Cəbrayıl, azadlıqdan dirçəlişə uzanan yol

Bakı:

24 °C

57 %

4 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Cəbrayıl, azadlıqdan dirçəlişə uzanan yol

Cəbrayıl, azadlıqdan dirçəlişə uzanan yol

02.10.2026 [10:56]

Oktyabrın 4-ü Cəbrayıl şəhərinin tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyan, rayon sakinləri
üçün böyük mənəvi məna ifadə edən əlamətdar gündür. Azərbaycan Respublikasının
Prezidenti İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə bu tarix Cəbrayıl Şəhəri
Günü kimi müəyyən edilib. Əlamətdar gün Cəbrayılın işğaldan azad edilməsini, uzun illər
doğma yurdlarından ayrı düşmüş insanların öz torpaqlarına qayıdışına yeni imkanların
yaranmasını və rayonun qarşısında yeni inkişaf mərhələsinin açılmasını ifadə edir.
Cəbrayıl Azərbaycanın qədim tarixə və zəngin mədəni irsə malik rayonlarından
biridir. İşğaldan əvvəl rayonun ərazisi 1050 kvadratkilometr təşkil edirdi. Burada Cəbrayıl
şəhəri, 4 qəsəbə və 92 kənd olmaqla çoxsaylı yaşayış məntəqələri yerləşirdi. 1993-cü ilə
qədər rayonda 52 minə yaxın insan yaşayırdı. Rayon əhalisinin əsas məşğuliyyət sahələri
kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq və digər təsərrüfat fəaliyyətləri ilə bağlı idi.
Lakin 23 avqust 1993-cü ildə Cəbrayıl rayonunun Ermənistan silahlı qüvvələri
tərəfindən işğal edilməsi rayonun ictimai, sosial və iqtisadi həyatını kökündən dəyişdirdi.
İşğal nəticəsində Cəbrayıl sakinləri öz doğma torpaqlarını tərk edərək Azərbaycanın
müxtəlif bölgələrində məskunlaşmağa məcbur oldular. Uzun illər davam edən məcburi
köçkünlük dövrü cəbrayıllıların yaddaşında doğma yurda qayıdış arzusu ilə müşayiət
olundu.
İşğal illərində rayonun yaşayış məntəqələri ilə yanaşı, məktəblər, səhiyyə
müəssisələri, mədəniyyət ocaqları, sosial obyektlər və digər infrastruktur dağıntılara məruz
qaldı. Cəbrayılın zəngin tarixi-mədəni irsinə də ciddi ziyan vuruldu. Xudafərin körpüləri,
Çələbilər kəndindəki məscid kompleksi, Şıxlar kəndində yerləşən Dairəvi Türbə, Xubyarlı
ərazisindəki türbələr, Diri dağındakı tarixi abidələr və digər irs nümunələri uzun illər
ərzində baxımsızlıq və dağıntıların təsiri altında qaldı.
Cəbrayılın işğalı rayon sakinlərinə ağır itkilər bahasına başa gəlib. Birinci Qarabağ
müharibəsində Cəbrayıl 362 şəhid verib, 191 rayon sakini əlil olub. Altı cəbrayıllı
Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülüb. Bu faktlar Cəbrayıl sakinlərinin
Vətənin müdafiəsi uğrunda göstərdiyi fədakarlığın və verdiyi böyük itkilərin göstəricisidir.
Cəbrayıl üçün dönüş nöqtəsi 2020-ci ildə baş verən Vətən müharibəsi oldu. Həmin il
oktyabrın 4-də Cəbrayıl şəhərinin işğaldan azad edilməsi Azərbaycanın hərbi uğurlarından
biri olmaqla yanaşı, rayon sakinlərinin uzun illər davam edən doğma yurd həsrətinin sona
çatmasına yol açdı. Şəhərin azadlığı ilə Cəbrayılın tarixində yeni dövr başladı.
Qələbədən sonra qarşıda mühüm və genişmiqyaslı vəzifələr dayanırdı. Uzun illər
ərzində dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması, yolların və
kommunikasiyaların bərpası, enerji təminatının yaradılması, sosial və ictimai obyektlərin
inşası istiqamətində layihələr həyata keçirilməyə başlandı. Bu işlər rayonun yalnız fiziki
baxımdan yenilənməsinə deyil, burada müasir həyatın bərpasına xidmət edir.
Hazırda Cəbrayılın yenidən qurulması müasir şəhərsalma yanaşmaları əsasında həyata
keçirilir. Yeni yaşayış sahələrinin salınması, yol-nəqliyyat infrastrukturunun qurulması,
mühəndis-kommunikasiya sistemlərinin yaradılması və sosial obyektlərin istifadəyə
verilməsi şəhərin gələcək simasının formalaşmasına imkan yaradır. Qarşıya qoyulan əsas
məqsədlərdən biri insanların rahat, təhlükəsiz və müasir şəraitdə yaşaya biləcəyi dayanıqlı
yaşayış mühitinin yaradılmasıdır.
Cəbrayılın bərpası ilə yanaşı, rayonun iqtisadi potensialının yenidən reallaşdırılması
da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əlverişli coğrafi mövqeyi, təbii ehtiyatları, kənd təsərrüfatı

imkanları və nəqliyyat əlaqələri Cəbrayılın gələcək sosial-iqtisadi inkişafı üçün geniş
perspektivlər yaradır. Görülən işlər rayonun yaşayış məkanı kimi bərpası ilə yanaşı,
iqtisadi fəallığın artmasına da şərait yaradır.
Böyük Qayıdış prosesi Cəbrayılın yeni həyatında xüsusi yer tutur. Uzun illər doğma
torpaqlarından ayrı yaşayan insanların mərhələli şəkildə öz yurdlarına qayıtması rayonun
sosial həyatının yenidən canlanmasına şərait yaradır. Qayıdışın davamlı olması üçün
yaşayış evləri ilə yanaşı, məktəblərin, səhiyyə müəssisələrinin, xidmət sahələrinin və digər
sosial obyektlərin yaradılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu proses yalnız insanların Cəbrayıla geri dönməsi ilə məhdudlaşmır. Burada əsas
məsələ tam və davamlı həyat şəraitinin formalaşdırılmasıdır. İnsanların işləyə, təhsil ala,
tibbi xidmətlərdən yararlana və gündəlik ehtiyaclarını rahat şəkildə təmin edə biləcəyi
mühitin yaradılması qarşıda duran əsas vəzifələrdəndir.
Cəbrayılın dirçəldilməsi tarixi irslə müasirliyin vəhdəti baxımından da diqqət çəkir.
Bir tərəfdən rayonun qədim tarixi, mədəni irsi və milli yaddaşla bağlı dəyərləri qorunur,
digər tərəfdən isə müasir şəhərsalma və infrastruktur imkanlarından istifadə edilir. Tarixi
abidələrin bərpası və qorunması Cəbrayılın keçmişinin gələcək nəsillərə çatdırılması
baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Oktyabrın 4-də qeyd edilən əlamətdar gün Cəbrayılın keçdiyi tarixi yolu bir daha
yada salır. Bu tarix 2020-ci ildə əldə edilən azadlığın, rayon sakinlərinin illərlə davam edən
yurd həsrətinin və doğma torpaqlara qayıdışın rəmzlərindən biridir. Eyni zamanda, həmin
gün Cəbrayılın qarşısında açılan yeni inkişaf imkanlarını və aparılan genişmiqyaslı
quruculuq işlərini diqqətə çatdırır.
Bu gün Cəbrayılın keçmişi ilə gələcəyini birləşdirən mühüm simvol kimi
qiymətləndirilir. İşğal dövründə böyük dağıntılarla üzləşmiş şəhər hazırda yenidən qurulur,
yeni yaşayış məkanları və sosial infrastruktur formalaşdırılır. Doğma torpaqlara qayıdış isə
rayonun sosial və iqtisadi həyatına yeni dinamika gətirir.
Cəbrayıl Şəhəri Gününün qeyd edilməsi rayonun tarixi yaddaşının qorunması və
azadlığın əhəmiyyətinin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından xüsusi məna daşıyır.
Oktyabrın 4-ü Cəbrayılın azadlıq tarixində mühüm səhifə olmaqla yanaşı, şəhərin yenidən
qurularaq gələcəyə doğru addımladığı yeni mərhələnin də rəmzidir.
İlkin Bağırov
YAP Babək rayon təşkilatının əməkdaşı