tarixi mərhələsi

Bakı:

22 °C

66 %

5 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Şuşa Bəyannaməsi: Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqliyinin yeni tarixi mərhələsi

Şuşa Bəyannaməsi: Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqliyinin yeni tarixi mərhələsi

12.06.2026 [10:08]

2021-ci il iyunun 15-də Qarabağın incisi, Azərbaycanın tarixi və mədəniyyət mərkəzlərindən biri olan Şuşa şəhərində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Recep Tayyip Erdoğan tərəfindən imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi müasir dövrdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin ən mühüm siyasi sənədlərindən biri kimi tarixə düşmüşdür. Milli Qurtuluş Günündə imzalanan bu sənəd iki qardaş dövlət arasında mövcud olan dostluq, qardaşlıq və strateji tərəfdaşlıq münasibətlərini daha yüksək səviyyəyə – rəsmi müttəfiqlik mərhələsinə yüksəltmişdir.

Azərbaycan və Türkiyə xalqları əsrlər boyu ortaq tarix, dil, din və mədəni dəyərlərlə bir-birinə bağlı olmuşdur. Müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Azərbaycanın beynəlxalq arenada qazandığı uğurlarda Türkiyənin siyasi və mənəvi dəstəyi daim hiss edilmişdir. Xüsusilə 2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi dövründə Türkiyənin Azərbaycana göstərdiyi qətiyyətli dəstək iki ölkə arasındakı münasibətlərin nə qədər möhkəm təməllər üzərində qurulduğunu bir daha nümayiş etdirmişdir. Şuşa Bəyannaməsi isə bu münasibətlərin hüquqi və siyasi əsaslarını daha da gücləndirmişdir.

Sənədin əsas istiqamətlərindən biri təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsidir. Bəyannamədə tərəflərin milli maraqlarına, müstəqilliyinə, suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə qarşı yönələn təhdidlərə qarşı birgə fəaliyyət göstərmək niyyəti açıq şəkildə ifadə olunmuşdur. Bu, yalnız iki dövlət arasında hərbi əməkdaşlığın genişlənməsi deyil, həm də regionda sülh və təhlükəsizliyin qorunmasına xidmət edən mühüm mexanizm kimi çıxış edir. Müasir dövrdə geosiyasi proseslərin sürətlə dəyişdiyi şəraitdə belə bir strateji müttəfiqliyin mövcudluğu hər iki ölkənin təhlükəsizlik imkanlarını daha da artırır.

Şuşa Bəyannaməsi iqtisadi əməkdaşlıq sahəsində də geniş perspektivlər açmışdır. Sənəddə qarşılıqlı investisiyaların təşviqi, sənaye sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi və yeni iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi əsas prioritetlər kimi müəyyən edilmişdir. Azərbaycan və Türkiyə arasında mövcud olan iqtisadi tərəfdaşlıq son illərdə sürətlə inkişaf etsə də, Bəyannamə bu əlaqələrin daha sistemli və uzunmüddətli xarakter almasına zəmin yaratmışdır.

Enerji sahəsində əməkdaşlıq sənədin mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan uzun illərdir ki, Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir. Türkiyə isə Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm enerji və nəqliyyat qovşağıdır. Hər iki ölkənin birgə həyata keçirdiyi enerji layihələri regionun iqtisadi inkişafına ciddi töhfələr verir. Şuşa Bəyannaməsi bu əməkdaşlığın gələcəkdə daha da genişləndirilməsini, yeni enerji marşrutlarının və yaşıl enerji layihələrinin həyata keçirilməsini nəzərdə tutur.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da sənədin əsas hədəfləri sırasındadır. Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı, Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutlarının genişləndirilməsi və regional kommunikasiya xətlərinin bərpası Azərbaycan ilə Türkiyənin geostrateji əhəmiyyətini daha da artırır. Bu istiqamətdə həyata keçirilən layihələr yalnız iki ölkə üçün deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanında iqtisadi inteqrasiyanın sürətlənməsi baxımından mühüm rol oynayır.

Bəyannamədə humanitar və mədəni əməkdaşlıq məsələlərinə də xüsusi yer ayrılmışdır. Təhsil, elm, mədəniyyət, idman və gənclər siyasəti sahələrində əlaqələrin inkişaf etdirilməsi xalqlar arasında mənəvi bağların daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Gənc nəslin ortaq milli-mənəvi dəyərlər əsasında yetişdirilməsi, elm və innovasiya sahələrində birgə proqramların həyata keçirilməsi gələcək əməkdaşlığın davamlılığını təmin edən vacib amillərdəndir.

Şuşa Bəyannaməsinin Türk dünyası üçün əhəmiyyəti də xüsusi qeyd olunmalıdır. Azərbaycan və Türkiyənin nümayiş etdirdiyi birlik və həmrəylik digər türk dövlətləri arasında inteqrasiyanın güclənməsinə müsbət təsir göstərir. Bu sənəd ortaq maraqların müdafiəsi, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və mədəni yaxınlığın qorunması istiqamətində Türk dünyasına yeni imkanlar açmışdır. Son illərdə türk dövlətləri arasında müşahidə olunan siyasi və iqtisadi yaxınlaşma prosesində Şuşa Bəyannaməsinin mühüm rol oynadığı aydın şəkildə görünür.

Sənədin məhz Şuşa şəhərində imzalanması dərin siyasi və tarixi məna daşıyır. Qarabağın tacı hesab edilən Şuşa Azərbaycan xalqının milli qürurunun, mədəni irsinin və dövlətçilik ənənələrinin simvollarından biridir. İşğaldan azad edilmiş şəhərdə belə mühüm sənədin imzalanması Azərbaycanın əldə etdiyi tarixi Zəfərin siyasi nəticələrinin təsdiqi olmaqla yanaşı, ölkənin suveren hüquqlarının beynəlxalq səviyyədə nümayişi kimi də qiymətləndirilir.

Bu gün Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin inkişafında əsas strateji sənəd kimi çıxış edir. Onun müddəaları iki ölkənin siyasi, iqtisadi, hərbi və humanitar sahələrdə əməkdaşlığını daha da dərinləşdirir, regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Eyni zamanda sənəd Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin güclənməsinə, milli maraqlarının daha etibarlı şəkildə qorunmasına və gələcək inkişaf hədəflərinin həyata keçirilməsinə mühüm töhfə verir.

Şuşa Bəyannaməsi yalnız Azərbaycan və Türkiyə arasında imzalanmış siyasi sənəd deyil, həm də ortaq tarixə, qardaşlığa və strateji maraqlara söykənən uzunmüddətli müttəfiqliyin rəmzidir. Bu tarixi sənəd gələcək nəsillər üçün də iki dövlət arasındakı sarsılmaz birliyin və qarşılıqlı etimadın mühüm göstəricisi olaraq qalacaqdır.

Elvin Əliyev

YAP Babək rayon təşkilatının sədr müavini

Paylaş:

Baxılıb: 165 dəfə