Qlobal Enerji Təhlükəsizliyinin Azərbaycan Modeli: 100 İllik Zəmanət və Yaşıl Gələcək

Bakı:

16 °C

67 %

9 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Qlobal Enerji Təhlükəsizliyinin Azərbaycan Modeli: 100 İllik Zəmanət və Yaşıl Gələcək

Qlobal Enerji Təhlükəsizliyinin Azərbaycan Modeli: 100 İllik Zəmanət və Yaşıl Gələcək

02.06.2026 [16:11]

Müasir dünya siyasətinin və qlobal iqtisadiyyatın ən mühüm hərəkətverici qüvvəsi, şübhəsiz ki, enerji təhlükəsizliyidir. Bu gün resursların səmərəli idarə edilməsi, şaxələndirilmiş nəql marşrutlarının yaradılması və etibarlı tərəfdaşlıq platformalarının qurulması dövlətlərin geoiqtisadi çəkisini müəyyən edən əsas amillərdir. Bu kontekstdə Azərbaycan regional çərçivələri çoxdan aşaraq, qlobal enerji arxitekturasının formalaşmasında birbaşa iştirak edən, strateji qərarlar qəbul edən və qlobal təhlükəsizliyə birbaşa töhfə verən rəsmi və qeyri-rəsmi liderlərdən birinə çevrilmişdir. 1 iyun 2026-cı il tarixində Bakı Ekspo Mərkəzində start götürən, regionun ən mötəbər tədbirlərindən sayılan Bakı Enerji Həftəsinin və onun tərkib hissəsi olan 31-ci Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz Sərgisinin rəsmi açılış mərasimi bu reallığı növbəti dəfə bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Tədbirin rəsmi açılışında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin proqram xarakterli, dərin strateji analizə söykənən çıxışı təkcə ölkəmizin deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanının yaxın və uzaq gələcəyinə dair aydın bir yol xəritəsi cızdı. Dövlət başçısının çıxışında səsləndirdiyi və beynəlxalq analitiklər tərəfindən dərhal manşetlərə daşınan "Mövcud qaz ehtiyatlarımız ən azı növbəti yüz il ərzində həm ölkəmizin, həm də tərəfdaşlarımızın tələbatını ödəməyə kifayət edəcəkdir" bəyanatı isə qlobal enerji bazarlarına verilmiş ən güclü sabitlik və etibarlılıq mesajı oldu.

Prezident İlham Əliyevin bəyan etdiyi bu yüz illik zaman kəsiyi sadəcə nikbin bir siyasi proqnoz deyil, çox ciddi elmi-geoloji tədqiqatlara, illər uzunu aparılmış kəşfiyyat işlərinə və dəqiq hesablanmış rəqəmlərə əsaslanan real strateji zəmanətdir. Azərbaycanın bu gün təsdiq edilmiş və proqnozlaşdırılan təbii qaz ehtiyatları 2.5-3 trilyon kubmetr həcmində qiymətləndirilir ki, bu da ölkəmizi dünyanın qaz elitasına daxil edən əsas göstəricidir. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorundakı nəhəng “Şahdəniz” yatağı, eləcə də “Abşeron”, “Ümid”, “Babək” və digər strukturlar ölkənin karbohidrogen potensialının tükənməzliyini sübut edir. Xüsusilə, tədbir çərçivəsində “Azəri-Çıraq-Günəşli” (AÇG) yataqlar blokunun dərin qaz laylarından ilk sərbəst təbii qazın hasilatına başlanması və bu məqsədlə yeni nəhəng müqavilələrin imzalanması ölkəmizin hasilat trayektoriyasının artan xətlə davam etdiyini göstərir. Bu nəhəng ehtiyatlar, ilk növbədə, Azərbaycanın daxili sənayesinin, sürətlə böyüyən iqtisadiyyatının və əhalisinin uzunmüddətli tələbatını tam şəkildə sığortalayır. Digər tərəfdən isə, bu resurslar Azərbaycana beynəlxalq arenada tam müstəqil, heç bir xarici təsirdən asılı olmayan xarici siyasət yürütmək imkanı verir. Dövlət başçısı bu fikri ilə bəyan etdi ki, qlobal bazarlardakı konyunktur dəyişikliklərindən, geosiyasi təbəddülatlardan və regional gərginliklərdən asılı olmayaraq, Azərbaycan öz sabit resurs bazası ilə qlobal enerji təchizatının mərkəzində dayanmaqda davam edəcəkdir.

Bu yüz illik təminatın ən mühüm coğrafi və siyasi ifadəsi Azərbaycan qazının ixrac xəritəsinin inanılmaz sürətlə genişlənməsidir. Prezident İlham Əliyev çıxışında çox mühüm və müqayisəli bir statistikanı diqqətə çatdırdı. Cəmi bir il əvvəl keçirilən Bakı Enerji Həftəsində Azərbaycan təbii qazını idxal edən ölkələrin sayı 12 idisə, bu gün həmin rəqəm artıq 16-ya yüksəlmişdir. Bu, dünya enerji tarixində nadir görünən bir sürətlə şaxələndirmə və genişlənmə prosesidir. Ən diqqətçəkən məqam isə odur ki, Azərbaycan qazını alan 16 ölkədən 10-u birbaşa Avropa İttifaqının üzvüdür. Cənub Qaz Dəhlizinin istismara verilməsindən sonra Trans-Adriatik (TAP) və Trans-Anadolu (TANAP) qaz kəmərləri vasitəsilə Avropanın mərkəzinə uzanan marşrut, bu gün qitənin enerji təhlükəsizliyinin onurğa sütununa çevrilmişdir. Yunanıstan, İtaliya, Bolqarıstan, Rumıniya, Macarıstan, Serbiya, Albaniya və digər Avropa dövlətləri Azərbaycan qazını təkcə iqtisadi cəhətdən sərfəli bir resurs kimi deyil, həm də öz milli təhlükəsizliklərinin alternativsiz təminatçısı kimi qəbul edirlər.

Avropanın kəskin qaz böhranı ilə üz-üzə qaldığı, ənənəvi tədarükçülərlə yolların ayrıldığı bir dönəmdə Azərbaycanın öz öhdəliklərinə sadiqlik nümayiş etdirməsi rəsmi Bakının beynəlxalq nüfuzunu ən yüksək zirvəyə qaldırmışdır. Azərbaycan artıq sadəcə bir resurs ixracatçısı deyil, həm də verdiyi sözə, imzaladığı müqavilələrə sonadək sadiq qalan, etibarlı, proqnozlaşdırıla bilən strateji tərəfdaşdır.

Bununla belə, Prezident İlham Əliyevin Bakı Enerji Həftəsindəki çıxışı sadəcə qaz hasilatının artırılması və ixrac coğrafiyasının genişləndirilməsi ilə məhdudlaşmadı. Çıxışın ən konseptual və fəlsəfi cəhəti Azərbaycanın qlobal iqlim dəyişikliyi və ekoloji məsuliyyət məsələlərinə yanaşmasında özünü büruzə verdi. Dövlət başçısı tam səmimi və obyektiv bir reallığı ortaya qoyaraq qeyd etdi ki, əgər Azərbaycan rəhbərliyi məsələlərə yalnız qısamüddətli iqtisadi mənfəət və kommersiya maraqları prizmasından yanaşsaydı, mövcud nəhəng qaz ehtiyatları fonunda daxili elektrik enerjisi istehsalı üçün hər hansı alternativ mənbə axtarmağa, alternativ enerjiyə milyardlarla vəsait yatırmağa heç bir praktiki ehtiyac olmazdı. Çünki əlimizdəki təbii qaz həm daxili elektrik stansiyalarını dolğun qidalandırmağa, həm də böyük həcmdə xaricə satmağa tam imkan verir. Lakin Azərbaycan dövləti və onun lideri qlobal ekoloji böhrana, bəşəriyyətin gələcəyinə və iqlim dəyişikliyinə qarşı yüksək mənəvi və siyasi məsuliyyət hiss edir. Məhz bu məsuliyyət hissi Azərbaycana zəngin karbohidrogen ehtiyatlarına malik olmasına baxmayaraq, bərpaolunan və yaşıl enerji mənbələrinə keçid prosesində ön sıralarda addımlamaq cəsarəti verir. Azərbaycan bu yanaşması ilə dünyaya sübut edir ki, neft-qaz ölkəsi olmaq ekoloji cəhətdən passiv olmaq demək deyil, əksinə, ənənəvi resurslardan əldə olunan gəlirləri gələcəyin təmiz enerjisinə konvertasiya etmək böyük bir dövlətçilik təfəkkürüdür.

Səbinə Əliyeva

YAP Ordubad rayon təşkilatının məsləhətçisi

Paylaş:

Baxılıb: 44 dəfə