Ana səhifə »  Qəzetin pdf formatı »  İslamabad sammiti: geosiyasi əhəmiyyəti və Azərbaycanın töhfələri
A+   Yenilə  A-
İslamabad sammiti: geosiyasi əhəmiyyəti və Azərbaycanın töhfələri

Pakistanın paytaxtında İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) XIII sammiti keçirilib. Tədbirə maraq böyük olub. Ekspertlər bu tədbirin bir çox qlobal geosiyasi məsələlərə təsirinin olduğunu vurğulayırlar. Xüsusilə Cənubi Asiyada regional əməkdaşlıq perspektivləri ilə bağlı İƏT üzvlərinin fəaliyyətinin əhəmiyyəti böyükdür. Yaxın Şərqdə gedən proseslərin dinamikasına da İƏT-ə daxil olan böyük dövlətlər təsir göstərə bilirlər. Bunlarla yanaşı, İƏT nəqliyyat, ticarət, iqtisadiyyat, təhlükəsizlik, energetika kimi sahələrdə geniş fəaliyyət göstərir. Ayrıca, Azərbaycanın təşkilatda aktivliyi hər kəs tərəfindən etiraf edilir. Prezident İlham Əliyevin İslamabad sammitində dərin məzmunlu nitqi yuxarıda vurğulanan məqamlar aspektində kifayət qədər maraqla qarşılanıb.
İƏT beynəlxalq arenada: perspektivlər və imkanlar
Ekspertlər İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) XIII sammitinin Pakistanın paytaxtında keçirilməsinin geosiyasi səbəbləri haqqında fikir bildirirlər. Onlar bu tədbirin İslamabadın özünün nüfuzunu yüksəltmək, regionda təcrid olunmadığını dünyaya göstərmək üçün vacib rol oynadığını düşünürlər. Rusiyalı şərqşünas V.Belokrenitski hesab edir ki, "bu, həqiqi mənada Pakistan üçün çox mühüm əhəmiyyət daşıyır. İslamabad sanki Dehlinin çağırışlarına cavab verir. Hindistan Pakistanı Cənubi Asiyada regional əməkdaşlıqdan sıxışdırmağa çalışırdı" (bax: İslamabad vıvel iz spəçki qruppu iz 10 stran / "Nezavisimaə qazeta", 2 mart 2017). Pakistan buna cavab olaraq müsəlman ölkələri ilə əməkdaşlığı inkişaf etdirir.
Maraqlıdır ki, İranın "Tehran Times" qəzeti təşkilatın güclü üzvləri olan Pakistan, İran və Türkiyə arasında ziddiyyətlərin mövcudluğunu daha çox qabardıb. Məsələn, Yaxın Şərq məsələsində onlar bir-biri ilə uyğunlaşa bilmirlər. İran Bəşər Əsədə dəstək verir, Türkiyə isə müxalifətə. Rəcəb Tayyib Ərdoğan deyib ki, Tehran regionda vəziyyəti sabitlikdən çıxarmağa çalışır (bax: əvvəlki mənbəyə).
Belə görünür ki, ekspertlər İƏT-in İslamabad görüşünün geosiyasi əhəmiyyətini dərk edir, bu tədbiri regional və qlobal geosiyasi proseslər aspektində qiymətləndirirlər. Burada ziddiyyətli məqamların olduğu vurğulanır. Bəzi regionlarda hadisələrə İƏT üzvlərinin təsir edə bilməsi qəbul edilir. Deməli, bu təşkilat artıq geosiyasi mühitə təsir edə biləcək gücdədir.
Buna baxmayaraq, bir sıra ekspertlər İƏT-in elə də ciddi təsir imkanlarına malik olmadığı qənaətindədirlər (bax: əvvəlki mənbəyə). Burada iqtisadi liderin olmadığı, təşəbbüsü hansısa dövlətin ələ ala biləcəyi ehtimalının aşağı olması kimi məqamlar vurğulanır. Lakin bunun həqiqət olduğunu demək çətindir. Çünki Pakistan, Türkiyə və İran dünya siyasətində ciddi rol oynayan dövlətlərdir. Onların gücü bir yerə qoyması müsbət nəticə verə bilər. Başqa tərəfdən, İƏT-in fəaliyyət tarixi göstərir ki, bu təşkilat xeyli iş görə bilib.
Təbii, burada "Tehran Times" nəşrinin vurğuladığı bir məqamı da unutmaq olmaz. Qəzetin yazdığına görə, İƏT vahid inteqrativ iqtisadi siyasət işləyib hazırlaya bilməyib. Bu, təşkilat üçün əhəmiyyətli faktordur. Lakin onu da nəzərə almaq lazımdır ki, vahid iqtisadi siyasət daha sıx əməkdaşlıqdan qaynaqlana bilər ki, bu da üzv dövlətlərin birgə iqtisadi və xarici siyasi maraqlarının olmasını nəzərdə tutur. Təəssüf ki, hələlik İslam aləminin böyük dövlətləri həmin münasibətdə yekdil deyillər.
Bunlardan başqa, İƏT-in nizamnaməsinə görə, təşkilatın əsas məqsədi üzv dövlətlər arasında iqtisadi əlaqələrin möhkəmləndirilməsi, davamlı iqtisadi inkişafın təmin edilməsi, dünya iqtisadiyyatına inteqrasiya, nəqliyyat və kommunikasiya sisteminin inkişafı, iqtisadiyyatın və ticarətin liberallaşdırılması və regiondaxili ticarətin təşviqi, İƏT regionunun maddi sərvətlərinin səmərəli istifadəsindən ibarətdir.
Hazırda İƏT Avrasiyada əhəmiyyətli regional təşkilatdır. Onun inkişafı davam edir. Qeyd edək ki, İƏT 1993-cü ildə BMT Baş Məclisinin 48-ci sessiyasında BMT-də və 1994-cü ildə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatında (İƏT) müşahidəçi statusu alıb. Bunlar İƏT-in yerində saymadığını, daim yeniləşən və inkişaf edən birlik səviyyəsinə yüksəldiyini təsdiqləyir.
Bakının yeni enerji strategiyası: regional əməkdaşlıqda növbəti mərhələ
Azərbaycanın İƏT-in inkişafına töhfəsi böyükdür. 2006-cı və 2012-ci illərdə ölkəmiz bu təşkilatın iki sammitinə ev sahibliyi edib. Bakı üzv ölkələrin hamısı ilə yaxşı münasibətlərdədir. Azərbaycan rəhbərliyi onlarla faydalı əməkdaşlığı inkişaf etdirir. Prezident İlham Əliyev İslamabad sammitindəki çıxışında vurğulayıb ki, İƏT xalqlarımızın mənafeyi naminə əməkdaşlıq üzrə siyasi iradəmizin məhsuludur. Üzv ölkələrin xalqlarını tarix, mədəniyyət, ənənələr və din birləşdirir (bax: Prezident İlham Əliyev İslamabadda İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının XIII Sammitində iştirak edib / AZƏRTAC, 1 mart 2017).
Dövlət başçısı qeyd edib ki, Azərbaycanın sədrliyi dövründə İƏT-in inkişafına və regional əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinə böyük töhfələr verilib. Rəsmi Bakı "İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatını yalnız Şərq və Qərb, Şimal və Cənub arasında fiziki körpü deyil, müxtəlif sivilizasiyaları və mədəniyyətləri birləşdirən məkan kimi təşviq etməkdə" səylərini əsirgəməyib (bax: əvvəlki mənbəyə). Azərbaycan İƏT-i əhəmiyyətli beynəlxalq qurum sayır və onun beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıqda rolunun daha da artacağına əmindir.
Konkret olaraq, Azərbaycan 2013-2014-cü illərdə İƏT çərçivəsində nəqliyyat, energetika, regional inteqrasiya və sosial-iqtisadi inkişaf istiqamətləri üzrə bir sıra layihələrin təşəbbüskarı və aktiv iştirakçısı olub. Bütövlükdə Bakı Şimal-Cənub və Şərq-Qərb istiqamətlərində səmərəli əməkdaşlıq üçün ciddi töhfələr verməkdədir. "Yeni İpək Yolu" layihəsindəki iştirak bunun əyani misallarından biridir.
Bunlardan başqa, Azərbaycan İƏT regionunda informasiya-kommunikasiya texnologiyaları sahəsində əməkdaşlığın yeni səviyyəyə yüksəlməsində aktiv fəaliyyət göstərir. Üzv dövlətlərin iqtisadi "beyin mərkəzləri"nin birinci və ikinci Bakı forumları, səhiyyə, bərpa olunan enerji, neft və qaz, vergi, təbii fəlakətlərin nəticələrinin aradan qaldırılması və digər sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün müxtəlif tədbirlərə Azərbaycanın ev sahibliyi etməsi ölkə başçısının fikirlərini tam təsdiqləyir (bax: əvvəlki mənbəyə).
Azərbaycanın enerji siyasətində əldə etdiyi nailiyyətlərin İƏT-in inkişafına ciddi töhfələri vardır. İlham Əliyev bununla bağlı çox maraqlı fikirlər ifadə edib. Dövlət başçısı deyib: "Enerji əməkdaşlığı regional əməkdaşlıqda əhəmiyyətli rol oynayır. Azərbaycan yeni enerji strategiyası və enerji əməkdaşlığının yeni baxışını təqdim etmişdir. Azərbaycan daha geniş regionun enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm tərəfdaşa çevrilmişdir. Biz Xəzər, Qara və Aralıq dənizlərini birləşdirərək şaxələnmiş boru kəmərləri infrastrukturunu yaratmışıq" (bax: əvvəlki mənbəyə).
Deməli, Azərbaycan İƏT üzvü kimi də regional miqyaslı yeni enerji strategiyası və əməkdaşlığının təşəbbüskarıdır. Düşünürük ki, məsələnin bu tərəfi ayrıca analiz tələb edir. Bundan başqa, nəqliyyat, ticarət, idman, informasiya texnologiyaları və s. kimi mühüm sahələrdə Azərbaycanın İslam aləminə töhfələri kifayət qədərdir. Bu ilin Azərbaycanda "İslam Həmrəyliyi ili" elan edilməsi və İslam ölkələrinin idman oyunlarının keçirilməsi həmin aspektdə çox mühüm faktlardandır.
Azərbaycan Prezidenti təhlükəsizlik, sabitliyin təmini və ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətlərində rəsmi Bakının fəaliyyəti barədə də iştirakçılara tezislərini bəyan edib. Bakı Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinə sadiqdir, bu yöndə aktivliyini daha da artırır. Eyni zamanda, İƏT kimi təşkilatlar da həmin məsələdə öz təsirlərini artırmalıdırlar. Bu, İslam aləmində və ümumiyyətlə, dünyada sabitliyə nail olmaq üçün çox vacibdir.
Bütün bunlar onu göstərir ki, İƏT getdikcə beynəlxalq miqyasda daha təsirli rol oynamağa başlayıb. Azərbaycan da bu prosesdə ciddi iştirak edir. Dövlət başçısı İlham Əliyev ölkənin İƏT-də kifayət qədər yüksək səviyyədə təmsil olunması üçün böyük işlər görür.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  2850  |  
  • Tarix:  17-03-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
İslamiadanın sərbəst güləş yarışlarının birinci günündə Azərbaycan idmançıları iki qızıl medal qazanıblar

16:34
22 May
Heydər Əliyev Mərkəzində Rusiyanın “Atelye” teatrının təqdimatında “Ad” tamaşası nümayiş olunacaq
16:26
22 May
Azərbaycanın Vaşinqtondakı səfiri ölkəmizin ABŞ-a investisiyalarının vacibliyi və ABŞ-Azərbaycan münasibətləri haqqında
16:01
22 May
Avrasiya Komitəsinin rəhbəri: Azərbaycan diasporu Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin inkişafında önəmli rol oynayır
15:57
22 May
Rumıniyanın Azərbaycandakı səfiri: Rumıniya-Azərbaycan əlaqələrinin hərtərəfli inkişafı üçün böyük perspektivlər var
15:53
22 May
Əmək və sosial müdafiə sahələrində Yaponiya ilə əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub
15:47
22 May
Yeni Azərbaycan Partiyası Qusar rayon təşkilatının IX konfransı keçirilib
15:23
22 May
Mariya Stadnik: İslamiadanın Bakıda keçirilməsi üzərimizə böyük məsuliyyət qoyurdu
15:10
22 May
Cavanşir Feyziyev: Azərbaycan ilk ölkədir ki, İslam həmrəyliyini siyasi akt səviyyəsinə yüksəldir
15:00
22 May
Avropa Parlamentinin komitə sədri: Azərbaycan Avropa üçün çox dəyərli tərəfdaşdır
14:55
22 May
Azərbaycanın müdafiə naziri Gürcüstanın Baş naziri ilə görüşüb
14:44
22 May
Oqtay Əsədov: “Azərbaycanın yeni enerji strategiyası bölgəyə yeni transformasiya və tərəqqi gətirib”
14:34
22 May
BMT ilə Gənclər və İdman Nazirliyi arasında Niyyət Məktubu imzalanıb
14:25
22 May
Avropa Parlamentinin nümayəndə heyəti Milli Məclisdə olub
14:22
22 May
Azərbaycan və Gürcüstan arasında hərbi sahədə əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə edilib
13:18
22 May
Məlahət İbrahimqızı: IV İslam Həmrəyliyi Oyunları həqiqətən də müsəlman ölkələr arasında birlik və həmrəylik tədbiri kimi tarixdə qalacaq
13:10
22 May
Oqtay Əsədov: “Güc tətbiqinin mehriban qonşuluğa səbəb olacağı barədə Ermənistanın düşüncəsi xəstə təxəyyülün məhsuludur”
12:28
22 May
Prezidentin mətbuat xidməti tərəfindən Milli Arxiv İdarəsinə 9 mindən çox foto və kino sənəd təhvil verilib
12:13
22 May
IDEA gəncləri beynəlxalq müsabiqədə iştiraka çağırır
12:09
22 May
Taleh Ziyadov: Transxəzər beynəlxalq nəqliyyat marşrutuna qoşulan limanların sayı arta bilər
11:52
22 May
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Avropa Parlamentinin nümayəndə heyətini qəbul edib
11:43
22 May
Sona Əliyeva: Peşə təhsilinin əsas məqsədi hər gün dəyişən iş dünyasının bacarıqlı peşə faliyyətinə uyğun bilik və hazırlıq səviyyəsi formalaşdırmaqdır
11:39
22 May
Bakıda Bakı-Aktau-Samsun qardaşlaşmış limanların ikinci iclası keçirilir
11:19
22 May
Səyyar “ASAN ” Xaçmaz və Qusarda
11:11
22 May
Azərbaycan yığması IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının qalibidir
10:58
22 May
22 may-Beynəlxalq Biomüxtəliflik Günüdür
10:06
22 May
Prezident İlham Əliyev Abu Dabinin Vəliəhdi, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanının müavini ilə görüşüb
10:02
22 May
Xarici müəssisələr Azərbaycanda əsas kapitala 2,9 milyard manata yaxın vəsait yönəldib
09:58
22 May
Azərbaycan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında medal sayında liderdir
09:56
22 May
Ər-Riyad şəhərində Ərəb-İslam-Amerika Sammiti keçirilib
09:51
22 May
“Xovar” agentliyi Azərbaycan-Tacikistan əməkdaşlığından bəhs edib
09:37
22 May
Azərbaycanın qadın güləşçiləri İslamiadada 4 qızıl, 3 gümüş və 1 bürünc medalla komanda hesabında birinci olublar
09:34
22 May
Azərbaycanın qadın basketbolçuları İslamiadanın çempionu adını qazanıblar
09:27
22 May
Azərbaycan atletləri suyatullanma yarışlarının sonuncu günündə bir qızıl və bir gümüş medal qazanıblar
09:23
22 May
Futbol üzrə Azərbaycan millisi IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının çempionu olub
16:44
21 May
Azərbaycan idmançısı Rüfət Gülalıyev zorxana yarışlarında qızıl medala sahib olub
16:42
21 May
Çində tələbələrin mədəniyyət festivalında erməni təxribatının qarşısı alınıb
16:33
21 May
İslamiada: “Zəfər günləri” davam edir
14:55
21 May
Azərbaycanın müdafiə naziri Gürcüstanda şəhid ailələri və icma üzvləri ilə görüşüb
12:39
21 May
İstanbulda QDİƏT xarici işlər nazirləri şurasının iclası keçirilir
11:05
21 May
İRNA: Azərbaycan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarını yüksək səviyyədə təşkil edib
10:58
21 May
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanına səfərə gəlib
10:51
21 May
Düşənbədə MDB-yə üzv ölkələrdə miqrasiya sahəsindəki vəziyyət müzakirə olunacaq
10:48
21 May
“Bakı-2017”nin sərbəst güləş yarışlarının ikinci günündə Azərbaycan idmançıları iki qızıl medal qazanıblar
13:24
20 May
Parisdə AŞPA-nın komitə iclası keçiriləcək
13:19
20 May
Milli Məclisin sədri İstanbulda QDİƏT-in Zirvə toplantısında iştirak edəcək
13:10
20 May
Moskva Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin direktoru: ÜAK ölkələrimiz arasında qarşılıqlı fəaliyyətin mühüm məsələlərini həll edir
12:35
20 May
Ramil Hüseyn: Prezidentin son Sərəncamı ipəkçiliyin inkişafında mühüm rol oynayacaq və xaricdən asılılığı azaldacaq
12:21
20 May
İqtisadiyyat Nazirliyi: Bu ilin ötən dövrü ərzində 320-yə yaxın sahibkarlıq subyektinin investisiya layihəsi maliyyələşdirilib
12:17
20 May
Bu il SOCAR-ın təbii qaz hasilatı 2 milyard kubmetrə yaxın olub
12:04
20 May
MM-in deputatı: Həmsədrlər Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərinin azad edilməsi təqvimi üzərində işləməlidir
12:00
20 May
Zəki Ləvənt Gümrükçü: Türkiyə, Azərbaycan və Gürcüstan əməkdaşlığı çox şəffaf və yüksək səviyyədədir
17:48
19 May
Azərbaycan İslamiadada 60-cı qızıl medalını qazandı
17:46
19 May
Elşən Musayev: Azərbaycan hər kəsdə sülh və əminamanlıq diyarı kimi böyük təəssürat yaradır
17:27
19 May
Belarus Azərbaycan İcmaları Konqresi Rusiyanın dövlət orqanlarına müraciət ünvanlayıb
17:15
19 May
Bakıda Türkiyənin mədəniyyət günləri keçiriləcək
17:05
19 May
Çexiyada Azərbaycan iqtisadiyyatına maraq böyükdür
17:04
19 May
BƏƏ-nin xarici işlər və beynəlxalq əməkdaşlıq naziri Azərbaycana gəlir
16:34
19 May
İslam Həmrəyliyi Oyunlarına həsr olunmuş “Qızların fiziki sağlamlığı: Gələcək nəsillərin inkişafı” mövzusunda konfrans keçirilib
16:30
19 May
Hikmət Babaoğlu: ÜAK-ın ləğvi nə Rusiya, nə də Azərbaycanın maraqlarına uyğun deyil
15:54
19 May
MM-in deputatı: Hansısa bir ovuc erməninin Rusiyanın Azərbaycana siyasətini dəyişdirməsi mümkün deyil
15:39
19 May
Energetika naziri Natiq Əliyev OPEC-in Vyana görüşündə iştirak edəcək
15:36
19 May
Cocuq Mərcanlıda inşaat işləri başa çatmaq üzrədir
15:23
19 May
Elman Nəsirov: ÜAK kimi təşkilatlar Azərbaycan və Rusiya arasında ənənəvi dostluq və qonşuluq münasibətlərinin daha da inkişafına xidmət edir
15:16
19 May
Mədət Quliyev: Bu gün ölkədə əmin-amanlıqdır, ona görə də Azərbaycana turist axını var
15:02
19 May
“ASAN viza” sisteminə qoşulan dövlətlərin sayı 93-ə çatıb
14:44
19 May
Azərbaycanın milli bayramı – Respublika Günü Misirdə qeyd edilib
14:26
19 May
Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva Həyat Fondunun təqdimat mərasimində iştirak edib
14:17
19 May
Belqorodda Azərbaycanda multikulturalizmə həsr olunmuş tədbir keçirilib
14:13
19 May
Şahin Mustafayev: Azərbaycan regionun əlverişli mövqeyə malik olan tranzit mərkəzidir
13:00
19 May
“Bakı-2017”: Basketbol 3x3 yarışlarının ikinci günündə 18 oyun keçiriləcək

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
HAVA HAQQINDA