Milli qurtuluşdan dövlət quruculuğuna: 3 oktyabr 1993-cü ilin tarixi mənası

Bakı:

16 °C

88 %

9 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Milli qurtuluşdan dövlət quruculuğuna: 3 oktyabr 1993-cü ilin tarixi mənası

Milli qurtuluşdan dövlət quruculuğuna: 3 oktyabr 1993-cü ilin tarixi mənası

01.10.2026 [17:51]

Azərbaycanın müstəqillik tarixində elə günlər var ki, onlar təkcə təqvimdə bir tarix deyil, xalqın taleyini müəyyən edən dönüş nöqtəsidir. 3 oktyabr 1993-cü il məhz belə günlərdəndir. Həmin gün keçirilən prezident seçkilərində Ümummilli Lider Heydər Əliyev seçicilərin 98,8 faizinin səsini qazanaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Bu nəticə sadəcə seçki statistikası deyildi, bu, ən ağır sınaq anlarında xalqın öz xilaskarına göstərdiyi sonsuz etimadın ifadəsi idi.

Bu seçimin mənasını anlamaq üçün 1993-cü ilin yayına qayıtmaq lazımdır. Müstəqilliyin bərpasından cəmi iki il keçmişdi, lakin gənc dövlət artıq süqutun astanasında idi. Ermənistanın təcavüzü davam edir, torpaqlarımız işğal olunurdu. Ölkənin daxilində hakimiyyət böhranı dərinləşmiş, qanunsuz silahlı dəstələr baş qaldırmış, vətəndaş müharibəsi real təhlükəyə çevrilmişdi. İqtisadiyyat iflic vəziyyətdə idi, dövlət institutları fəaliyyət göstərə bilmirdi. Azərbaycanın parçalanması və müstəqilliyini itirməsi təhlükəsi hər kəsi narahat edirdi.

Belə bir şəraitdə xalq ümid dolu baxışlarını Naxçıvana, 1991-1993-cü illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri kimi blokada şəraitində muxtar respublikanı qoruyan Heydər Əliyevə yönəltdi. Xalqın təkidli tələbi ilə 1993-cü il iyunun 9-da Bakıya gələn Heydər Əliyev iyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Sədri seçildi. Bu tarix bu gün də xalqımızın yaddaşında Milli Qurtuluş Günü kimi yaşayır. İyunun 24-də isə Milli Məclis Prezident səlahiyyətlərini Heydər Əliyevə həvalə etdi. Beləliklə, milli qurtuluşa gedən yol başladı.

Qeyd etmək lazımdır ki, Heydər Əliyevin xalq arasında böyük nüfuzu təsadüfi deyildi. O, hələ 1969-1982-ci illərdə respublikaya rəhbərlik edərkən Azərbaycanın sürətli inkişafını təmin etmiş, yüzlərlə sənaye müəssisəsinin tikintisinə, milli kadrların yetişdirilməsinə nail olmuşdu. 1990-cı il yanvarın 21-də Moskvada 20 Yanvar faciəsini kəskin şəkildə pisləməsi isə onun xalqının yanında olduğunu bir daha sübut etmişdi. 1992-ci ilin noyabrında Naxçıvanda yaradılan Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri seçilməsi onun ətrafında sağlam siyasi qüvvələrin birləşdiyini göstərirdi. Məhz bu keçmiş, bu təcrübə və bu cəsarət xalqın 1993-cü ildə ümidlərini Heydər Əliyevə bağlamasının əsas səbəbləri idi.

Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilk növbədə qardaş qırğınının qarşısını aldı. Qısa müddətdə ölkədə vəziyyət sabitləşdi, dövlət idarəçiliyi bərpa olundu. Lakin bütün bunlar hələ başlanğıc idi. Ölkənin uzunmüddətli inkişafı üçün xalqın birbaşa iradəsinə əsaslanan legitim hakimiyyət lazım idi. 3 oktyabr 1993-cü il seçkiləri məhz bu tarixi missiyanı yerinə yetirdi.

1993-cü il oktyabrın 10-da keçirilən andiçmə mərasimi ilə müstəqil Azərbaycanın dövlət quruculuğunda yeni mərhələ başladı. Heydər Əliyev Prezident kimi fəaliyyətinin ilk günlərindən qarşıya qoyduğu əsas məqsədi aydın ifadə etmişdi: müstəqilliyi qorumaq, möhkəmləndirmək və onu dönməz etmək. Onun seçkidən bir neçə gün əvvəl, 21 sentyabr 1993-cü ildə Elmlər Akademiyasında ziyalılarla görüşdə səsləndirdiyi fikir bu məqsədin mahiyyətini açıqlayırdı: “Azərbaycan bir müstəqil dövlət kimi öz taleyinin sahibi, öz torpaqlarının sahibi, öz hüquqlarının sahibi olacaq və gələcək firavan həyatını özü quracaqdır.”

Prezident seçildikdən sonra Heydər Əliyevin həyata keçirdiyi addımlar bu sözlərin real siyasətə çevrildiyini göstərdi. 1994-cü ilin may ayında cəbhədə atəşkəs əldə olundu, bu, ölkəyə nəfəs almaq və daxili quruculuğa diqqət yetirmək imkanı verdi. Həmin ilin sentyabrında imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin təməlini qoydu. 1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası qəbul edildi və dövlət quruculuğunun hüquqi əsasları möhkəmləndi.

3 oktyabr 1993-cü ilin əhəmiyyəti bir də ondadır ki, bu tarix xalq ilə lider arasında qırılmaz birliyin rəmzinə çevrildi. Sonrakı illərdə, dövlətçiliyə qarşı qəsdlər baş verəndə, məhz bu birlik Azərbaycanı xilas etdi. 1994-cü ilin oktyabrında və 1995-ci ilin martında dövlət çevrilişi cəhdləri zamanı xalq öz Prezidentinin çağırışına səs verərək dövlətçiliyi müdafiə etdi. 1998-ci il oktyabrın 11-də keçirilən seçkilərdə isə Heydər Əliyev yenidən Prezident seçildi və xalq bir daha onun yolunu dəstəklədiyini nümayiş etdirdi.

Bu gün Heydər Əliyevin Prezident seçilməsindən 33 il ötür. Bu illər ərzində Azərbaycan böhran içində çırpınan dövlətdən regionun lider ölkəsinə, beynəlxalq aləmdə söz sahibi olan dövlətə çevrilib. Ulu Öndərin müəyyən etdiyi strateji kurs Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir və Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa edərək tarixi Zəfərə imza atıb. Bütün bu nailiyyətlərin başlanğıcında isə 3 oktyabr 1993-cü ildə xalqın etdiyi taleyüklü seçim dayanır. Tarix bu seçimin nə qədər doğru olduğunu hər gün yenidən təsdiqləyir.

Azər SÜLEYMANOV,

Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədri

Paylaş:

Baxılıb: 83 dəfə