Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında ikitərəfli münasibətlər uzun illərdir qarşılıqlı hörmət, etimad və ortaq maraqlar əsasında inkişaf edir. İki ölkə arasında formalaşmış əməkdaşlıq siyasi, iqtisadi, enerji, təhsil, humanitar və digər mühüm sahələri əhatə edir. Bu münasibətlər Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi, xarici siyasətinin gücləndirilməsi və ölkəmizin dünya miqyasında nüfuzunun artırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Böyük Britaniya ilə əlaqələrin inkişafına xüsusi diqqət yetirmişdir. Böyük Britaniya Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ilk dövlətlərdən biri olmuş və ölkələrimiz arasında diplomatik münasibətlər qurulmuşdur. Sonrakı illərdə qarşılıqlı səfərlər, yüksək səviyyəli görüşlər və imzalanan sənədlər ikitərəfli münasibətlərin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə vermişdir.
İki ölkə arasında siyasi dialoq münasibətlərin əsas istiqamətlərindən biridir. Dövlət və hökumət nümayəndələrinin görüşləri zamanı regional və beynəlxalq məsələlər, təhlükəsizlik, iqtisadi əməkdaşlıq və qarşılıqlı maraq doğuran digər mövzular müzakirə olunur. Bu dialoq tərəflərə mövqelərini bölüşmək, ortaq yanaşmalar müəyyənləşdirmək və əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini formalaşdırmaq imkanı yaradır.
Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında iqtisadi əlaqələr də mühüm yer tutur. Xüsusilə enerji sahəsində əməkdaşlıq ikitərəfli münasibətlərin inkişafında aparıcı istiqamətlərdən biri hesab olunur. Böyük Britaniya şirkətləri uzun illərdir Azərbaycanın enerji sektorunda fəaliyyət göstərir, ölkəmizin neft və qaz sənayesinin inkişafına, beynəlxalq enerji layihələrinin həyata keçirilməsinə töhfə verirlər. Bu əməkdaşlıq Azərbaycanın enerji potensialının dünya bazarlarına çıxarılmasında mühüm rol oynayır.
Digər tərəfdən, iqtisadi əlaqələrin yalnız enerji sektoru ilə məhdudlaşmaması böyük əhəmiyyət daşıyır. Ticarət, investisiya, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, rəqəmsal texnologiyalar və sənaye sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün geniş imkanlar mövcuddur. Qarşılıqlı investisiyaların təşviqi, yeni biznes əlaqələrinin yaradılması və birgə layihələrin həyata keçirilməsi hər iki ölkənin iqtisadi inkişafına müsbət təsir göstərə bilər.
Humanitar və mədəni əlaqələrin inkişafı da Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərinin mühüm tərkib hissəsidir. Təhsil müəssisələri, universitetlər və elmi təşkilatlar arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi gənclərin bilik və bacarıqlarının artırılmasına xidmət edir. Böyük Britaniyanın təhsil təcrübəsinin öyrənilməsi, tələbə və müəllim mübadiləsinin təşviqi, elmi tədqiqatların aparılması gələcək əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradır. Eyni zamanda, mədəni tədbirlər və insanlar arasında əlaqələr xalqlarımızın bir-birini daha yaxından tanımasına şərait yaradır.
Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında münasibətlərin inkişafında 2026-cı il noyabrın 12-də imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dublin şəhərində qəbul edilmiş bu sənəd ikitərəfli münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəldilməsini təsdiqləyir. Bəyannamə müdafiə və təhlükəsizlik, ticarət, investisiya və iqtisadi artım, eləcə də təhsil və innovasiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Sənəddə Azərbaycanın və Böyük Britaniyanın regional sülhə, təhlükəsizliyə və beynəlxalq əməkdaşlığa verdiyi əhəmiyyət də vurğulanır. Tərəflər beynəlxalq hüququn prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmətlə yanaşdıqlarını bir daha təsdiqləyiblər. Bu yanaşma dövlətlərarası münasibətlərin qarşılıqlı etimad və hüquqi prinsiplər əsasında inkişafına xidmət edir.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da böyük perspektivlərə malikdir. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, Şərq-Qərb və Orta Dəhliz marşrutları üzərində yerləşməsi ölkəmizi mühüm beynəlxalq nəqliyyat qovşağına çevirir. Böyük Britaniya ilə bu istiqamətdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi ticarət əlaqələrinin inkişafına, yükdaşımaların artmasına və regional iqtisadi inteqrasiyanın güclənməsinə töhfə verə bilər.
Bəyannamədə əməkdaşlığın davamlılığını təmin etmək məqsədilə hər il Strateji Tərəfdaşlıq görüşünün keçirilməsi də nəzərdə tutulur. Bu görüşlər əldə olunan nəticələrin qiymətləndirilməsi, gələcək prioritetlərin müəyyənləşdirilməsi və razılaşdırılmış təşəbbüslərin həyata keçirilməsi baxımından mühüm mexanizm olacaqdır. Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında ikitərəfli münasibətlər qarşılıqlı maraqlara, siyasi etimada və uzunmüddətli əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanır. İmzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə bu əlaqələrin daha da genişlənməsi üçün yeni perspektivlər açır. Siyasi dialoqun gücləndirilməsi, iqtisadi imkanların artırılması, enerji təhlükəsizliyi, təhsil, innovasiya və humanitar əlaqələrin inkişafı hər iki dövlətin maraqlarına xidmət edir.
Bilqeys Əkbərova
YAP Ordubad rayon 1 saylı tam orta məktəb ƏPT -nın sədri