Dollar necə valyutaya çevrildi?
06.07.2023 [12:13]
G.QABİLQIZI
Amerika qitəsində pul ilk məskunlaşanlar sayəsində ortaya çıxdı. İnsanlar İspaniya, Böyük Britaniya, Hollandiya, Fransa, Almaniya, İsveç və s. ölkələrə özləri ilə birlikdə milli valyuta, adətən qızıl və ya gümüş sikkələr gətirirdilər. 1652-ci ildə Amerikada ilk dəfə Massachusetts koloniyasında ingilis qanununa baxmayaraq, pul vermək hüququ yalnız monarxa məxsus olduğu halda bir neçə növ gümüş sikkələr vurmağa başladılar. Massachusettsdə 30 il ərzində buraxılmış bütün sikkələr İngiltərədə monarx olmadığı zaman 1652-ci ilə aid edilmişdi. Artıq 1690-da ilk sözdə kağız pullar qızıl ekvivalentlərinə bağlandı. Buna baxmayaraq, 1750-ci ilə qədər adi metal dövriyyəyə qayıtdı. Ancaq bu da çox çəkmədi.
XIX əsrin birinci yarısına qədər ABŞ-da əsas iqtisadi bölgələr artıq aydın şəkildə müəyyən edildi. Bu, onlara uzun müddət dinc yanaşı yaşamağa imkan verdi. Lakin tədricən köləliyə birmənalı münasibət bəslənərək ciddi iqtisadi və siyasi ziddiyyətlər yarandı. Bu, ölkənin parçalanmasına və hər iki tərəfdən çox böyük vəsait tələb edən vətəndaş müharibəsinin başlanmasına səbəb oldu. 17 iyul 1861-ci ildə ABŞ Konqresi, Xəzinədarlığı o dövrdə çox böyük bir məbləğə - 60 milyon dollara yeni əskinaslar buraxmağa məcbur edən bir akt qəbul etdi. Veksellərin 5, 10 və 20 dollar nominasiyalarında təyin olunduğunu nəzərə alsaq, bu pul kütləsinin nə qədər böyük olduğunu təsəvvür etmək belə çətindir. 1866-cı ildən bəri ABŞ dövləti qiymətli kağızları ilə təmin edildi və kağız pulların əsas növünə çevrildi.
O vaxta qədər bank əmanətlərinin 75%-i milli bankların əlində idi və dövlət əskinasları dövriyyədən çıxdıqca milli valyuta sabitləşdi.
1652-ci ildən bəri, əsrlər boyu dollarlar (həm pul, həm də əskinas) dəfələrlə ölçülərini, dizaynlarını, materiallarını və rənglərini dəyişdi. Əskinasların tipik dizaynı isə 1928-ci ildə təsdiqləndi. Belə ki, ön tərəfdə ABŞ-ın görkəmli dövlət xadimi, tərs tərəfində (tərsində) - ölkənin tarixindən və monumental rəmzlərindən olan mənzərələr var. Qanuna görə, canlı insanın portretini pula qoymaq olmaz, çünki onun şəxsiyyəti və vətəndaş töhfəsi hələ çox qiymətləndirilə bilər.
Dollar işarəsinin necə yaranması ilə bağlı bir neçə versiya səsləndirilir. Bunlardan ən populyarı “S” hərfi üzərində “U” hərfini üstələməklə “ABŞ” - Amerika Birləşmiş Ştatları abreviaturasından yarandığı deyilsə də, bu versiyanın sənədli sübutu hələ tapılmayıb.
Xəbər lenti
Hamısına bax
YAP xəbərləri
07 İyul 13:07
Sosial
07 İyul 13:03
Siyasət
07 İyul 12:52
İqtisadiyyat
07 İyul 12:51
Elm
07 İyul 12:47
Sosial
07 İyul 12:08
İqtisadiyyat
07 İyul 11:54
İqtisadiyyat
07 İyul 11:54
İdman
07 İyul 11:53
Siyasət
07 İyul 11:35
Gündəm
07 İyul 11:35
Gündəm
07 İyul 11:34
Sosial
07 İyul 11:30
Siyasət
07 İyul 11:25
Siyasət
07 İyul 11:10
COP29
07 İyul 10:55
Analitik
07 İyul 10:40
YAP xəbərləri
07 İyul 10:21
YAP xəbərləri
07 İyul 10:21
Ədəbiyyat
07 İyul 09:48
Dünya
07 İyul 09:41
Analitik
07 İyul 09:39
Maraqlı
07 İyul 09:34
Maraqlı
07 İyul 09:25
Dünya
07 İyul 09:20
Dünya
07 İyul 08:58
Dünya
06 İyul 22:38
Dünya
06 İyul 22:10
Dünya
06 İyul 21:45
Dünya
06 İyul 21:18
Dünya
06 İyul 20:56
Dünya
06 İyul 19:53
YAP xəbərləri
06 İyul 19:27
Dünya
06 İyul 19:25
Dünya
06 İyul 19:20
Siyasət
06 İyul 18:27
Dünya
06 İyul 17:28
Maraqlı
06 İyul 16:42
Sosial
06 İyul 16:08
Dünya
06 İyul 15:59
Maraqlı
06 İyul 15:35
Dünya
06 İyul 14:45
Sosial
06 İyul 14:41
Siyasət
06 İyul 14:24
Sosial
06 İyul 14:23
Dünya
06 İyul 14:22
İqtisadiyyat
06 İyul 14:20
Elm
06 İyul 14:10
Dünya
06 İyul 13:58
Dünya
06 İyul 13:30
YAP xəbərləri
06 İyul 13:04
YAP xəbərləri
06 İyul 13:00
YAP xəbərləri
06 İyul 12:55
YAP xəbərləri
06 İyul 12:53
Elanlar
06 İyul 12:50
Dünya
06 İyul 12:25
İdman
06 İyul 12:08
Dünya
06 İyul 11:53
Dünya
06 İyul 11:19
İqtisadiyyat
06 İyul 11:09
Gündəm
06 İyul 11:07
İdman
06 İyul 10:47
İqtisadiyyat
06 İyul 10:38
Dünya
06 İyul 10:32
İdman
06 İyul 09:45
Sosial
06 İyul 09:17
Hadisə
06 İyul 08:50
Dünya
06 İyul 08:31
Sosial
06 İyul 07:32
Dünya
05 İyul 23:20
