İndoneziyadakı bir mağarada dünyanın ən qədim qayaüstü rəsmi tapılıb

Heydər Əliyev

Bakı:

24 °C

64 %

5 m/s

AZ RU EN

Ana səhifə / Dünya / İndoneziyadakı bir mağarada dünyanın ən qədim qayaüstü rəsmi tapılıb

İndoneziyadakı bir mağarada dünyanın ən qədim qayaüstü rəsmi tapılıb

22.01.2026 [21:13]

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, İndoneziyanın Muna adasındakı bir mağaranın içərisində aşkarlanan insan əlinin çəkilmiş konturu dünyanın ən qədim qaya sənəti nümunəsidir. Onlar qeyd edirlər ki, bu rəsm azı 67.800 il əvvəl yaradılıb.

AZƏRTAC “Reuters” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, qırmızı rəngli trafaret təsviri zamanla solğunlaşıb və mağara divarında çətinliklə görünür, lakin buna baxmayaraq, Afrikada yarandıqdan sonra dünyaya yayılan insanın yaradıcılığının erkən nailiyyətini təcəssüm etdirir. Tədqiqatçılar bildiriblər ki, bu qaya sənətinə görə məsul olan insanlar materik Asiyadan İndoneziya adalarına gələn və daha sonra Avstraliyaya gedən əhalinin bir hissəsi olublar.

Əl trafareti Borneonun şərqindəki böyük Sulavesi adasının cənub-şərq yarımadasında yerləşən Muna adasında Liang Metanduno adlı əhəng daşı mağarasında aşkar edilib. Tədqiqatçılar piqmentin üzərində tədricən əmələ gələn mineral təbəqələrində az miqdarda uran elementini təhlil edərək, təsvirin minimum yaşını müəyyən ediblər. Onlar bildiriblər ki, təsvir və aşkar edilən digər oxşar qayaüstü rəsmlər qaya divarına qoyulmuş əlin üzərinə piqment üfürməklə hazırlanıb.

“Burada təsvir edilən ən qədim əl trafareti fərqlidir, çünki o, yalnız Sulavesidə tapılan bir üsluba aiddir. Barmaqların ucları diqqətlə yeni formaya salınıb ki, onlar sivri görünsün”, - deyə Avstraliyadakı Qriffit Universitetinin arxeologiya elmləri üzrə mütəxəssisi və çərşənbə günü “Nature” jurnalında dərc olunmuş tədqiqata rəhbərlik edən Maksim Ober bildirib.

Əl trafareti Sulavesinin cənub-qərbindəki Leanq Karampuanq ərazisindəki üç insanabənzər fiquru təsvir edən mağara rəsmindən daha qədimdir. O, həmçinin İspaniyanın Maltravieso şəhərindəki təxminən 64.000 il əvvələ aid edilən və Neandertallara məxsus əl trafareti şəklindəki qayaüstü rəsmindən daha qədimdir.

Yeni təsvir edilən şəkil çətinliklə seçilsə də, tədqiqatçılar ərazinin başqa yerlərində daha yaxşı formada olan demək olar ki, eyni şəkillər tapıblar. Sulavesidəki əvvəlki tədqiqatlarda, həmçinin azı 48.000 il əvvələ aid heyvan xüsusiyyətlərinə malik insan fiqurlarının rəsmləri sənədləşdirilib.

Paylaş:

Baxılıb: 640 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax

İqtisadiyyat

Avropada qazın qiyməti artır...

02 Sentyabr 09:40

İqtisadiyyat

Türkiyə-Azərbaycan “yaşıl enerji” əməkdaşlığı genişlənir

02 Sentyabr 09:17

Analitik

Məkkə sazişinə üzv dövlətlərin vacib görüşü...

02 Sentyabr 08:54

Sosial

Xarabalıqdan həyata qayıdış...

02 Sentyabr 08:31

Hadisə

Şamaxıda zəlzələ baş verib

02 Sentyabr 07:55

Dünya

Britaniya hökuməti həbsxanalarda 900-dək əlavə yer yaratmağı planlaşdırır

01 Sentyabr 23:34

Dünya

Kir Starmer deputat mandatından imtina edib

01 Sentyabr 23:20

Hadisə

Azərbaycanda 34 il əvvəl törədilmiş qəsdən adam öldürmə cinayətinin üstü açılıb

01 Sentyabr 22:48

İqtisadiyyat

Naxçıvanda taxıl istehsalı 22 faiz artıb – Açıqlama

01 Sentyabr 22:25

Siyasət

Hulusi Kılıç: Azərbaycan Avrasiyanın vazkeçilməz ölkəsidir

01 Sentyabr 22:24

Dünya

Avropada külək enerjisi üzrə rekord il gözlənilir

01 Sentyabr 21:40

İqtisadiyyat

Azərbaycan Rəqəmsal Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv qəbul edilib

01 Sentyabr 21:19

Siyasət

Azərbaycan Prezidentinin Bişkekdən geosiyasi mesajı - RƏY

01 Sentyabr 21:10

Dünya

Gürcüstanda avtomobillərdəki səsgücləndiricilərlə bağlı cərimələr artırılıb

01 Sentyabr 20:43

İdman

“Fənərbağça” daha 3 futbolçu ilə yollarını ayırır

01 Sentyabr 20:15

Dünya

Volodimir Zelenski Rusiyanın Ukraynaya kütləvi hücumundan danışıb

01 Sentyabr 19:58

Dünya

ABŞ və Şimali Koreya arasında sammit keçirilə bilər

01 Sentyabr 19:21

Gündəm

Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana səfəri başa çatıb

01 Sentyabr 19:20

Gündəm

Prezidentin sosial şəbəkə hesabında Hindistanın Baş naziri ilə görüşünə dair paylaşım edilib

01 Sentyabr 18:49

Sosial

Vilayət Eyvazov Sumqayıtda vətəndaş qəbulu və sıra baxışı keçirib

01 Sentyabr 18:34

İdman

Azərbaycan idmançılarının reytinq cədvəli yenilənib

01 Sentyabr 17:22

Sosial

Ağdama növbəti köç: daha 117 ailə doğma yurduna qovuşub

01 Sentyabr 17:19

İqtisadiyyat

Bu gündən balıq ovu mövsümü başlayır

01 Sentyabr 16:27

Dünya

Antonio Quterreş: Dünya temperaturun 1,5°C kritik həddini keçməsi istiqamətində irəliləyir

01 Sentyabr 16:18

Siyasət

ŞƏT dövlət başçılarının danışıqlarının yekununda 30-dan çox sənəd imzalanıb

01 Sentyabr 15:35

Siyasət

Nikol Paşinyan: Türkiyə və Azərbaycanla sıx əməkdaşlıq edirik

01 Sentyabr 15:27

Siyasət

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan bundan sonra da beynəlxalq məsələlərdə çoxtərəflilik prinsiplərinin möhkəmləndirilməsinə öz töhfəsini verəcək

01 Sentyabr 15:03

Sosial

Bu il 89 uşaq övladlığa verilib

01 Sentyabr 14:58

Siyasət

Prezident: BMT TŞ-nin qətnamələrinin qısa müddətdə icrası üçün müvafiq mexanizmlərin hazırlanması tələb olunur

01 Sentyabr 14:55

Gündəm

Prezident İlham Əliyev “ŞƏT plyus” formatında görüşdə çıxış edib

01 Sentyabr 14:53

Siyasət

Prezident İlham Əliyev: Ermənistanla birlikdə yeni yerüstü nəqliyyat kommunikasiyalarının yaradılması üzərində çalışırıq

01 Sentyabr 14:46

Siyasət

Prezident: Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərini ən yüksək səviyyəyə qaldırdı

01 Sentyabr 14:32

Dünya

Pakistanın Baş naziri ŞƏT-in 2035-ci ilədək İnkişaf Strategiyasının həyata keçirilməsinə çağırıb

01 Sentyabr 14:20

Dünya

Çin Xalq Respublikasının Sədri: ŞƏT birgə inkişafın əsas platformalarından birinə çevrilib

01 Sentyabr 14:20

Siyasət

Qırğızıstan Prezidenti: ŞƏT-in gələcək inkişafının əsasında birlik dayanır

01 Sentyabr 14:19

Gündəm

Birinci xanım Mehriban Əliyeva Bişkekdə dekorativ-tətbiqi sənət ustalarının əl işlərindən ibarət sərgi ilə tanış olub

01 Sentyabr 14:12

Siyasət

Türkiyə mediası Azərbaycan və Türkiyə prezidentlərinin Bişkek görüşünü geniş işıqlandırıb

01 Sentyabr 13:59

Siyasət

Azərbaycan və İran XİN başçıları Bişkekdə ikitərəfli əməkdaşlığın inkişaf perspektivlərini müzakirə ediblər

01 Sentyabr 13:57

Dünya

BMT-nin beş xüsusi məruzəçisi Fransadan izahat tələb edir

01 Sentyabr 13:24

Sosial

Sabahın hava proqnozu açıqlanıb

01 Sentyabr 13:19

Siyasət

Qırğızıstan ŞƏT-də sədrliyi Pakistana təhvil verib

01 Sentyabr 12:43

Sosial

ANAMA: Ötən ay 7 min hektardan çox ərazi mina və partlayıcılardan təmizlənib

01 Sentyabr 11:54

Gündəm

ŞƏT-in 25 illik inkişaf və genişlənmə yolu

01 Sentyabr 11:48

İqtisadiyyat

Sahibkarlar üçün yeni güzəştlər qüvvəyə minir

01 Sentyabr 11:20

Gündəm

Dövlət başçısı Slovakiya Prezidentini təbrik edib

01 Sentyabr 11:18

Siyasət

Bişkekdə ŞƏT-in növbəti sammiti keçirilir

01 Sentyabr 11:17

Gündəm

Azərbaycan-Qırğızıstan: Strateji müttəfiqliyin keyfiyyətcə yeni mərhələsi

01 Sentyabr 10:56

Analitik

Süni intellekt dövlət idarəçiliyinə daxil olur

01 Sentyabr 10:22

Gündəm

Prezident İlham Əliyevin Bişkekdə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla görüşü olub

01 Sentyabr 10:06

Siyasət

Tarixin ən qanlı qarşıdurması

01 Sentyabr 09:45

Analitik

ŞƏT-in strateji tərəfdaşı -Yeni dünya düzəninə doğru prosesdə Azərbaycanın "orta güc" rolu artır... Aydın QULİYEV yazır...

01 Sentyabr 09:41

Ədəbiyyat

Qara fələyin ağ maskası

01 Sentyabr 09:17

Ədəbiyyat

İRƏVANDA MİLLİ MƏTBUATIMIZIN FƏDAİSİ MUSTAFA HÜSEYNOV

01 Sentyabr 08:50

Elm

Bir universitetdən daha artıq

01 Sentyabr 08:36

Sosial

Böyük Qayıdış: Daha 117 ailə Ağdam şəhərinə yola salınıb

01 Sentyabr 07:38

Elm

Üzrlü səbəbdən buraxılış imtahanlarında iştirak edə bilməyənlər sentyabrın 6-da imtahan verəcəklər

31 Avqust 23:14

İqtisadiyyat

Bu ay 146 milyon manat xəzinə qalığı müddətli depozitlərə yerləşdirilib

31 Avqust 22:59

İdman

“Real Madrid” 19 yaşlı futbolçu transfer edib

31 Avqust 22:27

İqtisadiyyat

Avropada qazın qiyməti 2023-cü ilin əvvəlindən bəri ən yüksək səviyyədədir

31 Avqust 21:42

İdman

Azərbaycanı Avropa çempionatında 14 cüdoçu təmsil edəcək

31 Avqust 21:18

İqtisadiyyat

Sənaye zonalarında istehsalın həcmi açıqlanıb

31 Avqust 20:53

Gündəm

Bişkekdə 6-cı Dünya Köçəri Oyunlarının açılış mərasimi keçirilib

31 Avqust 20:32

Hadisə

Naxçıvan şəhərində yaşayış binasında yanğın olub

31 Avqust 20:25

İdman

“Yuventus” seneqallı futbolçu ilə razılığa gəlib

31 Avqust 19:41

Dünya

Türkiyədə son 8 ildə tullantılar üzrə təkrar emal göstəricisi 37 faizi ötüb

31 Avqust 19:16

Gündəm

Azərbaycan və İran prezidentləri Bişkekdə görüşüblər

31 Avqust 18:58

Dünya

Almaniyaya qoyulan xarici investisiyaların həcmi 50 faiz artıb

31 Avqust 18:34

Elm

Ümumi orta təhsil bazasında kolleclərə qəbul olunanların qeydiyyat müddəti uzadılıb

31 Avqust 18:19

İqtisadiyyat

Rusiyada rəqəmsal rublun istifadəsinə başlanılır

31 Avqust 17:23

Gündəm

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Bişkekdə Qazaxıstan Prezidenti ilə görüşü olub

31 Avqust 17:12

Arxiv

B	Be	Ça	Ç	Ca	C	Ş
		1	2	3	4	5
6	7	8	9	10	11	12
13	14	15	16	17	18	19
20	21	22	23	24	25	26
27	28	29	30

phone

E-qəzet

Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi

MƏZƏNNƏLƏR
02.09.2026

1.7
1.968
1.9551
0.0352
2.2944

BİRJA

Platin : 2944.57
Qızıl : 7322.002
Gümüş : 108.4099
Palladium : 2208.2575