Tarixi yaddaşın qorunması və dövlət siyasətində rolu

Bakı:

17 °C

82 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Tarixi yaddaşın qorunması və dövlət siyasətində rolu

Tarixi yaddaşın qorunması və dövlət siyasətində rolu

31.03.2026 [14:58]

Tarixi yaddaşın qorunması və milli kimliyin formalaşdırılması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasında soyqırımı hadisələrinin 100 illik yubileyi ilə əlaqədar imzalanmış sərəncam yalnız anım xarakterli sənəd deyil, eyni zamanda tarixi ədalətin bərpasına yönəlmiş konseptual yanaşmanın ifadəsidir. Sənədin akademik səviyyədə təhlili göstərir ki, o, həm tarixşünaslıq, həm də siyasi diskurs baxımından çoxşaxəli əhəmiyyətə malikdir.

XX əsrin əvvəllərində baş vermiş faciəli hadisələr, xüsusilə Mart soyqırımı, Azərbaycan xalqının kollektiv yaddaşında dərin iz buraxmışdır. Bu hadisələr yalnız insan itkiləri ilə deyil, eyni zamanda sosial, mədəni və demoqrafik dəyişikliklərlə xarakterizə olunur. Uzun müddət sovet ideoloji çərçivəsi daxilində bu mövzunun obyektiv araşdırılması məhdudlaşdırılmış, nəticədə tarixi faktların geniş ictimaiyyətə çatdırılması gecikmişdir.

Müstəqillik dövründə isə bu boşluğun aradan qaldırılması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Xüsusilə 1998-ci ildə 31 martın Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü elan edilməsi haqqında imzalanmış fərman bu prosesin başlanğıc nöqtəsi hesab olunur. Daha sonrakı dövrdə qəbul edilən yubiley sərəncamı isə bu siyasətin davamlı və sistemli xarakter aldığını nümayiş etdirir.

Soyqırımının 100 illiyi ilə bağlı sərəncam dövlətin tarixi hadisələrə münasibətinin normativ çərçivədə ifadəsi kimi çıxış edir. Bu sənəd vasitəsilə həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq səviyyədə tarixi faktların tanıdılması və təbliği istiqamətində kompleks tədbirlərin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Bu isə yaddaş siyasətinin institusionallaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Sərəncam çərçivəsində elmi konfransların təşkili, arxiv materiallarının araşdırılması, nəşrlərin hazırlanması və maarifləndirmə tədbirlərinin keçirilməsi kimi fəaliyyətlər tarixşünaslıq üçün yeni imkanlar yaradır. Bu yanaşma göstərir ki, dövlət yalnız simvolik anım tədbirləri ilə kifayətlənmir, eyni zamanda elmi əsaslandırılmış tarixi diskursun formalaşdırılmasına da xüsusi önəm verir.

Qloballaşan dünyada tarixi hadisələrin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan yubiley sərəncamı Azərbaycanın informasiya siyasətinin tərkib hissəsi kimi də qiymətləndirilə bilər. Tarixi həqiqətlərin beynəlxalq platformalarda təqdim olunması, xarici dillərdə nəşrlərin hazırlanması və diplomatik kanallar vasitəsilə təbliğ edilməsi bu sənədin əsas istiqamətlərindən biridir.

Bu kontekstdə beynəlxalq təşkilatların, xüsusilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının tribunaları mühüm əhəmiyyət daşıyır. Tarixi hadisələrin hüquqi-siyasi müstəvidə tanıdılması yalnız milli deyil, eyni zamanda qlobal ədalət prinsiplərinin tərkib hissəsi kimi çıxış edir.

Sərəncamın mühüm nəticələrindən biri də akademik və ictimai diskursun genişlənməsidir. Tarixçilər, politoloqlar və digər tədqiqatçılar üçün yeni araşdırma istiqamətləri açılır, mövzuya multidissiplinar yanaşmalar təşviq olunur. Bu isə hadisələrin daha obyektiv və kompleks şəkildə öyrənilməsinə şərait yaradır.

Eyni zamanda, bu cür sənədlər gənc nəslin tarixi yaddaşının formalaşmasında mühüm rol oynayır. Təhsil və maarifləndirmə vasitəsilə tarixi faktların düzgün təqdim olunması milli identikliyin möhkəmləndirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Nəticə etibarilə, soyqırımının 100 illiyi ilə bağlı imzalanmış sərəncam yalnız tarixi hadisənin anılması ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda yaddaş siyasətinin sistemli şəkildə həyata keçirilməsinin göstəricisidir. Bu sənəd tarixi ədalətin bərpası, elmi tədqiqatların təşviqi və beynəlxalq ictimaiyyətin məlumatlandırılması baxımından kompleks funksiyalar yerinə yetirir.

Akademik yanaşma göstərir ki, bu kimi təşəbbüslər tarixin yalnız keçmişin deyil, həm də bu günün və gələcəyin formalaşmasında mühüm rol oynadığını bir daha təsdiqləyir.

Arif Qasımov

Yeni Azərbaycan Partiyası Sədərək Rayon təşkilatının sədri

Paylaş:

Baxılıb: 427 dəfə