Ana səhifə »  Qəzetin pdf formatı »  İraq mətbuatı 150 yaşında
A+   Yenilə  A-
İraq mətbuatı 150 yaşında

Dünyanın ən qədim sivilizasiyalarından birinin məskəni Aşağı Mesopotamiya 1535-1917-ci illərdə Osmanlının ərazisi olsa da, Lozanna sazişindən sonra ingilislərin nəzarəti altına keçib və 1932-ci ildə Millətlər Cəmiyyətinə üzv olan İraq rəsmi dövlət statusu qazanıb. 3 oktyabr 1932-ci il tarixi İraq dövlətinin yaradıldığı gün kimi tarixə yazılıb. 1958-ci il iyulun 14-də baş vermiş inqilabdan sonra İraq Cümhuriyyəti elan edilib. Osmanlı dövründə isə bu regionda Mosul, Bağdad və Bəsrə əyalətləri mövcud olub. Bu barədə Kərkük Mədəniyyət Dərnəyinin rəhbəri, şair Şəmsəddin Kuzəçi öz məqaləsində bildirib.
Məqalədə qeyd olunur ki, İraqda ilk qəzet 1869-cu ildə Midhət Paşanın Bağdada vali təyin edilməsindən sonra nəşr edilib. İslahatçı Midhət Paşa Parisdən ilk mətbəə avadanlığı gətizdirib və 15 iyun 1869-cu il tarixində ərəb və türk dillərində "Zevra" qəzeti çap edilib. İraqda mətbuatın yaranması da məhz həmin tarixdən başlayır. 48 il müddətində 2607 nömrəsi işıq üzü görən "Zevra"nın sonuncu sayı 1917-ci il martın 11-də Bağdadda çap olunub.
Bununla yanaşı, Mosul vilayətində Osmanlının rəsmi qəzeti olan "Mosul" 1885-ci il iyunun 25-də işıq üzü görüb. "Zevra"dan sonra "Mosul" qəzeti İraqda çap edilmiş ikinci qəzet olub. 1918-ci ildə İngiltərənin Mosulu işğalından sonra "Mosul" fəaliyyətini dayandırıb. 1911-ci il fevralın 24-də Kərkük şəhərində türkcə yayımlanan ilk qəzet "Havadis" olub. Bəsrədə 31 dekabr 1889-cu ildə "Bəsrə" qəzeti yayıma başlayıb. Qəzet 25 il işıq üzü görüb.
Müəllif bildirir ki, ümumiyyətlə, Osmanlı dövründə Bağdadda 51 qəzet, 11 dərgi, Bəsrədə 16 qəzet, Mosul və Kərkükdə 6 qəzet, 2 dərgi olmaqla, İraqda çap edilmiş mətbu orqanların sayı cəmi 87 olub.
1921-ci ildə Kral I Faysalın taxta çıxması ilə İraq mətbuatı fərqli bir dövrə qədəm qoyub. Bu dövrdə mətbuat azadlığı uğrunda iraqlı jurnalistlərin apardığı mübarizə təqdirəlayiqdir.
1958-ci il iyulun 14-ü respublika elan edilməsi ilə İraqda KİV-in inkişafı fərqli istiqamət alıb. Müstəqil qəzet olmayıb. Çap mediası, türkman dildində kitablar çap edilməzdən əvvəl iki nüsxə əlyazması ilə senzuraya təqdim edilib.
O da vurğulanır ki, İraqda Mətbuat Gününün 100-cü ildönümündə "Cümhuriyyət" adlı yeni bir qəzet yaranıb. İlk nömrəsi 1969-cu il iyunun 15-də və "Zevra"nın ilk nömrəsinin orijinalı kimi işıq üzü görüb. O dövrdə "Necmet Kərkük Şaip", "Huriyye", "İraq", "İstiqlal", "İnkaz", "Həyat", "Misak", "Nida", "Kaza", "Ədəb", "Fikir" və s. qəzetlər də çap olunub.
İraqda radionun sınaq yayımı 1932-ci il martın 22-də baş tutub. 1936-cı ildə İraq radiosu əvvəlcə ərəb, daha sonra türkman və digər dillərdə müntəzəm olaraq yayıma başlayıb. Radionun türkman dilində bölməsi isə 1959-cu il fevralın 1-i bazar günü efirə çıxıb.
İraqda televiziyanın yaranması isə 1950-ci illərə təsadüf edir. O illərdə ingilislər tərəfindən Kərkükdə təşkil edilmiş ilk sənaye sərgisində İraq hökumətinə televiziya stansiyası hədiyyə edilib. Bu stansiyanın hesabına 1953-56-cı illərdə "İraq" TV yaradılıb. Televiziya 1956-cı ildə bütün ölkədə yayıma başlayıb.
1991-ci ildə İraqın şimalında təxminən 50 qəzet, dərgi və bülleten çap olunub. Türkmanlar əvvəlcə "Doğuş" və "Türkmaneli" daxil olmaqla, 20-yə yaxın qəzet və dərgi çap ediblər. TERT adlı yerli TV kanalı yaradılıb. Ərbil və Süleymaniyədə FM radio stansiyaları ilə haqq səslərini İraq ictimaiyyətinə çatdırıblar. www.turkmencephesi.org və www.kerkuk.net saytları İraq Türkman Cəbhəsinin orqanı kimi türkmanlar üçün önəmli bir informasiya vasitəsi olub.
Müəllifin yazdığına görə, Səddam rejimindən sonra bir sıra qəzet, dərgi və TV kanalları, radio və digər informasiya vasitələri dövlətdən icazə almadan sərbəst fəaliyyət göstərirlər. S.Hüseyn dövründə zəif olan internet mediası indi inkişaf edib. İraq daxilində və xaricdə ölkə ilə bağlı yüzlərlə veb sayt fəaliyyətə başlayıb. 2003-cü ildən sonra nazirliklər, xəbər saytları, çap mediası, audiovizual media (radio və TV), siyasi partiyalar, qeyri-hökumət təşkilatlarına məxsus saytlar meydana çıxıb. Bu gün İraqda baş verən prosesləri izləmək üçün yüzlərlə veb sayt fəaliyyətdədir. Ancaq çox az sayda müstəqil sayt İraq cəmiyyətində baş verən prosesləri həqiqi mənada əks etdirir. Onlardan ikisi www.nahrain.com və www.kitabat.com saytlarıdır.
İndi dövlətin 10 televiziya kanalından başqa, təxminən 100-ə yaxın özəl, yerli və ölkə əhəmiyyətli televiziya kanalı mövcuddur. İraqın rəsmi dövlət kanalı "İraqiyyə" TV-nin mərkəzi Bağdad şəhəri olmaqla, 10 regionda televiziya kanalı var. Bu kanalların sırasında Kərkük TV də dayanır.

 
  • Oxunub:  3180  |  
  • Tarix:  14-06-2019  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Azərbaycan vətəndaşlara dövlət xidmətlərinin göstərilməsində nümunəvi modelə malik olan ölkədir

19 İyul 11:39
Rezidenturaya qəbul olmaq üçün 100-dən çox namizəd ixtisas seçimi ərizəsini təsdiqləyib
19 İyul 11:33
Sizə inananlar bezdi, özünüz bezmədinizmi?..
19 İyul 11:30
Hikmət Babaoğlu: Azərbaycan mətbuatı çətin və böyük inkişaf yolu keçib
19 İyul 11:29
Şamaxıda kənd təsərrüfatı sahəsində uçotun dürüstləşdirilməsi və şəffaflaşdırılmasına dair pilot layihənin təqdimatı olub
19 İyul 11:23
Prezident İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanının Ədliyyə nazirini qəbul edib
19 İyul 11:12
XV Avropa Gənclər Yay Olimpiya Festivalı keçiriləcəyi dövrdə 41 təcili tibbi yardım briqadaları növbə çəkəcəklər
19 İyul 11:01
“Grand Tourisme” qəzeti Şəki Xan Sarayından yazır
19 İyul 10:54
Naxçıvan Muxtar Respublikasında ümumi daxili məhsul istehsalı 1 milyard 279 milyon manatı ötüb
19 İyul 10:51
Azərbaycan və İtaliya alimləri tibb sahəsində əməkdaşlıq edəcəklər
19 İyul 10:38
Bu gün riyaziyyat və fiziki tərbiyə müəllimliyi üzrə imtahanlar keçirilir
19 İyul 10:29
Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini 26 dəfə pozub
19 İyul 10:13
Loran Tardivel: Azərbaycanda xalçaçılıq sənətinin qorunub saxlanması və inkişaf etdirilməsi diqqətəlayiqdir
19 İyul 10:06
“Neftçi” avrokuboklarda ən böyük hesablı qələbəsini qazanmaqla ölkəmizin futbol tarixinə düşüb
19 İyul 09:57
Maliyyə Nazirliyi 6 ayda dövlət büdcəsinin icrasına dair məlumat yayıb
19 İyul 09:54
Hesablama Palatasında nəzarət tədbirləri üzrə auditor hesabatları müzakirə olunub
19 İyul 09:52
Yarım ildə Hesablama Palatasının həyata keçirdiyi nəzarət tədbirlərinin əhatəsi 1 milyard manatdan çox olub
19 İyul 09:47
Sivilizasiyalararası və dinlərarası dialoqun inkişafında Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin mühüm rolu var
19 İyul 09:41
Bu ilin birinci yarımilində yaşa görə pensiya təyinatlarının 82 faizi avtomatlaşdırılmış qaydada həyata keçirilib
19 İyul 09:39
Regionlarda meyvəçiliyin və çayçılığın inkişafı ilə bağlı çoxşaxəli tədbirlər görülür
19 İyul 09:36
Azərbaycan vətəndaşlara dövlət xidmətlərinin göstərilməsində nümunəvi modelə malik olan ölkədir
18 İyul 20:36
ATƏT-in yeni qətnaməsi: ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq hüquqa hörmətin ifadəsi
18 İyul 20:32
Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar nazirinin rəhbərliyi ilə Azərbaycan nümayəndə heyəti İranda səfərdədir
18 İyul 20:30
Avropa Gənclər Olimpiya Festivalında iştirak edəcək cüdo komandalarının heyəti açıqlanıb
18 İyul 20:28
BDU Braziliya universitetləri ilə əlaqələrin qurulmasında maraqlıdır
18 İyul 20:25
Prezident Administrasiyasının məsul işçiləri bölgələrdə vətəndaşların müraciətlərini dinləyiblər
18 İyul 20:23
Kassa çeklərinin təqdim olunması ilə bağlı vergi nəzarəti tədbirlərinə başlanılıb
18 İyul 20:16
Con Love: Azərbaycan multikulturalizm dəyərlərinin dünyada təbliği istiqamətində müxtəlif layihələr həyata keçirir
18 İyul 20:08
Bakı Şəhər Prokurorluğunda geniş əməliyyat müşavirəsi keçirilib
18 İyul 20:06
Fermerlərə 23 milyondan çox subsidiya verilməsinə dair qərar qəbul edilib
18 İyul 20:03
Leyla Abdullayeva: Bu hadisə Minsk qrupu həmsədrlərinin xalqların sülhə hazırlanması ilə bağlı çağırışına tam şəkildə ziddir
18 İyul 17:52
Zakir Həsənov İran İslam Respublikasının ölkəmizdəki səfiri ilə görüşüb
18 İyul 17:49
Dövlət Miqrasiya Xidmətində altı ayının yekunlarına həsr olunmuş mətbuat konfransı keçirilib
18 İyul 17:45
Azərbaycan və Qətər arasında ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində fikir mübadiləsi aparılıb
18 İyul 17:42
Sona Əliyeva: Gənclər üçün yay məktəbləri Yeni Azərbaycan Partiyasının ən uğurlu layihələrdən biridir
18 İyul 17:38
Səfir Cavad Cahangirzadə: Azərbaycan-İran əlaqələri heç zaman belə yüksək səviyyədə olmayıb
18 İyul 17:35
Dilarə Cəbrayılova: Yay məktəbləri gənclərimiz üçün yaddaqalan hadisələrlə zəngindir
18 İyul 17:32
Tahir Süleymanov: Ölkəmizin nəqliyyat mərkəzinə çevrilməsini təmin etmək üçün böyük işlər görülüb
18 İyul 17:29
Mirzə Əliyev: Aqrar sahədə lizinq fəaliyyəti tam olaraq liberallaşdırılıb
18 İyul 17:28
Azər Badamov: Azərbaycan dünyada müxtəlif xalqların, dini konfessiyaların mehriban şəraitdə yaşadığı ölkə kimi tanınır
18 İyul 17:23
Abraham Kuper: Azərbaycan tolerantlıq ənənələri və dinlərarası dialoqa dair nümunəvi modelə malikdir
18 İyul 16:51
Vəkillər Kollegiyası Rəyasət Heyətinin növbəti iclası keçirilib
18 İyul 16:46
Azərbaycanlı gənclər Çində təhsil almaq hüququ qazanıblar
18 İyul 16:34
Azərbaycan elminin yeni mərhələdə inkişafını nəzərdə tutan strategiya hazırlanır
18 İyul 16:29
Dövlət Miqrasiya Xidmətinə 50-yə yaxın şəxs qulluğa qəbul edilib
18 İyul 16:27
Avropa Gənclər Olimpiya Festivalında iştirak edəcək güləş komandalarının heyəti açıqlanıb
18 İyul 16:17
Bakıda “Dini qurumlar və müasir informasiya texnologiyalarından istifadə” mövzusunda konfrans keçirilib
18 İyul 16:08
Abşeron rayonundakı 15 sahibkara 2,5 milyon manat güzəştli kredit verilib
18 İyul 16:01
Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar nazirinin birinci müavini Göygöldə vətəndaşlarla görüşüb
18 İyul 15:49
Leri Xabelov: İnanırıq ki, XV Avropa Gənclər Olimpiya Festivalı yüksək səviyyədə təşkil olunacaq
18 İyul 15:43
“Əhalinin siyahıyaalınması: dayanıqlı inkişaf üçün mühüm informasiya mənbəyi” mövzusunda yazı müsabiqəsi elan edilib
18 İyul 15:41
Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu və AZAL Qazaxıstanda beynəlxalq aviasiya forumunda iştirak edib
18 İyul 15:30
Vüsal Hüseynov: Azərbaycanda yaşama icazələrinin alınması məsələsində yenilik edilib
18 İyul 15:27
Yeni Azərbaycan Partiyası Pirallahı rayon təşkilatı sədrinin 2019-cu ilin I yarımilliyinin yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunmuş Hesabat iclası
18 İyul 15:08
Bu gün “Neftçi” və “Səbail” klubları UEFA Avropa Liqasının təsnifat mərhələsində cavab görüşləri keçirəcəklər
18 İyul 15:04
Prezident İlham Əliyev Avropa İttifaqı Şurasının və Avropa Komissiyasının yeni seçilmiş prezidentlərini təbrik edib
18 İyul 14:48
Kamal Abdulla: ADU-nu maraqlı və faydalı perspektivlər gözləyir
18 İyul 14:28
BMT Baş katibinin müşaviri Azərbaycanda aparılan sosial-iqtisadi islahatları yüksək qiymətləndirib
18 İyul 14:21
Lerikdə YAP gəncləri flaşmob təşkil ediblər
18 İyul 13:57
Sem Braunbek: ABŞ Azərbaycan ilə əməkdaşlıqda maraqlıdır
18 İyul 13:51
FHN Avropa Gənclər Yay Olimpiya Festivalı ilə əlaqədar gücləndirilmiş iş rejimində çalışacaq
18 İyul 13:44
“Gənc Qırğız şeiri antologiyası” Bakıda və Bişkekdə ədəbi ictimaiyyətə təqdim olunacaq
18 İyul 13:40
Azərbaycanın Baş Nazirinin müavini BMT-nin Yüksək Səviyyəli Siyasi Forumunun Nazirlər Seqmentində çıxış edib
18 İyul 13:38
Ölkəmizdə 5,2 milyona yaxın işçi qüvvəsi var
18 İyul 13:32
Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin rəhbərliyi İmişli və Ağcabədidə vətəndaşları qəbul edib
18 İyul 13:19
Mişel Svierçevski: Azərbaycan xalçaları əsrarəngizdir
18 İyul 12:53
Beynəlxalq konfransda Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin fəaliyyətində ictimai iştirakçılıqla bağlı təqdimat olub
18 İyul 12:14
DSX: Ermənistan silahlı qüvvələrinin atəşkəsi pozması nəticəsində Azərbaycan əsgəri yaralanıb
18 İyul 12:03
Zaqatalada daha bir yem emalı müəssisəsi fəaliyyətə başlayıb
18 İyul 11:48
Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının yeni elektron xidmətləri ən yaxşı şəffaflıq nümunəsidir
18 İyul 11:40
ADNSU-da Milli Mətbuat Günü qeyd olunub

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+30 +35
gecə+22 +25