Ana səhifə »  Sosial »  Əbədi vəhdət: Heydər Əliyev və Azərbaycan
A+   Yenilə  A-
Əbədi vəhdət: Heydər Əliyev və Azərbaycan

Müasir incəsənətdə Ümummilli lider Heydər Əliyevin obrazı böyük qürur və şərəflə müraciət edilən mövzudur. Təsviri incəsənətin reprezentativ xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq obrazın formalaşması müvafiq ikonoqrafik qanunlara, potestar imaloji amillərə əsaslansa da, fərdi yanaşma və rəssamların bədii məsuliyyəti mövzuya ciddi tərzdə təsir göstərmişdir. Milli incəsənətimizdə Ümummilli liderin təsviri obrazının formalaşmasında incə qırmızı xətti bilavasitə xalqının, Azərbaycanın bu gününün və gələcəyinin Onun dahi ruhu ilə bağlılığı, vəhdəti, Heydər Əliyevin əziz xatirəsi, Ona olan hörmət və ehtiram təşkil edir.
Təqdim olunan portretin ərsəyə gəlməsi görkəmli ustadımız, Əməkdar rəssam Sakit Məmmədovun yüksək yaradıcılıq nailiyyətlərinin parlaq zirvəsidir. Müasir Azərbaycan və dünya incəsənətinin tanınan siması, postmodern mədəniyyətini özünəməxsus təsviri tərzdə ifadə edən rəssam dəfələrlə yerli və nüfuzlu beynəlxalq mükafatlara layiq görülmüşdür. İncəsənət sahəsində onun böyük uğurlarının tanınması əlaməti olaraq 2016-cı ildə Vatikan Zadəgan Heraldika Akademiyası Sakit Məmmədova qraf titulunu vermişdir ki, həmin qurumun tarixində bu titul bundan öncə rəssama yalnız bir dəfə - 1949-cu ildə Salvador Daliyə təqdim olunmuşdur.
Ulu öndər Heydər Əliyevin portreti obraz həlli baxımından Sakit Məmmədov yaradıcılığında yeni konsept irəli sürür. Rəssam reprezentativ, təmtəraqlı parad portretinin ənənəvi həllini kamera tipli portret janrı ilə sintez edərək əsərin ümumi ab-havasını, daxili məkanını canlandırır və genişləndirir.
Kompozisiyanın məntiqi və nəzəri mərkəzi olan Ümummilli lider Heydər Əliyevin obrazı əsərin daxili əhval-ruhiyyəsini müəyyən edir. Rəssam Ulu öndəri xüsusi ruh yüksəkliyi ilə rahat, aram pozada oturmuş vəziyyətdə təsvir etmişdir. Onun müdrik, nəcib baxışı əsərin mühitinə və tamaşaçısına daxili nikbinlik və qürur bəxş edir. Bu rahatlıq, əminlik Onun böyük tarixi və fərdi missiyasının parlaq nəticəsidir. Ümummilli lider nəsillərin minillik arzusunu tarixi reallığa çevirdi. Azərbaycan xalqına böyük zəhməti hesabına ərsəyə gətirdiyi şah əsərini - müstəqil, demokratik Azərbaycanı bəxş etdi. Ulu öndərin obrazında vurğulanan bu əminliyi möhkəmləndirən, onu qanadlandıran faktor Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi inkişaf kursunu daha da zənginləşdirən Prezident İlham Əliyevin siyasi iradəsi, zəngin dövlətçilik təcrübəsi və ən əsası isə, xalqa olan dərin məhəbbəti və vətənpərvərliyidir.
Məhz bu yanaşma təqdim olunan portreti tarixi-mədəni mahiyyətinə əsasən İntibah tipli əsərlər sırasına aid edir. Azərbaycanın tarixi taleyində Heydər Əliyev dühası ilə səslənən İntibah çağı, yenilənmə, müstəqillik əsərin ümumi ovqatını müəyyənləşdirir. Və təsadüfi deyildir ki, rəssam burada məhz Renesansın bədii, akademik ənənələrinin, ikonoqrafik sxemlərinin, rəng tərtibatının, kompozisiya quruluşunun, qızıl bölgü prinsiplərinin tətbiqinə müəyyən dərəcədə müraciət etmişdir.
Portretin ideya məzmunu Sakit Məmmədov tərəfindən bəşər övladı, vətəndaş və rəssam pozisiyasından müəyyən edilmişdir. Liderə ruh yüksəkliyi və sonsuz minnətdarlıq hissi ilə yanaşma və eyni zamanda onunla bədii dialoq aparma imkanını əldə edən rəssam əsərin ana xəttini Heydər Əliyev və müasir Azərbaycan vəhdəti kontekstində görür. Bu vəhdət əsərdə əbədi, stabil dəyər qismində çıxış edir və forma həllində öz əksini tapır. Qeyd olunan ideyanın spesifikasından çıxış edən rəssam kompozisiya quruluşunda tarazlıq prinsiplərinə əsaslanır, təsviri kütlələri tablonun üzərində bərabər şəkildə paylaşdırır. Ulu öndərin obrazı əsərin mərkəzini təşkil edir və tablonun sol hissəsində yerləşdirilib. Kompozisiyanın bütün elementləri ritm və ləkələr vasitəsilə məhz bu obraza yönləndirilib. Lakin rəssam tarazlığın ideal nisbətlərinə nail olmaq məqsədi ilə əsərin sağ hissəsini zahiri baxımdan müvafiq tərzdə ustalıqla “ağırlaşdırmışdır”: burada klassik üslubda həll edilmiş mərmər fakturalı soba, qızılı çərçivəli miniatür, sobanın qızılı rəngli şəbəkə-məhəccəri, kompozisiyanı canlandıran incə detallar verilmışdir.
Əsərin işlənməsində işıq həlli xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Sakit Məmmədov bu amili həm fiziki işıq, həm də simvolik yüklü faktor qismində açıqlamağa nail olmuşdur. Sobanın üzərində yerləşdirilən çilçırağın şəffaf şüşə damlaları al qırmızı divarın səthində maraqlı işıq-kölgə effektlərini yaratsa da, rəssam bilərəkdən tablonun əsas işıq mənbəyini məhz arxa planda çəkilən və ustalıqla verilən tabloda əks edib. Burada təsviri incəsənətdə nadir hallarda müraciət olunan “əsərin içində əsər” üsulu istifadə olunmuşdur. Ağ fonlu rəsmdə təsvir olunan Yer kürəsinə incəliklə qovuşan, qızılı haşiyə ilə işlənmiş Azərbaycan xəritəsi Ümummilli liderimizin bu günə, işıqlı sabahımıza ünvanlanan qürurlu və şərəfli ifadəsinin parlaq təcəssümü qismində səslənir: “Gün olacaq Azərbaycan dünyaya Günəş kimi doğacaq”. Tablonun işıqları əsərin daxili məkanının formalaşmasında bilavasitə iştirak edir, qırmızı rənglərlə qarışaraq interyeri isidir, Ulu öndərin simasını nurlandırır. Bununla rəssam bir daha əsərin ana xəttini, ideyasını - Azərbaycan və Heydər Əliyev vəhdətinin əbədiliyini təsdiqləyir. Rəssam çox doğru olaraq Yer kürəsini Ulu öndərin fövqündə təsvir etmişdir. Bu məqam rəssam tərəfindən xüsusən vurğulanır və dünya şöhrətli siyasətçi Heydər Əliyev dühasının hüdudlarını canlandırmaq baxımından olduqca düşündürücüdür.
Sənətşünaslıq aspektində portretin əhəmiyyətli xüsusiyyətlərindən biri də onun fakturasının yüksək səviyyədə işlənməsidir. Burada Sakit Məmmədov təsvir olunan obyektlərin strukturuna əsasən fərdi və yüksək səviyyəli akademik nailiyyətlərini nümayiş etmişdir. Yaxıların işlənməsində xovlu xalça, mərmər, şüşə, kağız, dəri, ipək kimi materialların fakturasını böyük ustalıqla vermişdir. Rəssamın dəsti-xəttini müəyyən edən daha bir nüans Ulu öndərin əyləşdiyi qoltuqlu kürsüdür ki, onun tərtibatında Sakit Məmmədov yaradıcılıq illəri boyu formalaşdırdığı və bu gün ona dünya şöhrəti qazandıran “opalizm” üslubunun elementlərindən istifadə etmişdir. Nəcib, tutqun rənglərin ahəngi əsərin ümumi əhval-ruhiyyəsi ilə səslənir və interyeri canlandırır. Sakit Məmmədovun opalizm bədii fəlsəfəsinin burada tətbiqi təsadüfi deyildir. Rənglərin əzəldən formalaşan ahəngi əbədiyyətə ünvanlanan daha bir nişanədir.
Əsərin koloritində istifadə olunan qırmızı rəng çalarları kəmiyyət nisbəti ilə üstünlük təşkil edir və bu səbəbsiz deyil. Ulu öndərin şərəfli və qürurlu həyat yolunu simvolik tərzdə ifadə edən bu rəng azadlıq, qan yaddaşı, əzmkarlıq, cəsarət, xilaskarlıq və qələbə rəmzi qismində çıxış edir. Əsərdə qırmızı və tünd göy rənglərinin nəcibliyi, ağır çəkisi Heydər Əliyev şəxsiyyətinin qarşısında problemlərin, təhlükələrin bəsitliyini vurğulayan mühüm simvolik amildir. Koloristik həldə Sakit Məmmədov yaradıcılığı üçün səciyyəvi olan ifadə vasitəsi - ləkələr xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Ləkələr əsərin ritmikasını, ideyasının açıqlanma istiqamətlərini yönləndirir və müəyyən edir. Belə ki, sobanın üstündə təsvir olunan yaşıl rəngli müqəddəs Qurani-Kərim, Səfəvi miniatüründə və arxa planda təsvir olunan Yer kürəsi rəsmində təkrarlanan yaşıl çalarlar əsərdə harmoniya təşkil etməklə yanaşı, ümumbəşəri, dünyəvi, dini və dövlətçilik dəyərlərinin Ümummilli liderin müdrik siyasi konseptində əks olunmasına bilavasitə işarə edir. Eyni zamanda, Ulu öndər Heydər Əliyevin geyiminin tünd göy rəngi ustalıqla tablonun fərqli detallarında təkrarlanaraq daim tamaşaçının nəzərini yenidən mərkəzi fiqura yönləndirir.
Nəticə etibarilə, portretdə konkret zaman və məkanı müəyyən etmək qeyri-mümkündür. Rəssamın təxəyyülündə Heydər Əliyev obrazı bəşəri dəyərləri özündə əks etdirən, milli ənənələri yaşadan və modern yeniliklərə açıq olan, dünya müstəvisində əhəmiyyətli yer tutan Azərbaycanla vəhdət təşkil edərək əbədiləşmişdir. Və bu əbədilik heç bir zaman və məkan hüdudlarına sığan deyildir...
Sevil Kərimova,
Sənətşünaslıq üzrə
fəlsəfə doktoru

 
  • Oxunub:  1920  |  
  • Tarix:  16-05-2018  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Azərbaycan Xəzəryanı ölkələr üçün mühüm tranzit rolu oynayır və bu rol ildən-ilə artmaqdadır

10:31
20 Avqust
Ali məktəblərin boş qalan yerlərinə və kolleclərə ixtisas seçimi bu gün başa çatır
10:22
20 Avqust
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində atəşkəs rejimini 92 dəfə pozub
16:20
18 Avqust
Bu il Azərbaycan MDB ölkələrinə 600 milyon dollarlıq məhsul ixrac edib
16:12
18 Avqust
“Jewish Journal”: Nə Koçaryan, nə də Sarkisyan ədalət mühakiməsindən yaxa qurtara bilməyəcəklər
16:06
18 Avqust
Azərbaycanın yeniyetmə şahmatçıları Avropa birinciliyində mübarizə aparacaqlar
16:03
18 Avqust
Azərbaycan cari ildə Avropa İttifaqı ölkələrinə 5,4 milyard dollarlıq məhsul ixrac edib
13:26
18 Avqust
YAP-ın Sədr müavini Əli Əhmədovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Ədalət və İnkişaf Partiyasının VI Qurultayında iştirak edir
11:28
18 Avqust
Elçin Quliyev: Son 15 ildə Azərbaycan sərhədçiləri tərəfindən 29 minə yaxın axtarışda olan şəxs saxlanılıb
11:14
18 Avqust
Hərbi Hava Qüvvələrinin helikopter bölmələrinin taktiki-uçuş məşqləri keçirilib
10:44
18 Avqust
DSX-nin rəhbərliyi və şəxsi heyəti ümummilli lider Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
09:59
18 Avqust
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 81 dəfə pozub
09:39
18 Avqust
Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin yaranmasından 99 il ötür
18:03
17 Avqust
Prezident İlham Əliyev Lənkəranda yol tikintisinə 9,1 milyon manat ayırıb
17:59
17 Avqust
Bərdənin 2 kəndində içməli su infrastrukturunun yaradılması işləri görülür
17:51
17 Avqust
Taxılçılıqda keyfiyyətli toxuma olan tələbatın daxili istehsal hesabına tam ödənilməsi prioritet vəzifələrdəndir
17:29
17 Avqust
Baş Prokurorluq, DİN və DTX Gəncə hadisələri ilə bağlı birgə məlumat yayıblar
16:55
17 Avqust
Xəzərin hüquqi statusu: Aktau sammitinin tarixi və geosiyasi özəllikləri
16:48
17 Avqust
Ramin Quluzadə: Azərbaycanda startapların maliyyələşdirilməsi üçün investorlar klubu yaradılacaq
16:41
17 Avqust
SOCAR Bakıda ikinci sıxılmış təbii qaz yanacaqdoldurma məntəqəsini açıb
16:37
17 Avqust
Yeni tədris ilində orta məktəblərdə keçiriləcək ilk dərslərin mövzuları açıqlanıb
16:32
17 Avqust
XVI Yay Paralimpiya Oyunlarına hazırlıq məsələləri müzakirə edilib
16:25
17 Avqust
Elmar Məmmədyarov Malayziyanın ölkəmizdəki səfiri Dato Roslan Tan Sri Abdul Rəhmanla görüşüb
16:01
17 Avqust
Azərbaycan Xəzərlə bağlı problemlərin həllinə daim öz töhfəsini verir
15:55
17 Avqust
Səyavuş Heydərov: Əsas vəzifəmiz vətəndaşlarımızı, xüsusilə gənclərimizi yad dini ideologiyaların təsirindən qorumaqdır
15:46
17 Avqust
Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri İsmayıllı rayonunda vətəndaşları qəbul edib
15:45
17 Avqust
Gənclər və idman naziri vətəndaşlarla görüşüb
15:20
17 Avqust
Vergilər Nazirliyinin əməkdaşları Koreya Respublikasında təlimdə iştirak edəcək
15:02
17 Avqust
Çay İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası fermerlərə dəstək üçün görüşləri davam etdirir
14:28
17 Avqust
“Qarabağ”-“Şerif” oyunun başlama saatı açıqlanıb
14:09
17 Avqust
Sərhəd Qoşunlarının yaradılması müstəqil dövlət quruculuğunun əsas tərkib hissələrindən biridir
13:58
17 Avqust
Fermer Cavanşir Paşayev: İndiyə kimi pomidor becərib ziyana düşən adam görməmişəm
13:56
17 Avqust
Polşanın “Ambasador” jurnalında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi ilə bağlı məqalə dərc edilib
12:37
17 Avqust
DSX-nin Yevlaxdakı hərbi hissəsində gənc əsgərlər Vətənə sədaqət andı içiblər
12:27
17 Avqust
İlin əvvəlindən 7,8 milyard manatlıq qiymətli kağız buraxılışı qeydiyyata alınıb
12:24
17 Avqust
UEFA Avropa Liqasının play-off mərhələsində bütün rəqiblər müəyyənləşib
12:22
17 Avqust
Muxtar respublika əhalisi payız-qış mövsümündə də fasiləsiz içməli su ilə təmin olunacaq
12:10
17 Avqust
Qazaxıstan Xəzər dənizinin statusu barədə Konvensiyanı tezliklə ratifikasiya edəcək
11:58
17 Avqust
Taxıl sahələrində yüksək məhsuldarlığa nail olmaq üçün nə etməli – mütəxəssis məsləhəti
11:56
17 Avqust
“ADNSU Yay məktəbi - 2018” uğurla davam edir
11:32
17 Avqust
Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi ilə “Caspian European Club” əməkdaşlığı genişləndirir
10:49
17 Avqust
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 92 dəfə pozub
10:17
17 Avqust
Ürəkləri fəth edən səs
10:09
17 Avqust
Naftalanda qolf meydançası, tennis kortu və atçılıq meydanı yaradılacaq
18:34
16 Avqust
Nazirlər Kabinetinin Twitter səhifəsi açıldı
18:00
16 Avqust
Ali məktəblərdə boş qalan plan yerlərinə və kolleclərə ixtisas seçimi keçirilir
17:53
16 Avqust
Bu il dəmir yolu ilə 1,5 milyondan çox sərnişin daşınıb
17:21
16 Avqust
Dövlət Baytarlıq Xidməti heyvandarlıq təsərrüfatlarında dezinfeksiya tədbirləri həyata keçirir
17:15
16 Avqust
Müdafiə naziri Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseydə aparılan təmir-tikinti işlərinin gedişini yoxlayıb
16:21
16 Avqust
Ermənistanın qonşu dövlətlərə qarşı ərazi iddiası işğalçılığın nümayişidir
16:17
16 Avqust
Qurban bayramı münasibətilə avqust ayı üzrə pensiyaların maliyyələşdirilməsi təmin edilib
16:16
16 Avqust
Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğu və Dövlət İmtahan Mərkəzi mətbuat xidmətlərinin birgə məlumatı
15:54
16 Avqust
Hikmət Babaoğlu: Ermənistan digər region ölkələrinin də ərazilərini ələ keçirmək məqsədi güdür
15:47
16 Avqust
“Con Batçelor Şou” amerikalı radio dinləyicilərini Gəncə şəhəri barədə ətraflı məlumatlandırıb
15:42
16 Avqust
Beş Xəzəryanı ölkənin Prezidentinə “Caspian Energy Award” mükafatı təqdim olunacaq
15:24
16 Avqust
İldə 7-9 milyon ədəd nərəkimi balıq körpəsi yetişdirilərək təbii su hövzələrinə buraxılır
15:21
16 Avqust
Rüfət Quliyev: Xəzər dənizinin hüquqi statusuna dair Konvensiya regionda daha geniş əməkdaşlığa yol açır
15:10
16 Avqust
Akademik Xoşbəxt Yusifzadə “Azərbaycan polisinin 100 illiyi” yubiley medalı ilə təltif olunub
14:14
16 Avqust
Sentyabrda Bakıda HR Forum keçiriləcək
13:52
16 Avqust
Hava nəqliyyatı ilə daşınan sərnişinlərin sayı artıb
13:24
16 Avqust
Prezident İlham Əliyev DSX-nin hərbi qulluqçularını və mülki işçilərini təltif edib
12:54
16 Avqust
Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi Yevlaxda vətəndaşları qəbul edib
12:46
16 Avqust
Bu gün “Qarabağ” klubunun UEFA Avropa Liqasındaki rəqibi məlum olacaq
12:42
16 Avqust
Banklarda tətbiq ediləcək istehlak kreditləri üzrə vahid kredit şərtləri müzakirə olunub
12:07
16 Avqust
Məleykə Abbaszadə: Bu il 29 abituriyent 700 bal toplayıb
12:01
16 Avqust
“SABAH” qrupları tələbələrinin Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsində təcrübə proqramı başa çatıb
11:47
16 Avqust
Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri əlilliyi olan şəxslərə göstərilən xidmətlərlə tanış olub
11:45
16 Avqust
Görkəmli estrada müğənnisi Müslüm Maqomayevin xatirəsi anılacaq
11:16
16 Avqust
Cari ildə Bakı-Tbilisi-Ərzurum kəməri ilə 4,3 milyard kubmetrdən çox qaz ötürülüb
11:11
16 Avqust
Yeddi ayda BTC ilə 19,4 milyon ton neft göndərilib
11:07
16 Avqust
“Tokio-2020” Olimpiya Oyunları üçün könüllülərin toplanmasına başlanıb

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
HAVA HAQQINDA