Yollar qovuşanda...

Bakı:

26 °C

38 %

6 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xəbər lenti / Yollar qovuşanda...

Yollar qovuşanda...

26.10.2023 [11:15]

Yaradılan dəhlizlər, tranzit xətləri iqtisadi-siyasi münasibətlərin inkişafına təkan verir

Günümüzün reallığı, mövcud siyasi-iqtisadi inkişafın əsas meyarı sayılan tranzit yollar, nəqliyyat qovşağları, dəhlizlər müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində özünəməxsus yerə malikdir. Bu amil ümumi iqtisadi-siyasi münasibətlərin formalaşmasında da əhəmiyyətli rol oynayır. Kataklizmlər içində olan qlobal dünyada əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi, iqtisadi əlaqələrin səmərəli şəkildə qurulması və davamlılığının təmin olunması, yolların və qovşaqların genişləndirilməsi həm də siyasi sabitliyin möhkəmləndirilməsinə töhfə verir. Şərq-Qərb, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri onlarla ölkənin qarşılıqlı maraq müstəvisində əməkdaşlığını inkişaf etdirib, mənafelərin uzlaşdırılmasına xidmət göstərib. Bu, həm də mədəni inteqrasiyanın güclənməsinə xidmət edir. Bir sözlə, yeni iqtisadi münasibətlər sisteminin ən əsas elementlərindən sayılan beynəlxalq tranzitin formalaşdırılması iqtisadi sabitliklə yanaşı, hərbi-siyasi sabitliyin də təmin olunmasına yardım edir. Bu əməkdaşlıqlar ölkələri bir-biri ilə yaxınlaşdırır, maraqların qarşılıqlı təminini özündə ehtiva edir.

Özbəkistan yeni mərhələyə qədəm qoyur...

Xüsusi vuğulanmalıdır ki, bu gün dünyanın diqqət mərkəzinə düşən əsas tranzit xətləri Türk axını üzərində bərqərar olub. Demək olar ki, bütün istiqamətlər üzrə yaradılan nəqliyyat qovşaqları Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz, Kiçik Asiya üzərindən hərəkətlilik qazanır. Bu, qarşıdakı zaman kəsiyində əlaqələri günü-gündən möhkəmlənən türkdilli dövlətlərin nəqliyyat imkanlarının diversifikasiyasına da yol açır. Məsələn, Mərkəzi Asiya ölkələri Azərbaycan - Azərbaycan isə Mərkəzi Asiya üzərindən yeni yollardan istifadə imkanları qazanır. Bu, amil həm də beynəlxalq investisiyaların cəlbində mühüm rol oynayır. Məsələn, Özbəkistan hökuməti Qətəri “Tərmiz-Məzari-Şərif-Kabil-Pişəvər” Trans-Əfqan dəmir yolunun tikintisi layihəsinin həyata keçirilməsinə cəlb etməyi planlaşdırır. Bu barədə Özbəkistan Nəqliyyat Nazirliyinin mətbuat xidməti məlumat yayıb. Məlumatda bildirilir ki, Özbəkistanın nəqliyyat departamentinin rəhbəri İlhom Mahkamov və Qətərin nəqliyyat nazirinin müavini Həmid Iso Abdullo Daşkənddə danışıqlar apararaq ikitərəfli əməkdaşlığın inkişafını müzakirə ediblər: “Xüsusən tərəflər Qətər dövlətinin Trans-Əfqan Dəmiryolunun tikintisi layihəsinin həyata keçirilməsində iştirakının təmin edilməsi ilə bağlı fikir mübadiləsi aparıblar”. Bildirilir ki, danışıqlar zamanı Özbəkistan Dəmir Yolları şirkəti Qətər nümayəndə heyəti üçün bu layihənin təqdimatını keçirib. Qeyd edək ki, 2021-ci ilin əvvəlində Özbəkistan, Əfqanıstan və Pakistan Daşkənddə Termiz-Məzari-Şərif-Kabil-Pişəvər dəmir yolunun tikintisi üzrə yol xəritəsi imzalayıb. Layihənin dəyəri 5 milyard dollar həcmində qiymətləndirilir. Avropa İttifaqı, Rusiya, Özbəkistan, Əfqanıstan, Pakistan, Hindistan və Cənub-Şərqi Asiya ölkələrini birləşdirəcək yeni nəqliyyat dəhlizinin tranzit potensialı, ekspertlərin hesablamalarına görə, təxminən ildə 20 milyon ton yük təşkil edir.

Yeni dövr üçün perspektivlər...

Qeyd edək ki, Özbəkistanın iştirakı ilə baş tutan bu layihə Mərkəzi Asiyanın Uzaq Şərq, Cənub Şərqi Asiya, o cümlədən Avropa ilə əlaqələrinin inkişafında əsaslı rol oynaya bilər. Bu, Azərbaycanın nəqliyyat və yükdaşıma imkanları üçün də müəyyən perspektivlər yaradır. Belə ki, mühüm nəqliyyat marşrutlarının üzərində yerləşən Azərbaycan və Özbəkistan bu sahədə də fəal əməkdaşlıq həyata keçirir. Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən siyasətinin nəticəsi olaraq ölkəmizdə bir sıra mühüm nəqliyyat-logistika infrastrukturu yaradılıb və Azərbaycan beynəlxalq nəqliyyat şəbəkələrinə inteqrasiya olunub. Bu mənada, Azərbaycan vasitəsilə Mərkəzi Asiya ölkələrindən, o cümlədən Özbəkistandan yükdaşımaların həcmi ildən - ilə artır. İki dövlət arasında bu sahədə mühüm anlaşma sənədləri imzalanıb - Prezident İlham Əliyevin ötən ilin iyununda Özbəkistana dövlət səfəri zamanı imzalanan “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Özbəkistan Respublikası Hökuməti arasında beynəlxalq avtomobil əlaqələri haqqında Saziş” bu baxımdan mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Analoji fikirləri digər Mərkəzi Asiya dövlətləri haqda da söyləmək olar - sirr deyil ki, Mərkəzi Asiya dövlətləri bu və ya digər şəkildə Azərbaycan vasitəsilə yeni əməkdaşlıq platformalarında iştiraka can atmaqdadır. Paralel olaraq Asiya ilə Avropanı birləşdirəcək multimodal nəqliyyat dəhlizi layihəsi artıq gerçəkliyə çevrilir. Şərq-Qərb tranziti üzrə reallaşacaq dəhlizin işə salınmasını sürətləndirmək üçün mühüm addımlar atılır. Artıq ticarət imkanları fərqli geosiyasi coğrafiyaları əhatə etməkdədir Bu isə “Türk yolu”nunun gələcək inkişafını da özündə əks etdirən amilə çevrilir.

S.İSMAYILZADƏ

Paylaş:

Baxılıb: 522 dəfə