Təhlükəsizlik naminə tərəfdaşlıq: Azərbaycan və Böyük Britaniya münasibətlərində yeni mərhələ

Təhlükəsizlik naminə tərəfdaşlıq: Azərbaycan və Böyük Britaniya münasibətlərində yeni mərhələ

Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında münasibətlərin inkişafında müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq mühüm istiqamətlərdən birini təşkil edir. 2026-cı il noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri tərəfindən imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamədə bu sahəyə xüsusi diqqət yetirilməsi iki ölkənin qarşılıqlı münasibətlərinin yeni mərhələdə inkişafına verilən önəmi nümayiş etdirir. Bəyannamə Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında uzun illər ərzində formalaşmış əlaqələrin möhkəmləndirilməsini, qarşılıqlı etimadın artırılmasını və ortaq maraqlara əsaslanan əməkdaşlığın genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Sənəddə müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi, regional sülhün və sabitliyin dəstəklənməsi, ümumi təhdidlərin qarşısının alınması, eləcə də bu təhdidlərə cavab vermək imkanlarının artırılması əsas öhdəliklər sırasında göstərilir. Müasir dövrdə təhlükəsizlik anlayışı yalnız dövlət sərhədlərinin və hərbi müdafiənin qorunması ilə məhdudlaşmır. Siyasi sabitlik, iqtisadi dayanıqlılıq, informasiya təhlükəsizliyi, kiberməkanda yaranan risklər və beynəlxalq əməkdaşlıq da ümumi təhlükəsizlik mühitinin mühüm tərkib hissələrinə çevrilmişdir. Bu səbəbdən dövlətlərin qarşılaşdıqları çağırışları vaxtında müəyyən etməsi, məlumat və təcrübə mübadiləsi aparması, zəruri hallarda əlaqələndirilmiş tədbirlər görməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın inkişafı da bu ehtiyacdan irəli gəlir. Tərəflərin regional sülhə və sabitliyə dəstək vermək barədə razılığı göstərir ki, təhlükəsizlik məsələlərinə yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin deyil, beynəlxalq tərəfdaşların birgə səyləri ilə yanaşmaq vacibdir. Ümumi təhdidlərin yayılmasının qarşısını almaq və onlara qarşı cavabvermə imkanlarını artırmaq üçün davamlı dialoq, qarşılıqlı anlaşma və koordinasiya əsas şərtlərdəndir. Bu istiqamətdə yüksək səviyyəli təmasların davam etdirilməsi, ikitərəfli, regional və beynəlxalq məsələlər üzrə fikir mübadiləsinin genişləndirilməsi əməkdaşlığın səmərəliliyini artırır. Bəyannamədə müdafiə sahəsində təlimlərin, potensialın artırılmasının və qarşılıqlı fəaliyyətin inkişaf etdirilməsinin vurğulanması da praktik əməkdaşlığın əhəmiyyətini ön plana çəkir. Birgə təlimlər və təcrübə mübadiləsi müvafiq qurumların hazırlıq səviyyəsinin yüksəldilməsinə, peşəkar biliklərin paylaşılmasına və müxtəlif vəziyyətlərdə əlaqəli fəaliyyət göstərmək bacarığının möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər. Eyni zamanda, mütəxəssislərin bilik və bacarıqlarının artırılması, müasir təhlükəsizlik yanaşmalarının öyrənilməsi və qarşılıqlı təcrübədən istifadə olunması bu sahədə uzunmüddətli nəticələr əldə etmək üçün əhəmiyyətlidir. Azərbaycan üçün müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri dövlət müstəqilliyinin, suverenliyin və ərazi bütövlüyünün qorunması ilə birbaşa bağlıdır. Ölkəmiz milli maraqlarının müdafiəsini təmin etməklə yanaşı, regionda davamlı sülhün bərqərar olmasına və mehriban qonşuluq münasibətlərinin inkişafına da önəm verir. Azərbaycanın xarici siyasətində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə hörmət, dövlətlərin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün tanınması, mübahisələrin sülh yolu ilə həlli mühüm yer tutur. Bu prinsiplər Birgə Bəyannamədə tərəflərin təsdiqlədiyi yanaşmalarla da uzlaşır. Sənəddə 2025-ci il avqustun 8-də imzalanmış Vaşinqton Sülh Zirvəsi Bəyannaməsinin əhəmiyyətinin vurğulanması regionda münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımlara diqqəti cəlb edir. Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması, sülh gündəliyinin irəlilədilməsivə regionda sabitliyin möhkəmləndirilməsi Cənubi Qafqazın gələcəyi baxımından mühüm əhəmiyyətə malikdir. Bu prosesdə beynəlxalq tərəfdaşların sülhə və dialoqa dəstək verməsi konstruktiv mühitin qorunmasına kömək edə bilər. Böyük Britaniya ilə aparılan siyasi dialoq və təhlükəsizlik sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsi də regional məsələlər üzrə qarşılıqlı mövqelərin daha yaxşı anlaşılmasına şərait yaradır. Müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq, eyni zamanda, tərəflər arasında etimadın möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Etimadın mövcud olduğu münasibətlərdə məlumat mübadiləsi, birgə təşəbbüslərin hazırlanması və qarşıya çıxan problemlərin müzakirəsi daha səmərəli həyata keçirilir. Belə əməkdaşlıq hər iki ölkənin imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində məsuliyyətli tərəfdaşlığın inkişafına da töhfə verir. Bununla belə, əməkdaşlığın davamlı nəticə verməsi üçün qəbul edilən razılaşmaların ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi, müəyyən edilmiş istiqamətlər üzrə mütəmadi əlaqələrin saxlanılması və qarşılıqlı öhdəliklərə sadiqlik vacibdir. Strateji tərəfdaşlıq yalnız sənədlərdə əks olunan müddəalarla deyil, həmin müddəaların praktik fəaliyyətdə reallaşdırılması ilə möhkəmlənir. Bu baxımdan Birgə Bəyannamədə nəzərdə tutulan dialoq, koordinasiya, təlim və potensialın artırılması kimi istiqamətlər gələcək əməkdaşlıq üçün mühüm zəmin yaradır. Nəticə etibarilə, Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əlaqələrin gücləndirilməsi iki ölkənin strateji tərəfdaşlığının vacib tərkib hissəsidir. Bu əməkdaşlıq milli təhlükəsizlik maraqlarının qorunması, ortaq təhdidlərə qarşı hazırlığın artırılması, regional sabitliyin dəstəklənməsi və beynəlxalq münasibətlərdə qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Tərəflərin birgə səyləri və razılaşdırılmış yanaşmaları gələcəkdə də əməkdaşlığın inkişafına, regionda sülh və təhlükəsizlik mühitinin möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.

 

Cəmilə Hüseynova,

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatı “Nəsirəddin Tusi 21” ünvanında yerləşən ərazi partiya təşkilatının sədri,

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəal üzvü