Dünya səviyyəli mətni necə tapaq?
18.04.2026 [08:57]
Hələ də intellektual cameəmizdə cavab axtarılan sualdır və “bəşəri mətnlər” kateqoriyasına dəxli yoxdur.
Ona görə də məhz “dünya səviyyəli mətnlər” anlayışının üstünlük verildiyi məsələdən danışaq. Nədir dünya səviyyəsi və dünyanın səviyyəsi? Dəniz səviyyəsi kimi sabit göstəriciləri var, yoxsa liberal-demokratiyanın iflası, faşizmin və güc üstünlüyünün parlaması onu da halbahal edir? Ədəbiyyata və Mədəniyyətə diktəetmələr dəniz kimi qabarıb-çəkildikcə onu daim təqib edən ideoloji, ictimai-siyasi, əsasən də, daş altında gizlənən, bəzən adına “yumşaq güc” deyilən sosial sifarişlər, görəsən, hansı “səviyyələri” müəyyənləşdirir? İş orasındadır ki, Ədəbiyyatın arxasında gizlənmək müvəqqəti xarakter daşıyır, mətn isə, ümumiyyətlə, heç nəyi gizlədə bilmir: ən qəliz şifrələri belə gec-tez açılır. Yaxşı ki, ümumilikdə, Ədəbiyyat dediyimiz nəsnə, dinindən, millətindən və irqindən asılı olmayaraq bütün gizli cildləri gec-tez ortaya qoymaq immunitetinə malikdir. O, bütün rəng və çalarları bircə cümlə, hətta bircə söz birləşməsi ilə ifadə edə, min il əvvələ qaytara və sözlə oraların “fotosunu çəkə” bilər...
Dünya demişkən, Cənubi Azərbaycandakı müasir yazıçı-şairlərimizi ətraflı tanımırıq. O tayda bir-iki fədakar naşir və tərcüməçi var, bu taydan ədəbiyyat nümunələri seçib əski əlifbada çap edir, Təbriz və Ərdəbildə, hətta Tehranda yayırlar. Durub bizim nəşriyyatlara desək ki, bəlkə, bir müasir cənub kitab seriyası hazırlayaq, obyektiv olaraq dərhal maddi məsələ ön plana çıxacaq. Halbuki, məncə, oradan, ana dilmizdə, müasir və dəyərli əsərlərin çıxacağı gün uzaqda deyil. Hələ başqa ölkələrdə yaşayıb başqa dillərdə yazan gənc müəlliflərimizi demirəm. Onları bizim “ədəbi proses” qətiyyən maraqlandırmır. Yaxşı ki...
Dünyaya cənubla bərabər çıxa bilərikmi? Bu, “Mədəniyyət - 2040” konsepsiyasında əsl müzakirə mövzusu ola bilər, dövrün çağırışıdır. Hər hansı bir uyğun platforma yaratmaq mümkündür. Bu gün olmasa, bəs nə vaxt olacaq? Harri Potteri oxuyaq, seriallara da baxaq, vaxt qalsa, edərik? Gec olacaq...
“Dünya səviyyəli” mətnlər bizdə də var, yaranır və yaranacaq. Böyük mətnlər özündən başlayan mətnlərdir. Kənara qaçmağa nə hacət? Görsələr də, özləri bilər, görməsələr də. Dünya sürətlə dəyişir: “səviyyəli” nə peyda olursa, səhəri gün səviyyəmizin qapısını döyür. Beləcə də, “dünya səviyyəli” işlər əmələ gəlir...
Məqsəd Nur
Xəbər lenti
Hamısına bax
Dünya
25 May 23:31
Dünya
25 May 23:17
Dünya
25 May 22:45
Dünya
25 May 22:34
Xəbər lenti
25 May 22:19
İdman
25 May 21:52
Dünya
25 May 21:24
Dünya
25 May 21:08
Dünya
25 May 20:42
Müsahibə
25 May 20:31
İqtisadiyyat
25 May 20:16
Dünya
25 May 19:58
Sosial
25 May 19:21
Dünya
25 May 19:10
Dünya
25 May 18:52
Dünya
25 May 18:30
Dünya
25 May 17:25
Dünya
25 May 16:19
Siyasət
25 May 16:07
Gündəm
25 May 16:05
Siyasət
25 May 15:42
Dünya
25 May 15:31
Dünya
25 May 14:26
Sosial
25 May 14:11
Sosial
25 May 13:58
İdman
25 May 13:53
Elanlar
25 May 13:35
Dünya
25 May 13:30
Gündəm
25 May 13:12
Hadisə
25 May 12:53
Dünya
25 May 12:45
Siyasət
25 May 12:25
Dünya
25 May 12:17
Sosial
25 May 12:01
Dünya
25 May 11:59
Siyasət
25 May 11:35
Hadisə
25 May 11:34
Elm
25 May 11:33
Siyasət
25 May 11:28
Gündəm
25 May 11:27
Gündəm
25 May 11:26
Siyasət
25 May 11:25
İdman
25 May 11:20
YAP xəbərləri
25 May 11:11
Din
25 May 10:47
Dünya
25 May 10:41
Dünya
25 May 10:18
Dünya
25 May 09:54
Sosial
25 May 09:39
Hadisə
25 May 09:22
Dünya
25 May 08:50
Hadisə
25 May 08:35
Sosial
25 May 07:46
Sosial
25 May 07:24
Sosial
24 May 23:19
Dünya
24 May 22:16
Dünya
24 May 21:35
Hadisə
24 May 20:09
Sosial
24 May 19:20
Xəbər lenti
24 May 18:35
Dünya
24 May 17:22
Dünya
24 May 16:43
Dünya
24 May 15:30
Sosial
24 May 14:17
İdman
24 May 13:24
Xəbər lenti
24 May 12:21
Dünya
24 May 11:32
Dünya
24 May 10:19
Dünya
24 May 09:25
Siyasət
24 May 08:54
