Azərbaycan tarixində elə günlər var ki, həmin günlər təkcə təqvimdə bir tarix kimi deyil, bütöv bir xalqın yaddaşında qürur, sevinc, ağrı və böyük mənəvi gücün ifadəsi kimi yaşayır. 2020-ci il noyabrın 8-i məhz belə günlərdən biridir. Həmin gün Azərbaycan Ordusu Qarabağın tacı, mədəniyyətimizin beşiyi və xalqımızın mənəvi simvollarından biri olan Şuşa şəhərini işğaldan azad etdi. Bu xəbər illərlə doğma yurd həsrəti ilə yaşayan milyonlarla insanın qəlbində böyük sevinc yaratdı, Azərbaycanın müasir tarixində yeni bir səhifə açdı. Şuşanın azad edilməsi yalnız mühüm hərbi uğur deyildi; bu, milli iradənin, dövlətimizin qətiyyətinin, ordumuzun peşəkarlığının və xalqımızın sarsılmaz birliyinin təntənəsi idi.

Şuşa Azərbaycan xalqı üçün adi bir şəhərdən daha artıq məna daşıyır. Qarabağın dağlıq ərazisində yerləşən bu qədim şəhər əsrlər boyu Azərbaycanın siyasi, ictimai və mədəni həyatında mühüm yer tutub. Pənahəli xan tərəfindən XVIII əsrdə əsası qoyulan Şuşa qısa müddətdə mühüm qala-şəhərə, sənətkarlıq və ticarət mərkəzinə çevrilib. Onun küçələri, məhəllələri, məscidləri, tarixi tikililəri və təbiət mənzərələri xalqımızın zəngin keçmişini özündə yaşadır. Şuşa həm də musiqimizin, poeziyamızın və incəsənətimizin inkişafına böyük töhfələr verən şəxsiyyətlərin vətənidir. Xarıbülbülün rəmzinə çevrildiyi bu şəhər Üzeyir Hacıbəylinin, Bülbülün, Xan Şuşinskinin, Natəvanın və bir çox görkəmli sənətkarın adı ilə bağlıdır.

Şuşanın tarixi və mədəni əhəmiyyəti onun işğalını Azərbaycan xalqı üçün xüsusilə ağır mənəvi sınağa çevirmişdi. 1992-ci il mayın 8-də şəhərin işğal edilməsi nəticəsində minlərlə insan doğma yurd-yuvasından didərgin düşdü, tarixi-mədəni irsimizə ciddi zərər dəydi. Uzun illər ərzində Şuşaya qayıdış arzusu xalqımızın yaddaşında yaşadı. Bu arzu nəsildən-nəslə ötürüldü, ailə söhbətlərində, məktəb dərslərində, ədəbi-bədii əsərlərdə, musiqidə və ictimai düşüncədə öz əksini tapdı. Şuşanın azad edilməsi ümummilli məqsədə çevrildi və dövlətimizin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri oldu.

Azərbaycan xalqı münaqişənin sülh yolu ilə həllinə uzun müddət ümid bəsləsə də, işğal faktının aradan qaldırılmaması və danışıqlar prosesinin nəticəsiz qalması ölkəmizin öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək hüququnu gündəmdə saxlayırdı. Dövlətimiz beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyini ardıcıl şəkildə müdafiə edir, güclü ordu quruculuğuna xüsusi diqqət yetirirdi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi dövlətçilik strategiyası Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev tərəfindən davam etdirildi. İqtisadi potensialın gücləndirilməsi, müasir silah və texnologiyaların əldə olunması, hərbi qulluqçuların peşəkarlığının artırılması və beynəlxalq müstəvidə aparılan diplomatik fəaliyyət gələcək qələbənin mühüm əsaslarını formalaşdırdı.

2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin genişmiqyaslı təxribatlarına cavab olaraq Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatlarına başladı. Beləliklə, Vətən müharibəsi başlandı. Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə ordumuz qısa müddətdə mühüm uğurlar qazandı, işğal altında olan ərazilərimizin azad edilməsi istiqamətində irəlilədi. Müharibənin 44 günü ərzində Azərbaycan əsgəri və zabiti böyük fədakarlıq, cəsarət və peşəkarlıq nümayiş etdirdi. Cəbhədə qazanılan uğurlar xalqın arxa cəbhədəki həmrəyliyi ilə tamamlanırdı. İnsanlar ordumuza dəstək olmaq üçün bir yumruq kimi birləşmiş, hər bir evdə, hər bir ailədə qələbə ümidi ilə yaşayırdılar.

Şuşa əməliyyatı Vətən müharibəsinin ən mürəkkəb və həlledici mərhələlərindən biri oldu. Şəhərin relyefi, sıldırım qayaları, dar yolları və düşmənin müdafiə mövqeləri hərbi əməliyyatları son dərəcə çətinləşdirirdi. Azərbaycan xüsusi təyinatlıları ağır texnikanın hərəkəti üçün əlverişli olmayan dağlıq və meşəlik ərazilərdən keçərək şəhərə yaxınlaşdılar. Döyüşçülərimizin yüksək hazırlığı, çevikliyi, döyüş ruhu və fədakarlığı sayəsində Şuşada düşmənin müqaviməti qırıldı. Bu əməliyyat hərb tariximizə misilsiz qəhrəmanlıq nümunəsi kimi daxil oldu.

Noyabrın 8-də Prezident İlham Əliyev Şəhidlər xiyabanından Azərbaycan xalqına müraciət edərək Şuşanın azad olunduğunu elan etdi. Dövlət başçısının “Əziz Şuşa, sən azadsan! Əziz Şuşa, biz qayıtmışıq!” sözləri xalqımızın yaddaşına əbədi həkk olundu. Bu müraciət illərlə yurd həsrəti çəkən insanların sevincini, şəhid ailələrinin qürurunu, qazilərimizin fədakarlığını və bütün xalqın qələbə ruhunu ifadə edirdi. Şuşanın azad olunması Vətən müharibəsində qələbənin taleyini müəyyən edən mühüm hadisələrdən biri oldu. Dekabrın 3-də imzalanmış sərəncamla noyabrın 8-i Azərbaycanda Zəfər Günü elan edildi.

Bu qələbənin arxasında böyük insan fədakarlığı dayanır. Vətən uğrunda canından keçən şəhidlərimizin xatirəsi xalqımızın qəlbində daim yaşayacaq. Onların müqəddəs qanı, qazilərimizin sağlamlığı bahasına əldə edilən azadlıq hər birimizə böyük məsuliyyət də yükləyir. Şəhid ailələrinə, müharibə iştirakçılarına və qazilərə diqqət göstərmək, onların ehtiyaclarına həssas yanaşmaq dövlətimizin və cəmiyyətimizin mənəvi borcudur. Qələbə yalnız hərbi nəticə deyil, həm də şəhidlərimizin əziz xatirəsinə sədaqət, milli birliyə bağlılıq və azad edilmiş torpaqların gələcəyi üçün çalışma deməkdir.

Şuşanın azad edilməsindən sonra şəhərdə geniş bərpa və quruculuq işlərinə başlanıldı. Tarixi abidələrin, məscidlərin, mədəniyyət ocaqlarının bərpası, yolların və infrastrukturun yenilənməsi, yaşayış məhəllələrinin qurulması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrildi. Şuşanın Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi onun milli-mənəvi həyatımızdakı xüsusi yerini bir daha təsdiqlədi..

Bu gün Şuşa azad, yenidən qurulan və inkişaf edən şəhər kimi Azərbaycan xalqının qürur mənbəyidir. Onun küçələrində üçrəngli bayrağımızın dalğalanması tarixi ədalətin bərpasının, milli iradənin və dövlət suverenliyinin təntənəsidir. Şuşanın azadlığı bizə bir daha göstərdi ki, xalq öz tarixinə, torpağına və milli kimliyinə sahib çıxanda, dövlət və xalq bir məqsəd ətrafında birləşəndə ən çətin hədəflərə belə nail olmaq mümkündür. 8 Noyabr yalnız keçmişdə qazanılmış qələbənin xatirəsi deyil; o, gələcək nəsillərə güc, inam və məsuliyyət aşılayan əbədi dərsdir. Şuşa bizimdir, Qarabağ Azərbaycandır və bu həqiqət xalqımızın yaddaşında daim yaşayacaq.

Vəli Sərxanlı YAP Culfa rayon təşkilatının fəalı