Kinomuzun öz dili yoxdur
06.06.2026 [08:59]
Fikirləşib bu dili tapmaq lazımdır.
Fikirləşmək üçün yazılı və şifahi irsimiz OXUNMALIDIR. Necə oxunma və necə oxut(dur)ma məsələsi hələ də sualdır. Bəlkə təhsilin, elmin, mühitin, Mədəniyyət-2040 konsepsiyasının qarşısında duran ev tapşırığıdır?
Çətin və həyati əhəmiyyətli məsələdir. Çünki kinonun sehri hələ də mədəniyyətə, ideologiyaya öz təsir gücünü itirməyib. Bir vaxtlar, guya Ədəbiyyatın yerini tutacaqdı, olmadı, amma özünə yer elədi. Fəqət, Hollivud dövri-məzhəkəsi göstərdi ki, əsl kino “müəllif kinosu”dur. Ortaya ekran əsəri çıxarmaq üçün də Müəllif olmalıdır. Mədəniyyətimiz belə müəllifləri qaranlıqda şam işığı ilə axtarmaqdadır. Tapılmasa, özünü göstərə bilməsə, Tarkovski, Stanislavski, Nuri Bilgə Ceylan və digər bu kimi məşhuri-cahan adlara heyranlıq yolunda yamsılamaların davam etdirilməsi labüddür...
Yamsılama dil tapmaq deyil. Bənzətmə, təsirlənmə, öyrənmə və tətbiqetmə də yaxşıdır, amma o da dil tapmaq sayılmır. Kinomuz bu yamsılama əsasları üzərində qurulub - yaxşı nümunələrlə zəngindir, di gəl, öz dili yoxdur. Ona görə ki, Dil identikdir və bu özünəməxsusluq mədəniyyətimizin təməl qatındadır, üzə çıxmaq üçün vaxtını gözləyir. Qayda isə belədir: kim nə deyir desin, kinonun dili içəridə axtarılmalıdır, Biləcəridən o yandakılar yad dillərdədir, heç vaxt bizimki olmayacaq...
Biz də eyni smart telefonla “Tiktok çəkirik”, onlar da. Nəticə çox fərqlidir. Mənzərədən tutmuş şərhlərə, klimat və mədəni atmosferədək tamam başqa dünyalardır. Gələcəkdə kinonu da Ədəbiyyat kimi Sİ (Süni İntellekt) “yazacaq”. Bircə identik dil tapmaq məsələsi olmayacaq. O dil ki, ilanı yuvasından çıxara, ruhu göylərə qaldıra bilər. Bəlkə, gənc rejissorlarımız irsimizi əxz etməlidir? Ədəbiyyatımızı sevməlidir?
Lakin irsi əxz edib sevmək kifayət deyil. Ədəbiyyatı da çox sevsə, gənc rejissor ədəbi irsin inteqral təsirinə necə düşərsə, elə bilər dünya ancaq Füzulidən, ya da “Yanıq Kərəm”dən ibarətdir. Halbu ki, mədəniyyət şifrələrimiz daha dərindədir. Onu tapmaq üçün təkcə irsəheyranlıq, irsəsədaqət, təəssübkeşlik və digər bu kimi “eqosentrik” çəhdlər dadımıza çatmayacaq.
OXUNMALI olanı necə tapmaq, kimə və necə oxut(dur)maq - budur sual. Mədəniyyət-2040 konsepsiyasının bətnində yerləşdirilməli hüceyrələrdən biri də bu olmalıdır, bəlkə?
Məqsəd Nur
Xəbər lenti
Hamısına bax
Dünya
17 İyul 21:25
Dünya
17 İyul 20:42
İqtisadiyyat
17 İyul 20:31
Dünya
17 İyul 20:17
Elm
17 İyul 19:50
Dünya
17 İyul 19:28
İqtisadiyyat
17 İyul 19:10
Mədəniyyət
17 İyul 18:50
İdman
17 İyul 18:48
Dünya
17 İyul 18:45
Dünya
17 İyul 18:30
Dünya
17 İyul 18:05
Siyasət
17 İyul 17:54
Elm
17 İyul 17:50
YAP xəbərləri
17 İyul 17:49
Dünya
17 İyul 17:44
Dünya
17 İyul 17:25
YAP xəbərləri
17 İyul 17:24
Sosial
17 İyul 17:10
İqtisadiyyat
17 İyul 17:07
Elm
17 İyul 17:03
Gündəm
17 İyul 17:00
Elm
17 İyul 16:52
Dünya
17 İyul 16:45
İqtisadiyyat
17 İyul 16:30
Siyasət
17 İyul 16:27
Xəbər lenti
17 İyul 16:10
YAP xəbərləri
17 İyul 16:07
Xəbər lenti
17 İyul 16:03
YAP xəbərləri
17 İyul 15:20
Sosial
17 İyul 14:50
İqtisadiyyat
17 İyul 14:21
Siyasət
17 İyul 13:57
Siyasət
17 İyul 13:57
Hadisə
17 İyul 13:50
İdman
17 İyul 13:19
İqtisadiyyat
17 İyul 12:49
YAP xəbərləri
17 İyul 11:55
Gündəm
17 İyul 11:46
Ədəbiyyat
17 İyul 11:42
Gündəm
17 İyul 11:35
İqtisadiyyat
17 İyul 11:31
Analitik
17 İyul 11:30
Gündəm
17 İyul 11:24
Gündəm
17 İyul 11:22
Gündəm
17 İyul 11:15
Analitik
17 İyul 11:15
Gündəm
17 İyul 11:14
İqtisadiyyat
17 İyul 11:14
Mədəniyyət
17 İyul 11:13
Gündəm
17 İyul 11:10
Siyasət
17 İyul 11:08
Dünya
17 İyul 10:55
Dünya
17 İyul 10:29
İdman
17 İyul 10:27
Analitik
17 İyul 10:09
Siyasət
17 İyul 09:56
Elm
17 İyul 09:48
Dünya
17 İyul 09:42
Sosial
17 İyul 09:34
Dünya
17 İyul 09:17
Hadisə
17 İyul 08:47
Dünya
16 İyul 22:41
Dünya
16 İyul 22:16
Dünya
16 İyul 21:58
Dünya
16 İyul 21:23
İqtisadiyyat
16 İyul 20:42
Dünya
16 İyul 20:17
İdman
16 İyul 19:54
YAP xəbərləri
16 İyul 19:30
