Heydər Əliyev
yeni azerbaycan logo
Bakı:
29 °C
45 %
3 m/s
Əlaqə
AZ RU EN

Ana səhifə / Maraqlı / Appendiks düşünüldüyü kimi də “faydasız” orqan deyilmiş

Appendiks düşünüldüyü kimi də “faydasız” orqan deyilmiş

12.03.2026 [13:50]

Uzun müddət appendiks rudiment, yəni insanın əcdadlarından qalan və artıq faydası olmayan həzm sisteminin qalığı hesab olunurdu. Lakin son araşdırmalar göstərir ki, bu orqanın təkamül tarixi daha mürəkkəbdir və o, immun sistemində və bağırsaq mikrobiomunun qorunmasında mühüm rol oynaya bilər. AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “The Conversation” portalı məlumat yayıb.

Appendiks yoğun bağırsağın başlanğıc hissəsindən çıxan kiçik bir çıxıntıdır. Onun forması və ölçüsü müxtəlif heyvan növlərində fərqlidir. İnsanlarda və insanabənzər meymunlarda appendiks uzun və silindrik formaya malikdir. Koala və vombat kimi bəzi məməlilərdə isə daha qısa olur və qıf formasını xatırladır. Bəzi gəmiricilərdə və dovşanlarda isə bu orqanın quruluşu daha da fərqlidir.

Müasir elmi məlumatlar göstərir ki, appendiks immun sisteminin fəaliyyətində iştirak edir. Onun divarlarında limfoid toxuma yerləşir. Bu toxuma immun hüceyrələrinin toplandığı sahədir və bağırsaqdakı mikrobların tərkibinə nəzarət etməyə kömək edir.

Bu sistem xüsusilə uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə daha fəal işləyir. Məhz bu dövrdə immun sistemi formalaşır. Appendiksdəki limfoid strukturlar antitellərin yaranmasında iştirak edir. Bu maddə xəstəlik törədən mikroorqanizmləri zərərsizləşdirməyə kömək edir.

Alimlər həmçinin hesab edirlər ki, appendiks faydalı bağırsaq bakteriyaları üçün bir növ “sığınacaq” rolunu oynaya bilər. Bir fərziyyəyə görə, onun daxilində mikroorqanizmlərin sabit birlikləri – bioörtüklər formalaşır.

Ağır bağırsaq infeksiyaları zamanı bağırsaqdakı mikrobların böyük hissəsi məhv olur. Belə hallarda appendiksdə qalan bakteriyalar normal mikrofloranın yenidən bərpa olunmasına kömək edə bilər. Bu mikroorqanizmlər həzm prosesində iştirak edir, zərərli bakteriyaların artmasını zəiflədir və immun sistemi ilə qarşılıqlı əlaqədə olur.

Lakin son yüz ildə vəziyyət dəyişib. Təmiz su, yaxşı sanitariya şəraiti və antibiotiklərin istifadəsi bağırsaq infeksiyalarından ölüm hallarını kəskin azaldıb. Bu şəraitdə appendiksin təkamül üstünlükləri demək olar ki, əhəmiyyətini itirib, amma appendisit riski qalmaqda davam edir.

Buna görə də müasir tibdə appendiksin iltihabı adətən cərrahi əməliyyatla, onun çıxarılması ilə müalicə olunur. Bir vaxtlar təkamül baxımından faydalı ola bilən bu orqan indi daha çox tibbi problemlər yarada bilən potensial orqan kimi qiymətləndirilir.

Paylaş:
Baxılıb: 582 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax

Dünya

Mərakeş Seutada miqrantlara qarşı zorakılıq iddialarının araşdırılmasını tələb edib

03 Avqust 16:18

Dünya

ABŞ-nin 5 milyon dollar mükafat təklif etdiyi narkokartel lideri Meksikada saxlanılıb

03 Avqust 15:40

Dünya

Əraqçi Səudiyyə Ərəbistanı, Pakistan və İraq rəsmiləri ilə Yaxın Şərqdəki vəziyyəti müzakirə edib

03 Avqust 14:22

Dünya

“The Telegraph”: Britaniya İran münaqişəsi səbəbindən iqtisadi tənəzzüllə üzləşir

03 Avqust 13:38

YAP xəbərləri

Azərbaycan–Qırğızıstan müttəfiqliyi: Türk dünyasının strateji həmrəyliyini möhkəmləndirən yeni mərhələ

03 Avqust 12:30

YAP xəbərləri

Qaradağ rayonunda şəhid Aslan Əliyevin xatirəsi anılıb

03 Avqust 12:28  

Dünya

Mərakeş DİN: Seutada baş verən hadisələrdə 11 miqrant ölüb

03 Avqust 12:24

Gündəm

Prezident İlham Əliyev “Yeni Səngəçal” yarımstansiyasının açılışında iştirak edib

03 Avqust 12:04  

Dünya

Tramp: Qətər, BƏƏ, Səudiyyə Ərəbistanı və İranın xahişi ilə hücum planları dayandırılıb

03 Avqust 11:19

Dünya

Vaşinqton ştatında meşə yanğınları 60 min insanın evlərini tərk etməsinə səbəb olub

03 Avqust 10:55

Dünya

“Əl-Cəzirə”: Qəzzada İsrail əməliyyatları nəticəsində 19 fələstinli həlak olub

03 Avqust 10:33

Dünya

Oman sahillərində bir tankerin yaxınlığında partlayış olub

03 Avqust 09:52

Dünya

Fransa xüsusi xidmət orqanları xəbərdarlıq edir: Hibrid müharibənin məqsədi döyüşmədən ölkələri təslim etdirməkdir

03 Avqust 09:17

Dünya

“Axios”: Tramp Konqresə aralıq seçkilərin nəticələrindən narahat deyil

03 Avqust 08:25

Mədəniyyət

Qəbələ səhnəsində Moldovadan gələn kollektivlərin çıxışları anşlaqla keçib

03 Avqust 07:30  

Diaspor

Zəngilanda Diaspor Gənclərinin VII Yay Düşərgəsinin açılışı olub

03 Avqust 07:04  

Dünya

İstanbul hava limanı sərnişin sayına görə Avropa rekordunu qırıb

02 Avqust 23:37

Hadisə

Xəzər dənizində 21 yaşlı gənc batıb

02 Avqust 22:20

İdman

Azərbaycan güləşçiləri dünya çempionatını 7 medalla başa vurublar

02 Avqust 21:32

Sosial

Ombudsman Xocavənddə baş verən mina hadisəsinə reaksiya verib

02 Avqust 20:19

Hadisə

Hacıqabulda qəzada sürücünün həyat yoldaşı ölüb

02 Avqust 19:17

Dünya

İndoneziyada bərədə yanğın olub, 5 nəfər ölüb, 40-dan çox itkin düşən var

02 Avqust 18:22

Dünya

Çinlə Rusiyanı birləşdirəcək ilk transsərhəd kanat yolunun əsas konstruksiyası tamamlanıb

02 Avqust 17:35

Hadisə

Xocavənddə mina təmizləyən özəl şirkətin əməkdaşı minaya düşüb

02 Avqust 16:19

Hadisə

Qubada iki minik avtomobili toqquşub, 5 nəfər xəsarət alıb

02 Avqust 15:53

Dünya

Donald Tramp İrana planlaşdırdığı hücumu ləğv etdiyini açıqlayıb

02 Avqust 14:28

Dünya

İsti hava ilə əlaqədar Pakş AES-in fəaliyyəti dayandırılıb

02 Avqust 13:40

Ədəbiyyat

Xalq şairi Nəriman Həsənzadə I Fəxri xiyabanda dəfn edilib

02 Avqust 12:36

Dünya

Yaponiyada zəlzələ nəticəsində ölənlərin sayı 38-ə çatıb, azı 139 yaralı var

02 Avqust 12:16

Ədəbiyyat

Nəriman Həsənzadə ilə vida mərasimi keçirilib, Prezident və Birinci vitse-prezident əklil göndərib

02 Avqust 11:59  

Siyasət

İlk dəfə tamhüquqlu üzv kimi Çolpon – Atada…

02 Avqust 11:46

Siyasət

Bakı-Bişkek əlaqələrində yeni mərhələ…

02 Avqust 11:42

Dünya

Çində daşqın təhlükəsi ilə əlaqədar on minlərlə sakin təxliyə olunub

02 Avqust 11:34

Dünya

ABŞ-də atışma baş verib, ölənlər və yaralananlar var

02 Avqust 10:12

Dünya

Fransada meşə yanğınlarının nəzarət altına alındığı açıqlanıb

02 Avqust 09:18

Dünya

Bu gün dövlət qulluğuna qəbul üzrə test imtahanı olacaq

02 Avqust 08:59

Xəbər lenti

Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərində yeni strateji mərhələ: etimad, əməkdaşlıq və ortaq gələcək

02 Avqust 00:23

Dünya

ABŞ Dövlət Departamenti Yaxın Şərqdəki amerikalılara xəbərdarlıq edib

01 Avqust 23:18

Xəbər lenti

Qardaşlıqdan strateji müttəfiqliyə: Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərində yeni mərhələ

01 Avqust 23:18

Dünya

Moskvanın mərkəzində partlayış olub, ölənlər və yaralananlar var

01 Avqust 22:45

Xəbər lenti

Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətləri strateji müttəfiqlik mərhələsində

01 Avqust 22:12

Ədəbiyyat

Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında Xalq şairi Nəriman Həsənzadənin vəfatı ilə bağlı paylaşım edilib

01 Avqust 21:31

Xəbər lenti

Azərbaycan-Qırğızıstan strateji tərəfdaşlığı yeni məzmun qazanır

01 Avqust 21:16

Xəbər lenti

İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri: Türk dünyasının birliyinə verilən növbəti mühüm töhfə

01 Avqust 20:30

Siyasət

Çolpon – Atada Türk rüzgarı və Qalib Sərkərdəyə çox yaraşan “Manas”

01 Avqust 20:15

Maraqlı

Alimlərdən qan təzyiqi ilə mübarizədə yeni üsul

01 Avqust 19:17

Dünya

İspaniya XİN: Şengen zonasının təhlükəsizliyi tam təmin olunur

01 Avqust 18:21

Dünya

Pentaqon hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün Konqresdən 18,2 milyard dollar istəyib

01 Avqust 17:35

Dünya

Seuta yaxınlığında ölən 14 miqrantın cəsədi Tetuandakı morqa aparılıb

01 Avqust 16:40

Dünya

Tramp Qrenlandiyanın ABŞ nəzarətinə keçə biləcəyini bildirib

01 Avqust 16:18

Hadisə

Şərurda arvadını öldürməkdə şübhəli bilinən şəxs tutulub

01 Avqust 15:59

Dünya

Tramp: İsrail “Həmas”la bağlı razılaşmadan çox məmnundur

01 Avqust 15:23

İdman

Media: FIFA dünya çempionatı hüquqlarının bir hissəsinin özəl investorlara satılması planından imtina edib

01 Avqust 14:40

Ədəbiyyat

“Nərdivan”ın 95-ci pilləsində - Əbədiyyət cığırına ucalan çinar

01 Avqust 14:32

Gündəm

Prezident Nəriman Həsənzadənin vəfatı ilə bağlı nekroloq imzalayıb

01 Avqust 14:32

Dünya

İtaliya İspaniya ilə Şengen sazişinin tətbiqini müvəqqəti dayandırıb

01 Avqust 14:31

Siyasət

Mehriban Əliyeva Xalq şairi Nəriman Həsənzadənin vəfatı ilə bağlı paylaşım edib

01 Avqust 14:12

Dünya

Neapolda 4,7 bal gücündə zəlzələ baş verib

01 Avqust 13:19

Dünya

ABŞ-nin Kaliforniya ştatında hərbi bazada F-35 qırıcı təyyarəsi yanıb

01 Avqust 12:50

Gündəm

Azərbaycan dili mənəvi sərvətimiz, milli kimliyimizdir

01 Avqust 12:25  

Sosial

“Qisas” əməliyyatından 4 il ötür...

01 Avqust 11:43

Sosial

Ana dilimizin bayramı

01 Avqust 11:17

Siyasət

Paris Azərbaycan məhkəmələrinin işinə müdaxilə edə bilməz!

01 Avqust 10:59

Analitik

14 gün sonra...

01 Avqust 10:21

Analitik

Dünya çempionatı uğrunda geosiyasi mübarizə

01 Avqust 09:57

Analitik

Fransada siyasi böhran və Avropa İttifaqının gələcəyi

01 Avqust 09:32  

Mədəniyyət

Bir əsrdən artıq davam edən yaradıcılıq salnaməsi!

01 Avqust 09:15

Ədəbiyyat

Fransız xalqı

01 Avqust 08:52

Mədəniyyət

Xalq şairi Nəriman Həsənzadə vəfat edib

01 Avqust 08:35

Ədəbiyyat

Şənbə üçün nəzm

01 Avqust 08:30  

Arxiv
B Be Ça Ç Ca C Ş
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31
phone

E-qəzet

phone

Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi