Milli Kimliyin Abidəsi: Naxçıvanın Tarixi İrsi Dövlətçilik Təfəkkürünün Təməli Kim

Bakı:

24 °C

64 %

3 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Milli Kimliyin Abidəsi: Naxçıvanın Tarixi İrsi Dövlətçilik Təfəkkürünün Təməli Kim

Milli Kimliyin Abidəsi: Naxçıvanın Tarixi İrsi Dövlətçilik Təfəkkürünün Təməli Kim

14.08.2026 [13:23]

Naxçıvanın çoxəsrlik zəngin tarixi və fərqli memarlıq məktəbi Azərbaycan
xalqının milli-mənəvi varlığının, sivilizasiyalararası mövqeyinin və dövlətçilik
ənənələrinin ən bariz təcəssümüdür. İqtisadi tərəqqi, genişmiqyaslı infrastruktur
layihələri, sənaye potensialının artırılması və enerji təhlükəsizliyinin tam təmin
edilməsi hər bir müasir dövlətin inkişafında müstəsna rol oynayır. Lakin bütün
bu maddi-texniki nailiyyətlərin, modernləşmə addımlarının təməlində, heç
şübhəsiz ki, xalqın milli kimliyi, ruhu, dili, ədəbiyyatı və tarixi dayanır. Tarixi
irsini, köklərini unutmayan, görkəmli şəxsiyyətlərinin irsinə ehtiramla yanaşan
və öz mədəniyyəti ilə qürur duyan millətlər gələcəyə daha inamla addımlaya
bilirlər. Bu cəhətdən, Naxçıvandakı tarixi-mədəni abidələrin qorunması,
mühafizəsi və layiqincə bərpası yalnız keçmişə hörmət deyil, həm də milli
kimliyin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir.
Tarixə nəzər saldıqda görürük ki, Naxçıvan təkcə bir coğrafi məkan deyil, həm
də mühüm siyasi və mədəniyyət mərkəzi olmuşdur. Qüdrətli Atabəylər
dövlətinin paytaxtı kimi çiçəklənən bu diyar dünya memarlıq xəzinəsinə
misilsiz incilər bəxş etmişdir. Həmin dövrdən və növbəti əsrlərdən bizə miras
qalan abidələr təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə bəşəriyyətin universal
dəyərləri sırasına daxildir. Şərq memarlığının zirvəsi hesab edilən Möminə
xatun məqbərəsi bu böyük irsin ən möhtəşəm simvoludur. Bu cür əvəzsiz sənət
əsərlərinin elmi əsaslarla bərpası, orijinal görkəminin saxlanılması şərti ilə
konservasiya olunması və gələcək təhlükələrdən qorunması istiqamətində
həyata keçirilən işlər dövlətin öz mədəni irsinə verdiyi yüksək dəyərin
göstəricisidir.
Dahi memar Əcəmi Naxçıvaninin yaratdığı kərpic memarlığı məktəbi təkcə
formasının möhtəşəmliyi ilə deyil, həm də üzərindəki həndəsi naxışlar, dərin
fəlsəfi mənaya malik kitabələr və mühəndislik dəqiqliyi ilə əsrlərdir ki, insanlığı
valeh edir. Naxçıvanda böyük sənətkarın şərəfinə abidənin ucaldılması və bu
abidənin arxasında onun ölməz əsəri olan Möminə xatun məqbərəsinin ucalması
rəmzi bir məna daşıyır. Bu, yaradıcı zəkaya, milli istedada və Azərbaycan
xalqının genetik kodunu formalaşdıran dahiliyə verilən ən böyük qiymətdir.
Əcəmi Naxçıvani məktəbi təkcə öz dövrünü deyil, özündən sonrakı bütün Şərq
memarlığını təsir altında saxlamış, Azərbaycanın memarlıq şöhrətini dünyaya
tanıtmışdır.
Naxçıvandakı tarixi-mədəni obyektlərin konservasiyası və bərpası üzrə
kompleks tədbirlərin görülməsi həm də böyük bir ideoloji xarakter daşıyır.
Çünki sosial-iqtisadi inkişaf layihələri, tikilən yeni yollar, yaradılan sənaye

parkları və enerji xətləri dövlətin fiziki gücünü göstərirsə, mədəni irsin bərpası
onun mənəvi sütunlarını möhkəmləndirir. Bərpa işlərində müasir
texnologiyalarla yanaşı, tarixi orijinallığın qorunması prinsiplərinin rəhbər
tutulması Azərbaycanın beynəlxalq abidələri qoruma standartlarına tam sadiq
olduğunu bir daha sübut edir. Bu yanaşma tarixi abidələrin sadəcə bir turist
obyekti kimi deyil, canlı bir tarix dərsliyi, milli qürur mənbəyi kimi yaşamasını
təmin edir.
Azərbaycan xalqı özünün zəngin tarixi, dünyamiqyaslı mədəniyyəti və
bəşəriyyətə böyük töhfələr vermiş görkəmli şəxsiyyətləri ilə haqlı olaraq fəxr
edir. Tarixin sınaqlarından keçərək bu günə qədər ucalan abidələrimiz
xalqımızın yaradıcı ruhunun, yenilməz iradəsinin və yüksək estetik zövqünün
sübutudur. Naxçıvan torpağında ucalan hər bir məqbərə, hər bir qala və hər bir
körpü bizim bu torpaqlardakı əbədi varlığımızın möhrü, milli kimliyimizin
sarsılmaz qalasıdır. Bu irsin göz bəbəyi kimi qorunması, bərpası və gələcək
nəsillərə çatdırılması hər birimizin mənəvi borcu olmaqla yanaşı, müasir
Azərbaycan dövlətinin həyata keçirdiyi mütərəqqi və uzaqgörən siyasətin ana
xəttini təşkil edir. Keçmişinə sahib çıxan, mədəniyyətini uca tutan və milli
ruhunu hər şeydən üstün tutan xalqın gələcəyi də hər zaman parlaq və sarsılmaz
olacaqdır.
Asiman Babayev
YAP Şahbuz rayon təşkilatının məsləhətçisi