Ana səhifə »  Qəzetin pdf formatı »  Putin-Makron: Rusiya ilə Aİ münasibətlərinin ziddiyyətləri azalmır
A+   Yenilə  A-
Putin-Makron: Rusiya ilə Aİ münasibətlərinin ziddiyyətləri azalmır

Rusiyanın dövlət başçısının Fransaya səfərində qlobal miqyasda aktual olan məsələlərlə yanaşı, ikitərəfli münasibətlərlə də bağlı müzakirələr aparılıb. Yayılan informasiyalara görə, Rusiya və Fransa prezidentləri müzakirələrdə ciddi razılıqlar əldə edə bilməyiblər. Ancaq müzakirələr çox sayda məsələni əhatə edib. Bundan başqa, E.Makronun "Yeddilər" qrupu ilə bağlı V.Putinə dolayısı ilə etdiyi təkliflər lazımi səviyyədə qarşılıq görməyib. Yaxın Şərqdəki münaqişələrin həllində Moskva və Parisin mövqeyindəki fərqlər qalmaqdadır. Bütün bu məsələlərin fonunda Rusiya-Fransa münasibətlərinin geosiyasi kontekstdə analizi üzərində dayanmağa ehtiyac vardır.

Tarixi məkanda görüş: ənənə davam edəcəkmi?

Rusiya Prezidenti V.Putinin Fransaya səfəri G7 ölkələrinin sammitindən bir həftə öncəyə təsadüf etdi. Ekspertlər bu iki hadisə arasında əlaqədən yazırlar. Daha çox Fransa Prezidenti E.Makronun G7 üzvlərinə Avropa-Rusiya münasibətləri ilə bağlı müəyyən informasiyalar çatdırmaq və eyni zamanda, siyasi dividend əldə etmək niyyəti haqqında bəhs edilir. Bunun üçün kifayət qədər əsaslar vardır. Çünki hazırda Qərb-Rusiya münasibətləri çox gərgin mərhələdədir və yumşalma əlaməti gözə dəymir.

Lakin ekspertlər prezidentlərin tam fərqli xarakterdə olmasının ciddi irəliləyişə inamı azaltdığını da vurğulayırlar. Bununla yanaşı, tarixi təcrübə göstərir ki, müəyyən kritik dönəmlərdə Parislə Moskva ortaq dil tapa bilirlər. Məsələn, 1966-cı ildə Şarl dö Qoll Moskvaya səfər edərək əhəmiyyətli razılıqlara nail olmuşdu. Tarix təkrarlanacaqmı?

Hər bir halda V.Putin Fransada çox sayda məsələni müzakirə etdi. Burada ikitərəfli münasibətlərlə yanaşı, ABŞ, Avropa və dünyanı narahat edən məsələlərlə (məsələn, İran problemi ilə) də bağlı fikir mübadiləsi aparıldı. Prezidentlərin Breqanson qalasında keçirilən və üç saatdan çox davam edən görüşünün geosiyasi konteksti kifayət qədər aktual məsələlərlə əlaqəlidir.

Mətbuata verdikləri bəyanatlarda müzakirələrin nəticələri ifadə olunub. Belə aydın olur ki, tərəflər bir sıra məsələlər üzrə razılığa gələ bilməyiblər, lakin müzakirələr faydalı olub. Rusiya Prezidenti Moskvada müxalifətin aksiyaları ilə bağlı qəti fikir bildirib. V.Putin deyib ki, Moskva Parisə bənzəməyəcək. Yəni müxalifətin hərəkətləri qanundan kənara çıxdıqda, dərhal cəzalandırılacaqlar. Belə çıxır ki, V.Putin Moskvadakı hadisələrdə xarici qüvvələrin təsirinin olduğuna inanır və etiraz aksiyalarına sərt reaksiya verməkdə qərarlıdır. Xatırladaq ki, "sarı jiletlilər" məsələsində Paris Rusiya və ABŞ-ı daxili işlərinə qarışmaqda ittiham etmişdi.

G7 ilə bağlı münasibətlərdə də Moskva təmkinli davranır. V.Putin bu məsələ ilə bağlı deyib ki, Rusiya G7-yə can atmır. Həm də ona görə ki, daha böyük beynəlxalq təşkilatlar mövcuddur, məsələn, G20! Ancaq Kreml G7-yə daxil olan ölkələrlə münasibətlərin inkişafına da qiymət verir. V.Putin bu münasibətlə Rusiyanın Qərblə deyil, ona alternativ ola biləcək geosiyasi dairələrlə bir düşərgədə olduğunu dolayısı ilə ifadə edib. Bu isə maraqlı və əhəmiyyətli seçimdir. Çünki dünya səviyyəsində getdikcə daha çox sayda dövlətlər yeni geosiyasi güc mərkəzinin formalaşdırılması ehtiyacından bəhs edirlər. Rusiyanın bu düşərgənin liderlərindən biri olmaq imkanı var.

İki Prezident İran məsələsi üzərində də dayanıblar. Fransa İranın nüvə razılaşmasına əməl etməsi zərurətini bir daha vurğulayıb. Paris hesab edir ki, bununla bağlı Tehranla müzakirələr davam etməlidir. Lakin məsələ burasındadır ki, Tehran əvəzində fayda görməyəcəksə, razılaşmalara əməl etməyəcək. Üstəlik, Tehran artıq uranın zənginləşdirilməsini yeni səviyyəyə qaldırıb. Makron-Putin danışıqları da bu baxımdan yeni heç nə verməyib. Moskva İranın maraqlarını müdafiə etməkdədir.

Maraqlı bir fraqment iqlim məsələsi müzakirə edilərkən meydana çıxıb. Fransa Prezidenti Sibirdəki yanğın hadisəsi və Severodvinsk yaxınlığında qapalı hərbi obyektdə baş verən nüvə partlayışını xatırladaraq iqlimlə bağlı ortaq işləri görməyin vacibliyini vurğulayıb. V.Putin isə cavabında Severodvinskin Sibirdə olmadığını diqqətə çatdırıb. Sibirdəki yanğınlarla bağlı isə dövlətin ciddi tədbirlər gördüyünü ifadə edib. Parisdə imzalanan iqlim sazişi üzrə tərəflərin əməkdaşlığının vacibliyi də vurğulanıb.

"Böyük Avropa" ideyası və geosiyasi reallıq: ziddiyyətlər qalır

Əlbəttə, V.Putin və E.Makron Yaxın Şərq məsələsini kənara qoya bilməzdilər. Onlar Liviya və Suriyanı da müzakirə ediblər. Liviyada siyasi parçalanma təhlükəsindən və problemin dinc yollarla həlli məsələsindən danışılıb. Orada vətəndaş müharibəsinin qarşısının alınması məsələsi aktuallığını saxlayır. Lakin böyük dövlətlərin heç biri münaqişəni aradan qaldırmaq üçün konkret addım atmır.

Suriyada vəziyyət daha kritikdir. Orada İdlib ətrafında son günlər vəziyyət daha da ağırlaşıb. B.Əsədə bağlı qüvvələr Rusiya və İranın dəstəyi ilə may ayından başladıqları hücumları genişləndirərək Xan-Şeyhun şəhərini ələ keçiriblər. Bu, Dəməşqə Hələbə gedən ana yolu nəzarətə götürməyə imkan verir. Xatırladaq ki, İdliblə bağlı Soçidə Rusiya ilə Türkiyə arasında bir razılaşma imzalanıb. Həmin razılaşmaya görə, bölgədən bütün terror qrupları çıxarılmalı idi. Buna rəğmən, oraya radikal qrupların axını güclənib. Onlar əyalətin 90 faizinə nəzarəti ələ keçirmişdilər. Rusiya tələb edirdi ki, Türkiyə terrorçuların oradan uzaqlaşdırılmasını təmin etsin. Ankara isə radikal terror qruplarını bilərəkdən oraya Dəməşqin yerləşdirdiyini bəyan edirdi. Tərəflər ortaq nəticəyə gələ bilməyiblər və Moskva hərbi əməliyyatlara baş vurub.

Bu arada Rəcəb Tayyib Ərdoğan Türkiyənin Avropa ilə imzalanan miqrasiya sazişindən çıxdığını bildirib. Deməli, son nəticədə Avropa növbəti miqrant dalğasına rast gələ bilər. E.Makron İdlibdəki vəziyyəti fəlakətli adlandırıb. Qocalar və uşaqların bombalardan həlak olduğunu deyib. V.Putin isə həmin əyalətin terrorçulardan təmizlənməsi zərurətini vurğulayıb. Beləliklə, İdlib məsələsində də Rusiya ilə Fransa fərqli mövqelərində qalıblar. Bölgədən qaçqınların sayı isə durmadan artır.

Ekspertlər məsələnin geosiyasi tərəfinə diqqət yetirirlər. Belə ki, Rusiya ABŞ və Türkiyənin təhlükəsiz bölgə yaratmaq üçün ortaq fəaliyyət göstərməsindən razı qalmayıb. Daha doğrusu, Ankaranın belə bir addım atmaması gərəkliyini çatdırıb. Xarici işlər naziri S.Lavrov deyib ki, Rusiya Türkiyəyə xəbərdar etmişdi ki, İdlib vurulacaq.

Münaqişələrin fonunda V.Putin və E.Makronun ABŞ və Rusiyanın orta və yaxın mənzilli raketlərinin ləğv edilməsi haqqında müqavilədən imtina etmələrinin müzakirəsi maraq doğurub. V.Putin açıq deyib ki, vəziyyəti Amerika bu hala gətirib. Bu səbəbdən Rusiya ABŞ-ın istehsal etdiyi silahlar gücündə silah istehsal edəcək. Bununla yanaşı, ABŞ həmin silahları yerləşdirməyincə, Rusiya da analoji sistemləri aktivləşdirməyəcək. Yəni Rusiya balansı təmin edəcək və qarşı tərəfin atacağı addımı gözləyəcək. Deməli, iki böyük gücün silahlanma yarışı yeni məzmun kəsb etməyə başlayır.

Bütün bunların fonunda prezidentlərin vahid Avropa konsepsiyası ilə bağlı fikir mübadiləsi aparması marağa səbəb olur. E.Makron "Lissabondan Vladivostoka qədər Böyük Avropa" ideyasını bir daha xatırladıb, bununla bağlı Rusiya şairləri və siyasətçilərin fikirlərindən misallar gətirib. Beləliklə də o, Rusiyanın əsrlərdir ki, Avropaya can atdığını ifadə edib.

Cavabında V.Putin bu ideyanı, əslində, avropalı siyasətçilərin ortaya atdığını deyib. Məsələn, Şarl dö Qoll Atlantikadan Urala qədər vahid Avropa yaratmaqdan bəhs edib. Ancaq Rusiya Sakit okeana qədər uzanır. Bunun hesabına Sakit okeana qədər geniş bir məkan Avropa mədəniyyəti məkanına daxildir.

Bunlar məlumdur, ancaq hazırda bu ideyanı reallaşdırmaq mümkün deyil. Bir sıra ziddiyyətlər vardır ki, onlar ciddi mövqe fərqləri yaradırlar. Lakin V.Putin onu da vurğulayıb ki, belə bir vəziyyət bu ideyanın ümumiyyətlə həyata keçməyəcəyi anlamını ifadə etmir. Nə zamansa, Avropa Lissabondan Sakit okeana qədər vahid olacaq. Məhz o günün gəlməsi üçün çalışmaq lazımdır.

Beləliklə, V.Putinin Fransa səfərində kifayət qədər maraqlı və aktual məsələlər müzakirə edilib. Lakin həmin məsələlər üzrə razılıqların əldə olunduğuna dəlalət edən əlamətlər yoxdur. Tərəflər növbəti dəfə öz mövqelərini ifadə ediblər. Buraya qlobal məsələlərdən tutmuş Avropa-Rusiya münasibətləri, İran, Liviya, Suriya məsələləri, silahsızlaşma problemi və iqlimlə bağlı vəziyyət daxildir. Rusiya-Aİ münasibətlərində isə irəliləyiş olmayıb. Ekspertlərə görə, bu səbəbdən G7-nin Fransadakı sammitində Rusiya ilə bağlı ciddi bir qərar olmayacaq. Həm də Aİ-nin yeni rəhbərlərinin Moskvanı kəskin tənqid etməsi vəziyyətin normallaşma perspektivinin az olduğunu göstərir.

Newtimes.az

 
  • Oxunub:  2070  |  
  • Tarix:  23-08-2019  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Kürdəxanı qəsəbəsindəki 113 nömrəli məktəbdə yenidənqurmadan sonra yaradılan şəraitlə tanış olub

16 Sentyabr 16:00
İctimai-iaşə və heyvan mənşəli məhsullara nəzarət tədbirlərinin gücləndirilməsi ilə əlaqədar iclas keçirilib
16 Sentyabr 15:49
Fuat Oktay: Türkiyə və Azərbaycan ortaq tarixə malik, hər zaman sevincləri və kədərləri birgə bölüşən qardaş ölkələrdir
16 Sentyabr 15:46
Azərbaycan-Türkiyə iqtisadi əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın səkkizinci iclasının Protokolu imzalanıb
16 Sentyabr 15:28
Gəncədə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən inşa və təmir olunan yeni məktəblər və uşaq bağçası istifadəyə verilib
16 Sentyabr 15:23
Naqif Həmzəyev: Azərbaycan-Çin əməkdaşlıq münasibətləri yüksək səviyyədə formalaşıb
16 Sentyabr 15:19
Musa Qasımlı: Bakının erməni işğalından azad edilməsi, əhəmiyyətinə görə Xalq Cümhuriyyətinin elan edilməsindən sonra ikinci böyük tarixi hadisə oldu
16 Sentyabr 15:17
Bakı dəmir yolu vağzalında Xalq yazıçısı Çingiz Abdullayevlə görüş keçirilib
16 Sentyabr 15:15
Türkiyənin Vitse-prezidenti Fuat Oktayin şərəfinə rəsmi nahar verilib
16 Sentyabr 14:50
Novruz Məmmədov: Azərbaycan-Türkiyə birliyi, dostluğu və strateji müttəfiqliyi regional sabitliyə və tərəqqiyə böyük töhfə verir
16 Sentyabr 14:25
Bakıda Çərçivə Konvensiyasının VI Tərəflər Konfransına hazırlıq komitəsinin görüşü keçirilir
16 Sentyabr 14:20
Rektor Gülçöhrə Məmmədova: Universitetə qəbul olan abituriyentlərin orta keçid balları ilbəil yüksəlir
16 Sentyabr 14:15
ADPU: Yeni tədris ilində tələbə qəbulunda uğurlu nəticələr əldə edilib
16 Sentyabr 14:14
Azərbaycan XİN Özbəkistanın Türk Şurasına üzv olması qərarı ilə əlaqədar bəyanat yayıb
16 Sentyabr 14:12
Parisdə keçirilən beynəlxalq konfransda Azərbaycanda məhkəmə islahatları zamanı toplanmış müsbət təcrübədən danışılıb
16 Sentyabr 14:06
Akademik Akif Əlizadə: Bu il AMEA-nın magistraturasına 120 tələbə qəbul olunub
16 Sentyabr 14:02
Azərbaycanın xanlıqlar dövrü haqqında kitab Rusiya kitabxanalarında
16 Sentyabr 14:01
Azərbaycan Ordusunun genişmiqyaslı təlimləri başlayıb
16 Sentyabr 13:22
Xaçmazda 432 yerlik müasir məktəb binası qapılarını şagirdlərin üzünə açıb
16 Sentyabr 13:17
Azərbaycan məhsulları “Food Expo Warsaw-2019” sərgisində
16 Sentyabr 12:59
Bu il hər bir ölkə sakini 575,7 manatlıq ödənişli xidmətlərdən istifadə edib
16 Sentyabr 12:57
Bu gün Ankarada Rusiya, İran və Türkiyə liderlərinin Sammiti keçiriləcək
16 Sentyabr 12:55
Prezident İlham Əliyev Türkiyənin Vitse-prezidentinin başçılıq etdiyini nümayəndə heyətini qəbul edib
16 Sentyabr 12:53
Bilal Dündar: Bakının xilası Türkiyə-Azərbaycan birliyinin və qardaşlığının əbədiliyinə əyani sübutdur
16 Sentyabr 12:51
Bakının 1918-ci ildə işğaldan azad olunması münasibətilə Ankarada möhtəşəm konsert
16 Sentyabr 12:49
Emin Ağalarovun Almaniya qastrolları başa çatıb
16 Sentyabr 12:39
Elçin Babayev: Əminəm ki, tələbələrimiz Azərbaycanı siyasi, mədəni, elmi arenalarda layiqincə təmsil edəcəklər
16 Sentyabr 12:35
AAK Avropa ölkələrindəki bəzi soydaşlarımızın destruktiv fəaliyyətini pisləyən bəyanat yayıb
16 Sentyabr 12:34
Bakıda Azərbaycan-Almaniya biznes forumu keçiriləcək
16 Sentyabr 12:27
Bakı məktəblərində “Bilik günü” qeyd olunub
16 Sentyabr 12:18
Bərdənin dörd kəndində yeni modul tipli məktəb binaları istifadəyə verilib
16 Sentyabr 12:00
Bakıda Azərbaycan ilə Türkiyə arasında iqtisadi əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın 8-ci iclası keçirilir
16 Sentyabr 11:47
Marneulidə Azərbaycan dilli məktəbin açılışı olub
16 Sentyabr 11:38
Əli Əhmədov: Dövlətimiz gənc nəslin layiqli təhsil alması naminə geniş imkanlar yaradıb
16 Sentyabr 11:36
Özbəkistan Türk Şurasının tamhüquqlu üzvü olub
16 Sentyabr 11:24
Azərbaycan Tibb Universitetində Bilik günü qeyd olunub
16 Sentyabr 11:12
Prezident İlham Əliyev Bakının Binəqədi rayonundakı 300 nömrəli məktəbin yeni tədris kompleksinin açılışında iştirak edib
16 Sentyabr 11:10
Şəhidlərin xatirəsinə ehtiram
16 Sentyabr 10:53
Dövlət İdarəçilik Akademiyasında “Bilik günü” təntənə ilə qeyd olunub
16 Sentyabr 10:51
Milli Məclisin deputatları İsveçrədə seminarda iştirak edəcəklər
16 Sentyabr 10:44
Türkiyənin Vitse-prezidenti Fuat Oktay ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını ziyarət edib
16 Sentyabr 10:43
Yardımlı rayonunda Tunc İlk Dəmir dövrünə aid yeni kurqanlar aşkarlanıb
16 Sentyabr 10:39
Bu gündən Azərbaycan Ordusu genişmiqyaslı təlimlərə başlayır
16 Sentyabr 10:24
Qubada yeni inşa olunan 960 şagird yerlik məktəb binası Bilik Günündə istifadəyə verilib
16 Sentyabr 08:47
Bakı Kitab Mərkəzi bir yaşını qeyd edib
16 Sentyabr 08:44
Fuat Oktay: “Bir millət, iki dövlət” kəlamı hər sahədə əməkdaşlığımızda özünü göstərir
16 Sentyabr 08:39
Komandamız 7-ci arena polo üzrə dünya kubokunun qalibi olub
16 Sentyabr 08:34
Olimpiya mükafatçısı: Dünya çempionatı ərəfəsində Bakıda ağacəkmə aksiyasının təşkili möhtəşəm hadisədir
16 Sentyabr 08:31
Türkiyə Respublikasının Vitse-prezidenti Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib
16 Sentyabr 08:30
Bakıda keçiriləcək bədii gimnastika üzrə 37-ci dünya çempionatının qonaqları ağacəkmə aksiyasında iştirak ediblər
16 Sentyabr 08:25
Azərbaycanın Xarici İşlər naziri Avropaya səfərə yola düşüb
16 Sentyabr 08:23
Bakı 14 ildən sonra bədii gimnastika üzrə dünya çempionatına ev sahibliyi edəcək
15 Sentyabr 23:51
Nuru paşa - Azərbaycan xalqının qəlbini fəth edən müzəffər komandan
15 Sentyabr 22:44
Dövlət əxlaqı – Nadir Qocabəyli yazır
15 Sentyabr 14:36
Erkan Özoral: Bakının işğaldan azad edilməsi mühüm tarixi əhəmiyyətə malikdir
15 Sentyabr 14:32
Qafqaz İslam Ordusunun xilaskarlıq missiyası və Bakının erməni-bolşevik işğalından azad edilməsi
15 Sentyabr 14:29
Dövlət Turizm Agentliyinin sədri beynəlxalq tədbirdə Azərbaycanın turizm potensialından danışıb
15 Sentyabr 14:20
Azərbaycanın gənclər təşkilatlarının nümayəndələri “Türk şəhidliyi” abidəsini ziyarət ediblər
15 Sentyabr 14:16
Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru Paşanın məzarı ziyarət olunub
15 Sentyabr 14:14
Bakının azadlığı uğrunda şəhid olmuş türk əsgərlərinin xatirəsi anılıb
15 Sentyabr 14:10
Özbəkistanın Kokand şəhərində keçirilən Birinci Beynəlxalq Xalq Tətbiqi İncəsənət Festivalının rəsmi açılış mərasimi olub
15 Sentyabr 14:07
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva şagird və tələbələri Bilik Günü münasibətilə təbrik edib
15 Sentyabr 14:04
Musa Qasımlı: Bakının azad edilməsi Cümhuriyyətin qurulmasından sonra ikinci böyük tarixi hadisə oldu
14 Sentyabr 22:45
İsmayıllı rayonunun İvanovka kəndindəki Mədəniyyət Sarayı əsaslı təmirdən sonra istifadəyə verilib
14 Sentyabr 22:44
“Meydan TV”ni Parisdə erməni lobbisi maliyyələşdirir - Sübut olundu
14 Sentyabr 22:32
İsmayıllıda ulu öndər Heydər Əliyevin abidəsini ziyarət
14 Sentyabr 22:16
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva İsmayıllı şəhərində uşaq bağçasının açılışında iştirak edib
14 Sentyabr 22:00
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva İsmayıllının Diyallı kəndində zəlzələdən qəzalı vəziyyətə düşmüş evin yerində inşa edilən evdə olub
14 Sentyabr 21:24
Şamaxının Muğanlı kəndində zəlzələdən qəzalı vəziyyətə düşmüş evin yerində yeni ev inşa olunub
14 Sentyabr 21:18
Şamaxıda Ulu Öndərin abidəsini ziyarət
14 Sentyabr 21:10
Şamaxıda zəlzələdən qəzalı vəziyyətə düşmüş evin yerində inşa edilən evdə yaradılan şəraitlə tanışlıq

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30
HAVA HAQQINDA