Heydər Əliyev
yeni azerbaycan logo
Bakı:
16 °C
72 %
11 m/s
Əlaqə
AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Appendiks düşünüldüyü kimi də “faydasız” orqan deyilmiş

Appendiks düşünüldüyü kimi də “faydasız” orqan deyilmiş

12.03.2026 [13:50]

Uzun müddət appendiks rudiment, yəni insanın əcdadlarından qalan və artıq faydası olmayan həzm sisteminin qalığı hesab olunurdu. Lakin son araşdırmalar göstərir ki, bu orqanın təkamül tarixi daha mürəkkəbdir və o, immun sistemində və bağırsaq mikrobiomunun qorunmasında mühüm rol oynaya bilər. AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “The Conversation” portalı məlumat yayıb.

Appendiks yoğun bağırsağın başlanğıc hissəsindən çıxan kiçik bir çıxıntıdır. Onun forması və ölçüsü müxtəlif heyvan növlərində fərqlidir. İnsanlarda və insanabənzər meymunlarda appendiks uzun və silindrik formaya malikdir. Koala və vombat kimi bəzi məməlilərdə isə daha qısa olur və qıf formasını xatırladır. Bəzi gəmiricilərdə və dovşanlarda isə bu orqanın quruluşu daha da fərqlidir.

Müasir elmi məlumatlar göstərir ki, appendiks immun sisteminin fəaliyyətində iştirak edir. Onun divarlarında limfoid toxuma yerləşir. Bu toxuma immun hüceyrələrinin toplandığı sahədir və bağırsaqdakı mikrobların tərkibinə nəzarət etməyə kömək edir.

Bu sistem xüsusilə uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə daha fəal işləyir. Məhz bu dövrdə immun sistemi formalaşır. Appendiksdəki limfoid strukturlar antitellərin yaranmasında iştirak edir. Bu maddə xəstəlik törədən mikroorqanizmləri zərərsizləşdirməyə kömək edir.

Alimlər həmçinin hesab edirlər ki, appendiks faydalı bağırsaq bakteriyaları üçün bir növ “sığınacaq” rolunu oynaya bilər. Bir fərziyyəyə görə, onun daxilində mikroorqanizmlərin sabit birlikləri – bioörtüklər formalaşır.

Ağır bağırsaq infeksiyaları zamanı bağırsaqdakı mikrobların böyük hissəsi məhv olur. Belə hallarda appendiksdə qalan bakteriyalar normal mikrofloranın yenidən bərpa olunmasına kömək edə bilər. Bu mikroorqanizmlər həzm prosesində iştirak edir, zərərli bakteriyaların artmasını zəiflədir və immun sistemi ilə qarşılıqlı əlaqədə olur.

Lakin son yüz ildə vəziyyət dəyişib. Təmiz su, yaxşı sanitariya şəraiti və antibiotiklərin istifadəsi bağırsaq infeksiyalarından ölüm hallarını kəskin azaldıb. Bu şəraitdə appendiksin təkamül üstünlükləri demək olar ki, əhəmiyyətini itirib, amma appendisit riski qalmaqda davam edir.

Buna görə də müasir tibdə appendiksin iltihabı adətən cərrahi əməliyyatla, onun çıxarılması ilə müalicə olunur. Bir vaxtlar təkamül baxımından faydalı ola bilən bu orqan indi daha çox tibbi problemlər yarada bilən potensial orqan kimi qiymətləndirilir.

Paylaş:
Baxılıb: 323 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax

İdman

FIFA prezidenti: İran 2026-cı il Dünya Kubokunda iştirak edəcək

01 May 13:52

Hərbi

Hərbi qulluqçular şəxsi jetonla təmin ediləcəklər

01 May 13:47

Sosial

Gömrük Məcəlləsində rəqəmsallaşma və islahatlar genişlənir

01 May 13:45

Sosial

Metroda və avtobusda ödənişə görə “ardıcıl vəsait çıxılması” hallarına aydınlıq gətirilib

01 May 13:41

Dünya

Berlin: ABŞ qoşunlarının Almaniyadan çıxarılması gözlənilmir

01 May 13:25

Gündəm

Ədalət Fərəcov 2-ci dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif edilib

01 May 13:19

Siyasət

Azərbaycan Milli QHT Forumu fəaliyyətinə və planlarına dair ictimai hesabatla çıxış edib

01 May 13:19

Sosial

Parlament əməkhaqqında gender bərabərliyi dəyişikliklərini təsdiqləyib

01 May 13:18

Dünya

Böyük Britaniyada terror təhlükəsi səviyyəsi artırılıb

01 May 12:58

YAP xəbərləri

Güləşçilərimizin şanlı uğuru: Ölkə başçısının dəstəyi ilə idmaçılarımız Tiranada tarix yazdılar

01 May 12:53

Sosial

Sabah 26 dərəcə isti olacaq

01 May 12:42

İqtisadiyyat

“Şahdəniz”in əməliyyat və əsaslı xərcləri açıqlanıb

01 May 12:41

Sosial

Bu gündən ölkə ərazisindəki bütün su hövzələrində sənaye məqsədilə balıq ovu qadağan edilir

01 May 12:40

Sosial

NİİM “toy karvanları”nda iştirak edən sürücülərə müraciət edib

01 May 12:39

Siyasət

Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin prezidenti Azərbaycan-Ermənistan sülh gündəliyi barədə məlumatlandırılıb

01 May 12:32

Sosial

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

01 May 12:29

Siyasət

Milli Məclisin qərarı: Avropa Parlamenti ilə bütün istiqamətlər üzrə əməkdaşlıq əlaqələri dayandırılır

01 May 12:26

Dünya

ABŞ İtaliya və İspaniyadakı qoşunlarının sayını azalda bilər

01 May 12:21

Siyasət

Siyasi məsləhətləşmələr...

01 May 11:42  

Siyasət

Avropa İttifaqının səfiri Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb, etiraz notası təqdim edilib

01 May 11:27

MEDİA

Bakıda “İctimai proseslər media müstəvisində” mövzusunda III Forum keçirilir

01 May 11:24  

Gündəm

13-cü görüş...

01 May 11:17

Siyasət

Milli Məclis 8 məsələnin müzakirəsinə başlayıb

01 May 11:07

Analitik

Britaniya Kralı Trampla zarafat etmədi ki... Onu tarixi faktla sərrast vurdu... Hələ 6 il əvvəl İlham Əliyev isə... - Aydın QULİYEV yazır...

01 May 11:01

Gündəm

Azərbaycanın qlobal şəhərsalma və urban siyasətində artan rolu

01 May 10:52

Siyasət

“Postkolonial dövrdə gənclərin rolunun gücləndirilməsi”

01 May 10:39  

Gündəm

Hörmüz boğazı kimlərin üzünə açıqdır?

01 May 10:16

Gündəm

Aİ yeni təhlükəsizlik çətiri axtarışında

01 May 09:54

İqtisadiyyat

ABŞ pul siyasətini dəyişmədi

01 May 09:30

Analitik

12-ci telefon danışığı...

01 May 09:13

Sosial

Çiçəklər açır, asqırıq dayanmır...

01 May 08:51

Sosial

Zəhmətin günü...

01 May 08:39

Gündəm

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan güləşçiləri bir daha göstərdilər ki, onlar Avropada birincidirlər

30 Aprel 23:59

Dünya

Fransada iqtisadi tənəzzül: inflyasiya artıb, iqtisadi artım dayanıb

30 Aprel 23:37

Dünya

CENTCOM Trampı İrana qarşı hərbi əməliyyatların yeni variantları barədə məlumatlandıracaq

30 Aprel 23:19

Dünya

ABŞ-nin neft ehtiyatları azalıb

30 Aprel 22:56

İqtisadiyyat

“Azərkosmos”un ixrac etdiyi xidmətin dəyəri 4 milyon dolları ötüb

30 Aprel 22:41

İqtisadiyyat

İKTA: Bəzi məhsulların poçtla sifarişi zamanı qanunvericiliyin tələblərinə əməl olunmalıdır

30 Aprel 22:16

İdman

Azərbaycan derbisi: “Neftçi” “Qarabağ”a qalib gəlib, “Sabah” çempion olub YENİLƏNİB - 5

30 Aprel 22:02

Hadisə

Baş Prokurorluq: Milli Onkologiya Mərkəzində baş verən partlayışla bağlı cinayət işi başlanıb

30 Aprel 21:56

Dünya

Türkiyənin turizmdən gəliri artıb

30 Aprel 21:54

Dünya

Rusiya rəsmisi BƏƏ-nin OPEC-dən çıxmasından sonra qiymət “müharibəsini” istisna edib

30 Aprel 21:38

Dünya

“Volkswagen” ilin birinci rübündə ciddi maliyyə itkisi ilə üzləşib

30 Aprel 21:20

Dünya

BMT xəbərdarlıq edir: AI reklamda qlobal dezinformasiya böhranını daha da ağırlaşdıra bilər

30 Aprel 20:48

Xəbər lenti

Gürcüstandan Azərbaycana gedən yolda yeni körpü tikilib

30 Aprel 20:32

İqtisadiyyat

“SOCAR Polymer”in ixrac gəlirləri açıqlanıb

30 Aprel 20:17

Dünya

“Apple” yeni “Ultra” seriyalı cihazlarını təqdim edəcək

30 Aprel 19:52

Dünya

Venesuelaya tətbiq edilən 1861 sanksiyadan yalnız 18-i ləğv olunub

30 Aprel 19:25

Dünya

Çindəki Huacian körpüsü Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb

30 Aprel 19:10

Xəbər lenti

Hulusi Kılıç: WUF13 Azərbaycanın mövqelərini möhkəmləndirəcək və nüfuzunu artıracaq

30 Aprel 18:54

Siyasət

Nazir: Azərbaycan Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin hakimi seçkilərinə hərtərəfli yanaşır

30 Aprel 18:52

Dünya

“Ford” ABŞ hökuməti ilə hərbi sifarişlərlərlə bağlı danışıqlar aparır

30 Aprel 18:22

Dünya

Sabah Yunanıstanda tətil olacaq

30 Aprel 18:13

YAP xəbərləri

Azərbaycan–Çexiya münasibətləri: yeni dövrün perspektivləri

30 Aprel 18:11

Dünya

Səsvermə qaydalarının pozulması İsveçdə siyasi qalmaqala səbəb olub

30 Aprel 17:32

Xəbər lenti

Nobel Sülh Mükafatına bir addım qaldı

30 Aprel 17:11

YAP xəbərləri

Yeni Azərbaycan Partiyası Nərimanov rayon təşkilatının yeni Ərazi Partiya Təşkilatı yaradılıb.

30 Aprel 16:52  

Siyasət

İqlim Dəyişmələri üzrə Dövlət Komissiyasının iclası keçirilib

30 Aprel 16:49

Mədəniyyət

Lətif Kərimovun 120 illiyi qeyd ediləcək - SƏRƏNCAM

30 Aprel 16:40

Gündəm

Prezident Yuriy Kamayevi “Şöhrət” ordeni ilə təltif edib

30 Aprel 16:40

YAP xəbərləri

Şəmkirdə “Ulu Öndərin parlaq ideyaları gələcəyə gedən yolumuzu işıqlandıracaq” adlı tədbir keçirildi

30 Aprel 16:11  

İqtisadiyyat

Azərbaycan ərazisi vasitəsilə Rusiyadan Ermənistana növbəti tranzit yük yola salınıb

30 Aprel 15:43

Elm

Uşaqların I sinfə qəbulu prosesi başlayır

30 Aprel 15:26

Xəbər lenti

DİA -da “Süni intellektin dövlət idarəçiliyində yeri və rolu: dünya və Azərbaycan təcrübəsi” mövzusunda ümumrespublika elmi-praktiki konfransı baş tutdu

30 Aprel 15:07  

Sosial

WUF13 zamanı Azərbaycana səyahət edəcək şəxslər üçün viza qaydaları necədir?

30 Aprel 14:20

Sosial

Mayın ilk günündə 25 dərəcə isti olacaq

30 Aprel 14:17

Elanlar

“Nar” beynəlxalq sosial təşəbbüsə tərəfdaş oldu

30 Aprel 14:14  

Siyasət

Katambara Romain: Bakı forumunun gənclər arasında şəbəkələşməni formalaşdıracağına inanıram

30 Aprel 14:13

Sosial

WUF13-ə hazırlıq: sabah nəqliyyat vasitələrinin hərəkətinin növbəti monitorinqi keçiriləcək

30 Aprel 14:13

Sosial

Xocavəndə növbəti köç karvanı yola salındı

30 Aprel 13:58  

Arxiv
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
phone

E-qəzet

phone

Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi