Zərifə Əliyevanın traxoma infeksion xəstəliyinə qarşı mübarizəsi

Bakı:

18 °C

77 %

4 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Zərifə Əliyevanın traxoma infeksion xəstəliyinə qarşı mübarizəsi

Zərifə Əliyevanın traxoma infeksion xəstəliyinə qarşı mübarizəsi

15.04.2026 [11:32]

Azərbaycan oftalmologiya elminin tarixində silinməz izlər qoymuş akademik Zərifə xanım Əliyevanın fəaliyyəti təkcə elmi yeniliklərlə deyil, həm də xalqın sağlamlığı yolunda göstərilən fədakarlıqla xarakterizə olunur. Onun elmi irsinin ən parlaq və əhəmiyyətli səhifələrindən birini traxoma kimi ağır infeksion xəstəliyə qarşı apardığı sistemli və qətiyyətli mübarizə təşkil edir. Keçən əsrin ortalarında Azərbaycanda görmə qabiliyyətinin itirilməsinə səbəb olan ən kütləvi bəlalardan biri məhz traxoma idi. Bu xəstəlik nəinki insanların fərdi sağlamlığına zərər vurur, həm də sosial-iqtisadi həyata mənfi təsir göstərən qlobal bir problemə çevrilmişdi. Zərifə xanım Əliyeva məhz belə bir çətin dövrdə bu problemin həllini öz üzərinə götürərək, Azərbaycanın tibb tarixində yeni bir mərhələnin əsasını qoydu.

Zərifə xanımın traxoma ilə mübarizəsi sadəcə kabinet tədqiqatlarından ibarət deyil idi. O, bu xəstəliyin kökünü kəsmək üçün elmin nəzəriyyəsini birbaşa təcrübə ilə birləşdirirdi. Alim Azərbaycanın ən ucqar kəndlərinə, traxoma ocaqlarının geniş yayıldığı bölgələrə şəxsən gedir, minlərlə xəstəni müayinə edirdi. Onun rəhbərliyi ilə təşkil olunan həkim briqadaları yerlərdə profilaktik tədbirlər görür, əhali arasında gigiyena qaydalarının təbliğini aparırdılar. Zərifə xanım dərindən dərk edirdi ki, infeksion xəstəliklərlə mübarizədə yalnız müalicə kifayət deyil, eyni zamanda xəstəliyin yayılma zəncirini qırmaq üçün kompleks sosial-tibbi yanaşma vacibdir. Məhz onun gərgin əməyi sayəsində xəstəliyin dinamikası dərindən öyrənildi və infeksiyanın qarşısını alacaq ən effektiv müalicə protokolları hazırlandı.

O dövrün tibbi imkanları daxilində traxomanın müalicəsi üçün istifadə olunan dərman vasitələrinin təkmilləşdirilməsi Zərifə xanımın elmi axtarışlarının mərkəzində dayanırdı. O, laboratoriya şəraitində müxtəlif preparatların xəstəliyin törədicisi olan xlamidiyalara təsirini sınaqdan keçirir, ən az yan təsiri olan və ən yüksək effektivlik göstərən sintezləri tapmağa çalışırdı. Onun bu sahədəki tədqiqatları nəticəsində traxomanın ağırlaşmalarının, xüsusilə də gözün buynuz qişasının zədələnməsinin qarşısını alan yeni metodologiyalar tətbiq edildi. Bu metodlar nəinki Azərbaycanda, həm də keçmiş SSRİ məkanında yüksək qiymətləndirildi və geniş istifadə olunmağa başlandı. Zərifə xanımın elmi əsaslandırmaları sayəsində traxoma artıq "müalicə olunmaz" bir bəla statusundan çıxaraq, tam nəzarət altına alına bilən bir xəstəliyə çevrildi.

Akademikin apardığı bu mübarizənin ən böyük nəticəsi ondan ibarət oldu ki, qısa müddət ərzində Azərbaycanda traxoma xəstəliyi bir infeksiya növü kimi tamamilə ləğv edildi. Bu, dünya səhiyyə praktikası üçün nadir uğurlardan biri idi. Zərifə xanım Əliyeva sübut etdi ki, alimin fədakarlığı və düzgün qurulmuş dövlət səhiyyə siyasəti birləşdikdə ən qorxulu epidemiyaların belə öhdəsindən gəlmək mümkündür. Onun traxoma ilə bağlı yazdığı elmi əsərlər və "Azərbaycanda traxomanın müalicəsi" mövzusunda müdafiə etdiyi dissertasiya bu sahədə çalışan oftalmoloqlar üçün uzun illər əsas yol xəritəsi rolunu oynadı. Bu gün Azərbaycanda traxoma xəstəliyinin tarixin tozlu rəflərinə gömülməsi məhz Zərifə xanım Əliyevanın gərgin əməyinin, elmi zəkasının və insanlara olan sonsuz sevgisinin bəhrəsidir. Onun bu istiqamətdəki xidmətləri heç vaxt unudulmayacaq və hər zaman minnətdarlıqla anılacaqdır.

Pərviz Məcnunov

YAP Laçın rayon təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 332 dəfə