Ana səhifə »  Xəbər lenti »  Çoxpartiyalı sistem cəmiyyətin demokratik inkişafında əhəmiyyətli rol oynayır
A+   Yenilə  A-
Çoxpartiyalı sistem cəmiyyətin demokratik inkişafında əhəmiyyətli rol oynayır

Xatirə Əliyeva,

Əməkdar jurnalist

Çoxpartiyalı sistem cəmiyyətin demokratik inkişafında əhəmiyyətli rol oynayır.

Çoxpartiyalı sistemin inkişafı üçün ən mühüm amillərdən biri kütləvi informasiya vasitələridir. Bəzən hətta geniş elektoral bazaya malik olmayan siyasi partiyalar belə kütləvi informasiya vasitələri ilə işi yaxşı qurduqda, keyfiyyətli təbliğat mezxanizmlərinə malik olduqda böyük uğurlara imza ata bilir. Bu da çoxpartiyalı sistemdə söz və mətbuat azadlığının nə qədər mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyini göstərir. Nəzərə alsaq ki, mətbuat azadlığı demokratik siyasi sistemlərin əsas elementlərindən biri kimi qəbul olunur, o zaman tam əminliklə söyləmək mümkündür ki, çoxpartiyalı sistem yalnız demokratik siyasi sistemlərdə mövcud ola bilər.

Siyasi partiyalar mükəmməl təşkilatlanma modellərinə malik olmalı, insanlara münasibətdə mənəvi-əxlaqi dəyərləri üstün tutmalı, ictimai düşüncəni narahat edən məqamları ifadə etməyi bacarmalıdırlar. Partiyalar cəmiyyətdə baş verən dəyişikliklərə opretiv reaksiya verməli və onunla daima qarşılıqlı əlaqədə olmalıdırlar.

Partiyalar vətəndaşların tələb və arzularını yalnız dinləməli deyil, həm də onları reallaşdırmağı, yaxud reallaşdırılması üçün səy göstərməyi, hakimiyyət strukturlarının qəbul etdiyi qərarlarda öz tərəfdarlarının arzularının nəzərə alınmasını təmin etməyi öz üzərinə götürməklə ictimai maraqların ifadəçisi kimi çıxış edirlər. Partiyalar yalnız o zaman uğur qazana bilirlər ki, çoxluğun hakimiyyəti və məsuliyyət prinsiplərinə əsaslanan demokratik və plüralist bir sistem kimi inkişaf etsinlər. Onlar gənc və yeni peşə sahibləri üçün cəlbedici olmalı, insanların tələb və ehtiyaclarını nəzərə alan kadrlar hazırlamalı, habelə siyasi həyatda baş verən dəyişiklikləri müstəqil şəkildə qiymətləndirməyi və uyğun qərarlar qəbul etməyi bacarmalıdırlar.

Siyasi partiyalar vətəndaşların siyasi proseslərdə iştirakçılıq səviyyəsinin artmasında da mühüm rol oynayır. Vətəndaşlar dövlətin həyata keçirdiyi tədbirlərin əhəmiyyətini və nəticələrini məhz siyasi partiyaların təqdimatı, izahı əsasında daha aydın dərk etmək imkanı əldə edir. Siyasi partiyalar vətəndaşlarla dövlət arasında daimi qarşılıqlı əlaqə yaradır və bu əlaqələrin ümumi maraqlar kontekstinə yönəlməsinə səy göstərir. Siyasi partiyaların sayının çoxluğu bu səylərin daha effektiv şəkildə qurulmasına imkan yaradır.

Çoxpartiyalı sistem insanların sosiallaşması prosesinə də müsbət təsir göstərir. Məlum olduğu kimi sosiallaşma insanların mövcud sosial normalar və mədəni dəyərlərlə inteqrasiyası, ünsiyyəti və uyğunlaşmasıdır. Siyasi sosiallaşma müəyyən edilmiş sosial bilgi, dəyər və normaların özününküləşdirilməsi, siyasi təcrübənin mənimsənilməsi və ötürülməsi, şəxsiyyətə cəmiyyətin siyasi həyatının tamhüquqlu üzvü olmaq imkanının əldə edilməsi, mürəkkəb ictimai proseslərə orientasiya olunması, siyasətdə şüurlu qərar qəbul etməkdir.

Eyni ideoloji xətti özü üçün daha məqbul hesab edən insanlar müəyyən sosial qruplarda birləşərək vahid qüvvəyə çevrilir. Bu zaman həmin qrupun təmsilçiləri daşıyıcısı olduğu ideologiyaya yeni əlavələr gətirir, yeni dəyərlər və ideyalarla onu zənginləşdirməyə çalışırlar. Müəyyən ideologiyanın daşıyıcısı olan sosial qruplar onun reallaşdırılması üçün birgə fəaliyyət göstərməyə çalışırlar.

Çoxpartiyalı sistemin demokratik inkişafı üçün zəruriliyini şərtləndirən amilləri səciyyələndirərkən bir mühüm amili də diqqətdən qaçırmaq olmaz ki, çoxpartiyalı sistem əslində özü demokratiyanın bir göstəricisidir. Çoxpartiyalı sistemin mövcudluğu o deməkdir ki, cəmiyyətdə alternativ fikirlər və bu fikirlərə maraq mövcuddur. Əlbəttə ki, biz çoxpartiyalı sistemin mövcudluğunu demokratiyanın mövcudluğuna dəlalət edən aksioma kimi qiymətləndirə bilmərik. Ən azı ona görə ki, demokratiyanın məhdudlaşdırıldığı avtoritar rejimlərin hökmranlıq etdiyi ölkələrdə belə müxtəlif yönümlü siyasi partiyaların fəaliyyət göstərməsi mümkündür. Lakin müxtəlif partiyaların mövcudluğu hələ çoxpartiyalı sistemin mövcudluğu demək deyildir.

Çoxpartiyalılıq siyasi sistemin fomalarından biridir, yəni çoxpartiyalılıq özünün ilkin və həqiqi mənasında bütöv bir sistem kimi başa düşülür. Başqa cür desək, əgər müxtəlif partiyaların mövcudluğu vahid bir sistemin ayrı-ayrı elementlərini təşkil etmirsə, onu soxpartiyalı sistem kimi xarakterizə etmək mümkün deyil. Çoxpartiyalı sistemlərdə avtoritar siyasi rejimlərdə olduğu kimi, müxtəlif partiyaların mövcudluğu hakimiyyətin ömrünün uzadılması və demokratik görüntünün yaradılması üçün vasitə kimi çıxış etmir, əksinə müxtəlif siyasi cərəyan və ideyalar arasında ümumi bir harmoniya, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq mühiti yaradır, cəmiyyətin ümumi mənafelərindən irəli gələn tələbatlar sistemini müəyyən edir.

Məlum olduğu kimi, cəmiyyətin siyasi sistemi siyasi hakimiyyətin sosial məzmununun səciyyəsini, onun daşıyıcısını, iqtisadi quruluşla qəraşılıqlı əlaqələrini birləşdirir; hakimiyyətin həyata keçirdiyi siyasi münasibətlərin tənzim edildiyi təsisatlar və təşkilatlar sistemini göstərir, siyasi hakimiyyət təsisatlarının fəaliyyət prinsipləri, normaları və bu fəaliyyətin növlərini müəyyən edir.

Bu sistemdə insanların fərdi hüquq və azadlıqlarının qorunmasının daha mükəmməl mexanizmlərinin yaradılması siyasi partiyaların üzərinə düşən əsas vəzifələrdən biridir. Çoxpartiyalı sistemdə bu cür mexanizmlərin yaradılması üçün daha əlverişli şərait mövcud olur.

Çoxpartiyalı sistem demokratik cəmiyyətin mühüm şərtidir. Demokratiya isə hər bir cəmiyyətdə davamlı sabitlik və inkişaf üçün ən əlverişli şəraiti yarada bilən bir siyasi münasibətlər sistemi kimi başa düşülür. Bununla yanaşı, demokratiya həm də beynəlxalq sülhün əsas qarantlarından biri kimi çıxış edir.

Çoxpartiyalı sistem cəmiyyətdə siyasi şüur səviyyəsinin yüksəlməsinə də mühüm təsir göstərir. Geniş xalq kütlələrinin təşkilatlanma dərəcəsinin və siyasi şüurun artması cəmiyyətin siyasi sisteminin dəyişməsinin vacib qanunauyğunluğudur. İctimai inkişafda kütlələrin rolunun artması əhəmiyyətli hadisə kimi qiymətləndirilir. Məhz bu kontekstdən yanaşdıqda partiyaların cəmiyyətin həyatında oynadığı rol olduqca mühümdür.

Nəzərə alınması vacib məqamlardan biri də bundan ibarətdir ki, çoxpartiyalı sistemin xarakteri də cəmiyyətin siyasi şüur səviyyəsindən də əhəmiyyətli dərəcədə asılıdır. Çoxpartiyalı sistemin mövcud olduğu cəmiyyətin daxili xarakteri, ictimai münasibətlər sisteminin mahiyyəti onun (yəni çoxpartiyalı sistemin) formalaşması prosesinə təsir göstərir, partiyalar arasında münasibətlərin forma və məzmununu dəyişdirir.

 
 
  • Oxunub:  2580  |  
  • Tarix:  20-04-2021  |  
  •    Çap et   |  
Zəngəzur dəhlizinin yaradılması Azərbaycanın milli, tarixi və gələcək maraqlarına tam cavab verir

06 May 20:51
Milli Məclisdə Azərbaycan-Venesuela əlaqələri müzakirə olunub
06 May 20:47
Samir Nuriyev: İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işləri dövlətimizin başçısının daim diqqət mərkəzindədir
06 May 20:43
Səfir: Qazaxıstan həmişə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyib
06 May 20:05
YAP Gənclər Birliyi “İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə ekoloji vəziyyətin bərpasında gənclərin rolu” mövzusunda görüş keçirib
06 May 19:06
YAP Xəzər rayon təşkilatının nümayəndələri şəhid Rəşad Şiriyevin ailəsini ziyarət ediblər
06 May 19:03
YAP Qusar rayon təşkilatı "Heydər Əliyev siyasətinin parlaq nəticəsi: Qalib Azərbaycan" mövzusunda tədbir keçirib
06 May 18:53
Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı Rusiyanın xarici işlər nazirinə müraciət ünvanlayıb
06 May 18:51
BDU-da dəyirmi masa: Heydər Əliyev gənclər siyasətinin banisidir
06 May 18:49
Ermənilərin müharibədən əvvəlki və postmüharibə dövründəki ritorikasında nifrət nitqi ilə bağlı hesabat təqdimat olunub
06 May 18:43
Tam orta təhsil səviyyəsi üzrə aprelin 15-16-da keçirilmiş buraxılış imtahanlarının nəticələri açıqlanıb
06 May 18:27
Milli Məclisdə Vətən müharibəsinin qəhrəmanları və jurnalistlərlə görüş keçirilib
06 May 18:14
Ombudsmanın ermənilərin azərbaycanlılara qarşı nifrət nitqinə dair hesabatında Ermənistanın terrorçu mahiyyəti faktlarla göstərilir
06 May 18:02
Deputat: Azərbaycan ombudsmanının hesabatı ermənilərin azərbaycanlılara qarşı nifrət bəslədiklərini açıq-aşkar göstərir
06 May 17:59
Baş Prokurorluq: Azərbaycandan Rusiyaya bir nəfər ekstradisiya edilib
06 May 17:58
Azərbaycan ombudsmanı Ermənistan ombudsmanının regionda sülhə zərbə vuran fəaliyyəti haqqında Mişel Başele və Dunya Miyatoviçə məktub ünvanlayıb
06 May 17:52
UNEC-də Heydər Əliyev və Azərbaycanda iqtisadi islahatlar mövzusunda konfrans təşkil edilib
06 May 17:48
Apreldə Dövlət Miqrasiya Xidmətinin 919 - Çağrı mərkəzinə 9532 zəng daxil olub
06 May 16:49
Azərbaycanda koronavirusa 844 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb
06 May 16:45
Gürcüstanla Azərbaycanın iqtisadi əlaqələr və ticarət dövriyyəsinin genişləndirilməsi üçün geniş imkanlar var
06 May 16:44
Nazir: Apreldə qeyri-neft ixracı 62,5 faiz artıb
06 May 16:23
Azərbaycan Tibb Universiteti ilə Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Akademiyası arasında əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanıb
06 May 16:17
Vladimir Zelenski ABŞ-ın Dövlət katibi ilə görüşüb
06 May 16:14
Deputat: Dünya ictimaiyyətinin həqiqətləri bilməsi informasiya müharibəsində əsas hədəflərimizdən biri olmalıdır
06 May 16:12
Minskdə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Nəcəfqulu Rəfiyevin xatirəsi yad edilib
06 May 16:09
Yüz gənc hüquqşünas prokurorluq orqanlarında qulluğa qəbul edilib
06 May 15:40
Mariya Odriskol : Faşizmin izləri insanı dəhşətə gətirir
06 May 15:34
ANAMA-ya daxil olan 3 minə yaxın çağırış nəticəsində mindən çox partlamamış hərbi sursat aşkarlanıb
06 May 15:13
İyirmi üç yaşayış məntəqəsində subartezian quyuları qazılacaq – SƏRƏNCAM
06 May 15:12
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 98 illiyinə həsr olunan bilik yarışı keçirilib
06 May 15:09
Pirallahı rayonunda 15 may – Beynəlxalq Ailə Gününə həsr olunmuş konfrans keçirilib
06 May 14:51
Türkiyə XİN: Latviya parlamentinin saxta “soyqırımı” ilə bağlı qərəzli qərarını rədd edirirk
06 May 14:44
Fərid Şəfiyev: Hazırda Ermənistan cəmiyyətində Azərbaycanofobiya hökm sürür
06 May 14:26
Mədəni müxtəlifliyin rəmzi – Ramazanın birliyi
06 May 14:21
Dövlət Miqrasiya Xidməti vətəndaşsızlıq hallarının azaldılması istiqamətində mütəmadi olaraq zəruri tədbirlər görür – MÜSAHİBƏ
06 May 14:18
FHN-in Akademiyası ilə DİN-in Polis Akademiyası arasında elm və təhsilə dair əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanıb
06 May 14:16
Fermerlər təsərrüfatlarında zərərvericilərin vəziyyətini SMS ilə öyrənə biləcəklər
06 May 14:11
YAP Suraxanı rayon təşkilatının nümayəndələri şəhid ailəsini ziyarət ediblər
06 May 13:44
Mayın 10-dan Azərbaycanda 18 yaşına çatmış vətəndaşların vaksinasiyası başlanır
06 May 13:41
Hulusi Kılıç: Ermənilərin müharibə cinayətlərinin araşdıracaq komissiya tarixi missiya həyata keçirəcək
06 May 13:28
“Heydər Əliyev və Azərbaycanın milli iqtisadi inkişaf modeli” monoqrafiyasının təqdimatı olub
06 May 13:17
Teymur Musayev: Ramazan bayramı günlərində əlavə məhdudiyyətlər tətbiq olunmayacaq
06 May 13:01
Səhiyyə işçilərinin 90 faizə qədəri koronavirusa qarşı peyvənd olunub
06 May 12:54
Ceff Bezosun kompaniyası kosmosa uçuş üçün online-hərrac açıb
06 May 12:44
Teymur Musayev: Hər il mövsümi qrip vaksinasiyası kimi COVID-19-a qarşı olan peyvəndləməyə də ehtiyac duyula bilər
06 May 12:43
Azərbaycanda koronavirusa ən çox yoluxma halı 30-59 yaş arasında müşahidə olunur
06 May 12:33
Azərbaycanda koronavirusun ştammları ilə əlaqədar testlərin aparılması imkanı olan laboratoriyalar mövcuddur
06 May 12:32
Yaqut Qarayeva: Hazırda ölkəmizdə epidemioloji vəziyyət nəzarət altında saxlanılır və müsbət dinamika mövcuddur
06 May 12:17
Peyvəndin ikinci dozasının vurulmadığı halda qoruyuculuq müddəti az olacaq
06 May 11:57
Deputat: Beynəlxalq birlik, o cümlədən Avropa Parlamentinin nümayəndələri Ermənistana təzyiq etməlidirlər
06 May 11:55
Ulu Öndər Heydər Əliyev müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurucusudur
06 May 11:47
Birinci sinfə qəbul üçün onlayn müsahibələr keçirilir
06 May 11:41
Vergi və gömrük güzəştləri ilə bağlı Mərkəzləşdirilmiş Elektron Reyestr Sistemi yaradılıb
06 May 11:36
“Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi” QSC-nin Müşahidə Şurasının növbəti iclası keçirilib
06 May 11:31
“Zəfər yolu”nun inşası sürətlə davam etdirilir
06 May 11:28
YAP Samux rayon təşkilatında ərazi ilk partiya təşkilatlarının videokonfransı keçirilib
06 May 10:54
Nərimanov rayonunda Vətən müharibəsi qazisi Ruslan Məmmədov ziyarət olunub
06 May 10:41
Azərbaycan və Pakistanın beyin mərkəzləri əməkdaşlıq edəcək
06 May 10:38
Sərbəst güləşçilərimiz dünya Olimpiya təsnifat turnirində mübarizəyə başlayırlar
06 May 10:27
"Avro-2020" Bakı media könüllüləri üçün 6 saatlıq təlim proqramı təşkil olunub
06 May 09:34
Azərbaycanda analitik kimya ixtisası üzrə ilk qadın akademik
06 May 09:27
Qahirədə Azərbaycan rəssamlarının sərgisi açılıb
06 May 08:32
Heydər Əliyev yolu Azərbaycanı daim yeni-yeni uğurlara, nailiyyətlərə, zəfərlərə aparır
06 May 08:30
“Azərbaycanda vətəndaşsızlıq: nailiyyətlər və hədəflər” jurnalı nəşr olunub
06 May 08:27
“Ramazan ayında virusa yoluxmamaq üçün kütləvi yığıncaqlardan çəkinməliyik”
06 May 08:25
ATƏT-in Minsk qrupu qarşıdakı dövrdə öz fəaliyyətini hansı istiqamətdə qura bilər?
06 May 08:23
Ermənistanın xalqımıza qarşı nifrəti qanlı cinayətlərlə müşayiət olunur

06 May 08:21
İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə tarixi-mədəni irsin, multikultural dəyərlərin bərpası Azərbaycan dövlətinin diqqət mərkəzindədir

06 May 08:18
Ölkəmizin uğurları xaricdəki bəzi qüvvələri narahat edir
05 May 22:02
“Heydər Əliyev və qüdrətli Azərbaycan” mövzusunda videokonfrans keçirilib
05 May 21:58
Türkiyə Prezidenti ilə Almaniya Kansleri arasında videoformatda görüş keçirilib

Video

 
»»»
 

»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31
HAVA HAQQINDA