Şuşa Bəyannaməsi – Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının müttəfiqlik zirvəsi

Bakı:

23 °C

57 %

6 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Şuşa Bəyannaməsi – Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının müttəfiqlik zirvəsi

Şuşa Bəyannaməsi – Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının müttəfiqlik zirvəsi

12.06.2026 [17:40]

2021-ci il iyunun 15-də Azərbaycanın qədim mədəniyyət paytaxtı olan Şuşa şəhərində imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” təkcə iki qardaş ölkənin münasibətlərində deyil, bütövlükdə regionun siyasi tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən imzalanan bu mühüm sənəd Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrini strateji tərəfdaşlıq səviyyəsindən müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltdi.

Şuşa Bəyannaməsinin məhz Şuşa şəhərində imzalanması xüsusi siyasi və mənəvi məna daşıyır. Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı tarixi Zəfərdən sonra işğaldan azad edilmiş Şuşa şəhəri milli qürurun, dövlət gücünün və tarixi ədalətin bərpasının rəmzinə çevrilmişdir. Belə bir məkanda imzalanan sənəd həm Azərbaycanın suverenliyinin təsdiqi, həm də Türkiyənin ölkəmizə verdiyi dəstəyin növbəti təzahürü idi.

Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan və Türkiyə arasında mövcud olan dostluq, qardaşlıq və strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin hüquqi əsaslarını daha da möhkəmləndirdi. Sənəddə siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, müdafiə sənayesi, hərbi əməkdaşlıq, təhlükəsizlik, təhsil, mədəniyyət, gənclər siyasəti və informasiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəzərdə tutulur. Bu istiqamətlər iki dövlətin gələcək inkişaf strategiyasının mühüm elementləri kimi müəyyən edilmişdir.

Bəyannamənin ən mühüm müddəalarından biri təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlıqla bağlıdır. Sənədə əsasən, tərəflərdən birinin müstəqilliyinə, suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və ya beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığına qarşı təhdid və ya təcavüz halında qarşılıqlı məsləhətləşmələr aparacaq və zəruri dəstək göstərəcəklər. Bu müddəa Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin müttəfiqlik xarakterini aydın şəkildə ortaya qoyur.

Şuşa Bəyannaməsi regionda sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunmasına da mühüm töhfə verir. Sənəd Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi reallıqların formalaşdığı bir dövrdə qəbul edilmişdir. Azərbaycan Vətən müharibəsində əldə etdiyi qələbə ilə regionda yeni əməkdaşlıq imkanları yaratmış, Türkiyə isə bu prosesdə daim Azərbaycanın yanında olmuşdur. İki ölkənin birgə fəaliyyəti bölgədə uzunmüddətli sabitliyin təmin edilməsinə xidmət edir.

Enerji sahəsində əməkdaşlıq Şuşa Bəyannaməsinin əsas istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan və Türkiyə uzun illərdir ki, enerji təhlükəsizliyi sahəsində uğurlu tərəfdaşlıq nümunəsi nümayiş etdirirlər. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri, Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri və TANAP kimi layihələr təkcə iki ölkə üçün deyil, Avropa və dünya enerji bazarları üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bəyannamə bu əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsini və yeni layihələrin həyata keçirilməsini təşviq edir.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da sənəddə xüsusi yer tutur. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi və Türkiyənin Avropa ilə Asiyanı birləşdirən strateji rolu iki ölkənin beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərində əhəmiyyətini artırır. Xüsusilə Orta Dəhliz layihəsi çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi regional iqtisadi inkişaf üçün yeni imkanlar yaradır.

Şuşa Bəyannaməsində müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığın inkişafı da mühüm istiqamət kimi qeyd olunmuşdur. Son illərdə Azərbaycan və Türkiyə bu sahədə uğurlu layihələr həyata keçirmiş, birgə hərbi təlimlər keçirmiş və müdafiə qabiliyyətlərinin artırılması istiqamətində mühüm addımlar atmışlar. Bu əməkdaşlıq hər iki ölkənin milli təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.

Sənəd humanitar sahədə əməkdaşlığın genişləndirilməsini də nəzərdə tutur. Təhsil, elm, mədəniyyət və gənclər siyasəti istiqamətlərində həyata keçirilən layihələr xalqlar arasında qardaşlıq əlaqələrinin daha da möhkəmlənməsinə şərait yaradır. Azərbaycan və Türkiyə ortaq tarixə, dilə, mədəniyyətə və mənəvi dəyərlərə malik olduqları üçün bu əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Şuşa Bəyannaməsinin imzalanması Türk dünyasının birliyi baxımından da mühüm hadisədir. Bu sənəd türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi və ortaq maraqların müdafiəsi istiqamətində yeni imkanlar açmışdır. Azərbaycan və Türkiyə Türk dünyasının aparıcı dövlətləri kimi bu prosesdə mühüm rol oynayırlar.

Bəyannamə eyni zamanda beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycan və Türkiyənin artan nüfuzunun göstəricisidir. Hər iki ölkə müstəqil siyasət yürüdərək milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edir və beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına töhfə verir. Şuşa Bəyannaməsi bu siyasətin məntiqi nəticəsi kimi meydana çıxmışdır.

Bu sənəd Azərbaycan xalqı üçün böyük qürur mənbəyidir. Çünki Şuşada imzalanan müttəfiqlik bəyannaməsi Azərbaycanın güclü dövlət kimi beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndiyini, qardaş Türkiyə ilə əlaqələrinin isə ən yüksək səviyyəyə çatdığını nümayiş etdirmişdir. Bu hadisə həm də Vətən müharibəsində qazanılmış Zəfərin siyasi nəticələrinin təsdiqi kimi tarixə düşmüşdür.

Nəticə etibarilə, Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin yeni inkişaf mərhələsini müəyyən edən mühüm strateji sənəddir. Bu bəyannamə iki qardaş ölkənin müttəfiqliyini rəsmiləşdirmiş, regional sabitliyin möhkəmləndirilməsinə töhfə vermiş və gələcək əməkdaşlıq üçün geniş perspektivlər açmışdır. Şuşada imzalanan bu tarixi sənəd Azərbaycan və Türkiyə xalqlarının sarsılmaz birliyinin, qardaşlığının və ortaq gələcəyə inamının parlaq təcəssümü kimi uzun illər yaddaşlarda yaşayacaqdır.

Xəyyam Vəliyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 86 dəfə