Ekoloji problemlər: Səbəbləri və çıxış yolları
05.04.2024 [13:29]
Bu gün dünyanın hər yerində artmaqda olan ekoloji problemlər ölkəmizdən də yan keçməyib.
Bir çox dövlətlər bu problemin aradan qaldırılması üçün böyük qüvvələr sərf etməkdədir. Şübhəsiz ki, ekoloji problemlərin həll edilməsi üçün ölkəmizdə də mütəmadi tədbirlər görülür. Buna baxmayaraq, respublikada ekoloji problemlər öz aktuallığını itirmir. Bəs bunun əsas səbəbi nədir?
“Yaşıl Dünya” Ekoloji Maarifləndirmə İctimai Birliyinin sədri Elman Cəfərli "Yeni Azərbaycan" - a açıqlamasında bildirir ki, “Qlobal miqyasda havanın çirklənməsinin bir neçə səbəbi var. Bunlardan biri təbii amillərdir. Dünya əhalisinin sayı artdıqca mənimsənilən ərazilər də genişlənir. İnsanlar təbii ehtiyatlardan daha çox istifadə edir və bu proses təbii tarazlığı pozur. Məsələn, sənaye müəssisələri və kənd təsərrüfatı sahələri genişləndikcə yaşıllıqların, meşə zolaqlarının azalması baş verir. Bu da ekoloji tarazlığı pozan amillər sırasındadır. Təbi fəlakətlər: zəlzələ, sunami, vulkan püskürməsi də havanın çirklənməsini şərtləndirən amillərdir. Hər hansı bir vulkan püskürəndə havaya külli miqdarda karbon dioksik atılır. İldırım çaxması nəticəsində üzə çıxan yüksək temperatur meşə yanğınlarına səbəb olur. Yanğınlar havanı çirkləndirir. Meşələrin azalması isə ekosistemin pozulmasına gətirib çıxarır".
E. Cəfərli açıqlamada qeyd edir ki, Azərbaycanda, xüsusən iri şəhərlərdə hava çirkliliyinin əsas səbəbi antropogen amillərdir. Onun sözlərinə görə, Bakı və digər iri şəhərlərdə atmosferin çirklənməsi sənaye müəssisələrinin fəaliyyətinin, daha çox isə avtomobil sıxlığının nəticəsidir: "Ötən əsrin 70-ci illərində Bakı və Sumqayıtda, Gəncədə atmosferi çirkləndirən əsas mənbələr sənaye müəssisələri idi. Lakin hazırkı dövrdə hava çirkliliyi yaradan amillərin başında daxiliyanma mühərriki ilə hərəkət edən nəqliyyat vasitələrinin sıxlığı gəlir. Rəsmi məlumata görə, 2005-ci ildə sənayedən olan tullantılar 53, nəqliyyatdan isə 47 faiz təşkil edirdisə, hazırda nəqliyyatın payına düşən tullantı həcmi 80 faizə yaxındır. Bu çirkləndiricilər əsasən azot oksidləri (NOx), dəm qazı (CO)kükürd qazı (SO2) karbohidrogenlər və digər maddələrdir. Əksər sənaye müəssisələrindən tullantılar atmosferə ekoloji qaydalara uyğun olaraq borular vasitəsilə müəyyən hündürlükdə atılır. Bu da onların atmosferdə daha tez səpələnməsinə imkan yaradır.
Nəqliyyat vasitələrinin atdığı tullantılar isə insanın birbaşa nəfəs aldığı təbəqəyə daxil olur. Bakının gündəlik nəqliyyat sıxlığı müşahidə olunan ərazilərində hava çirklilyi daha artıqdır. Bakı şəhərində məişət tullantılarının idarəolunması ilə bağlı tədbirlər görülür". Qeyd edək ki, son illər məişət tullantılarının yandırılması halları kəskin şəkildə azalıb. “Təmiz Şəhər” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Bakı şəhərində tullantıların yerləşdirilməsi və zərərsizləşdirilməsini həyata keçirir. Bu qurum ekoloji vəziyyətin yaxşılaşdırılması istiqamətində fəaliyyət göstərir. Araşdırmalar göstərir ki, bölgələrdə vəziyyət ürəkaçan deyil. Çox zaman məişət tullantıları çay yataqlarına atılır, yandırılır. Bunun qarşısı alınmalıdır.
Ekspert bildirir ki, Bakı və digər iri şəhərlərdə havanın çirkliyinin qarşısını almaq üçün nəqliyyat infrasturukturu yenidən qurulmalı və yaşıl texnologiyalar əsaslanmalıdır: "Bakının bir sıra mərkəzi yerlərində avtomobil parklanmasının qarşısı alınıb. Velosiped zolaqları yaradılıb. Bu təcrübə digər şəhərlərə də tətbiq olunmalıdıdır. Ümumiyyətlə şəhərin mərkəzi küçələrində daha çox elektromobillərin, velosiped və skuterlərin hərəkətinə şərait yaradılmalıdır. Tıxaclardan qurtulmaq üçün Əhmədli-Zığ ərazisindən Səbail, Qaradağ rayonları istiqamətində sərnişin daşıyan gəmilər, katerlər fəaliyyət göstərə bilər. Hava çirkliliyinin qarşısının alınması ilə bağlı məsələ hansısa qurumun təkbaşına icra edəcəyi məsələ deyil. Bununla bağlı kompleks tədbirlər görülməlidir. Məişət tullantılarının yandırılması birbaşa Mənzil İstismar Sahələrinin (MİS) və bələdiyyələrin əli həyata keçirilir. Hesab edirəm ki, onlar daha diqqətli olmalı, məişət tullantılarının idarəolunması ilə bağlı daha başqa alternativ yollara baş vurmalıdırlar”.
Havar Şəfiyeva
Xəbər lenti
Hamısına bax
Dünya
15 May 23:35
Dünya
15 May 23:17
Gündəm
15 May 23:14
Sosial
15 May 22:40
Mədəniyyət
15 May 22:31
Dünya
15 May 22:18
Elm
15 May 21:56
Sosial
15 May 21:23
Sosial
15 May 21:10
Dünya
15 May 20:45
İqtisadiyyat
15 May 20:32
Dünya
15 May 20:19
Sosial
15 May 19:53
Sosial
15 May 19:30
Dünya
15 May 19:17
Ədəbiyyat
15 May 18:55
Dünya
15 May 18:45
Sosial
15 May 18:10
Sosial
15 May 17:55
Gündəm
15 May 17:48
Dünya
15 May 17:34
Dünya
15 May 16:58
Dünya
15 May 16:26
Sosial
15 May 16:14
Sosial
15 May 16:04
Siyasət
15 May 16:03
Siyasət
15 May 16:02
Dünya
15 May 15:50
Gündəm
15 May 15:45
Siyasət
15 May 15:40
Mədəniyyət
15 May 15:39
Dünya
15 May 15:19
YAP xəbərləri
15 May 15:15
YAP xəbərləri
15 May 15:05
Dünya
15 May 14:46
Gündəm
15 May 14:30
Dünya
15 May 14:22
Elanlar
15 May 13:57
Sosial
15 May 13:55
Dünya
15 May 13:51
Dünya
15 May 13:47
Mədəniyyət
15 May 13:46
Xəbər lenti
15 May 13:42
Dünya
15 May 13:17
Gündəm
15 May 12:42
Sosial
15 May 12:41
Sosial
15 May 12:41
Sosial
15 May 12:27
Sosial
15 May 12:19
YAP xəbərləri
15 May 11:54
Gündəm
15 May 11:35
Gündəm
15 May 11:17
Siyasət
15 May 10:59
Sosial
15 May 10:49
İqtisadiyyat
15 May 10:48
Elm
15 May 10:48
Gündəm
15 May 10:30
İqtisadiyyat
15 May 10:16
Gündəm
15 May 09:54
Analitik
15 May 09:32
İqtisadiyyat
15 May 09:17
Dünya
15 May 08:42
Ədəbiyyat
15 May 08:33
Dünya
15 May 07:57
Dünya
15 May 07:54
Analitik
15 May 07:50
Sosial
15 May 07:50
Dünya
14 May 23:41
Dünya
14 May 23:12
Dünya
14 May 22:46
