ABŞ-la yeni tərəfdaşlıq Azərbaycanın regional missiyasını gücləndirir

Bakı:

14 °C

82 %

7 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / ABŞ-la yeni tərəfdaşlıq Azərbaycanın regional missiyasını gücləndirir

ABŞ-la yeni tərəfdaşlıq Azərbaycanın regional missiyasını gücləndirir

13.02.2026 [23:28]

Fevralın 10-da Amerika Birləşmiş Ştatlarının vitse-prezidenti Cey Di Vensin Bakıya rəsmi səfəri Cənubi Qafqazda mürəkkəb geosiyasi proseslərin yaşandığı bir mərhələyə təsadüf edir. Qlobal güclər arasında rəqabətin artdığı, enerji və nəqliyyat marşrutlarının strateji əhəmiyyət qazandığı bir şəraitdə bu səfər təkcə ikitərəfli münasibətlər baxımından deyil, bütövlükdə regionun gələcək inkişaf trayektoriyası üçün mühüm hadisə kimi dəyərləndirilə bilər.

Səfər çərçivəsində imzalanmış “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə ABŞ Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiya” iki ölkə münasibətlərini yeni institusional mərhələyə yüksəldir. Sənəd siyasi dialoqun dərinləşdirilməsi ilə yanaşı, iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, rəqəmsal bağlantılar və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri üzrə konkret istiqamətləri müəyyənləşdirir.

Xartiyada xüsusi yer tutan əsas məsələlərdən biri Trans-Xəzər Nəqliyyat Dəhlizi (Orta Dəhliz) üzrə əməkdaşlıqdır. Bu marşrut quru, dəniz və hava nəqliyyat infrastrukturlarının inteqrasiyası, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, multimodal logistikanın inkişafı və enerji-kommunikasiya xətlərinin genişləndirilməsi baxımından böyük strateji potensiala malikdir. ABŞ-ın bu layihəyə açıq dəstəyi, əslində, Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi çoxvektorlu və balanslı xarici siyasətin real nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Orta Dəhliz perspektivdə Şərqi Aralıq dənizi hövzəsindən başlayaraq Türkiyə, Cənubi Qafqaz, Xəzər hövzəsi və Mərkəzi Asiya üzərindən geniş coğrafiyanı birləşdirən əsas ticarət arteriyasına çevrilə bilər. Bu marşrut Avropa ilə Asiya arasında alternativ və təhlükəsiz nəqliyyat xətti formalaşdırmaqla beynəlxalq ticarətin şaxələndirilməsinə xidmət edir. Eyni zamanda, region ölkələri üçün tranzit gəlirlərinin artması, investisiya axınının genişlənməsi və yeni iqtisadi imkanların yaranması deməkdir.

Mərkəzi Asiyanın iqtisadi və demoqrafik potensialı da bu marağı şərtləndirən əsas faktorlardandır. Son illərdə region ölkələrinin ümumi daxili məhsulunun əhəmiyyətli dərəcədə artması, zəngin enerji resursları və nadir yeraltı sərvətlərə malik olması onu qlobal iqtisadi sistemdə daha cəlbedici məkana çevirib. Gənc və dinamik əhali strukturu isə uzunmüddətli inkişaf üçün əlavə üstünlük yaradır. ABŞ-ın region dövlətləri ilə əməkdaşlığı genişləndirmək niyyəti də məhz bu strateji və iqtisadi reallıqlarla bağlıdır.

Azərbaycan isə bu geniş coğrafiyada körpü rolunu oynayır. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub marşrutlarının kəsişməsində yerləşən ölkə logistika və enerji qovşağı kimi mövqeyini möhkəmləndirir. Vaşinqtonun nəqliyyat və infrastruktur layihələrinə dəstəyi Azərbaycanın tranzit ölkə statusunun beynəlxalq səviyyədə qəbul edildiyini göstərir. Bu isə yalnız iqtisadi deyil, həm də təhlükəsizlik baxımından əlavə təminatlar deməkdir.

Orta Dəhlizin davamı kimi nəzərdə tutulan Zəngəzur istiqamətinin açılması da regional kommunikasiyaların tam bərpası baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. ABŞ-ın regionda normallaşma proseslərinə maraq göstərməsi, o cümlədən Ermənistanla təmasların davam etdirilməsi Cənubi Qafqazda sabit və açıq iqtisadi məkan formalaşdırmaq niyyətindən xəbər verir. Kommunikasiyaların açılması Azərbaycan üçün həm iqtisadi dividendlər, həm də geosiyasi mövqenin güclənməsi baxımından strateji prioritetdir.

Ümumilikdə, ABŞ vitse-prezidentinin Bakıya səfəri Azərbaycanın artan beynəlxalq çəkisinin və diplomatik manevr imkanlarının göstəricisidir. İmzalanmış Xartiya isə iki ölkə arasında münasibətləri daha sistemli və uzunmüddətli müstəviyə keçirir. Mövcud geosiyasi reallıqlar fonunda Azərbaycanın əsas məqsədi dəyişməz qalır: milli maraqların qorunması, regional sabitliyin möhkəmləndirilməsi və müxtəlif güc mərkəzləri ilə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın davam etdirilməsi. Bu strategiya ölkənin qlobal miqyasda mövqeyini daha da gücləndirən əsas amil kimi çıxış edir.

İlahə Qurbanova

YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 434 dəfə