Azərbaycan–İtaliya tərəfdaşlığı

Bakı:

17 °C

88 %

5 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Azərbaycan–İtaliya tərəfdaşlığı

Azərbaycan–İtaliya tərəfdaşlığı

06.05.2026 [11:05]

Azərbaycan ilə İtaliya arasında münasibətlər son onilliklərdə ardıcıl şəkildə inkişaf edərək strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Bu əməkdaşlıq yalnız iqtisadi və enerji sahələri ilə məhdudlaşmır, həm də siyasi dialoq, mədəni əlaqələr və regional təhlükəsizlik məsələlərini əhatə edən çoxşaxəli bir model formalaşdırır. Xüsusilə Avropa ilə Asiya arasında körpü rolunu oynayan Azərbaycanın geosiyasi mövqeyi və İtaliyanın Avropa İttifaqı daxilindəki çəkisi bu münasibətləri daha da əhəmiyyətli edir.

İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci ildə qurulsa da, tərəfdaşlığın real dərinləşməsi XXI əsrdə baş verib. Enerji sahəsində əməkdaşlıq bu münasibətlərin lokomotivi sayılır. Azərbaycan qazını Avropaya nəql edən Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi çərçivəsində İtaliya əsas alıcı ölkələrdən biridir. Bu kontekstdə SOCAR ilə Eni kimi iri enerji şirkətləri arasında əməkdaşlıq xüsusi rol oynayır. İtaliya uzun illərdir ki, Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biri olaraq qalır və iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin böyük hissəsini enerji məhsulları təşkil edir.

Bununla yanaşı, iqtisadi əlaqələr tədricən diversifikasiya olunur. İtaliya şirkətləri Azərbaycanda tikinti, infrastruktur, kənd təsərrüfatı və dizayn sahələrində aktiv fəaliyyət göstərir. Azərbaycan isə İtaliyaya yalnız enerji deyil, həm də qeyri-neft məhsullarının ixracını artırmağa çalışır. Humanitar və mədəni əlaqələr də bu tərəfdaşlığın mühüm istiqamətlərindəndir. Azərbaycan mədəniyyətinin İtaliyada tanıdılması, eyni zamanda İtaliya incəsənətinin Azərbaycanda təşviqi iki xalq arasında qarşılıqlı anlayışı gücləndirir.

Siyasi səviyyədə isə münasibətlər yüksək intensivliklə inkişaf edir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və İtaliya rəhbərliyi arasında qarşılıqlı səfərlər və görüşlər bu dialoqun davamlılığını təmin edir. Bu baxımdan, 2026-cı il 4 may tarixində İtaliya Nazirlər Şurasının sədri Ciorcia Meloni-nin Bakıya səfəri xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu səfər yalnız diplomatik protokol xarakteri daşımır, həm də tərəfdaşlığın yeni mərhələyə keçdiyini nümayiş etdirən konkret siyasi və iqtisadi mesajlar verir.

Meloninin Bakı səfəri zamanı keçirilən yüksək səviyyəli görüşlərdə enerji təhlükəsizliyi, yaşıl enerji, nəqliyyat dəhlizləri və regional əməkdaşlıq kimi məsələlər geniş müzakirə olundu. Xüsusilə Avropanın enerji təhlükəsizliyi fonunda Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi rolu bir daha vurğulandı. Birgə bəyanatlarda qeyd olundu ki, tərəflər enerji sahəsində əməkdaşlığı yalnız ənənəvi qaz və neftlə məhdudlaşdırmaq niyyətində deyil, həm də bərpa olunan enerji mənbələrinə keçidi sürətləndirməyi planlaşdırırlar. Bu isə gələcəkdə “yaşıl enerji körpüsü”nün formalaşmasına zəmin yarada bilər.

Birgə bəyanatların mühüm məqamlarından biri də nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq idi. Orta Dəhliz layihəsi çərçivəsində Azərbaycanın tranzit potensialının artırılması və Avropa ilə Asiya arasında yük daşımalarının optimallaşdırılması məsələləri xüsusi vurğulandı. İtaliya bu dəhlizdə fəal iştirak etməklə Avropa bazarlarının daha çevik və təhlükəsiz şəkildə Şərq bazarları ilə əlaqələndirilməsində maraqlıdır.

Meloninin səfərinin siyasi aspekti də diqqətəlayiqdir. Görüşlər zamanı regional sabitlik, Cənubi Qafqazda sülh prosesi və beynəlxalq hüququn prinsipləri ətrafında fikir mübadiləsi aparıldı. İtaliya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə dəstəyini ifadə etməklə yanaşı, regionda uzunmüddətli sülhün bərqərar olmasının vacibliyini vurğuladı. Bu mövqe Azərbaycanın beynəlxalq arenada mövqelərinin güclənməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Bundan əlavə, tərəflər müdafiə sənayesi, kibertəhlükəsizlik və innovasiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi perspektivlərini də müzakirə etdilər. Müasir dünyada təhlükəsizlik anlayışının genişlənməsi bu sahələrdə tərəfdaşlığı zəruri edir. İtaliya texnoloji və sənaye potensialı ilə, Azərbaycan isə regional mövqeyi və resursları ilə bu əməkdaşlığı qarşılıqlı faydalı edə bilər.

Nəticə etibarilə, Azərbaycan–İtaliya münasibətləri artıq klassik ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsini aşaraq strateji tərəfdaşlıq modelinə çevrilib. 4 may tarixində baş tutan Bakı görüşləri və imzalanan birgə bəyanatlar bu tərəfdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə dərinləşəcəyini göstərir. Enerji, nəqliyyat, təhlükəsizlik və mədəniyyət sahələrində genişlənən əməkdaşlıq yalnız iki ölkə üçün deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanında sabitlik və inkişaf baxımından mühüm rol oynayacaq. Bu baxımdan, Azərbaycan və İtaliya arasında əlaqələrin gələcək perspektivləri kifayət qədər geniş və ümidverici görünür.

Cəlal Həsənli

YAP Culfa rayon təşkilatı sədrinin müavini

Paylaş:

Baxılıb: 322 dəfə