Uçot dərəcəsinin artırılması rublu xilas edəcəkmi?

Bakı:

15 °C

88 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xəbər lenti / Uçot dərəcəsinin artırılması rublu xilas edəcəkmi?

Uçot dərəcəsinin artırılması rublu xilas edəcəkmi?

17.08.2023 [13:32]

MÜBARİZ

Moskva birjasında ticarət zamanı dolların məzənnəsinin 101 rublu, avronun məzənnəsinin isə 110 rublu ötməsi fonunda Rusiya Mərkəzi Bankı hər nə qədər təmkinli izahatlar verib maliyyə sabitliyi üçün təhlükə gözlənilmədiyini bildirsə də, qurumun fəaliyyətində narahatlıq notları diqqətdən kənarda qalmır.

Bankın cari dönəmdə pul siyasətini sərtləşdirmək kursu götürməsi bunu əyani şəkildə təsdiqləyir. Qonşu ölkənin KİV-də yayılan məlumatlarda bildirilir ki, rublun ucuzlaşmasına qarşı Rusiya Mərkəzi Bankı tərəfindən fövqəladə tədbirlər görülüb. Belə ki, bank uçot dərəcəsini 8,5 faizdən 12 faizə qaldırıb.

Qətnamənin mətnində təcili faiz artımının qiymət sabitliyi risklərini məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıdığı bildirilib. Qeyd olunub ki, müharibə xərcləri artdıqca və ixrac kəskin şəkildə azaldıqca rublun dəyərdən düşməsi sürətlənib. Xatırladaq ki, Rusiya Mərkəzi Bankı ötən ay faiz dərəcələrini 100 bənd artıraraq, 8,5 faizə çatdırmışdı.

Bahalı pul siyasəti inflyasiyanın cilovlanması üçün dünya praktikasında tez-tez əl atılan bir vasitədir. Ancaq bu, heç də bütün hallarda özünü doğrultmur. Məsələn, son vaxtlarda ABŞ-da, ayrı-ayrı Avropa ölkələrində uçot dərəcələri atırılsa da, inflyasiyanın səviyyəsi yüksək olaraq qalmaqdadır və artmağa daha çox dərəcədə meyillidir. İndiki halda rublun bahalaşdırılması reanimasiyada ağır xəstəyə süni nəfəs verilməsinə bənzəyir. Süni nəfəs verilməsi dayandırıldıqda xəstə ölür. Bəs Rusiya Mərkəzi Bankı rublu xilas etmək üçün uçot dərəcəsini hansı səviyyəyədək qaldırmaqda davam edəcək?

Rublun məzənnə itkilərinin səbəbləri izah olunarkən müharibə amili önə çəkilməyib. Ancaq Rusiyanın milli valyutasının, necə deyərlər, çöküş dövrünü yaşamasında müharibə səbəbi ön sırada dayanır. Artıq bir il yarımdan çoxdur ki, davam edən və sonu görünməyən müharibənin kədərli izləri Rusiyanın maliyyə sektorunda aydın şəkildə özünü büruzə verir.

Etiraf olunması nə qədər qeyri-məqbul sayılsa da, rublun kəskin məzənnə itkisi, heç şübhəsiz ki, müharibə fonunda kollektiv Qərbdən Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyalarla bilavasitə bağlıdır. İndiyədək 11 mərhələdə tətbiq olunan sanksiyaların əhatə dairəsi kifayət qədər genişdir. Sanksiyaların bir qismi Rusiyanın maliyyə, o cümlədən də bank sektoruna aiddir. Müharibədən əvvəlki mərhələdə Rusiyanın əsas valyuta gəlirləri enerji resurslarının ixracından formalaşırdı. İndi sanksiyalar səbəbindən bu ölkədən “qoca qitə”yə enerji məhsullarının ixracı əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Xatırladaq ki, 2022-ci il dekabrın 5-də Rusiya neftinə tətbiq edilən embarqo qüvvəyə minib və həmin gündən etibarən Rusiyadan gələn neftin qiyməti bir barel üçün 60 dollar səviyyəsində müəyyən edilib. Üçüncü ölkələr isə Rusiya neftinin ixracına 60 dollarlıq yuxarı tavan qiyməti müəyyənləşdirildikdən sonra bu qiymətdən baha neft almağa tələsmirlər. Beləliklə, Rusiyanın gəlirləri azalır. 2023-cü ilin birinci yarısında Rusiyanın büdcəsinə neft və qaz sənayesindən daxilolmalar 46,9% azalaraq bir il əvvəlki 6,376 trilyon rubla qarşı 3,382 trilyon rubl təşkil edib. Bütövlükdə, Rusiyanın neft gəlirlərində 65.0 faiz azalma var. Rusiya Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, yanvar-iyun aylarında neft və kondensat üzrə hasilat vergisi (MET) 1,73 dəfə azalaraq büdcəyə 2,984 trilyon rubl, ixrac rüsumu 105,9 milyard rubl (3,25 dəfə azalma) gətirib. Əlavə gəlir vergisi isə 2,54 dəfə azalaraq büdcəyə 403 milyard rubl gətirib. Qaza görə ixrac rüsumlarının yığılmasından büdcə gəlirləri 4,9 dəfə - 241,2 milyard rubla qədər azalıb.

Ümumi ixracatdakı azalmalar rubla təzyiq yaradır. Tətbiq olunan sanksiyalar fonunda enerji məhsullarının satışından gələn gəlirlər azaldıqca ölkədə valyutaya tələbatın ödənilməsində kəsirlər yaranır. Paralel şəkildə idxalın artması da sərbəst dönərli valyutalara tələbatı artırır. Tələb təklifi daha çox üstələdikcə, milli valyuta da bir o qədər dəyər itirir.

Paylaş:

Baxılıb: 508 dəfə