Göyəzən dağı (göy əzən) necə yarandı?
11.10.2023 [11:46]
MÜŞFİQƏ
Kiçik Qafqazın dağətəyi sahəsində bir günbəz-dağ var. Adına Göyəzən dağı deyirlər. Ehtimala görə, nadir geoloji təbiət hadisəsi vulkan püskürməsi nəticəsində yaranıb. Qazağın rəmzi sayılır. Təkdir və heç bir dağa bitişik deyil. Mərkəzdən nə az, nə çox 20 km aralıda yerləşir. Bu gün sizinlə birgə oraya virtual səyahətə çıxacağıq. Qazaxa açılan pəncərədən Göyəzəni seyr edəcəyik. Necə deyərlər, yolçu yolda gərək...
Mərkəzi Amerikada yerləşən Martinika adasındakı Montan Pele dağından sonra dünyada ikinci nadir geoloji təbiət abidəsidir. Dağ Coğaz çayından 2 km solda Alpoud və Abbasbəyli kəndləri ərazisində yerləşir. Hündürlüyü 250 metr olsa da, qazaxlılar buranı "dünyanın mərkəzi" hesab edirlər. Düzənliyə basdırılmış sütuna bənzəyir. Dibində və ətəyində iri və qədim yaşayış yerin, yeddibürclü qalanın qalıqları görünür. Gövdəsində ilkin insanın məskəni sayılan mağara-otaqlar var. Zirvəsi nisbətən yastıdır.
Tədqiqatçıların ehtimalına görə, oronim türk dillərindəki kava (qaya, sıldırım) və sın/sin (dağ beli) komponentlərindən düzəlib, "sıldırımlı dağ beli" deməkdir. Tovuz rayonunun Bala Şamlıq kəndində də şiş bir qaya Göyəzən adlanır. Ümumiyyətlə, adı ilə bağlı müxtəlif rəvayətlər və yozmalar mövcud olsa da, əsasən "göylərə baş vuran", "göy əzən" sözlərinin birləşməsindən qaynaqlandığı ehtimal edilir. Kənd sakinlərinin sözlərinə görə, Göyəzən adı qədimdə burada yaşayan hökmdarın qızının adı ilə bağlıdır.
Təbiətin əsrarəngiz gözəlliklərindən və göylərə baş çəkən Göyəzəndən doymayan Xalq şairi Səməd Vurğun 1936-cı ilin mayında qələmə aldığı “Yadıma düşdü” şeirində bu dağdan söhbət açmışdı. Şair deyirdi:
Göylərə baş çəkir Göyəzən dağı,
Axşam açıq olur ayın qabağı;
Bizim gəlinlərin bayram qabağı,
Fəsəli yaymağı yadıma düşdü.
Vurğunun xəyalı gəzdi aranı,
Gözümdə oynadı dağın boranı;
Qışın buz qatığı, yayın ayranı,
Payızın qaymağı yadıma düşdü.
Rəvayətə görə, qədimdə bayramlarda və düşmən təhlükəsi olanda dağın zirvəsində tonqal qalanarmış. Göyəzən istehkamının IX–XII əsrlərə aid keşikçi məntəqəsi olması güman edilir. Göyəzən dağının adı IX əsrə aid gürcü mənbəyində Kavazin şəklində qeydə alınıb. Bu gün də öz əzəməti ilə Alpoud və Abbasbəyli kəndini düşmən təhlükəsindən qoruyur. Bu abidəni qorumaq isə hər birimizin üzərinə düşür...
Xəbər lenti
Hamısına bax
İqtisadiyyat
22 İyul 23:17
Dünya
22 İyul 22:59
Dünya
22 İyul 22:20
YAP xəbərləri
22 İyul 22:03
YAP xəbərləri
22 İyul 21:53
Sosial
22 İyul 21:46
YAP xəbərləri
22 İyul 21:33
Dünya
22 İyul 21:13
Dünya
22 İyul 20:58
Maraqlı
22 İyul 20:25
MEDİA
22 İyul 20:11
Siyasət
22 İyul 19:57
Xəbər lenti
22 İyul 19:54
Dünya
22 İyul 19:42
Maraqlı
22 İyul 19:17
Dünya
22 İyul 18:33
MEDİA
22 İyul 17:31
Dünya
22 İyul 17:25
YAP xəbərləri
22 İyul 17:07
Dünya
22 İyul 16:30
Dünya
22 İyul 15:59
İdman
22 İyul 15:22
Sosial
22 İyul 14:51
Dünya
22 İyul 14:45
Dünya
22 İyul 14:18
Dünya
22 İyul 13:52
Gündəm
22 İyul 13:39
Siyasət
22 İyul 13:25
Dünya
22 İyul 13:20
Sosial
22 İyul 13:09
YAP xəbərləri
22 İyul 12:51
Gündəm
22 İyul 12:50
Dünya
22 İyul 12:49
Analitik
22 İyul 12:42
Analitik
22 İyul 12:38
Dünya
22 İyul 12:35
Ədəbiyyat
22 İyul 12:32
Analitik
22 İyul 12:27
Sosial
22 İyul 12:25
MEDİA
22 İyul 12:20
Elanlar
22 İyul 12:01
İqtisadiyyat
22 İyul 12:01
Hadisə
22 İyul 12:00
Elm
22 İyul 12:00
Hadisə
22 İyul 11:59
YAP xəbərləri
22 İyul 11:54
Gündəm
22 İyul 10:52
YAP xəbərləri
22 İyul 10:50
YAP xəbərləri
22 İyul 10:44
Siyasət
22 İyul 10:34
Xəbər lenti
22 İyul 10:26
Xəbər lenti
22 İyul 09:48
Sosial
22 İyul 09:41
Xəbər lenti
22 İyul 09:23
Dünya
22 İyul 09:16
İdman
22 İyul 08:50
Xəbər lenti
22 İyul 08:42
Hadisə
22 İyul 08:27
Dünya
22 İyul 07:41
Xəbər lenti
22 İyul 07:40
Dünya
22 İyul 07:36
Dünya
22 İyul 07:00
Dünya
21 İyul 23:35
Dünya
21 İyul 22:47
Dünya
21 İyul 22:20
Gündəm
21 İyul 22:09
Dünya
21 İyul 21:50
Dünya
21 İyul 21:20
Dünya
21 İyul 20:45
Dünya
21 İyul 20:15
