Ana səhifə »  Qəzetin pdf formatı »  İraq mətbuatı 150 yaşında
A+   Yenilə  A-
İraq mətbuatı 150 yaşında

Dünyanın ən qədim sivilizasiyalarından birinin məskəni Aşağı Mesopotamiya 1535-1917-ci illərdə Osmanlının ərazisi olsa da, Lozanna sazişindən sonra ingilislərin nəzarəti altına keçib və 1932-ci ildə Millətlər Cəmiyyətinə üzv olan İraq rəsmi dövlət statusu qazanıb. 3 oktyabr 1932-ci il tarixi İraq dövlətinin yaradıldığı gün kimi tarixə yazılıb. 1958-ci il iyulun 14-də baş vermiş inqilabdan sonra İraq Cümhuriyyəti elan edilib. Osmanlı dövründə isə bu regionda Mosul, Bağdad və Bəsrə əyalətləri mövcud olub. Bu barədə Kərkük Mədəniyyət Dərnəyinin rəhbəri, şair Şəmsəddin Kuzəçi öz məqaləsində bildirib.
Məqalədə qeyd olunur ki, İraqda ilk qəzet 1869-cu ildə Midhət Paşanın Bağdada vali təyin edilməsindən sonra nəşr edilib. İslahatçı Midhət Paşa Parisdən ilk mətbəə avadanlığı gətizdirib və 15 iyun 1869-cu il tarixində ərəb və türk dillərində "Zevra" qəzeti çap edilib. İraqda mətbuatın yaranması da məhz həmin tarixdən başlayır. 48 il müddətində 2607 nömrəsi işıq üzü görən "Zevra"nın sonuncu sayı 1917-ci il martın 11-də Bağdadda çap olunub.
Bununla yanaşı, Mosul vilayətində Osmanlının rəsmi qəzeti olan "Mosul" 1885-ci il iyunun 25-də işıq üzü görüb. "Zevra"dan sonra "Mosul" qəzeti İraqda çap edilmiş ikinci qəzet olub. 1918-ci ildə İngiltərənin Mosulu işğalından sonra "Mosul" fəaliyyətini dayandırıb. 1911-ci il fevralın 24-də Kərkük şəhərində türkcə yayımlanan ilk qəzet "Havadis" olub. Bəsrədə 31 dekabr 1889-cu ildə "Bəsrə" qəzeti yayıma başlayıb. Qəzet 25 il işıq üzü görüb.
Müəllif bildirir ki, ümumiyyətlə, Osmanlı dövründə Bağdadda 51 qəzet, 11 dərgi, Bəsrədə 16 qəzet, Mosul və Kərkükdə 6 qəzet, 2 dərgi olmaqla, İraqda çap edilmiş mətbu orqanların sayı cəmi 87 olub.
1921-ci ildə Kral I Faysalın taxta çıxması ilə İraq mətbuatı fərqli bir dövrə qədəm qoyub. Bu dövrdə mətbuat azadlığı uğrunda iraqlı jurnalistlərin apardığı mübarizə təqdirəlayiqdir.
1958-ci il iyulun 14-ü respublika elan edilməsi ilə İraqda KİV-in inkişafı fərqli istiqamət alıb. Müstəqil qəzet olmayıb. Çap mediası, türkman dildində kitablar çap edilməzdən əvvəl iki nüsxə əlyazması ilə senzuraya təqdim edilib.
O da vurğulanır ki, İraqda Mətbuat Gününün 100-cü ildönümündə "Cümhuriyyət" adlı yeni bir qəzet yaranıb. İlk nömrəsi 1969-cu il iyunun 15-də və "Zevra"nın ilk nömrəsinin orijinalı kimi işıq üzü görüb. O dövrdə "Necmet Kərkük Şaip", "Huriyye", "İraq", "İstiqlal", "İnkaz", "Həyat", "Misak", "Nida", "Kaza", "Ədəb", "Fikir" və s. qəzetlər də çap olunub.
İraqda radionun sınaq yayımı 1932-ci il martın 22-də baş tutub. 1936-cı ildə İraq radiosu əvvəlcə ərəb, daha sonra türkman və digər dillərdə müntəzəm olaraq yayıma başlayıb. Radionun türkman dilində bölməsi isə 1959-cu il fevralın 1-i bazar günü efirə çıxıb.
İraqda televiziyanın yaranması isə 1950-ci illərə təsadüf edir. O illərdə ingilislər tərəfindən Kərkükdə təşkil edilmiş ilk sənaye sərgisində İraq hökumətinə televiziya stansiyası hədiyyə edilib. Bu stansiyanın hesabına 1953-56-cı illərdə "İraq" TV yaradılıb. Televiziya 1956-cı ildə bütün ölkədə yayıma başlayıb.
1991-ci ildə İraqın şimalında təxminən 50 qəzet, dərgi və bülleten çap olunub. Türkmanlar əvvəlcə "Doğuş" və "Türkmaneli" daxil olmaqla, 20-yə yaxın qəzet və dərgi çap ediblər. TERT adlı yerli TV kanalı yaradılıb. Ərbil və Süleymaniyədə FM radio stansiyaları ilə haqq səslərini İraq ictimaiyyətinə çatdırıblar. www.turkmencephesi.org və www.kerkuk.net saytları İraq Türkman Cəbhəsinin orqanı kimi türkmanlar üçün önəmli bir informasiya vasitəsi olub.
Müəllifin yazdığına görə, Səddam rejimindən sonra bir sıra qəzet, dərgi və TV kanalları, radio və digər informasiya vasitələri dövlətdən icazə almadan sərbəst fəaliyyət göstərirlər. S.Hüseyn dövründə zəif olan internet mediası indi inkişaf edib. İraq daxilində və xaricdə ölkə ilə bağlı yüzlərlə veb sayt fəaliyyətə başlayıb. 2003-cü ildən sonra nazirliklər, xəbər saytları, çap mediası, audiovizual media (radio və TV), siyasi partiyalar, qeyri-hökumət təşkilatlarına məxsus saytlar meydana çıxıb. Bu gün İraqda baş verən prosesləri izləmək üçün yüzlərlə veb sayt fəaliyyətdədir. Ancaq çox az sayda müstəqil sayt İraq cəmiyyətində baş verən prosesləri həqiqi mənada əks etdirir. Onlardan ikisi www.nahrain.com və www.kitabat.com saytlarıdır.
İndi dövlətin 10 televiziya kanalından başqa, təxminən 100-ə yaxın özəl, yerli və ölkə əhəmiyyətli televiziya kanalı mövcuddur. İraqın rəsmi dövlət kanalı "İraqiyyə" TV-nin mərkəzi Bağdad şəhəri olmaqla, 10 regionda televiziya kanalı var. Bu kanalların sırasında Kərkük TV də dayanır.

 
  • Oxunub:  4710  |  
  • Tarix:  14-06-2019  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Azərbaycan sosial müdafiə sahəsində dünya miqyasında nümunəvi ölkədir

21 Oktyabr 16:09
Cari ilin doqquz ayında mehmanxanaların gəlirləri 16,7 faiz artıb
21 Oktyabr 16:07
Baş Prokurorluq oktyabrın 19-da keçirilmiş qanunsuz aksiya ilə bağlı məlumat yayıb
21 Oktyabr 15:50
Əli Əhmədov: 19 oktyabr mitinqinin Azərbaycanın və onun vətəndaşlarının maraqları ilə heç bir əlaqəsi yoxdur
21 Oktyabr 15:46
Dövlət başçısının tapşırıqlarının icrasına dair İqtisadiyyat Nazirliyinin geniş kollegiya iclası keçirilib
21 Oktyabr 15:44
Səməd Seyidov: Bəzi şər qüvvələr Azərbaycanı xaosa sürükləmək istəyir
21 Oktyabr 15:37
Əli Hüseynli: Hüquq-mühafizə orqanları qanunsuz aksiya zamanı adekvat davranıblar
21 Oktyabr 15:32
Əli Əhmədov: Qanunsuz aksiyanı təşkil edənlər xaricdən idarə olunur
21 Oktyabr 15:23
Ölkənin təhsil sisteminin göstəriciləri yüksəlib
21 Oktyabr 15:15
Yeni Azərbaycan Partiyasının İcra Katibliyində toplantı keçirilib
21 Oktyabr 15:09
21 oktyabr 1987-ci il: Heydər Əliyevin SSRİ rəhbərliyindən istefası və anti-Azərbaycan ssenarilərinin işə düşməsi
21 Oktyabr 14:51
ADU ilə ELTE Universiteti arasında əlaqələrin qurulması barədə müzakirələr aparılıb
21 Oktyabr 14:45
Dövlət Müstəqilliyi Günü Heydər Əliyev Sarayında konsert proqramı ilə qeyd edilib
21 Oktyabr 14:34
Daşınmaz əmlakın qeydiyyatı və kadastrı sahələrində Azərbaycan-Türkiyə təcrübə mübadiləsi aparılır
21 Oktyabr 14:14
Şahin İsmayılov: Radikal müxalifətin qanunsuz aksiyası “fləşmob”dan başqa bir şey deyildi
21 Oktyabr 13:53
Oleq Kuznetsov: Qaregin Njdenin nasist ideologiyasının tərəfdarı olması ilə bağlı danılmaz sübutlar, sənədlər var
21 Oktyabr 13:51
İstanbulda “Türk dünyasının görkəmli ictimai-siyasi xadimi Əhməd bəy Ağaoğlu” mövzusunda simpozium keçirilir
21 Oktyabr 13:15
Əli Əhmədov: Belə qanunsuz aksiyaların məqsədi ölkəmizdəki sabitliyi pozmaq, qarşıdurma yaratmaqdır
21 Oktyabr 13:02
Mikro və kiçik sahibkarlar “BakuBuild 2019” sərgisində iştirak edəcəklər
21 Oktyabr 12:33
KOBİA elektron ticarətin payının artırılması prosesində irəli sürülücək təşəbbüsləri dəstəkləməyə hazırdır
21 Oktyabr 12:15
UNEC-in rektoru tələbə və əməkdaşların müraciətlərini dinləyib
21 Oktyabr 12:11
Hava nəqliyyatı ilə sərnişindaşıma 10 faiz artıb
21 Oktyabr 12:09
Çində Azərbaycan Diasporuna Dəstək Fondunun təqdimatı keçirilib
21 Oktyabr 11:47
Sədərək rayonunda “Ailə təsərrüfatı məhsulları” festivalı keçirilib
21 Oktyabr 11:42
Azərbaycan Milli Məclisinin Sədri Yaponiyaya səfərə gedib
21 Oktyabr 11:34
Ramin İsayev: Türk Şurasının Bakı Zirvəsi milli şirkətlərin beynəlxalq inteqrasiyası üçün əsaslı stimul verdi
21 Oktyabr 11:27
Elçin Quliyev: Xalqla dövlət arasında olan inama, etibara heç bir qüvvə mane ola bilməyəcək
21 Oktyabr 11:24
Əli Vəhdəti: Azərbaycanda innovasiya və yeni texnologiyaların inkişafına geni imkanlar yaradılıb
21 Oktyabr 11:22
“Jewish News Syndicate”: Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı yəhudi-müsəlman münasibətlərinin parlaq nümunəsidir
21 Oktyabr 11:19
SOCAR AQŞ-nin Ankara ofisinin açılışında Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd olunub
21 Oktyabr 10:57
Nazir: Məqsədimiz milli məhsullarımızın xarici bazarlara çıxarılmasında elektron ticarəti təşviq etməkdir
21 Oktyabr 10:55
İndoneziya Prezidenti Coko Vidodonun inaqurasiya mərasimində Azərbaycan da təmsil olunub
21 Oktyabr 10:53
Qoşunların təmas xətti yenidən monitorinq ediləcək
21 Oktyabr 10:48
Dövlət müstəqilliyinin şərəfinə on minlərlə insan meydanda birləşdi
21 Oktyabr 10:47
II “Bakı Elektron Ticarət Forumu” işə başlayıb
21 Oktyabr 10:34
Azərbaycanın Müdafiə naziri Çində bir sıra görüşlər keçirib
21 Oktyabr 10:02
Qrant gəmiricilərinin " payız hesabatı " iflasa uğradı
21 Oktyabr 09:59
Azərbaycan triatlonçusu Avropa kuboku finalında qızıl medal qazanıb
21 Oktyabr 09:44
Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini 22 dəfə pozub
21 Oktyabr 09:07
Cocuq Mərcanlı kəndində “Xalqla Ordu əl-ələ” devizi altında kütləvi vətənpərvərlik bayramı keçirilib
21 Oktyabr 09:06
Özbəkistanda keçirilən Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda ölkəmiz də təmsil olunub
21 Oktyabr 08:45
Strasburqda AŞPA-ya üzv dövlətlərin parlament sədrlərinin sammiti olacaq
21 Oktyabr 08:42
Azərbaycanla Pakistanın hərbi sahədə əməkdaşlığının genişləndirilməsi məsələsi müzakirə olunub
21 Oktyabr 08:36
Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında Müstəqillik Günü münasibətilə konsert olub
20 Oktyabr 17:38
Əli Əhmədov: İnanıram ki, törədilən təxribatlara və anti-kostitusion çağırışlara lazımi hüquqi qiymət veriləcək
20 Oktyabr 16:41
Leyla Abdullayeva: Azərbaycanda insanların fundamental hüquq və azadlıqları tam təmin edilir
20 Oktyabr 16:31
Siyasi ekspert: Azərbaycanın İstiqlal tarixini, məfkurəsini, müstəqil yaşamaq iradəsini somvolizə edən ad və tarixlərlə oynanıldığı göz qabağındadır
20 Oktyabr 14:55
Yeni Azərbaycan Partiyası Bakı şəhərində icazəsiz yürüş və antikonstitusion çağırışlarla əlaqədar bəyanat yayıb
20 Oktyabr 14:38
Akademik İsa Həbibbəylinin tədqiqatlarında Naxçıvan ədəbi mühiti xüsusi yer tutur
20 Oktyabr 13:31
Sabah əksər bölgələrdə hava əsasən yağmursuz olacaq
20 Oktyabr 11:45
Polşada ixracatçılar üçün seminar keçirilib
20 Oktyabr 11:18
Qadın cüdoçularımız Sloveniyada 2 qızıl, 3 gümüş və 1 bürünc medal qazanıblar
20 Oktyabr 10:53
Filarmoniyada Türkiyə-Azərbaycan birliyinə həsr olunan ədəbi-musiqili gecə keçirilib
20 Oktyabr 10:50
Oktyabrın 20-si Energetiklər Günüdür
20 Oktyabr 09:42
Belə təbliğat şəbəkəniz varsa
19 Oktyabr 18:17
Radikal müxalifətin ikinci oktyabr iflası
19 Oktyabr 17:54
On dörd müntəzəm marşrut xətti üzrə avtobusların hərəkət sxemində edilən müvəqqəti dəyişiklik aradan qaldırılıb
19 Oktyabr 17:40
BŞBPİ qanunsuz aksiya ilə bağlı məlumat yayıb
19 Oktyabr 17:29
Azərbaycanın Xarici İşlə Nazirliyi Fransanın Lion inzibati məhkəməsinin qərarını alqışlayır
19 Oktyabr 17:05
Səfir Kestutis Yankauskas: Nə qədər çox ağac əksək, təbiəti də bir o qədər yaxşı qorumuş olarıq
19 Oktyabr 17:03
Səfir: Nəsiminin yubileyi ilə əlaqədar bir gündə 650 min ağac əkilməsi təşəbbüsü alqışa layiqdir
19 Oktyabr 16:58
Əli Əhmədov: Küçələrdə səs-küy salan bu insanlar Azərbaycanın reallıqlarından və xalqdan çox uzaq düşüblər
19 Oktyabr 14:57
Çin Azərbaycanı etibarlı dost və mühüm tərəfdaş hesab edir
19 Oktyabr 14:04
Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi Günü Ankarada qeyd olunub
19 Oktyabr 13:59
Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi “GəncLİK” proqramının iştirakçıları ilə görüşüb
19 Oktyabr 13:55
ATAZ strateji cəhətdən önəmli geosiyasi əhəmiyyətə malik olan Azərbaycan və Avstriya arasında bir körpüdür
19 Oktyabr 13:39
Energetiklər ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət ediblər
19 Oktyabr 13:34
Vüsal Hüseynov: Azərbaycan vətəndaşları Qazaxıstanda vizasız 90 gün müddətində qala biləcəklər
19 Oktyabr 13:29
Şahin İsmayılov: Ermənistan hakimiyyəti məqsədli şəkildə Dağlıq Qarabağ münaqişəsini uzatmağa çalışır
19 Oktyabr 13:23
Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi Günü Strasburqda qeyd edilib
19 Oktyabr 13:20
Azərbaycan Mətbuat Şurası icazəsiz mitinqlə əlaqədar jurnalistlərə və hüquq-mühafizə orqanlarına çağırış edib

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
HAVA HAQQINDA