Ana səhifə »  YAP xəbərləri »  Ümummilli lider Heydər Əliyevin hazırlayıb həyata keçirdiyi dil siyasəti Onun dövlət quruculuğu siyasətinin tərkib hissəsi olub
A+   Yenilə  A-
Ümummilli lider Heydər Əliyevin hazırlayıb həyata keçirdiyi dil siyasəti Onun dövlət quruculuğu siyasətinin tərkib hissəsi olub

Hər bir xalqın milli mənəvi dəyərlərini yaşadan, inkişaf etdirən onun dilidir. Dil hər bir xalqın varlığının ən əsas təminatçısıdır. Azərbaycan xalqının da ana dili onun milli varlığını müəyyən edən başlıca amillərdəndir. Ana dilimiz xalqımızın keçdiyi bütün tarixi mərhələlərdə onunla birgə olmuş, onun taleyini yaşamışdır. Əsrlər boyu xalqımızın əbədiyaşarlığına xidmət edən ana dilimiz qədim tarixə malik olan, min illərin burulğanlarından alnıaçıq, üzüağ çıxaraq müasir dövrə gəlib çatmış ən böyük mənəvi sərvətimizdir. Ana dilimiz dövlət rəmzlərimiz olan himn, gerb, bayraq kimi müqəddəsdir. Çünki ana dili hər bir xalqın varlığını təsdiq edən başlıca amildir. Xalqın keçdiyi tarixi yol, onun mədəni səviyyəsi, ilk növbədə, onun ana dilində öz əksini tapır. Dilini itirən xalq isə məhvə məhkumdur. Azərbaycan dili də Azərbaycan xalqının milli sərvətidir və xalqımız, millətimiz tarix durduqca bu sərvətin qayğısına qalmalı və dilimizi gələcək nəsillərə ötürməlidir. Azərbaycan dilinin bugünkü inkişaf səviyyəsi xalqımızın dünyanın ən qədim xalqlarından biri olduğunu təsdiqləyir. Ancaq Azərbaycan dilinin yaxın keçmişdə ciddi sınaqlarla üzləşdiyini də unutmaq olmaz. İstər ruslaşdırma siyasətindən sonra, istərsə də Azərbaycanın Sovet imperiyasının tərkibində olduğu illərdə dilimizə qarşı hücumların dalğası kəsilmək bilmirdi. Lakin Azərbaycan dilini sevən, ona hörmətlə yanaşan Ümummilli lider Heydər Əliyev ana dilimizə münasibəti ilə hər kəsə örnək oldu.
Hələ 1969-1982-ci illərdə Sovet Azərbaycanına rəhbərlik edən Ümummilli lider bir çox ziyalıların cəsarət etmədiyi halda, müxtəlif tədbirlərdə Azərbaycan dilində çıxış etməklə dilimizə verdiyi dəyəri göstərdi. Ümummilli liderimiz 1978-ci ildə tarixi bir uğura imza atmış, həmin ildə qəbul olunan Azərbaycan SSR-in növbəti Konstitusiyasında ilk dəfə olaraq, rus dili ilə yanaşı, Azərbaycan dili rəsmi dil statusu əldə etmişdir. Azərbaycan yerli dilin rəsmi dil statusuna malik olduğu azsaylı Sovet respublikalarından biri idi. Bütün bunlar onu göstərir ki, Azərbaycan xalqının Ümummilli lideri Heydər Əliyevin hazırlayıb həyata keçirdiyi dil siyasəti Onun dövlət quruculuğu siyasətinin tərkib hissəsi olub.
1980-ci illərin sonu, 90-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatının gedişində ana dilinin ictimai-siyasi nüfuzunun güclənməsi də Ümummilli lider Heydər Əliyevin vaxtilə yürütdüyü siyasətin bilavasitə nəticəsi idi. Ulu öndər Heydər Əliyev Azərbaycan dilinin inkişafı və zənginləşməsi istiqamətində müxtəlif vasitələrdən istifadə edirdi. Azərbaycanda dilçi alimlərə yüksək diqqət və qayğı göstərilməsi, milli dildə nəşr edilən kitabların tirajlarının artırılması və digər tədbirlər ana dilinin daha da inkişaf etdirilməsi məqsədi daşıyırdı.
Azərbaycanın müstəqilliyinin ilk illərində hakimiyyətə gələn naşı və səriştəsiz şəxslərin idarəetmədəki təcrübəsizliyi müstəqilliyimizi uçuruma aparır, ölkəni məhvə sürükləyirdi. AXC-Müsavat hakimiyyəti dövründə bu uçurum özünü daha qabarıq şəkildə büruzə vermişdir. Onlar eyni zamanda heç bir məntiqi əsasa söykənmədən dövlət dilinin adının dəyişdirilməsini və “Türk dili” adlandırılmasını təklif edirdilər. Uzun mübahisələrdən sonra AXC-Müsavat hakimiyyəti xalqın rəyini nəzərə almadan, referendum keçirmədən 1992-ci ilin dekabrında “Dövlət dili haqqında” Qanunu “müzakirə” edərək Azərbaycanda dövlət dilinin “Türk dili” olması barədə qərar qəbul etmişdir. Hətta təcili olaraq ana dili dərsliklərini “Türk dili” adlı dərsliklərlə əvəzləyərək çapını da həyata keçirmişdir.
Xalqın təkidli tələbi ilə 1993-cü ildə yenidən siyasi hakimiyyətə gələn Ulu öndər Heydər Əliyev digər sahələrdə olduğu kimi, milli mənəvi dəyərlərimizin qorunması, adət-ənənələrimizin, milliliyimizin inkişafı məsələsini diqqətdə saxladı. Azərbaycan dilinin işlənməsi və inkişaf etdirilməsi məsələsinə xüsusi önəm verən Ümummilli lider ana dilimizin - Azərbaycan dilinin adını özümüzə qaytardı. 1995-ci ildə qəbul edilən Konstitusiyada Azərbaycan dili milli dövlətçiliyimizin rəmzlərindən biri olaraq təsbit edildi. Konstitusiyanın qəbulu ərəfəsində dövlət dilinin adı ilə bağlı keçirilən geniş ictimai müzakirələr Azərbaycan dilinin nüfuzunun artırılmasına təsir etdi, dövlət dilinin müstəqil dövlət üçün nə demək olduğunu əyani şəkildə göstərdi. 2001-ci ildə Ümummilli liderimizin imzaladığı “Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında” Fərman isə yalnız cari bir sənəd deyil, xüsusi tarixi əhəmiyyət daşıyan böyük siyasi hadisə idi. Məhz Heydər Əliyevin yürütdüyü dil siyasətinin nəticəsində bütün dövlət və qeyri-hökumət təşkilatlarında, o vaxta qədər Azərbaycan dilindən istifadə etməmiş qurumlarda dövlət dili, sözün həqiqi mənasında, bərqərar edildi. Eləcə də latın qrafikasına keçid prosesi başa çatdırıldı.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin 9 avqust 2001-ci ildə imzaladığı Fərmana əsasən avqustun 1-i respublikamızda Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd edilir. Bu, Azərbaycan dili tarixində əlamətdar, önəmli hadisədir. Bundan əlavə, qəbul edilən digər Fərman və Sərəncamlar əsasında dilimizin inkişafı, ana dilində təhsilin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Ulu öndər Heydər Əliyev müxtəlif ölkələrdəki diaspor nümayəndələrimizlə görüşlərində dəfələrlə vurğulayıb ki, hansı ölkədə yaşamasından asılı olmayaraq hər bir azərbaycanlı öz ana dilini, milli adət-ənənələrini unutmamalıdır. “Nə yaxşı ki, Azərbaycan dili bütün tələblərə cavab verir. Daha doğrusu, onun böyük potensialı imkan verib ki, o, artıq dünya dilləri içərisində öz layiqli yerini tutmuşdur”, - ifadəsi də Ulu öndərimizə məxsusdur.
Hazırda Azərbaycan dilinin hərtərəfli inkişafı, dövlət dilinə çevrilməsi, dünyanın ən mötəbər tribunalarından eşidilməsi Ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən əsası qoyulan dil siyasəti ilə bağlıdır. Ulu öndər Heydər Əliyevin həyata keçirdiyi dil siyasətini bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev uğurla davam etdirir. Latın qrafikasında kütləvi nəşrlərin meydana çıxması, dövlətimizin başçısının 9 aprel 2013-cü il tarixli Sərəncamı ilə “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət proqramı”nın təsdiq edilməsi bunun parlaq nümunəsidir.
Ümumiyyətlə, Ümummilli lider Heydər Əliyevin siyasəti Azərbaycanda ana dilinin - ümumxalq dilinin tərəqqisi üçün elə bir tarixi şərait yaratmışdır ki, biz həmin siyasətin uzun illər uğurla davam edəcəyinə əminik.
Hikmət Şikarov
Yeni Azərbaycan Partiyası
Pirallahı rayon təşkilatının sədri

 
  • Oxunub:  7650  |  
  • Tarix:  01-08-2018  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Ukraynanın birinci prezidenti: Heydər Əliyev özünü ölkəsindən kənarda təsəvvür etmirdi

20:33
11 Dekabr
Vladimir Solovyov: Heydər Əliyev böyük siyasi xadim idi
20:31
11 Dekabr
İranın hüquq-mühafizə orqanları Azərbaycanın müvafiq qurumları ilə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinə böyük önəm verir
20:30
11 Dekabr
Ulu öndər Heydər Əliyevin müstəqil Azərbaycanın sərhəd mühafizəsinin inkişafında misilsiz xidmətləri var
20:27
11 Dekabr
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində ABŞ-ın Beynəlxalq İnkişaf Agentliyinin missiya direktoru ilə görüş olub
20:25
11 Dekabr
Azərbaycanın və İranın dövlət sərhədindən buraxılış məntəqələrində mövcud vəziyyət barədə fikir mübadiləsi aparılıb
20:20
11 Dekabr
Ümummilli lider Heydər Əliyevin xatirəsi Sofiyada da anılıb
20:15
11 Dekabr
Heydər Əliyev ideyaları: uğurlarımızın qarantı
20:13
11 Dekabr
General Körtis Skaparotti: NATO Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü, müstəqilliyini və suverenliyini dəstəkləyir
20:07
11 Dekabr
Sergey Medvedev: Heydər Əliyev mətbuat nümayəndələri ilə həmişə qeyri-rəsmi və səmimi şəraitdə işləyirdi
19:42
11 Dekabr
Prezident İlham Əliyev NATO Müttəfiq Qüvvələrinin Avropadakı Baş komandanının rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
19:32
11 Dekabr
Ümummilli lider Heydər Əliyevin xatirəsi konservatoriyada konsert proqramı ilə anılıb
19:21
11 Dekabr
XİN: Danimarkanın “Novo Nordisk” şirkəti Dağlıq Qarabağ ərazisində heç bir iqtisadi fəaliyyətlə məşğul deyil
19:17
11 Dekabr
Balıqçılığın və akvakulturanın inkişafı ilə bağlı beynəlxalq mütəxəssislərlə birgə seminar keçirilib
17:53
11 Dekabr
Bilik Fondu bölgələrdə və paytaxtda Ümummilli Liderin anım mərasimlərini təşkil edib
17:51
11 Dekabr
Akira Matsunaqa: Ulu öndər Heydər Əliyev Azərbaycanın siyasi tarixində əhəmiyyətli yer tutan böyük şəxsiyyət idi
17:48
11 Dekabr
Heydər Əliyev bütün zamanların ən böyük dövlət xadimlərindən biri, Azərbaycan xalqının ulu öndəridir
17:46
11 Dekabr
YAP Astara rayon təşkilatı Ulu öndər Heydər Əliyevin anım günü ilə əlaqədar “Müstəqilliyimizin qurucusu - Heydər Əliyev” mövzusunda elmi-praktiki konfrans keçirib
17:45
11 Dekabr
YAP Gəncə şəhər təşkilatında Ulu öndərin xatirəsi anılıb
17:43
11 Dekabr
Heydər Əliyev bütün zamanların ən böyük dövlət xadimlərindən biri, Azərbaycan xalqının ulu öndəridir
17:41
11 Dekabr
Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin şəxsi heyəti ulu öndər Heydər Əliyevin xatirəsini yad edib
17:40
11 Dekabr
Məcburi köçkünlərlə növbəti görüş keçirilib
17:27
11 Dekabr
Ümummilli lider Heydər Əliyevin anım gününə həsr edilmiş “Dahi!” adlı tədbir keçirilib
17:20
11 Dekabr
“Heydər Əliyev və Azərbaycan nitq mədəniyyəti” monoqrafiyası MEK-in Milli Rəqəmsal bazasında yerləşdirilib
17:02
11 Dekabr
Ulu Öndər Azərbaycanın işıqlı sabahının etibarlı bünövrəsini yaradıb
17:00
11 Dekabr
UNEC-də Ümummilli Liderin xatirəsi anılıb
16:52
11 Dekabr
Dmitri Savelyev: Heydər Əliyev azərbaycanlılara firavanlasan ölkəni, bütün dünyaya həqiqi vətənpərvərlik nümunəsini miras qoyub
16:47
11 Dekabr
Rene van der Linden: Heydər Əliyev Azərbaycanın inkişafına mühüm töhfə verib
16:44
11 Dekabr
Türkiyədə ulu öndər Heydər Əliyevin vəfatının ildönümü ilə əlaqədar simfonik orkestrin konserti keçiriləcək
16:36
11 Dekabr
Milli Kitabxanada ulu öndər Heydər Əliyevin xatirəsi ehtiramla anılıb
16:28
11 Dekabr
Ümummilli lider Heydər Əliyevin xatirəsi Təbrizdə anılıb
16:27
11 Dekabr
Tarixə yazılan epoxa, tarixə çevrilən şəxsiyyət...
16:15
11 Dekabr
Azərbaycan Ümumdünya Əqli Mülkiyyət Təşkilatının toplantısında təmsil olunub
15:59
11 Dekabr
Müstəqil Azərbaycan dövlətinin qorunub saxlanması və inkişafında Heydər Əliyevin misilsiz xidmətləri olub
15:54
11 Dekabr
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində ümummilli lider Heydər Əliyevin anım mərasimi keçirilib
15:50
11 Dekabr
Moskvada Azərbaycanla Rusiya arasında iqtisadi əməkdaşlığa dair hökumətlərarası komissiyanın iclası keçiriləcək
15:43
11 Dekabr
Heydər Əliyev siyasi kursu: sabitlik, güclü iqtisadiyyat və uğurlu xarici siyasətin mükəmməl vəhdəti
15:37
11 Dekabr
Bakıda Azərbaycan-Türkiyə kənd təsərrüfatı forumu keçirilib
15:15
11 Dekabr
Azərbaycanın UNICEF-lə tərəfdaşlığının 25 illiyinə həsr olunmuş xüsusi poçt markası nəşr edilib
15:10
11 Dekabr
Moskvada ulu öndər Heydər Əliyevin xatirə gecəsi keçirilib
15:06
11 Dekabr
DOST Agentliyinin fəaliyyəti üçün əsas hüquqi platforma təmin edilib
15:02
11 Dekabr
Ümummilli lider Heydər Əliyevin vəfatının 15-ci ildönümü ilə əlaqədar Hərbi Prokurorluqda anım mərasimi keçirilib
14:59
11 Dekabr
Qasım Rzayi: İran Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və ədalətli mövqeyini dəstəkləyir
14:56
11 Dekabr
Operativ məlumat: Ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 22,9 min tondan çox pambıq tədarük olunub
14:47
11 Dekabr
Respublika Veteranlar Təşkilatının VIII plenumu keçirilib
14:43
11 Dekabr
“Xatirələrdə, nəğmələrdə yaşayır Öndər” adlı tədbir keçirilib
14:40
11 Dekabr
Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında ümummilli lider Heydər Əliyevin xatirəsi anılıb
14:38
11 Dekabr
Nazirlər Kabinetində Əhalinin Siyahıyaalınmasına Yardım üzrə Mərkəzi Komissiyanın iclası keçirilib
14:34
11 Dekabr
YAP Sədrinin müavini: Təəssüf ki, beynəlxalq təşkilatlar bir çox məsələlərə, o cümlədən seçkilərə münasibəti ifadə edərkən ikili standartlardan qaça bilmirlər
14:31
11 Dekabr
Azərbaycan xalqı Heydər Əliyev ideyalarından, Heydər Əliyev dühasından əbədi bəhrələnəcəkdir
14:28
11 Dekabr
Ulu Öndər Heydər Əliyev ümumbəşəri şəxsiyyətdir
14:25
11 Dekabr
Hikmət Babaoğlu: "Heydər Əliyev dövlətin siyasi və ideoloji varisliyini təmin etdi"
14:25
11 Dekabr
“AgTech and Green Energy” beynəlxalq forumunda smart irriqasiya sisteminin üstünlüklərindən danışılıb
14:22
11 Dekabr
Yeni Azərbaycan Partiyasının nümayəndələri Fəxri xiyabanda Ümummilli lider Heydər Əliyevin məzarını ziyarət ediblər
14:19
11 Dekabr
Əli Əhmədov: Azərbaycan xalqı nə qədər yaşayacaqsa, onun qəlbində Heydər Əliyevin xatirəsinə hörmət və ehtiram daim olacaq
14:16
11 Dekabr
Əbədiyaşar Şəxsiyyət
14:15
11 Dekabr
İnam Kərimov: Azərbaycanda Türkiyə şirkətləri üçün maraq kəsb edən emal və istehsal imkanları var
14:13
11 Dekabr
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsində ulu öndər Heydər Əliyevin anım günü əlaqədar tədbir keçirilib
14:11
11 Dekabr
Mübariz Qurbanlı: Ulu öndər Heydər Əliyev dini qaydalarımıza çox ciddi şəkildə əməl edib və bunu başqalarına da tövsiyə edib
14:08
11 Dekabr
Dmitri Kiselyov: Rusiya-Azərbaycan münasibətləri Qafqazda və daha geniş regionda sülh amilidir
12:24
11 Dekabr
AMEA-nın Şərqşünaslıq İnstitutunun 60 illik yubileyi qeyd olunub
12:22
11 Dekabr
Polkovnik Eray Guçlüer: Paşinyanın Türkiyə ilə əlaqələr qurmaq barədə dedikləri təcavüzkar dövlətin əsl xislətini əks etdirir
12:18
11 Dekabr
Kiyevdə “Heydər Əliyev və Azərbaycan diasporu” mövzusunda konfrans keçirilib
12:15
11 Dekabr
Barselonada ulu öndər Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunmuş anım mərasimi keçirilib
12:13
11 Dekabr
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi innovativ fermerlərin formalaşdırılması istiqamətində məqsədyönlü tədbirlər həyata keçirəcək
12:08
11 Dekabr
Ağsaqqallar Şurasının üzvləri ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını ziyarət ediblər
12:01
11 Dekabr
Ulu öndər Heydər Əliyev regionların sürətli və davamlı sosial-iqtisadi inkişaf konsepsiyasının banisidir
11:52
11 Dekabr
Allahşükür Paşazadə: Əsl demokratik prinsiplərə söykənən vicdan azadlığı və müqəddəs islami dəyərlərin təşəkkülü ulu öndər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır
11:47
11 Dekabr
Hüseynbala Mirələmov: Ümummilli lider Heydər Əliyev nəinki xalqımız, bütövlükdə türk dünyası üçün əvəzsiz bir fenomendir
11:44
11 Dekabr
Cocuq Mərcanlıda istirahət parkı inşa edilir
11:43
11 Dekabr
Konstitusiya Məhkəməsi Palatasının növbəti iclası keçirilib

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31
HAVA HAQQINDA