Par­la­men­tin dü­nən­ki ic­la­sın­da 2017-ci ilin döv­lət büd­cə­si­nə də­yi­şik­lik­lər edi­lib
Dü­nən Mil­li Məc­li­sin ic­la­sı ke­çi­ri­lib. Mil­li Məc­li­sin səd­ri Oq­tay Əsə­dov gün­də­lik­də­ki mə­sə­lə­lər haq­qın­da mə­lu­mat ve­rib. Son­ra Mil­li Məc­lis səd­ri­nin bi­rin­ci müa­vi­ni, Məh­kə­mə-Hü­quq Şu­ra­sı­nın üz­vü Zi­ya­fət Əs­gə­rov öl­kə­nin məh­kə­mə sis­te­mi ilə bağ­lı çı­xış edib. Z.Əs­gə­rov de­yib ki, Azər­bay­can­da məh­kə­mə­lə­rə gös­tə­ri­lən diq­qət bu sa­hə­yə ina­mı ar­tı­rıb. Z.Əs­gə­rov bil­di­rib ki, məh­kə­mə­də iş­lə­rin sa­yı xey­li ar­tıb. Ha­kim­lər iş­lə­ri­nin və­zi­fə­sin­dən la­yi­qin­cə gəl­mə­yə ça­lı­şır­lar. La­kin bü­tün bun­la­ra bax­ma­ya­raq, ye­ni ça­ğı­rış­la­rı nə­zə­rə ala­raq ha­kim­lə­rin iş yü­kü­nün azal­dıl­ma­sı is­ti­qa­mə­tin­də qa­nun­ve­ri­ci­lik is­la­hat­la­rı da­vam edir. Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, Pre­zi­den­tin Sə­rən­ca­mı əsa­sın­da məh­kə­mə sis­te­mi­nin elekt­ron­laş­ma­sı nə­ti­cə­sin­də və­tən­daş­lar elekt­ron sis­tem­lə məh­kə­mə­yə mü­ra­ci­ət edə bi­lir: “Və­tən­daş­la­rı­mız ye­ni sis­tem əsa­sın­da şəx­si ka­bi­net ya­rat­maq­la məh­kə­mə­lə­rə əri­zə­lə­ri ve­rir, məh­kə­mə rü­sum­la­rı­nı be­lə elekt­ron qay­da­da ödə­yə bi­lir­lər. Öl­kə­miz­də 9 məh­kə­mə üçün ye­ni bi­na in­şa olu­nur”.
Z.Əs­gə­rov de­yib ki, ötən dövr­də ha­kim­lə­rin sa­yı 2 də­fə ar­tı­rıl­sa da, Azər­bay­can­da 100 min nə­fə­rə 6 ha­kim dü­şür: “La­kin bu rə­qəm Av­ro­pa öl­kə­lə­rin­də 20-dir. Bu ba­xım­dan öl­kə­miz­də də ha­kim­lə­rin sa­yı­nın ar­tı­rıl­ma­sı­na eh­ti­yac var”.
Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, Azər­bay­can məh­kə­mə sa­hə­sin­də apa­rı­lan is­la­hat­la­ra gö­rə bir sı­ra Av­ro­pa öl­kə­lə­ri­nə nü­mu­nə ola bi­lər: “Bə­zən məh­kə­mə sis­te­mi­mi­zə köl­gə sal­maq üçün bil­di­ri­lir ki, Av­ro­pa Məh­kə­mə­si­nin öl­kə­mi­zə qar­şı qə­rar­la­rı­nın sa­yı ço­xa­lır. La­kin sta­tis­tik gös­tə­ri­ci­lə­rə nə­zər sal­saq, gö­rə­rik ki, tək­cə 2016-cı il­də Av­ro­pa Məh­kə­mə­si tə­rə­fin­dən öl­kə­miz­lə bağ­lı 16 qə­rar qə­bul edi­lib. Han­sı ki, Yu­na­nıs­ta­na 41, Öz­bə­kis­ta­na qar­şı 33 qə­rar ve­ri­lib”.
İc­las­da da­ha son­ra Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Ali Məh­kə­mə­si ha­kim­lə­ri­nin, Ba­kı Apel­ya­si­ya Məh­kə­mə­si ha­kim­lə­ri­nin, Gən­cə Apel­ya­si­ya Məh­kə­mə­si ha­kim­lə­ri­nin, Sum­qa­yıt Apel­ya­si­ya Məh­kə­mə­si ha­kim­lə­ri­nin, Şir­van Apel­ya­si­ya Məh­kə­mə­si ha­kim­lə­ri­nin, Şə­ki Apel­ya­si­ya Məh­kə­mə­si ha­kim­lə­ri­nin tə­yin və azad edil­mə­lə­ri haq­qın­da mə­sə­lə­yə ba­xı­lıb.
Son­ra “Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın 2017-ci il döv­lət büd­cə­si haq­qın­da” Qa­nun­da də­yi­şik­lik­lər edil­mə­si mə­sə­lə­si mü­za­ki­rə­yə çı­xa­rı­lıb. Mil­li Məc­li­sin İq­ti­sa­di si­ya­sət, sə­na­ye və sa­hib­kar­lıq ko­mi­tə­si­nin səd­ri Zi­yad Sə­məd­za­də sə­nə­din əhə­miy­yət­li ol­du­ğu­nu bil­di­rib. Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, büd­cə­yə ye­ni­dən ba­xı­la­raq əla­və­lə­rin edil­mə­si öl­kə­nin iq­ti­sa­di in­ki­şa­fı­nın əya­ni gös­tə­ri­ci­si­dir.
Da­ha son­ra çı­xış edən ma­liy­yə na­zi­ri Sa­mir Şə­ri­fov bil­di­rib ki, 2017-ci ilin ye­ni­dən ba­xı­lan döv­lət büd­cə­si­nin xərc­lə­rin­də əha­li­nin so­si­al mü­da­fiə­si­nin güc­lən­di­ril­mə­si təd­bir­lə­ri­nin ma­liy­yə­ləş­di­ril­mə­si­nə, o cüm­lə­dən ün­van­lı so­si­al yar­dı­mın tə­yin edil­mə­si məq­sə­di­lə eh­ti­yac me­ya­rı­nın həd­di­nin 105 ma­nat­dan 116 ma­na­ta­dək ar­tı­rıl­ma­sı üçün 32,2 mil­yon ma­nat, so­si­al mən­zil ti­kin­ti­si ilə bağ­lı əha­li­nin eh­ti­yac­la­rı­nın da­ha ge­niş şə­kil­də əha­tə edil­mə­si və və­tən­daş­la­rın gü­zəşt­li şərt­lər­lə mən­zil əl­də et­mə­si ilə bağ­lı xərc­lə­rin ar­tı­rıl­ma­sı üçün 50,0 mil­yon ma­nat, öl­kə­mi­zin 14 ra­yon və şə­hə­ri üz­rə ye­ni ti­kil­miş uşaq bağ­ça­la­rı­nın is­tis­ma­ra ve­ril­mə­si ilə bağ­lı xərc­lə­rin ma­liy­yə­ləş­di­ril­mə­si­nə və ha­zır­da fəa­liy­yət­də olan uşaq bağ­ça­la­rı­nın, uşaq tex­ni­ki ya­ra­dı­cı­lıq mər­kəz­lə­ri­nin, ilk pe­şə-ix­ti­sas təh­si­li mü­əs­si­sə­lə­ri­nin və bə­zi təş­ki­lat­lar üz­rə əmə­yin ödə­ni­şi xərc­lə­ri­nin tən­zim­lən­mə­si üçün cəm ola­raq 68,0 mil­yon ma­nat və­sa­it yö­nəl­di­lə­cək.
Bun­dan baş­qa, 2016-cı il ər­zin­də ARDNŞ tə­rə­fin­dən is­teh­sal olu­nan tə­bii qa­zın da­xi­li ba­zar­da ma­ya də­yə­rin­dən aşa­ğı qiy­mə­tə sa­tı­şı­na gö­rə ya­ran­mış zə­rə­rin ör­tül­mə­si üçün döv­lət büd­cə­sin­dən 250,0 mil­yon ma­nat sub­si­di­ya­nın ay­rıl­ma­sı məq­sə­də­uy­ğun he­sab edi­lib. Həm­çi­nin li­sen­zi­ya­sı ləğv edil­miş 11 bank üz­rə əma­nət­çi­lə­rin qo­ru­nan əma­nət­lə­ri­nin 100 fa­iz ödə­nil­mə­si üçün Əma­nət­lə­rin Sı­ğor­ta­lan­ma­sı Fon­du tə­rə­fin­dən cəlb edil­miş kre­dit­lə­rin bağ­lan­ma­sı üçün Fon­dun ni­zam­na­mə ka­pi­ta­lı­nın 546,0 mil­yon ma­nat ar­tı­rıl­ma­sı nə­zər­də tu­tu­lub.
Na­zir qeyd edib ki, 2017-ci ilin ye­ni­dən ba­xı­lan döv­lət büd­cə­si­nin döv­lət əsas­lı və­sa­it qo­yu­lu­şu xərc­lə­ri­nə əla­və 191,0 mil­yon ma­nat və­sa­it yö­nəl­di­lə­cək ki, bu da təs­diq edil­miş gös­tə­ri­ci­yə nis­bə­tən 7,6 fa­iz çox­dur: “2017-ci il döv­lət büd­cə­si­nə ye­ni­dən ba­xıl­ma za­ma­nı xa­ri­ci döv­lət borc­lan­ma­sı­nın yu­xa­rı həd­di­nin ar­tı­rıl­ma­sı, yə­ni “Azər­bay­can Bey­nəl­xalq Ban­kı” Açıq Səhm­dar Cə­miy­yə­ti­nin sağ­lam­laş­dı­rıl­ma­sı təd­bir­lə­ri çər­çi­və­sin­də Ban­kın 2383,4 mil­yon ABŞ dol­la­rı məb­lə­ğin­də döv­lə­tin üzə­ri­nə ke­çə­cək borc­la­rı­nın ödə­nil­mə­si məq­sə­di­lə av­ro­bond­la­rın emis­si­ya­sı hə­ya­ta ke­çi­ri­lə­cək. Bu­nun­la əla­qə­dar ola­raq 2017-ci il üz­rə qa­nun­la təs­diq edil­miş xa­ri­ci döv­lət borc­lan­ma­sı­nın yu­xa­rı həd­di 4,0 mil­yard ma­nat ar­tı­rı­la­raq 4,5 mil­yard ma­na­ta çat­dı­rı­la­caq. Bun­dan baş­qa, öl­kə­də yol inf­rast­ruk­tu­ru­nun ti­kin­ti­si və ye­ni­dən­qu­rul­ma­sı, həm­çi­nin on­la­ra xid­mət­lə bağ­lı xərc­lə­rin 36,0 mil­yon ma­nat ar­tı­rıl­ma­sı nə­zər­də tu­tu­lub”.
“Öl­kə­mi­zin xa­ric­də­ki dip­lo­ma­tik nü­ma­yən­də­lik­lə­rin­də və kon­sul­luq­la­rın­da ça­lı­şan əmək­daş­la­rın əmək­haq­la­rı­nın tən­zim­lən­mə­si, həm­çi­nin bu sə­fir­lik və kon­sul­luq­lar­da tə­sis olu­na­caq ti­ca­rət nü­ma­yən­də­lə­ri­nin sax­la­nıl­ma­sı üçün 14,1 mil­yon ma­nat, döv­lət büd­cə­si­nin eh­ti­yat fon­du­nun xərc­lə­ri­nin 1,5 mil­yon ma­nat və di­gər zə­ru­ri xərc­lə­rin 5,0 mil­yon ma­nat ar­tı­rıl­ma­sı nə­zər­də tu­tu­lur. Ye­ni­dən ba­xıl­ma ilə 2017-ci il döv­lət büd­cə­si xərc­lə­ri­nin 1041,0 mil­yon ma­nat ar­tı­rı­la­raq 17941,0 mil­yon ma­na­ta çat­dı­rıl­ma­sı nə­zər­də tu­tu­lur ki, bu da 2017-ci il üçün təs­diq edil­miş döv­lət büd­cə­si­nin xərc­lə­ri­nə nis­bə­tən 6,2 fa­iz çox ola­caq”, - de­yə S.Şə­ri­fov qeyd edib.
Na­zir əla­və edib ki, 2017-ci ilin ye­ni­dən ba­xı­lan döv­lət büd­cə­si­nin gə­lir­lə­ri göz­lə­ni­lən ümu­mi da­xi­li məh­su­lun 25,2 fai­zi­ni təş­kil et­mək­lə müt­ləq ifa­də­də 16766,0 mil­yon ma­nat proq­noz­laş­dı­rı­lır ki, bu da 2017-ci ilin təs­diq olun­muş proq­no­zu ilə mü­qa­yi­sə­də 511,0 mil­yon ma­nat və ya 3,1 fa­iz çox­dur: “Hə­min ar­tım Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Mər­kə­zi Ban­kı­nın mən­fəə­tin­dən ayır­ma­lar üz­rə 250,0 mil­yon ma­nat, Ver­gi­lər Na­zir­li­yi üz­rə 135,0 mil­yon ma­nat, Döv­lət Göm­rük Ko­mi­tə­si üz­rə 50,0 mil­yon ma­nat və büd­cə təş­ki­lat­la­rı­nın büd­cə­dən­kə­nar gə­lir­lə­ri üz­rə 76,0 mil­yon ma­nat təş­kil edə­cək”.
Çı­xış edən He­sab­la­ma Pa­la­ta­sı­nın səd­ri Vü­qar Gül­məm­mə­dov isə diq­qə­tə çat­dı­rıb ki, “Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın 2017-ci il döv­lət büd­cə­si haq­qın­da” Qa­nun­da də­yi­şik­lik­lər edil­mə­si ba­rə­də qa­nun la­yi­hə­si­nə He­sab­la­ma Pa­la­ta­sı da müs­bət rəy ve­rib.
Mü­za­ki­rə­lər za­ma­nı mil­lət və­kil­lə­ri Qüd­rət Hə­sən­qu­li­yev, Əli Mə­sim­li, Fə­rəc Qu­li­yev, Rə­şad Mah­mu­dov və baş­qa­la­rı çı­xış edə­rək qa­nun la­yi­hə­si­nə mü­na­si­bət bil­di­rib­lər.
YAP İc­ra ka­ti­bi­nin müa­vi­ni, Mil­li Məc­li­sin İc­ti­mai bir­lik­lər və di­ni qu­rum­lar ko­mi­tə­si­nin səd­ri Si­ya­vuş Nov­ru­zov çı­xış edə­rək 2017-ci ilin döv­lət büd­cə­si­nə də­yi­şik­lik­lər edil­mə­si­ni düz­gün iq­ti­sa­di si­ya­sə­tin nə­ti­cə­si ki­mi də­yər­lən­di­rib: “Bu gün biz döv­lət büd­cə­si­nə əla­və­lər edi­rik. Bu əla­və­lər so­si­al mə­sə­lə­lə­rə, so­si­al la­yi­hə­lə­rə, mək­təb­lə­rin, uşaq bax­ça­la­rı­nın və di­gər ob­yekt­lə­rin ti­kil­mə­si­nə yö­nə­lir. Bu­nun özü bir nü­mu­nə­dir. Baş­qa öl­kə­lər­də iq­ti­sa­di böh­ran baş ver­di­yi şə­ra­it­də Azər­bay­can büd­cə­si­nə əla­və­lər da­xil olur. Bu da döv­lə­tin apar­dı­ğı düz­gün iq­ti­sa­di si­ya­sə­tin nə­ti­cə­si­dir. Bu gə­lir­lər art­dıq­ca so­si­al-iq­ti­sa­di və­ziy­yət də yax­şı­la­şır. Döv­lət büd­cə­si­nə əla­və­lə­rin edil­mə­si həm də şəf­faf­lı­ğın gös­tə­ri­ci­si­dir”.
S.Nov­ru­zov həm­çi­nin mil­lət və­ki­li Qüd­rət Hə­sən­qu­li­ye­vin fi­kir­lə­ri­nə də mü­na­si­bət bil­di­rib: “Azər­bay­can xal­qı­nın hə­ya­tın­da ro­lu olan adam­la­rın adı əbə­di­ləş­di­ril­mə­li­dir. YAP hər kə­sin xid­mə­ti­ni yük­sək qiy­mət­lən­di­rir. La­kin həm­ka­rım Qüd­rət Hə­sən­qu­li­yev­dən fərq­li ola­raq dü­şü­nü­rəm ki, Ümum­mil­li li­der Hey­dər Əli­yev di­gər­lə­ri ilə mü­qa­yi­sə edil­mə­mə­li­dir. Kim­sə Hey­dər Əli­ye­vi öz xo­şu ilə ha­ki­miy­yə­tə də­vət et­mə­yib. Çün­ki Ulu ön­də­ri Azər­bay­can xal­qı ha­ki­miy­yə­tə qay­ta­rıb. Xa­os, anar­xi­ya, se­pa­ra­tiz­min baş qal­dır­dı­ğı bir vaxt­da Hey­dər Əli­yev Azər­bay­can xal­qı­nı xi­las et­di­yi ki­mi, mü­xa­li­fət­də olan qüv­və­lə­ri də xi­las et­di. Xa­tır­la­yaq ki, Su­rət Hü­sey­nov o za­man Azad­lıq mey­da­nın­da ağac­lar qur­dur­muş­du və o ağac­lar­dan ki­min ası­la­ca­ğı da bəl­li idi. Dü­şü­nü­rəm ki, Ümum­mil­li li­de­rin adı əbə­di­ləş­di­ril­mə­li­dir, adı­na uni­ver­si­tet, mək­təb açıl­ma­lı­dır. Çün­ki xal­qın ağır, çə­tin və­ziy­yə­tin­də Ümum­mil­li li­der Hey­dər Əli­yev onun ya­nın­da olub və döv­lə­ti­mi­zi, mil­lə­ti­mi­zi hə­min çə­tin­lik­lər­dən xi­las edib”.
İc­las­da həm­çi­nin “Əma­nət­lə­rin sı­ğor­ta­lan­ma­sı haq­qın­da” qa­nu­na də­yi­şik­lik­lər mü­za­ki­rə olu­nub. Mil­li Məc­li­sin İq­ti­sa­di si­ya­sət, sə­na­ye və sa­hib­kar­lıq ko­mi­tə­si­nin səd­ri Zi­yad Sə­məd­za­də bil­di­rib ki, qa­nun la­yi­hə­si qə­bul olu­na­ca­ğı təq­dir­də Əma­nət­lə­rin Sı­ğor­ta­lan­ma­sı Fon­du­nun Hi­ma­yə­çi­lik Şu­ra­sın­da ma­liy­yə ba­zar­la­rı­na nə­za­rət or­qa­nı­nın nü­ma­yən­də­lə­ri­nin sa­yı azal­dı­la­caq, mü­va­fiq ic­ra ha­ki­miy­yə­ti or­qan­la­rı­nın nü­ma­yən­də­lə­ri­nin sa­yı isə ar­tı­rı­la­caq. Be­lə ki, qa­nu­na tək­lif edi­lən də­yi­şik­lik­lə­rə gö­rə, Əma­nət­lə­rin Sı­ğor­ta­lan­ma­sı Fon­du­nun Hi­ma­yə­çi­lik Şu­ra­sı­na ma­liy­yə ba­zar­la­rı­na nə­za­rət or­qa­nı­nın bir nü­ma­yən­də­si, Mər­kə­zi Ban­kın bir nü­ma­yən­də­si, mü­va­fiq ic­ra ha­ki­miy­yə­ti or­qan­la­rı­nın üç nü­ma­yən­də­si və iş­ti­rak­çı bank­la­rın təq­di­ma­tı ilə on­la­rın iki nü­ma­yən­də­si­nin da­xil edil­mə­si tək­lif olu­nur.
Qeyd edək ki, qüv­və­də olan qa­nun­ve­ri­ci­lə­yə əsa­sən, Fon­dun Hi­ma­yə­çi­lik Şu­ra­sın­da ma­liy­yə ba­zar­la­rı­na nə­za­rət or­qa­nı­nın (Ma­liy­yə Ba­zar­la­rı­na Nə­za­rət Pa­la­ta­sı - red.) iki nü­ma­yən­də­si, Mər­kə­zi Ban­kın bir nü­ma­yən­də­si, mü­va­fiq ic­ra ha­ki­miy­yə­ti or­qan­la­rı­nın iki nü­ma­yən­də­si və iş­ti­rak­çı bank­la­rın təq­di­ma­tı ilə on­la­rın iki nü­ma­yən­də­si təm­sil olu­nur. Möv­cud qa­nun­ve­ri­ci­li­yə gö­rə, in­di­yə­dək Fon­dun Hi­ma­yə­çi­lik Şu­ra­sı öz sə­la­hiy­yət­lə­ri­ni müs­tə­qil hə­ya­ta ke­çi­rir­di­sə, tək­lif olu­nan də­yi­şik­lik­lər qə­bul olu­na­ca­ğı təq­dir­də mü­va­fiq ic­ra ha­ki­miy­yə­ti or­qa­nı ilə ra­zı­laş­dır­ma­lı ola­caq. Əgər in­di­yə­dək Əma­nət­lə­rin Sı­ğor­ta­lan­ma­sı Fon­du­nun ic­ra­çı di­rek­to­ru və onun müa­vi­ni Hi­ma­yə­çi­lik Şu­ra­sı tə­rə­fin­dən və­zi­fə­yə tə­yin edi­lir­di­sə, də­yi­şik­lik qə­bul edi­lə­cə­yi təq­dir­də bu və­zi­fə­yə tə­yi­nat və aza­dol­ma mü­va­fiq ic­ra ha­ki­miy­yə­ti or­qa­nı tə­rə­fin­dən apa­rı­la­caq.
Mü­za­ki­rə­lər­dən son­ra la­yi­hə sə­sə qo­yu­la­raq qə­bul edi­lib.
İc­las­da həm­çi­nin bir sı­ra qa­nun­la­ra da əla­və və də­yi­şik­lik­lər edi­lib. Son ola­raq “Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Mil­li Məc­li­si de­pu­ta­tı­nın etik dav­ra­nış qay­da­la­rı haq­qın­da” qa­nun la­yi­hə­si ikin­ci oxu­nuş­da mü­za­ki­rə­yə çı­xa­rı­lıb. Mil­li Məc­li­sin səd­ri Oq­tay Əsə­dov bil­di­rib ki, sə­nə­din bi­rin­ci oxu­nu­şu za­ma­nı bə­zi mil­lət və­kil­lə­ri qa­nun la­yi­hə­si­nin sərt ol­du­ğu­nu və bə­zi müd­dəa­la­rın yum­şal­dıl­ma­sı­nı tək­lif et­miş­di­lər: “Mən də bu tək­li­fi dəs­tək­lə­miş­dim. Am­ma bə­zi KİV-lər fik­ri­mi təh­rif edə­rək mə­nim gu­ya bu qa­nu­na qar­şı çıx­dı­ğı­mı yaz­dı­lar. Jur­na­list­lər obeyk­tiv ol­ma­lı­dır­lar”.
Da­ha son­ra Mil­li Məc­li­sin Hü­quq si­ya­sə­ti və döv­lət qu­ru­cu­lu­ğu ko­mi­tə­si­nin səd­ri Əli Hü­seyn­li qa­nun la­yi­hə­si­nə edi­lən ye­ni­lik­lər ba­rə­də mə­lu­mat ve­rib. Mü­za­ki­rə­lər­dən son­ra qa­nun la­yi­hə­si ikin­ci və üçün­cü oxu­nuş­da qə­bul olu­nub.
Mil­li Məc­li­sin səd­ri Oq­tay Əsə­dov bu­nun­la da par­la­men­tin növ­bə­dən­kə­nar ses­si­ya­sı­nın ba­şa çat­dı­ğı­nı bil­di­rib. O de­yib ki, növ­bə­dən­kə­nar ses­si­ya ər­zin­də par­la­ment məh­sul­dar fəa­liy­yət gös­tə­rib.
Ses­si­ya döv­lət him­ni­nin səs­lən­di­ril­mə­si ilə öz işi­ni ba­şa vu­rub.
Nar­dar BAY­RAM­LI