Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik missiyası

Bakı:

27 °C

39 %

5 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik missiyası

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik missiyası

26.05.2026 [16:41]

28 May Azərbaycan xalqının tarixində yalnız bir bayram günü deyil, həm də milli iradənin, azadlıq eşqinin və dövlətçilik ənənəsinin təntənəsidir. 1918-ci ilin 28 mayında yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması təkcə Azərbaycanın deyil, bütün Şərqin tarixində yeni bir səhifə açdı. Bu tarix müsəlman Şərqində ilk parlamentli və demokratik respublikanın qurulduğu gün kimi yadda qaldı.

XX əsrin əvvəllərində dünyada baş verən siyasi proseslər, xüsusilə Rusiya imperiyasının süqutu Qafqaz xalqları üçün yeni imkanlar yaratdı. 1917-ci ildə Rusiyada baş verən inqilabdan sonra imperiyanın parçalanması bölgədə siyasi boşluq yaratmışdı. Bu mürəkkəb şəraitdə Azərbaycan ziyalıları və milli liderləri xalqın taleyini öz əllərinə almaq qərarına gəldilər. 1918-ci il mayın 28-də Tiflisdə Azərbaycan Milli Şurası tərəfindən İstiqlal Bəyannaməsi qəbul edildi və müstəqil Azərbaycan dövləti elan olundu.

Həmin dövrdə ölkənin qarşısında çox ağır problemlər dayanırdı. Bakı şəhəri bolşevik-daşnak qüvvələrinin nəzarəti altında idi, bölgələrdə qarışıqlıq hökm sürürdü, xarici müdaxilələr isə dövlətçiliyin taleyini təhlükə altına almışdı. Buna baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qısa müddətdə mühüm addımlar atdı. Parlament yaradıldı, dövlət atributları qəbul edildi, milli ordu formalaşdırıldı, təhsil və mədəniyyət sahəsində mühüm islahatlar həyata keçirildi. Ən önəmli hadisələrdən biri isə qadınlara seçki hüququnun verilməsi idi. Bu addım bir çox Avropa dövlətlərindən daha əvvəl atılmışdı və Azərbaycanın demokratik dəyərlərə bağlılığını göstərirdi.

1918-ci ilin sentyabrında Qafqaz İslam Ordusunun köməyi ilə Bakı şəhəri azad edildi və paytaxt Gəncədən Bakıya köçürüldü. Bu hadisə Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmlənməsində mühüm rol oynadı. Lakin xarici təzyiqlər, daxili çəkişmələr və bolşevik təhlükəsi nəticəsində Cümhuriyyət cəmi 23 ay yaşaya bildi. 1920-ci ilin aprelində XI Qırmızı Ordu Bakıya daxil oldu və Azərbaycan yenidən işğala məruz qaldı.

Bununla belə, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti xalqın yaddaşında silinməz iz qoydu. Cümhuriyyət ideyası sovet dövründə belə azərbaycanlıların qəlbində yaşadı və nəhayət, 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyi yenidən bərpa edildi. Lakin müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan çox ciddi təhlükələrlə üz-üzə qalmışdı. Ölkədə siyasi hərc-mərclik, iqtisadi böhran, vətəndaş qarşıdurması və torpaq itkiləri dövlətçiliyin məhv olmaq təhlükəsini yaradırdı.

Məhz belə ağır bir dövrdə xalq öz xilaskarını Heydər Əliyev görürdü. 1993-cü ildə xalqın təkidli tələbi ilə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın müasir tarixində dönüş nöqtəsinə çevrildi. Onun siyasi uzaqgörənliyi və qətiyyəti nəticəsində ölkədə sabitlik bərpa olundu, dövlət çevrilişi cəhdlərinin qarşısı alındı və parçalanmaq təhlükəsi aradan qaldırıldı.

Heydər Əliyev Azərbaycan dövlətçiliyini yalnız qoruyub saxlamadı, həm də onu möhkəm təməllər üzərində yenidən qurdu. Onun rəhbərliyi ilə ordu quruculuğu sürətləndirildi, hüquqi dövlət modeli formalaşdırıldı, iqtisadiyyat dirçəldildi və Azərbaycan beynəlxalq arenada öz layiqli yerini tutmağa başladı. 1994-cü ildə imzalanan “Əsrin müqaviləsi” ölkənin iqtisadi inkişafının əsasını qoydu və Azərbaycanı dünyanın enerji xəritəsində mühüm mövqeyə çıxardı.

Ulu Öndərin ən böyük xidmətlərindən biri də milli dövlətçilik ideologiyasını möhkəmləndirməsi idi. O, Azərbaycan xalqına öz tarixi köklərini, milli kimliyini və istiqlal ruhunu yenidən qaytardı. Heydər Əliyev dəfələrlə bildirirdi ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ideyaları müasir Azərbaycanın təməl prinsipləridir. Məhz buna görə də bu gün müstəqil Azərbaycan dövləti 1918-ci ildə qurulan Cümhuriyyətin siyasi varisi hesab olunur.

28 May yalnız keçmişin xatirəsi deyil. Bu gün həm də gələcəyə inamın, milli birliyin və dövlətə sədaqətin rəmzidir. Azərbaycan xalqı tarix boyu sübut edib ki, onun azadlıq arzusu heç vaxt sarsılmır.

Bu gün Azərbaycanın güclü dövlət kimi mövcudluğu, beynəlxalq aləmdə qazandığı nüfuz və milli həmrəyliyi həmin böyük tarixi yolun nəticəsidir. 28 May Azərbaycan xalqının qürur günüdür. Bu tarix bizə xatırladır ki, müstəqillik qazanmaq qədər onu qorumaq da müqəddəs vəzifədir.

David Həsənov

YAP Naxçıvan çəhər təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 314 dəfə