Ana səhifə »  Xəbər lenti »  NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASI: İQTİSADİ ARTIM VƏ PERSPEKTİVLƏR
A+   Yenilə  A-
NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASI: İQTİSADİ ARTIM VƏ PERSPEKTİVLƏR

Azərbaycan Respublikası iqtisadi inkişafını qətiyyətlə davam etdirərək uzunmüddətli hədəflərini reallaşdırmaqdadır. Müstəqillik illərində iqtisadi şəxaləndirmənin, dayanıqlılığın, eyni zamanda, müqavimətliliyin möhkəm dayaqları olacaq tədbirlər həyata keçirilmiş və bunlar iqtisadiyyatın həm milli, həm də regional səviyyələrdəki inkişafına təminat olmuşdur. Xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin həmişəyaşar ideyaları əsasında təşəkkül tapan həmin proseslər yüksək təminatqabiliyyətliliyi ilə seçildi. Ayrılıqda hər bir vətəndaşın, bütövlükdə isə xalqın rifah halının yaxşılaşdırılmasından ibarət göstəricilər makroiqtisadi proseslərin çox mühüm nəticələri olaraq çıxış etdi.
İqtisadiyyatın neft və qeyri-neft sektorlarının əlaqəli və bir-birinə təkan olacaq inkişafı, müvafiq sahələr üzrə ardıcıl tənzimləmə mexanizmləri, xüsusilə uğurla icra olunan regionların sosial-iqtisadi inkişafına dair Dövlət proqramları iqtisadi rayonların infrastruktur təminatına güclü təkan olmuşdur. Təbii ki, bu isə səmərəli regional iqtisadi inkişaf əsasında daha etibarlı potensial formalaşdıran Naxçıvan Muxtar Respublikasının davamlı, qətiyyətli və perspektivli inkişafına zəmin yaratmışdır. Hələ bazar münasibətlərinə keçidin, yəni iqtisadi islahatların ilkin mərhələsində aqrar islahatların beşiyinə çevrilən muxtar respublika bu günə qədər uğurlu sosial-iqtisadi inkişaf yolu keçmişdir.
Artıq 2020-ci ilin də sonlarına doğru addımlamaqdayıq. Geridə qalan illərin və onların müvafiq dövrlərinin sosial-iqtisadi inkişafının təhlili göstərir ki, əldə olunan iqtisadi artım cari ilin də 11 ayı ərzində muxtar respublika iqtisadiyyatının müqavimətliliyini daha da artırmış, bu isə özünü onun dayanıqlılığının güclənməsində göstərmişdir. Bunu 2020-ci ilin yanvar-noyabr aylarının makroiqtisadi inkişaf göstəriciləri də ifadə etməkdədir. Qeyd edək ki, həmin 11 ay ərzində muxtar respublikada 2 milyard 556 milyon 981 min 800 manat həcmində Ümum Daxili Məhsul (ÜDM) istehsal olunmuşdur. (şəkil 1)
Təhlillər göstərir ki, 2014-2020-ci illərin eyni dövrləri ərzində muxtar respublikada istehsal olunan ÜDM-in həcmi 1,2 dəfədən çox artmışdır. Bu, eyni zamanda, regional inkişaf üzrə Dövlət proqramlarının artıq dördüncü mərhələsinin də uğurla icra olunduğunu göstərir. Digər tərəfdən, bu, mövcud sosial-iqtisadi potensialın güclü dayaqlarının ifadəsi olmaqla onun makroiqtisadi proseslərdəki rolunu daha da artırmışdır.
Təbii ki, davamlı inkişafın təmin olunması və bunun makroiqtisadi zəmində təşəkkülü cəmiyyət üzvlərinin artan tələbatlarının təmin olunmasına, onun sosial müdafiəsinin güclənməsinə, rifah göstəricilərinin daha da yaxşılaşmasına xidmət etməklə dövlətin sosial sahədəki hədəflərini daha da əlçatan etməkdədir. Məhz bu baxımdan da Naxçıvan Muxtar Respublikasında təmin olunan sosial-iqtisadi inkişaf güclü infrastruktur siyasətinin də etibarlı nəticələrinin ifadəsi olmaqla özünü istehsal və sosial sahələrin təşəkkülündə göstərməkdədir. Nəticə etibarilə, bütün bunlar, əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin daha da artmasında, onların sosial-iqtisadi inkişafdakı iştirakının daha da çevik olmasında özünü təsdiq etmişdir. Məhz ÜDM-in hər bir nəfərə düşən həcminin də artan dinamikası və cari ilin 11 ayı ərzində 5500 manatı ötməsi bunun təsdiqi olaraq çıxış etməkdədir. (şəkil 2)
İstinad olunan illərin müvafiq dövrləri üzrə muxtar respublikada hər bir nəfərə düşən ÜDM-in həcmi 1,2 dəfə artmışdır. Keçən müddət ərzində müvafiq göstəricinin artan dinamikada mövcud olması iqtisadiyyatın sosial mahiyyətinin yüksəldilməsini bir daha göstərməkdədir. Eyni zamanda, bu, milli iqtisadi quruculuq prosesləri fonunda davam edən islahatların səmərəliliyinin ən gerçək ifadəsi olub, iqtisadiyyatın diversifikasiya olunmasına təminat verməkdədir.
Təbii ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının müasir iqtisadi şərait əsasında əldə etdiyi sosial-iqtisadi uğurlar iqtisadiyyatın sahə strukturunun həm əlaqəli, həm də müqavimətli inkişafını sürətləndirir ki, bu da ümumilikdə regional iqtisadi tarazlıq üçün zəruri mahiyyəti ilə seçilməkdədir. Yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, əmək ehtiyatlarından səmərəli istifadə olunması, regionların istehsal çəkisinin artırılması, təsərrüfat formalarının stimullaşdırıcı fəaliyyətinin təşkili, məşğulluq (və özünüməşğulluq) imkanlarının genişləndirilməsi və digər amillərin özünə yer tapması müasir iqtisadi inkişafın əldə olunan nəticələri içərisində yer almaqdadır. Məhz muxtar respublika özünün də malik olduğu regional siyasəti ilə bütün bu amillərin birliyindən ibarət olan göstəricilər sistemi ilə dolğun və dayanıqlı iqtisadiyyat formalaşdırmışdır.
Azərbaycan Respublikasının artıq ərazi bütövlüyünün təmin olunması eyni zamanda milli iqtisadiyyatın inkişafı üçün keyfiyyətcə yeni mərhələnin əsaslarını yaratmışdır. Belə bir şəraitdə işğaldan azad edilən iki - Yuxarı Qarabağ və Kəlbəcər-Laçın iqtisadi rayonunun da qarşıdakı dövrlər üzrə perspektivləri artacaq və bu, ölkənin regional iqtisadi siyasətindəki şaxələndirmə proseslərini daha da möhtəşəm edəcək. Təbii ki, həmin proseslərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının da rolu və mövqeyi daha yüksək dinamika ilə təşəkkül tapacaq. Artıq muxtar respublika ölkənin sənaye parkları və məhəllələrinin yaradılması, həmçinin təsisatlarının gücləndirilməsi sahəsindəki proseslərə də öz töhfəsini verməkdədir. Belə ki, ölkə başçısının 13 sentyabr 2019-cu il tarixində imzaladığı Fərmanla Şərur Sənaye Məhəlləsi yaradılmış və bu, sosial-iqtisadi inkişaf proseslərinin səmərəli nəticələrinin əldə olunmasındakı etibarlılığı artırmışdır. Məqsədyönlü tədbirlərin və davamlı islahatların gətirdiyi sosial-iqtisadi inkişaf nəticəsində artıq ötən 2019-cu ilin sonuna olan statistik məlumatlar muxtar respublikada sənaye məhsulunun istehsal həcminin bir milyard manatı keçdiyini deməyə əsas verməkdədir. Bunu, müxtəlif illərin yanvar-noyabr ayları üzrə eyni göstəriciləri də ifadə edir. (şəkil 3)
Hesablamalar 2014-2020-ci illərin 11 ayları üzrə müvafiq göstəricilərin müqayisəsinə görə 1,2 dəfə artım olduğunu göstərir. Təbii ki, bunlar muxtar respublikada sənayenin dinamik inkişafını ifadə etməkdə, əsas makroiqtisadi göstərici olan ÜDM-in strukturunda ilk yerdə təşəkkül tapdığını göstərməkdədir. Eyni zamanda, sənayenin artan dinamikası iqtisadiyyatın digər aparıcı sahəsi olan kənd təsərrüfatının davamlı perspektivlərini də göstərməkdədir. Çünki sənayenin inkişafı həm də kənd təsərrüfatı sahəsində məhsuldarlıq göstəricilərinin ifadəsi olub, mezoiqtisadi üstünlükləri ilə seçilməkdədir.
Kənd təsərrüfatının inkişaf etdirilməsi sahəsində muxtar respublikada davamlı tənzimləyici tədbirlər həyata keçirilməkdədir. Bu sahədə təkcə 27 noyabr 2020-ci il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri tərəfindən “kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqların münbitliyinin artırılması ilə bağlı tədbirlər haqqında” Sərəncamın imzalanmasını göstərmək olar. Bu, muxtar respublikanın ötən dövrlər ərzində topladığı aqrar potensial baxımından çox əhəmiyyətli olub həmin əsaslarla qarşıdakı dövrlərdə də yeni perspektivləri daha da artıracaq. Digər tərəfdən, torpaqların məhsuldarlığı və ondan istifadə sahəsində stimullaşdırıcı mexanizmlər sahəsindəki prosesləri sürətləndirəcək. Məlumdur ki, ötən 2019-cu il muxtar respublikada “Ailə Təsərrüfatları” ili elan olunmuşdur. Bu mənada, müvafiq Sərəncam təsərrüfatların istehsal imkanlarının artırılmasına, onların aqrotexniki vasitələrdən yararlanma sahəsindəki əlçatanlığına, bununla da, aqrar sektorda məşğulluq səviyyəsinin yüksəldilməsinə və eyni zamanda, demoqrafik tarazlıq sahəsinə hərəkətverici təsiri ilə seçiləcək. (şəkil 4)
Göründüyü kimi, kənd təsərrüfatının inkişafı sahəsində zəruri amil olan bu artım 2014-2020-ci illərin müvafiq dövrlərinin müqayisəsi baxımından 1,5 dəfədən çox təşkil etmişdir. Bu, həm də mahiyyət etibarı ilə əhalinin ərzaq məhsulları ilə etibarlı təminatı, həmçinin meyvəçilik və tərəvəzçiliyin inkişafı üzrə məhsuldarlıq göstəricilərinin dayaqları olaraq çıxış etməkdədir.
Beləliklə, Naxçıvan Muxtar Respublikası 2020-ci ilin də sonlarına doğru güclü makroiqtisadi potensialla addımlamaqdadır. Əldə olunan nəticələr qarşıdakı dövrlər üzrə məqsədyönlülüyün təminatı əsasında mövcud olan perspektivləri daha da artıracaq. Təbii ki, bu isə uzunmüddətli sosial-iqtisadi inkişaf üçün keyfiyyətcə daha yeni mərhələnin dayaqlarını yaradacaq.
Cavadxan Qasımov
Naxçıvan Dövlət Universitetinin
dosenti, İqtisad üzrə fəlsəfə doktoru

 
  • Oxunub:  1950  |  
  • Tarix:  29-12-2020  |  
  •    Çap et   |  

Qəzetin son buraxılışı

Azərbaycan işğaldan azad edilən bütün əraziləri tezliklə cənnətə çevirəcək

15 Yanvar 21:32
Leyla Abdullayeva: Son onilliklər ərzində Ermənistan beynəlxalq missiyaların Azərbaycanın işğal altındakı ərazilərinə səfər etməsinə maneçilik törədib
15 Yanvar 21:22
Ölkə Prezidentinin tapşırıqlarının icrası ədliyyə orqanlarının diqqət mərkəzindədir
15 Yanvar 20:33
İqtisadi Şuranın 2021-ci ildə ilk iclası keçirilib
15 Yanvar 19:49
Mövlud Çavuşoğlu: Azərbaycana hər zaman dəstək verəcəyik
15 Yanvar 19:47
Şuşanı azad edən gənclər ulu öndər Heydər Əliyev məktəbinin, Prezident İlham Əliyev idarəçiliyinin yetirmələridir
15 Yanvar 19:15
Nazir müavini Beyləqanda şəhid ailələri ilə görüşüb
15 Yanvar 19:06
“Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin strateji əhəmiyyətinə dair müzakirələr aparılıb
15 Yanvar 19:01
Azərbaycanla Gürcüstanın iqtisadi münasibətlərinin inkişaf perspektivləri müzakirə olunub
15 Yanvar 18:54
“Amnesty International” Ermənistanın beynəlxalq hüquq çərçivəsində cəzalandırılmasını gündəmə gətirməlidir
15 Yanvar 18:39
Azərbaycan Respublikasının Minatəmizləmə Agentliyi yaradılıb – FƏRMAN
15 Yanvar 18:34
Azərbaycanda sığorta sahəsində attestasiyanın keçirilməsi proseduru müəyyənləşib
15 Yanvar 18:26
Bölgələrdə 20 şəhid ailəsinə və Qarabağ müharibəsi ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslərə yeni evlər verilib
15 Yanvar 18:25
“ASAN xidmət”dən bizə qələbə yaşadanlar üçün xüsusi xidmət
15 Yanvar 18:22
Prezident İlham Əliyev: Bu torpağın sahibləri qayıdıblar, əllərində silah və bayraq, ürəklərində Vətən sevgisi
15 Yanvar 18:17
Səfir: AZƏRTAC ilə Əlcəzair mediası arasında əlaqələrin qurulmasını istərdik
15 Yanvar 18:10
Prezident İlham Əliyev Füzuli rayonunda Füzuli-Şuşa yolunun və hava limanının təməllərini qoyub, Şuşa şəhərində səfərdə olub -VİDEO
15 Yanvar 18:03
Prezident İlham Əliyev: Bizim səbrimizlə oynamasınlar, 44 günlük müharibə onların yadından çıxmasın
15 Yanvar 17:59
Səhiyyə Nazirliyi: Peyvənd həkim yoxlanışı və göstərişindən sonra vurulacaq
15 Yanvar 17:45
Finlandiyanın xarici işlər naziri bölgədəki son vəziyyət barədə məlumatlandırılıb
15 Yanvar 17:40
Azərbaycan və Rusiyanın xarici işlər nazirləri arasında telefon danışığı olub
15 Yanvar 17:32
Azərbaycan ilə Əfqanıstan parlamentləri arasında əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub
15 Yanvar 17:30
Azərbaycanda koronavirus infeksiyasından 494 nəfər sağalıb, 349 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb
15 Yanvar 16:28
Prezident: Məhz Heydər Əliyevin təkidı və cəsarəti nəticəsində Şuşada Vaqifin əzəmətli məqbərəsi ucaldıldı
15 Yanvar 16:27
Azərbaycan Prezidenti: İndi Natəvanın, Üzeyir bəyin, Bülbülün ruhları şaddır
15 Yanvar 16:25
Prezident: Biz bütün dinlərin məbədlərini qoruyuruq və qoruyacağıq, buna heç kim şübhə etməsin
15 Yanvar 16:24
“Regional İnkişaf” İctimai Birliyinin Qarabağ regional bölməsi bundan sonra Şuşa şəhərində fəaliyyət göstərəcək
15 Yanvar 16:03
Prezident İlham Əliyev: Məscidləri bu günə qoyan Ermənistan müsəlman ölkələri ilə dost ola bilməz
15 Yanvar 16:02
Azərbaycan dilinin vurğunu olan Nazim Hikmətin bu gün ad günüdür
15 Yanvar 15:59
Prezident İlham Əliyev: Biz Qarabağda düşmənin dağıtdığı bütün tarixi-dini abidələrimizi bərpa edəcəyik
15 Yanvar 15:54
Azad edilmiş ərazilərdə yaşıl enerji zonasının yaradılmasında beynəlxalq maliyyə qurumları əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub
15 Yanvar 15:52
Turizm sənayesi bərpa dövrünə hazırlaşır
15 Yanvar 15:47
Səfərbərlikdən tərxis edilmiş şəxslərlə bağlı komissiya bu günədək 1200-dən çox müraciətə baxıb
15 Yanvar 15:42
Prezident xəbərdarlıq etdi: Əgər bizə qarşı hər hansı təxribat törədilərsə, cavabımız çox sərt olacaq
15 Yanvar 15:37
Prezident İlham Əliyev: Bütün şəhid ailələrinə dövlət tərəfindən mənzillər, evlər veriləcək
15 Yanvar 15:33
Bakı Limanı Avropanın ikinci ən böyük limanı ilə anlaşma memorandumu imzalayıb
15 Yanvar 15:30
Tanınmış rəssam Aida Mahmudovanın Amerika Birləşmiş Ştatlarında ikinci fərdi sərgisi açılıb
15 Yanvar 15:29
Azərbaycan Prezidenti: Bizim şanlı Ordumuzun 44 günlük müharibəsi XXI əsrin müharibəsidir
15 Yanvar 15:26
Milli Kitabxanada işğaldan azad olunan bölgələrdəki kitabxanaların fondu üçün kitabtoplama kampaniyasının təqdimatı keçirilib
15 Yanvar 15:24
Prezident İlham Əliyev: Bütün dünya bizim Qələbəmizdən danışır
15 Yanvar 15:22
Prezident İlham Əliyev: Böyük qayıdış başlayır, bütün işlərə start verildi
15 Yanvar 15:19
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Azad olunmuş qədim Şuşa şəhərimizdə olmağımdan çox xoşbəxtəm! - VİDEO
15 Yanvar 15:17
ADU-nun rektoru Rusiya İnformasiya və Mədəniyyət Mərkəzinin rəhbəri ilə görüşüb
15 Yanvar 15:15
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə ilkin olaraq 10 seysmik stansiya quraşdırılacaq
15 Yanvar 14:40
Azərbaycan ilə Pakistan arasında hərbi əməkdaşlığın inkişaf perspektivləri müzakirə edilib
15 Yanvar 14:27
"Netflix" ilk dəfə Azərbaycanla bağlı film çəkib
15 Yanvar 14:01
“Ötən il sağlamlığın əsl dəyərini anladığımız il oldu”
15 Yanvar 13:58
Çingiz Qənizadə: Polisin ölkədə koronavirusla mübarizədə atdığı addımlar əvəzsizdir
15 Yanvar 13:54
İƏT Milli Xəbər Agentlikləri Birliyi Prezident İlham Əliyevin ICESCO-nun nümayəndə heyəti ilə görüşündən yazıb
15 Yanvar 13:18
Rusiya və İranın XİN rəhbərləri Dağlıq Qarabağla bağlı vəziyyəti müzakirə edəcəklər
15 Yanvar 13:14
Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı 2020-ci ilin meteomüşahidə tarixində üç ən isti illərdən biri olduğunu təsdiqləyib
15 Yanvar 13:12
Qubadlı rayonunun Xanlıq kəndində FHN-in yerli strukturu fəaliyyətə başlayıb
15 Yanvar 13:10
Azərbaycan-ICESCO əməkdaşlığının perspektivləri barədə fikir mübadiləsi aparılıb
15 Yanvar 12:44
Gürcüstandan vətəndaşlarımızın növbəti təxliyəsi həyata keçirilib
15 Yanvar 12:40
Bakının əsas küçə və və prospektləri dezinfeksiya ediləcək
15 Yanvar 12:38
İnnovasiyalar Agentliyi yerli IT şirkətlərinin kataloqunu tərtib edib
15 Yanvar 12:14
Paytaxtın 3 ərazisində avtobuslar üçün xüsusi zolaqlar təşkil olunub
15 Yanvar 11:38
Hərbi geyimi qanunsuz daşıyanlara qarşı tədbirlər görülür
15 Yanvar 11:35
Dekabrda Azərbaycanda 2,3 milyard kilovat/saat elektrik enerjisi istehsal edilib
15 Yanvar 11:33
İndoneziyada silsilə zəlzələlər nəticəsində 34 nəfər həlak olub, 600 nəfər xəsarət alıb
15 Yanvar 11:16
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən qaziyə yeni mənzilin açarları təqdim edilib
15 Yanvar 10:54
Hirkan Milli Parkında yanğının söndürülməsinə FHN-in Aviasiya dəstəsinin “BE-200ÇS” amfibiya təyyarəsi cəlb olunub
15 Yanvar 10:51
Ağalar Vəliyev: Azərbaycan regionda uzunmüddətli sülhün, əməkdaşlığın, iqtisadi inkişafa aparan layihələrin gerçəkləşməsinin tərəfdarıdır
15 Yanvar 10:45
Gömrük Akademiyasında imtahanlar xüsusi qiymətləndirmə mexanizmi ilə keçirilir
15 Yanvar 10:44
MEDİA-nın İcraçı direktoru: Tətbiq olunacaq yeniliklər Azərbaycan mediasının fəaliyyətinin stimullaşdırılmasına şərait yaradacaq
15 Yanvar 10:42
DSX Xüsusi Məktəbə şagird qəbulunu elan edib
15 Yanvar 10:37
Videodərslər portalı təhsil almaq imkanlarını genişləndirir
15 Yanvar 10:28
“AzerGold” QSC ilə Böyük Britaniya şirkətləri arasında əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunub
15 Yanvar 10:26
Əhməd İsmayılov: MEDİA-nın yaradılması bu sahədə həyata keçirilən institusional quruculuq prosesinin davam etdirilməsi siyasətinin tərkib hissəsidir
15 Yanvar 10:16
Daxili işlər orqanları ötən gün törədilmiş 40 cinayətin üstünü “isti izlər”lə açıblar
15 Yanvar 10:04
Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva rəsmi “Instagram” səhifəsində Şuşaya səfərlə bağlı paylaşım edib

Video

 
»»»
 

»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+11 +15
gecə+3 +6