Dünya atom silahına “Yox” desə də

Bakı:

27 °C

47 %

6 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xəbər lenti / Dünya atom silahına “Yox” desə də

Dünya atom silahına “Yox” desə də

10.08.2023 [15:19]

Mübariz ABDULLAYEV

Dünya artıq 78 ildir ki, atom silahına “Yox” deyir. 1964-cü ildə Xirosimada hadisə qurbanlarının xatirəsinə “Sülh” məşəli yandırılıb. Məşəlin altında bu sözlər yazılıb: “Bu məşəl dünyada sonuncu nüvə silahı ləğv edilənə qədər yanacaq”.

Bununla belə, dünyada nüvə arsenalı nəinki azalmır, əksinə getdikcə artır. Ötən dövrdə yeni-yeni ölkələr nüvə texnologiyalarını mənimsəyərək təhlükəli atom silahına sahibləniblər və bunu özlərinin milli təhlükəsizlikləri üçün əsas qoruyucu vasitə hesab edirlər. Eyni zamanda, sonu görünməyən Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda dünya yeni nüvə təhdidi ilə hədələnir. Müharibədə maraqlı olan qüvvələr son variant kimi atom silahının düyməsinin basılacağını istisna etmirlər.

Nüvə texnologiyalarından dinc məqsədlər üçün istifadə edilməsi də təhlükə mənbəyinə çevrilib. 1979-cu ildə ABŞ-ın Tri-Meyl-Aylend Atom Elektrik Stansiyasında (AES), 1986-cı ildə Ukraynanın Çernobıl və 2011-ci ildə Yaponiyanın Fukusima AES-lərdə qəzalar baş verdi. Bu qəzalar nəticəsində böyük coğrafiyalarda ekosistemə və genefonda ciddi ziyan dəyib. Aradan on illər ötsə də, hələ də AES-lərdə baş verən qəzaların fəsadları tam şəkildə aradan qaldırılmayıb.

Bu gün nüvə təhdidi, həmçinin bizim regionumuzda da dolaşmaqdadır. Söhbət Ermənistanın Metsamor Atom Elektrik Stansiyasının istismar müddətinin yenidən uzadılmasına nail olmaq cəhdlərindən gedir. 1976-cı ildə istismara verilən bu stansiyanın istismar müddəti 30 il nəzərdə tutulmuşdu. Aradan 47 il ötür. AES-in 2016-cı ilədək işləyəcəyi nəzərdə tutulsa da, sonradan obyektin istismar müddətinin daha 10 il - 2026-cı ilədək artırılması qərara alınıb. Artırılmış müddətin sonu yaxınlaşdıqca, AES-in gələcək taleyi ilə bağlı müzakirələr də intensivləşir. Ermənistanın özündə də qəbul olunur ki, Metsamor artıq ömrünü başa vurub və köhnə texnologiyalar əsasında qurulan bu stansiyanın istismarı çox təhlükəlidir. Bundan əvvəl Ermənistanda Metsamorun əvəzinə yeni AES-in inşası barədə danışılırdı. Ancaq buna lazım olan vəsait Ermənistanda yoxdur. Yeni AES-in tikintisinə xarici investorlar tapmaq da müşkülə çevrilib. Rusiyanın Ermənistanda Metsamoru əvəzləyəcək AES-in inşa edəcəyinə bəslənilən ümidlər də suya düşərək əriyib. Rusiya-Ukrayna müharibəsi şimal qonşumuzun planlarında korrektələr edib. İndi Ermənistan üçün yeni atom elektrik stansiyasının tikintisi bu ölkənin prioritetləri ilə bir araya sığmır. Bu kimi amilləri nəzərə alan Ermənistan rəhbərliyi çıxış yolunu Metsamorun istismar müddətini uzatmaqda görür. Xatırladaq ki, bu ölkədə istehsal olunan elektrik enerjisinin 1/3 hissəsi Metsamor AES-in payına düşür. Ermənistanın bəhs olunan planının reallaşdırılmasına qonşu dövlətlər, beynəlxalq birlik tərəfindən imkan veriləcəyi təqdirdə Cənubi Qafqazın və daha geniş coğrafiyanın başı üstünü amansız ölüm kabusunun alacağı tam realdır.

Paylaş:

Baxılıb: 677 dəfə