Heydər Əliyev
yeni azerbaycan logo
Bakı:
26 °C
48 %
6 m/s
Əlaqə
AZ RU EN

Ana səhifə / Maraqlı / Yaddaş zəifləməsinin erkən göstəricisi...

Yaddaş zəifləməsinin erkən göstəricisi...

26.08.2025 [08:57]

PNAS jurnalında dərc olunan tədqiqat göz hərəkətlərinin yaddaş və idrak funksiyalarının incə dəyişikliklərini aşkar etməkdə mühüm göstərici ola biləcəyini ortaya qoyur. Kanada və Vest-Hind adalarından olan tədqiqat qrupu göstərib ki, təbii baxış davranışındakı nümunələr idrak qabiliyyətinin zəifləməsi, vizual kəşfiyyatın azalması və yaddaş pozulmaları ilə sıx bağlıdır. Göz hərəkətləri uzun müddətdir yaddaşın kodlaşdırma və axtarış mexanizmləri ilə əlaqələndirilir.

Araşdırma nəticələrinə görə, baxış davranışındakı dəyişikliklər yaşlanma və ya patoloji proseslərlə müşayiət olunan yaddaş zəifləməsinin həssas markerləri kimi çıxış edə bilər.

Tədqiqatda gənc yetkinlər, sağlam yaşlı yetkinlər, idrak zəifləməsi riski altında olan şəxslər, yüngül idrak pozğunluğu (MCI) diaqnozu qoyulanlar və amneziya xəstələri iştirak ediblər. Göz hərəkətləri “Eyelink II” cihazı vasitəsilə qeydə alınıb. Birinci eksperimentdə iştirakçılar müxtəlif kateqoriyalara aid 120 şəkilə baxıblar. Analiz göstərib ki, “idiosinkratik baxış oxşarlığı” yaddaş funksiyasına görə sıralanan qruplarda yüksəlib: ən aşağı oxşarlıq gənc yetkinlərdə, ən yüksək isə amneziya diaqnozu qoyulanlarda qeydə alınıb. Bu nəticə yaddaş zəiflədikcə baxışların daha təkrarlanan və məhdud nümunələrə çevrildiyini göstərir. İkinci eksperiment isə eyni şəkillərin təkrar təqdimatına əsaslanıb. Nəticələr təkrar baxış oxşarlığının da yaddaş funksiyası zəiflədikcə artdığını ortaya qoyub.

Sağlam gənclər hər bir vizual stimulu yeni xüsusiyyətləri ilə kodlaşdıraraq yaddaşda zəngin təsvirlər yaradır. Yaddaş zəifliyi və ya hipokampal/medial alın zədələnməsi olan şəxslər isə hər təqdimatda eyni vizual xüsusiyyətlərə baxmağa meyllidirlər. Fiksasiya dispersiyasının azalması yaddaş pozuntusu olan qruplarda vizual kəşfiyyatın zəifləmiş olduğunu göstərir.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, hətta açıq tapşırıq verilmədiyi hallarda belə, göz hərəkəti nümunələri qruplar arasında sistematik fərqlər göstərir. Bu da idrak və yaddaş zəifləməsini erkən mərhələdə aşkar etmək üçün perspektivli diaqnostik vasitə ola bilər. Nəticə etibarilə, təbii baxış nümunələri koqnitiv tənəzzülün həssas biomarkeri kimi çıxış edə və klinik praktikada yaddaş funksiyasının izlənməsi üçün yeni imkanlar aça bilər.

Paylaş:
Baxılıb: 444 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax

Dünya

Kiyev ballistik və qanadlı raketlərlə vurulub, ölənlər və yaralananlar var YENİLƏNİB

02 İyul 08:05

Dünya

Özbəkistan əhalinin siyahıyaalınmasının ilkin nəticələrini açıqlayıb

01 İyul 23:35

Gündəm

Prezident İlham Əliyev və Avropa Komissiyasının Prezidenti mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər

01 İyul 23:24  

Dünya

Venesuelada talançılıqda ittiham olunan dörd polis saxlanılıb

01 İyul 23:16

Gündəm

Prezident İlham Əliyevin Avropa Komissiyasının Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub

01 İyul 23:12  

Xəbər lenti

Uyğunsuzluq aşkarlanan pambıq toxumu partiyası məhv edilib

01 İyul 22:41

İqtisadiyyat

“Azərkosmos”un ixrac gəlirləri 1,5 dəfə artıb

01 İyul 22:30

Dünya

Fransada ekoloq deputatlar hökumətə qarşı etimadsızlıq təşəbbüsü ilə çıxış ediblər

01 İyul 22:18

Dünya

Mark Rutte: NATO-nun sammiti 3 minə yaxın müdafiə şirkəti olan əsas mərkəzdə - Türkiyədə keçiriləcək

01 İyul 21:53

Dünya

Asiya İnkişaf Bankı Qırğızıstana 70 milyon dollar kredit ayırıb

01 İyul 21:29

Dünya

Media: Ukrayna Aİ-dən 6,6 milyard avroluq hərbi dəstək istəyir

01 İyul 21:12

Elm

İnzibati rəhbər və inzibati icraçı vəzifələr üzrə dövlət qulluğuna qəbul imtahanları təşkil ediləcək

01 İyul 20:45

Dünya

Venesuela səması zəlzələdən sonra qırmızı rəngə boyanıb

01 İyul 20:35

Dünya

Fransada milyonçuların sayı artıb

01 İyul 20:17

Dünya

Amerikalı idmançı Sanqar boğazını üzüb keçərək tarixi rekorda imza atıb

01 İyul 19:50

Dünya

NASA Aya ehtiyat Mars roveri və dörd robotlaşdırılmış missiya göndərəcək

01 İyul 19:22

Dünya

Konteyner gəmisi Hörmüz boğazında saya oturub

01 İyul 18:41

Gündəm

Prezident İlham Əliyevin Avropa Komissiyasının Prezidenti ilə təkbətək görüşü olub

01 İyul 18:40  

Siyasət

Baş nazir Əli Əsədov BMT Baş katibinin Yol Təhlükəsizliyi üzrə xüsusi elçisi ilə görüşüb

01 İyul 18:21

Dünya

NASA: ABŞ Aya pilotlu missiya göndərmək üçün kifayət qədər məlumata malik deyil

01 İyul 18:09

Dünya

Moskvanın iki aeroportu reyslərə razılaşdırma əsasında xidmət göstərir

01 İyul 17:35

İqtisadiyyat

SOCAR-ın idarəsi 84 milyon dollarlıq qeyri-neft məhsulu ixrac edib

01 İyul 17:10

Gündəm

Avropa Komissiyasının Prezidenti Azərbaycana səfərə gəlib

01 İyul 16:58  

İqtisadiyyat

Neftçalada Xəzər dənizinə 400 min ədəd nərə cinsli balıq körpəsi buraxılıb

01 İyul 16:38  

MEDİA

MEDİA “Azərbaycan Prezidentinin fəaliyyəti ictimai rəydə” sorğusunun nəticələrini açıqlayıb

01 İyul 16:29

YAP xəbərləri

YAP Şəmkir rayon təşkilatının ərazi partiya təşkilatında yığıncaq keçirilib

01 İyul 16:28  

İdman

Azərbaycan idmançılarının yeni reytinq cədvəli açıqlanıb

01 İyul 16:10

YAP xəbərləri

Ölkəmiz rəqəmsal gələcəyini formalaşdıran dövlətlər sırasındadır

01 İyul 15:39

Sosial

Leyla Əliyeva “Azəripək” ASC-nin fəaliyyəti ilə yaxından tanış olub

01 İyul 15:16  

İqtisadiyyat

Agentlik sədri: 2025-ci ildə dövlət satınalmalarının həcmi 10,8 milyard manata çatıb

01 İyul 15:12

MEDİA

“Fərdi jurnalist müsabiqəsi”nin nəticələri açıqlanıb

01 İyul 15:01  

Elm

II və III qruplar üzrə qəbul imtahanında 41 mindən çox abituriyent iştirak edəcək

01 İyul 14:27

Sosial

Sabah hava əsasən yağmursuz olacaq

01 İyul 14:27

MEDİA

MEDİA-nın onlayn media subyektlərinə dəstək müsabiqəsinin nəticələri açıqlanıb

01 İyul 14:10

MEDİA

MEDİA-nın çap mediasına dəstək müsabiqəsinin nəticələri açıqlanıb

01 İyul 14:09

İqtisadiyyat

Sahil Babayev: Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı Azərbaycanda dəyəri 500 milyon avroyadək olan layihələri maliyyələşdirib

01 İyul 13:35

YAP xəbərləri

“Sosial Xidmətlər Agentliyinin fəaliyyət istiqamətləri barədə məlumatlandırma” mövzusunda tədbir keçirilib

01 İyul 12:16  

Gündəm

Prezident İlham Əliyev Kanadanın General-Qubernatorunu təbrik edib

01 İyul 12:07

Gündəm

Müasir iqtisadi quruculuğun yeni modeli

01 İyul 11:34  

Siyasət

Dövlət başçısı İlham Əliyev Somali Prezidentinə təbrik ünvanlayıb

01 İyul 11:30

Dünya

NASA Aya ehtiyat Mars roveri və dörd robotlaşdırılmış missiya göndərəcək

01 İyul 11:19

Sosial

Bu gündən sığortaolunanların sığortaçıda uçotu yalnız FİN əsasında aparılacaq

01 İyul 11:12

Xəbər lenti

Yaponiya və Koreya Respublikası vətəndaşları üçün Azərbaycana vizasız giriş rejimi qüvvəyə minib

01 İyul 11:09

Sosial

Leyla Əliyeva Şəki Şəhər İncəsənət Məktəbində olub

01 İyul 11:04  

Sosial

Leyla Əliyeva Şəkidə Uşaq evi sosial xidmət müəssisəsinin sakinləri ilə görüşüb

01 İyul 11:04  

Siyasət

Korsikaya muxtariyyət verilir

01 İyul 10:51  

Gündəm

Türk dünyasının ortaq məsuliyyəti

01 İyul 10:25  

Siyasət

Milli Məclisdə 14 məsələ müzakirə edilib

01 İyul 09:58

Siyasət

İkili standartların kölgəsinə sığınanlar...

01 İyul 09:37  

Analitik

Avropa dəhşətli istilərin cəngində

01 İyul 09:13  

MEDİA

Kənd təsərrüfatında yeni dövr!

01 İyul 08:50  

Sosial

Qarpız alarkən bu səhvləri etməyin!

01 İyul 08:35  

Dünya

Yapon yeninin məzənnəsi 40 ilin minimum həddinə düşüb

30 İyun 23:21

Dünya

Aİ və Çin ticarət münasibətlərini nizamlamaq üçün yeni dialoq platforması yaradıb

30 İyun 23:10

Dünya

ABŞ-nin strateji neft ehtiyatları 1983-cü ildən bəri ən aşağı səviyyəyə düşüb

30 İyun 22:59

İqtisadiyyat

Qızılın qiyməti 2008-ci ildən bəri ən böyük aylıq geriləmə nümayiş etdirməyə hazırlaşır

30 İyun 22:25

Dünya

Fransada ƏDV fırıldaqçılığı və çirkli pulların yuyulması üzrə istintaq başlanıb

30 İyun 21:56

İqtisadiyyat

Enerji səmərəliliyi üzrə daha güclü tədbirlər görmək üçün ölkələrə çağırış edilib

30 İyun 21:20

Dünya

Çin və Aİ investisiya və ticarət üzrə məşvərət mexanizmi yaradıb

30 İyun 20:45

Müsahibə

ABŞ-də anomal istilər: 162 milyon insan risk altındadır

30 İyun 20:18

Xəbər lenti

“Qayıdışa aparan yol: Dərələyəz gənclərinin uğur hekayələri” mövzusunda tədbir keçirilib

30 İyun 19:53  

Maraqlı

Alimlər beyin siqnallarını videoya çevirdilər

30 İyun 19:50

Dünya

Astronomlar Yerdən 57 işıq ili məsafədə yerləşən “çəhrayı planet”in sirrini açıblar

30 İyun 19:22

Xəbər lenti

Süni intellekt həqiqi yaradıcılıqla rəqabət apara bilərmi?

30 İyun 19:08

YAP xəbərləri

“Süni intellekt dəstəyi ilə məzmun yaratma bacarıqlarının inkişafı” layihəsi çərçivəsində təlim keçirilib

30 İyun 18:48  

Xəbər lenti

Mehriban Əliyeva rəqəmsal strategiyanı elan etdi: “İstehlakçı” modelindən “Yaradıcı” modelə keçmək!

30 İyun 18:43  

Dünya

Çində məktəb və ali təhsil müəssisələrində süni intellekt məcburi fənn olacaq

30 İyun 18:35

Dünya

Britaniya dron istehsalına 6,5 ​​milyard dollardan çox investisiya yatıracaq

30 İyun 17:54

Dünya

Ukrayna Fransanın SCALP raketlərinin istehsalı üçün danışıqlar aparır

30 İyun 17:20

YAP xəbərləri

YAP İmişli rayon təşkilatında “Mütaliə işığında düşüncələr” adlı tədbir keçirilib

30 İyun 16:52  

Arxiv
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
phone

E-qəzet

phone

Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi