Astronomlar ən parlaq və nəhəng Bətəlqeyzə ulduzunun kompanyonunu kəşf ediblər

Bakı:

29 °C

42 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Astronomlar ən parlaq və nəhəng Bətəlqeyzə ulduzunun kompanyonunu kəşf ediblər

Astronomlar ən parlaq və nəhəng Bətəlqeyzə ulduzunun kompanyonunu kəşf ediblər

30.07.2026 [23:18]

Gecə səmasında ən parlaq olan Bətəlqeyzə ulduzlar arasında ən nəhəngidir. Bəzən parlayan və solğunlaşan Orion bürcündəki qırmızı nəhəng partlayış ərəfəsində cazibəsini artırır. Bu astronomik fenomen minilliklərdir müşahidə olunur, lakin alimlər ulduz haqqında vacib detalı dəqiqləşdiriblər: Bətəlqeyzə tək deyil.

AZƏRTAC “Reuters” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, Avropa Cənub Rəsədxanasının Çilidə yerləşən nəhəng teleskopundan istifadə edən tədqiqatçılar Bətəlqeyzə ilə orbitdə fırlanan daha bir ulduzu müşahidə ediblər.

Bətəlqeyzənin kütləsi Günəşimizin kütləsindən təxminən 16,5-19 dəfə, fiziki ölçüsü isə 750-850 dəfə böyükdür. Onun yeni müəyyən edilmiş kompanyonu da nəhəngdir. Həmin ulduz Günəşdən 2,6-3,1 dəfə daha kütləlidir və diametri ⁠1,8-2 dəfə böyükdür. Bətəlqeyzə Günəşdən təxminən 100 min dəfə daha parlaq işıq saçır. Digər ulduzun parlaqlığı isə Günəşdən 92 dəfə çoxdur.

İki ulduz Yerdən təxminən 500-600 işıq ili məsafədə yerləşir. İşıq ili işığın bir ildə qət etdiyi məsafədir (9,5 trilyon km).

Alimlər bir əsrdir ki, Bətəlqeyzənin kompanyonu ola biləcəyini ehtimal edirlər və son illərdə aparılan bəzi tədqiqatlar bunu təsdiqləyib. Paris Rəsədxanasının Astrofizika üzrə Cihazlar və Tədqiqatlar Laboratoriyasının (LIRA) astronomu Migel Montarjesin sözlərinə görə, yeni tədqiqat ilk birmənalı kəşfi təmsil edir.

Bətəlqeyzə və onun ətrafında fırlanan ulduz bir-birinə cazibə qüvvəsi ilə bağlıdır və onların arasında təxminən Saturnun Günəşdən orbital məsafəsinə bərabər fəza var və ya Yerin Günəşdən məsafəsindən təxminən 8,8 dəfə böyük məsafədə fırlanırlar.

Belə nəhəng ulduzlar adətən ikili sistemlərdə və ya daha çox ulduzlar olan kəhkəşanda mövcud olur. Əvvəlki tədqiqatlar göstərir ki, Bətəlqeyzənin dəyişkən parlaqlığı ulduzun kosmosa atdığı, toz əmələ gətirmək üçün soyuyan isti və sıx bir material buludu ilə idarə olunur.

Kosmosdakı ən böyük ulduzlar nisbətən qısa ömür sürür, materiallarını sürətlə yandırır. Bətəlqeyzə təxminən 10 milyon yaşındadır və təqribən 10 milyard illik ömrü olan Günəşdən daha gəncdir. Onun həyatının son mərhələlərində olduğu və supernova partlayışının başlanğıcı olaraq çox genişləndiyi güman edilir.

Astronomlara görə, bu ulduz o qədər nəhəngdir ki, əgər Günəş sistemimizdə olsaydı, onun səthi Yupiterin orbitindən kənara çıxardı.

Paylaş:

Baxılıb: 179 dəfə