Xocalı soyqırımı xalqın yaddaşında həm kədərin, həm də tarixi ədalət uğrunda mübarizənin rəmzi kimi yaşayır

Bakı:

14 °C

77 %

8 m/s

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Xocalı soyqırımı xalqın yaddaşında həm kədərin, həm də tarixi ədalət uğrunda mübarizənin rəmzi kimi yaşayır

Xocalı soyqırımı xalqın yaddaşında həm kədərin, həm də tarixi ədalət uğrunda mübarizənin rəmzi kimi yaşayır

25.02.2026 [13:59]

Azərbaycan tarixinin ən ağrılı səhifələrindən biri olan Xocalı soyqırımı təkcə bir şəhərin deyil, bütövlükdə xalqın taleyinə həkk olunmuş faciədir. 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə baş verən bu hadisə XX əsrin ən dəhşətli humanitar cinayətlərindən biri kimi tarixə düşərək insanlığa qarşı yönəlmiş zorakılığın simvoluna çevrildi. Bu faciə Azərbaycan xalqının yaddaşında sağalmaz yara olmaqla yanaşı, milli həmrəyliyin və ədalət uğrunda mübarizənin güclü rəmzinə çevrilib.

Həmin gecə Ermənistan silahlı birləşmələri keçmiş sovet ordusunun Xankəndidə yerləşən 366-cı motoatıcı alayının dəstəyi ilə şəhərə hücum edərək dinc əhaliyə misli görünməmiş qəddarlıq göstərdilər. Şəhəri tərk etməyə çalışan sakinlər pusquya salındı, mülki insanlar kütləvi şəkildə qətlə yetirildi, yüzlərlə insan əsir və girov götürüldü. Rəsmi məlumatlara görə, 613 nəfər öldürüldü, onların arasında qadınlar, uşaqlar və ahıllar üstünlük təşkil edirdi. Səkkiz ailə tamamilə məhv edildi, yüzlərlə insan yaralandı, minlərlə sakin doğma yurdlarından didərgin düşdü. Xocalıda törədilən vəhşiliklər insan hüquqlarının, beynəlxalq humanitar hüququn və bəşəri dəyərlərin kobud şəkildə pozulması kimi

Soyqırımı anlayışının hüquqi əsası Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qəbul edilmiş 1948-ci il Konvensiyasında təsbit olunub və Xocalıda baş verən hadisələr bu tərifin bütün elementlərini özündə ehtiva edir. Dinc əhalinin milli mənsubiyyətinə görə hədəf seçilməsi bu cinayətin məqsədli xarakter daşıdığını göstərir. Hadisəyə dövlət səviyyəsində hüquqi-siyasi qiymət verilməsi isə ümummilli lider Heydər Əliyev hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra mümkün oldu. 1994-cü ildə Milli Məclisin qərarı ilə 26 fevral “Xocalı Soyqırımı Günü” elan edildi və faciənin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində ardıcıl fəaliyyət başlandı.

Sonrakı illərdə Xocalı həqiqətlərinin beynəlxalq aləmdə tanıdılması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrildi. Bu işdə Heydər Əliyev Fondunun və xüsusilə Fondun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva tərəfindən başladılan “Xocalıya ədalət!” kampaniyası mühüm rol oynadı. Dünyanın müxtəlif ölkələrində keçirilən tədbirlər, konfranslar və maarifləndirici layihələr nəticəsində faciə haqqında məlumatlılıq xeyli artdı və bir sıra dövlətlər bu hadisəyə siyasi qiymət verdi.

Azərbaycanın müasir tarixində dönüş nöqtəsi isə Prezident İlham Əliyev rəhbərliyi ilə baş verən hadisələr oldu. 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsi və 2023-cü ildə həyata keçirilən lokal antiterror tədbirləri nəticəsində ölkənin ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam bərpa edildi. Bununla da Xocalı faciəsi qurbanlarının ədalət gözləntisi yeni tarixi mərhələyə qədəm qoydu. Bu gün Xocalı artıq yalnız faciənin deyil, həm də dirçəlişin rəmzinə çevrilir. Azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri aparılır, yaşayış məntəqələri yenidən qurulur, infrastruktur layihələri həyata keçirilir. Keçmiş məcburi köçkünlərin mərhələli şəkildə doğma torpaqlarına qayıdışı şəhərin sosial-iqtisadi həyatını bərpa edir və bölgəyə yeni nəfəs gətirir. Xocalı Soyqırımı Memorial Kompleksinin yaradılması isə faciənin unudulmaması və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından mühüm addım kimi dəyərləndirilir. Xocalı soyqırımı Azərbaycan tarixinin ən ağrılı, lakin eyni zamanda ən ibrətamiz hadisələrindən biridir. Bu faciə xalqın yaddaşında həm kədər, həm də birliyə çağırış kimi yaşayır. Tarixi həqiqətlərin dünyaya çatdırılması, günahkarların məsuliyyətə cəlb edilməsi və azad edilmiş torpaqlarda həyatın bərpası göstərir ki, Xocalı artıq yalnız keçmişin faciəsi deyil — o, həm də ədalətin, dirçəlişin və milli iradənin simvoludur.

İllər keçsə də, Xocalı qurbanlarının xatirəsi Azərbaycan xalqının kollektiv yaddaşında daim yaşayacaq və gələcək nəsillərə sülhün, ədalətin və insanlığın dəyərini xatırladan tarixi dərs olaraq qalacaq.

Namiq Əhmədov

YAP Xəzər rayon təşkilatının sədri

Paylaş:

Baxılıb: 238 dəfə