Azərbaycanın müasir şəhərsalma strategiyası və qlobal urbanizasiya siyasətində rolu

Bakı:

17 °C

94 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Azərbaycanın müasir şəhərsalma strategiyası və qlobal urbanizasiya siyasətində rolu

Azərbaycanın müasir şəhərsalma strategiyası və qlobal urbanizasiya siyasətində rolu

22.05.2026 [11:26]

Müasir mərhələdə şəhərlərin tərəqqisi iqtisadi sabitliyin, sosial təminatın, ekoloji tarazlığın və dövlətin strateji inkişaf konsepsiyasının başlıca göstəricilərindən biri hesab olunur. Məhz bu səbəbdən Bakıda təşkil olunan BMT-nin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) Azərbaycanın beynəlxalq arenadakı mövqeyini, urbanizasiya siyasətini və dayanıqlı inkişaf strategiyasını bir daha nümayiş etdirən mühüm hadisəyə çevrildi. Forumun açılış mərasimində Prezident İlham Əliyev tərəfindən səsləndirilən fikirlər göstərdi ki, Azərbaycan artıq yalnız region miqyasında deyil, qlobal şəhərsalma proseslərində də fəal iştirak edən ölkələr sırasındadır. Dünyanın 182 dövlətindən 45 mindən artıq iştirakçının qeydiyyatdan keçməsi tədbirin beynəlxalq əhəmiyyətini və Azərbaycana olan yüksək marağı açıq şəkildə ortaya qoydu. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, bu göstərici rekord səviyyədədir və WUF13 forumunu COP29-dan sonra ölkədə keçirilən ən iri beynəlxalq platformalardan birinə çevirir. Bu isə Azərbaycanın beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsi üçün etibarlı, təhlükəsiz və müasir məkan kimi qəbul olunduğunu təsdiqləyir.

Prezidentin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Azərbaycanın tarixi irslə müasir şəhərsalmanı uğurla uzlaşdırması oldu. Bakı nümunəsində İçərişəhərin qədim memarlıq üslubu ilə müasir urbanizasiya modelinin harmoniyası ölkənin inkişaf fəlsəfəsinin əsas xüsusiyyətlərindən biri kimi təqdim edildi. Azərbaycan son illərdə şəhərsalma siyasətini yalnız infrastruktur layihələri çərçivəsində deyil, həm də milli-mədəni irsin qorunması, ekoloji təhlükəsizlik və sosial rifah prinsipləri əsasında formalaşdırır. Dövlət başçısının “Şərqlə Qərbin qovuşduğu məkan” ifadəsi isə Azərbaycanın həm geosiyasi, həm də mədəni-sivilizasiya missiyasını əks etdirən mühüm mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Bakının memarlıq simasında Şərq ənənələri, Avropa şəhərsalma məktəbi və müasir urbanistika elementlərinin vəhdəti ölkənin çoxşaxəli inkişaf modelini nümayiş etdirir. Bu təcrübə artıq beynəlxalq platformalarda maraq doğuran nümunələrdən birinə çevrilməkdədir.

2026-cı ilin Azərbaycanda “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan olunması da WUF13 forumunun keçirilməsi ilə strateji baxımdan uzlaşır. Bu qərar urbanizasiya və memarlıq məsələlərinin dövlət siyasətində prioritet istiqamətlərdən biri olduğunu göstərir. Azərbaycan yalnız paytaxt Bakının deyil, regionların da kompleks inkişafına xüsusi diqqət ayırır. Şamaxı, Naxçıvan, Gəncə, Şəki, Qəbələ və Lahıc kimi qədim yaşayış məntəqələrinin timsalında ölkənin zəngin memarlıq və mədəni irsi beynəlxalq auditoriyaya təqdim olundu. Bu yanaşma həm də mühüm diplomatik əhəmiyyət daşıyır. Tarixi-mədəni irsin qlobal səviyyədə tanıdılması Azərbaycanın “yumşaq güc” imkanlarını genişləndirir, ölkənin sivilizasiya mərkəzi kimi mövqeyini gücləndirir və milli kimliyin beynəlxalq müstəvidə daha geniş şəkildə tanınmasına xidmət edir.

Forum çərçivəsində xüsusi diqqət ayrılan mövzulardan biri işğaldan azad olunmuş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri idi. Prezident İlham Əliyev Ermənistanın 30 illik işğal dövründə törətdiyi dağıntıları beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdıraraq Ağdamın “Qafqazın Xirosiması” adlandırıldığını xatırlatdı. Bu məsələnin WUF13 kimi nüfuzlu beynəlxalq platformada səsləndirilməsi mühüm siyasi və diplomatik əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan bununla postmünaqişə dövründə həyata keçirdiyi yenidənqurma modelini beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim edir və işğalın yaratdığı fəsadları real faktlarla nümayiş etdirir.

Hazırda Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən layihələr müasir şəhərsalmanın ən qabaqcıl nümunələri sırasında qiymətləndirilir. “Ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyalarının tətbiqi, yaşıl enerji zonalarının yaradılması, müasir nəqliyyat şəbəkələrinin qurulması, beynəlxalq hava limanlarının, tunellərin, körpülərin və sənaye parklarının inşası Azərbaycanın uzunmüddətli inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərindəndir. Cəmi beş il ərzində onlarla kilometr tunelin, yüzlərlə körpünün və üç beynəlxalq hava limanının tikilməsi dövlətin həm iqtisadi potensialını, həm də institusional imkanlarını nümayiş etdirir. Böyük Qayıdış Proqramı çərçivəsində artıq 85 mindən çox insanın doğma torpaqlarına geri dönməsi isə həyata keçirilən siyasətin real nəticələrini ortaya qoyur.

Prezidentin çıxışında ekoloji məsələlərə xüsusi yer verilməsi də təsadüfi deyildi. COP29-dan sonra Azərbaycanın “yaşıl inkişaf” strategiyasına sadiqliyi yeni mərhələyə qədəm qoyub. Vaxtilə ciddi ekoloji problemlərlə üzləşən sənaye zonalarının müasir yaşayış və ictimai məkanlara çevrilməsi şəhərsalma siyasətinin uğurlu nəticəsi kimi təqdim edildi. Xüsusilə “Qara şəhər”in “Ağ şəhər” layihəsinə transformasiyası yalnız memarlıq baxımından deyil, həm də ekoloji yenilənmə modeli kimi qiymətləndirilir. Son 20 ildə Bakıda yaradılan çoxsaylı parklar və ictimai məkanlar, ictimai nəqliyyatın modernləşdirilməsi, elektrik avtobuslarının tətbiqi və mikromobillik həlləri Azərbaycanın urbanizasiya siyasətində ekoloji amilin prioritet istiqamətə çevrildiyini göstərir.

WUF13 forumunun Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın çoxtərəfli diplomatiyada artan rolunun növbəti göstəricisi hesab oluna bilər. Son illərdə COP29, Türk Dövlətləri Təşkilatının sammitləri və digər beynəlxalq tədbirlər ölkənin qlobal siyasi platformalarda mövqeyinin gücləndiyini təsdiqləyib. WUF13 isə bu prosesə yeni bir istiqamət – şəhərsalma diplomatiyasını əlavə edir. Müasir dövrdə şəhərlərin inkişafı artıq yalnız daxili idarəetmə məsələsi deyil, həm də beynəlxalq əməkdaşlıq, iqlim siyasəti, enerji təhlükəsizliyi və sosial dayanıqlılıq kimi vacib sahələrlə birbaşa bağlıdır. Azərbaycan bu forum vasitəsilə həm öz inkişaf modelini təqdim edir, həm də qlobal urbanizasiya problemlərinin həllində fəal tərəfdaş olduğunu nümayiş etdirir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında verilən əsas mesajlardan biri də inkişaf prosesinin sürətli və qətiyyətli şəkildə aparılması ilə yanaşı, tarixi irsin qorunmasına son dərəcə həssas yanaşmanın vacibliyi idi. Dövlət başçısının bunu Bakı Qran-Prisi ilə müqayisə etməsi müasir inkişafla milli-mədəni irs arasında balansın qorunmasının siyasi və strateji əhəmiyyətini göstərən mühüm mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. WUF13 həm Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzuna, həm şəhərsalma siyasətinə, həm də diplomatik mövqelərinə mühüm töhfə verən qlobal platforma kimi yadda qaldı.

Rail Tağızadə

Yeni Azərbaycan Partiyası Naxçıvan şəhər təşkilatının sədr müavini

Paylaş:

Baxılıb: 64 dəfə