Xocalı – Sözün Susduğu, Vicdanın Danışdığı Gecə

Bakı:

6 °C

87 %

7 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Xocalı – Sözün Susduğu, Vicdanın Danışdığı Gecə

Xocalı – Sözün Susduğu, Vicdanın Danışdığı Gecə

25.02.2026 [10:46]

Mən Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi kimi şagirdlərimə hər zaman sözün gücündən danışıram. Deyirəm ki, söz insanı yaşada da bilər, susdura da. Amma tariximizin elə bir səhifəsi var ki, onu ifadə etməyə söz belə çətinlik çəkir. Xocalı soyqırımı həmin səhifələrdəndir. Bu, təkcə tarixi fakt deyil, bu, insanlığın sınandığı bir gecədir.

1992-ci ilin 26 fevral gecəsi Xocalıda yaşananlar bədii təsvirə sığmayacaq qədər ağırdır. Ədəbiyyatda faciə janrı var, biz şagirdlərlə əsərlərdə qəhrəmanların yaşadığı ağrıları təhlil edirik. Amma Xocalıda baş verənlər heç bir əsərin süjet xəttinə bənzəmir. Bu, real həyatın ən dəhşətli səhnəsi idi. Qarlı, şaxtalı gecədə dinc insanların üzləşdiyi vəhşilik insanın içindəki bütün sözləri dondurur.

Bir ədəbiyyat müəllimi kimi məni ən çox sarsıdan uşaqların taleyidir. Çünki biz dərsdə uşaqlıq obrazlarından, saf duyğulardan, gələcək arzularından danışırıq. Halbuki Xocalıda uşaqlar oyuncaqlarını deyil, həyatlarını qorumağa çalışırdılar. Onlar nağıl qəhrəmanları kimi xoşbəxt sonluq gözləmirdilər - Onlar sadəcə yaşamaq istəyirdilər. Uşaqlığın yarımçıq qalması, qorxu içində keçən anlar bu faciənin ən ağrılı tərəfidir. Hər dəfə bu mövzuda danışanda düşünürəm: “Kaş ki heç bir uşaq belə bir gecə yaşamasın.”

Ədəbiyyat bizə mərhəmət, humanizm, insan sevgisi aşılayır. Xocalı isə göstərdi ki, insanlıqdan uzaq düşəndə dünya necə qəddar ola bilir. Bu faciəni unutmaq olmaz. Çünki unutmaq – ədalətsizliyə susmaq deməkdir. Biz söz adamları üçün susmaq ən böyük xəyanətdir. Ona görə də Xocalı haqqında danışmaq, yazmaq, şagirdlərə həqiqətləri çatdırmaq mənəvi borcdur.

İllər keçdi, amma xalqımızın qəlbindəki nisgil sönmədi. Nəhayət 2020-ci ildə baş verən İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində torpaqlarımız azad edildi. Bu Qələbə təkcə hərbi uğur deyil, həm də ədalətin bərpasıdır. Azad olunmuş torpaqlarda yenidən həyat qurulur, məktəblər, yollar, evlər tikilir. Bu, gələcəyə yazılan yeni bir mətn kimidir – ümidlə, inamla dolu bir mətn.

Xocalının azad olunması xəbəri isə xüsusi rəmzi məna daşıyır. Sanki uzun illər yarımçıq qalmış bir cümlə tamamlandı. Şəhidlərimizin ruhu qarşısında başımız uca oldu. Bu gün üçrəngli bayrağımızın azad torpaqlarda dalğalanması xalqımızın iradəsinin, birliyinin poetik ifadəsidir.

Mən dərsdə şagirdlərimə deyirəm: ədəbiyyat təkcə keçmişi anlamaq üçün deyil, gələcəyi qurmaq üçündür. Xocalı faciəsi isə həm yaddaşımız, həm də ibrət dərsimizdir. Biz bu ağrını unutmadan, amma nifrətə deyil, ədalətə söykənərək gələcəyə addımlamalıyıq. Arzum budur ki, uşaqlarımız yalnız kitab səhifələrində oxuduqları faciələrlə tanış olsunlar, real həyatda isə yalnız sülhü, quruculuğu və xoşbəxtliyi yaşasınlar.

Xocalı faciəsi bizə bir daha xatırladır ki, sülhün dəyəri çox böyükdür. Gələcək nəsillər müharibə deyil, quruculuq, elm və inkişaf yolu ilə irəliləməlidir. Müəllim olaraq ən böyük arzum odur ki, uşaqlarımız yalnız dərs, bilik və arzular haqqında düşünsünlər; heç bir azərbaycanlı uşaq bir daha müharibə qorxusu yaşamasın.

Xocalı – sözün susduğu, amma vicdanın danışdığı bir həqiqətdir. Bu həqiqəti yaşatmaq isə hər birimizin borcudur.

Çinarə Məmmədova

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəalı

Paylaş:

Baxılıb: 122 dəfə