Təhsil və ideoloji təhlükəsizlik: milli dayanıqlığın əsasları

Bakı:

21 °C

94 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Təhsil və ideoloji təhlükəsizlik: milli dayanıqlığın əsasları

Təhsil və ideoloji təhlükəsizlik: milli dayanıqlığın əsasları

13.10.2026 [13:51]

Müasir dövrdə dövlətlərin təhlükəsizliyi yalnız hərbi güc və iqtisadi imkanlarla ölçülmür. İnformasiya müharibələrinin, ideoloji təsirlərin və saxta məlumatların geniş yayıldığı şəraitdə cəmiyyətin mənəvi dayanıqlığı, gənc nəslin dünyagörüşü və milli dəyərlərə bağlılığı da strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan təhsil sistemi yalnız bilik verən institut deyil, həm də milli kimliyin, ictimai məsuliyyətin və sağlam vətəndaş mövqeyinin formalaşdığı əsas mühitdir.

Prezident İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında ideoloji təhlükəsizliklə bağlı səsləndirdiyi fikirlər bu reallığın siyasi mahiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyur. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, ideoloji təhlükəsizlik fiziki təhlükəsizlik qədər önəmlidir və onun təmin olunmasında təhsil mühüm rol oynayır. Çünki bilikli, savadlı və müstəqil düşünmə qabiliyyətinə malik insan saxta məlumatların, manipulyasiyaların və zərərli təbliğatın təsirini daha düzgün qiymətləndirə bilir.

Bu yanaşma təhsil müəssisələrində tətbiq olunan qaydalara da yeni məzmun qazandırır. Məktəbdə intizam, məsuliyyət və qarşılıqlı hörmət prinsiplərinin qorunması yalnız gündəlik idarəetmə məsələsi deyil, gələcək vətəndaşın sosial davranış modelinin formalaşdırılmasıdır. Şagirdin məktəb mühitində öyrəndiyi qaydalara münasibət onun cəmiyyətə, kollektivə və ümumi məsuliyyət anlayışına yanaşmasına da təsir göstərir.

Məktəbli geyimi: bərabərlik və məktəb mədəniyyəti

Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində şagirdlərin geyimi ilə bağlı vahid tələblər ilk növbədə təhsil mühitində bərabərliyin və nizam-intizamın təmin olunmasına xidmət edir. Geyim fərqlərinin sosial-iqtisadi vəziyyətin nümayişinə çevrilməsinin qarşısının alınması şagirdlər arasında ayrı-seçkilik risklərini azaltmağa kömək edir. Belə şəraitdə diqqət geyimin qiymətinə və dəbinə deyil, biliyə, təhsilə və şəxsi inkişafa yönəlir.

Vahid məktəb forması həm də kollektivə aidlik hissini gücləndirir. Şagird ümumi qaydalara əməl etməklə şəxsi davranışının kollektiv mühitin bir hissəsi olduğunu dərk edir. Bu, intizamın yalnız inzibati tələb kimi deyil, qarşılıqlı hörmətə əsaslanan davranış mədəniyyəti kimi mənimsənilməsinə şərait yaradır.

Bununla belə, geyim qaydalarının effektivliyi onların necə tətbiq edilməsindən də asılıdır. Tələblər aydın, əsaslandırılmış və hamı üçün eyni olmalı, onların icrası zamanı şagirdlərin ləyaqəti və fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınmalıdır. Qaydanın məqsədi formal məhdudiyyət yaratmaq deyil, təhsilin keyfiyyətinə və sağlam məktəb mühitinə xidmət etməkdir.

Müəllim nümunəsi və peşə məsuliyyəti

Təhsil mühitində intizamın formalaşması yalnız şagirdlərdən tələb olunan davranışlarla məhdudlaşmır. Müəllimlərin geyimi, ünsiyyəti və peşəkar davranışı da məktəb mədəniyyətinin mühüm tərkib hissəsidir. Müəllim şagird üçün yalnız bilik mənbəyi deyil, həm də davranış və məsuliyyət nümunəsidir.

Təhsilverənlərə dair geyim tələblərinin əsas məqsədi işgüzar mühitin və peşəkar davranış mədəniyyətinin qorunmasıdır. Şagirdlərdən qaydalara əməl etmək tələb olunursa, müəllimlərin də müəyyən edilmiş normalara riayət etməsi məktəbdə vahid yanaşma yaradır. Bu ardıcıllıq qaydaların etibarlılığını artırır və məsuliyyətin qarşılıqlı prinsipə əsaslandığını göstərir.

Məktəbdə qaydalara hörmət ilk növbədə onların ədalətli və ardıcıl tətbiqi ilə möhkəmlənir. Buna görə də təhsil müəssisələrində nizam-intizamın təmin olunması ilə yanaşı, izah, nümunə və qarşılıqlı hörmət prinsipləri də ön planda saxlanılmalıdır.

Milli-mənəvi dəyərlər və dövlət siyasətinin prioritetləri

Azərbaycanda milli-mənəvi irsin qorunması, dini dəyərlərə hörmət və tarixi-mədəni ənənələrin yaşadılması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Ölkədə məscidlərin bərpası, dini abidələrin qorunması və din xadimlərinə dəstək bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlərin tərkib hissəsidir.

Mövcud məlumatlara əsasən, Azərbaycanda 2389 məscid var və həmin məscidlərdə eyni vaxtda təxminən 600 min insan ibadət edə bilər. 2020–2025-ci illərdə dövlət dəstəyi və Heydər Əliyev Fondunun iştirakı ilə müxtəlif bölgələrdə məscidlərin təmiri, bərpası və yenidən qurulması istiqamətində işlər aparılıb, ibadət yerləri yenidən istifadəyə verilib.

Təbii ki, təhsil müəssisələrində geyim qaydaları ilə dini sahədə dövlət qayğısını eyniləşdirmək olmaz. Bunlar fərqli istiqamətlərdir və hər birinin öz məqsədi, hüquqi çərçivəsi var. Lakin hər iki sahədə cəmiyyətin mənəvi mühitinə, dəyərlərinə və ictimai münasibətlərinə təsir edən amillər mövcuddur. Əsas məsələ bu sahələrə onların mahiyyətinə uyğun, hüquqi əsaslara və ictimai məsuliyyət prinsiplərinə söykənən yanaşmanın tətbiq edilməsidir.

İdeoloji dayanıqlığın təməli məktəbdə qoyulur

Qlobal informasiya məkanında gənclərin dünyagörüşünə müxtəlif ideoloji təsirlərin yönəldildiyi bir vaxtda təhsil sisteminin rolu daha da artır. Milli kimliyini tanıyan, tarixi yaddaşına sahib çıxan, müstəqil düşünən və məlumatı təhlil etmək bacarığına malik gənc zərərli təbliğata qarşı daha dayanıqlı olur. Bu keyfiyyətlərin formalaşması isə yalnız dərsliklərlə deyil, məktəbdə yaradılan ümumi mühit, müəllim nümunəsi və gündəlik davranış mədəniyyəti ilə də bağlıdır.

Məktəbli geyimi ilə bağlı qaydalar özlüyündə ideoloji təhlükəsizliyin təminatçısı deyil. Lakin bərabərlik, intizam, məsuliyyət və kollektivə hörmət kimi prinsipləri dəstəkləyən ümumi məktəb mədəniyyətinin bir hissəsi ola bilər. Əsas nəticə qaydaların formal icrasında deyil, onların arxasında dayanan dəyərlərin şagirdlər tərəfindən şüurlu şəkildə mənimsənilməsindədir.

Beləliklə, təhsil siyasətinə yalnız biliklərin ötürülməsi və inzibati tələblərin yerinə yetirilməsi prizmasından yanaşmaq kifayət etmir. Təhsil həm də milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına, vətəndaş məsuliyyətinin yüksəldilməsinə və ideoloji dayanıqlığın gücləndirilməsinə xidmət edir. Məktəbdə yaradılan sağlam, ədalətli və nizamlı mühit bu məqsədlərə çatmağın mühüm şərtlərindən biridir. Güclü təhsil sistemi isə dövlətin gələcəyini müəyyən edən savadlı, məsuliyyətli və milli maraqları dərk edən nəslin yetişməsində strateji rol oynayır.

Natiq Quluzadə

YAP Zəngilan rayon təşkilatının sədri

Paylaş:

Baxılıb: 35 dəfə