Ana səhifə »  Siyasət »  Münxen konfransı: həll edilməyən məsələlər arxasındakı ziddiyyətlər
A+   Yenilə  A-
Münxen konfransı: həll edilməyən məsələlər arxasındakı ziddiyyətlər

Münxen şəhərində hər il beynəlxalq təhlükəsizliyin aktual problemlərinə həsr edilən konfrans təşkil edilir. Adətən tədbirə dünyanın yüksək səviyyəli siyasət adamları dəvət edilir. Bu dəfə keçirilən konfransda hazırda dünyanı təhdid edən faktorlar müzakirə edilib. Məsələlər kifayət qədər kəskin və sərt şəkildə qoyulub. İsrailin müdafiə naziri isə İranla bağlı obrazlı tezislər irəli sürüb. Tədbir iştirakçıları konkret bir problemi həll etməsələr də mümkün dialoq ətrafında xeyli danışılıb. Bu baxımdan ekspertlərin əsas müzakirə mövzuları ilə bağlı söylədikləri fikirlər maraq doğurur. Təbii ki, hələ söhbət ilkin nəticələrdən gedir, lakin ümumi olaraq dünya üçün vacib faktorlardan bəhs edilir. Onlar üzərində daha geniş dayanmaq zəruridir.
“Bayerischer Hof” müzakirələri: problemlər və fikir ayrılıqları
Almaniyanın Münxen şəhərində təhlükəsizliyə aid ənənəvi beynəlxalq konfrans məşhur “Bayerischer Hof” otelində üç günlük işini başa vurub. Bu dəfə tədbirdə dünyanın aktual hesab etdiyi problemlər 500-dən çox iştirakçı tərəfindən müzakirə edilib. Ekspertlər aparılan müzakirələrin maraqlı aspektlərini vurğulayırlar. Gəlinən qənaətlər göstərir ki, Münxen konfransında heç bir məsələ həll edilməyib, lakin ortada kifayət qədər mühüm problemlər mövcuddur. Onları şərti olaraq bir neçə qrupa ayırmaq olar.
Birinci qrupa Qərb, Rusiya, Çin və İran münasibətləri daxil edilə bilər. İkinci qrupda Yaxın Şərq məsələsi, üçüncüdə isə beynəlxalq terrorla mübarizə yer alıb. Bir sıra ekspertlər Avropa İttifaqı ölkələri arasındakı münasibətləri və ABŞ-Avropa münasibətlərini də ayrıca vurğulayırlar. Bu zaman NATO həm Qərb-Rusiya münasibətləri kontekstində, həm də təşkilatda islahatlar aspektində müzakirə obyekti olub. Bütün bunlar haqqında fikir söyləyənlər fərqli mövqe ifadə ediblər. Onlar məsələlərin kifayət qədər mürəkkəb olduğunu, bir sıra punktlarda isə hətta ziddiyyətləri aradan qaldırmağın mümkünsüzlüyünü etiraf ediblər.
Məsələn, NATO-Rusiya münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi ilə bağlı təşkilatın baş katibi Yens Stoltenberq və Rusiya Federasiyasının xarici işlər naziri Sergey Lavrov ümumi səviyyədə müsbət fikir bildirsələr də, NATO-Rusiya Şurasının işini bərpa etməkdən danışsalar da, tərəflər bir-birini güc mövqeyindən çıxış etməkdə günahlandırıb. S.Lavrov açıq deyib ki, “NATO-nun dialoqu güc mövqeyindən apardığını yaxşı bilirik” (bax: Transatlantika, Rossiə i Kitay: klöçevıe temı pervoqo dnə Mönxenskoy konferenüii / TASS, 18 fevral 2017).
Digər çətin həll edilə bilən məsələ kimi, konfransın təşkilatçısı Volfqanq İşinger “transatlantik münasibətləri” göstərib. Onun fikrinə görə, 2016-cı ildə bir sıra böhran xarakterli hadisələr baş verdi, indi isə ABŞ-ın yeni prezidenti Donald Trampın hansı siyasət yeridəcəyi məlum deyil. Bu isə transatlantik məkana qeyri-müəyyənlik gətirir, onun qarşısının alınması ilə bağlı konkret təkliflər isə yox dərəcəsindədir.
Bunun əvəzində, Avropa ölkələrinin liderləri münasibətləri inkişaf etdirməklə bağlı fərqli mövqe nümayiş etdirib, daha çox Avropa daxilində vəziyyəti yaxşılaşdırmaq üzərində düşünməyin lazım gəldiyini vurğulayıblar. Rusiyalı ekspert Fyodor Lukyanov da məsələnin bu aspektini xüsusi vurğulayır. O yazır: “Gözə dəyən nədir? Avropalı iştirakçılar arasında bu və ya digər məsələlər üzrə söz atışması” (bax: Nevroznıy Mönxen / “Rossiyskaə qazeta”, 19 fevral 2017).
Həmin sırada iştirakçılar Avropa Komissiyası sədrinin birinci müavini Frans Timmermansın bir fikrini ayrıca qeyd edirlər. Avropa İttifaqı rəsmisi deyib: “Avropa İttifaqında iki növ üzv dövlətlər var: kiçik üzv-dövlətlər və özlərinin kiçik olmadığını hələ dərk etməyən kiçik üzv-dövlətlər” (bax: əvvəlki mənbəyə). Bunun mənası ondan ibarətdir ki, Avropa ölkələri nəhayət anlamalıdırlar ki, onlar qlobal geosiyasətdə həlledici söz sahibi deyillər. Buna görə də əvvəlcə öz daxili problemləri üzərində düşünməli, bu zaman sıx əlaqədə fəaliyyət göstərməlidirlər.
Bu yanaşma konfransa öz damğasını vurub. Aydın olub ki, Qərb bütövlükdə əvvəlki kimi dünya siyasətində diqtə edə bilmir. Nə Amerika özbaşına problemləri həll etmək iqtidarındadır, nə də Aİ ona lazımi dəstəyi vermək gücündədir. Çünki özünün daxili çətinlikləri kifayət qədərdir.
Beynəlxalq terror: mübarizənin daha səmərəli yolu hansıdır?
Bunun fonunda Münxen konfransı Rusiya və Çinin qlobal siyasətdəki rolunun yüksəlməkdə olduğunu bir daha təsdiqləyib. Tədbirdə çıxış edən Çin nümayəndəsi ABŞ-a əməkdaşlıq əlini uzatdıqlarını bir daha vurğulayıb. Xatırladaq ki, Pekin bunu Münxendə Amerika ilə Avropa ölkələrinin öz aralarında münasibətləri müzakirə etməsi fonunda bu fikri ortaya atıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, bununla Çin növbəti dəfə konstruktiv mövqedə olduğunu nümayiş etdirib.
Lakin İran məsələsi ilə bağlı gərgin vəziyyət qalmaqdadır. Konfransda çıxış edən ABŞ, İsrail və Səudiyyə Ərəbistanı nümayəndələri kifayət qədər sərt fikirlər səsləndiriblər. İsrailin müdafiə naziri Aviqdor Liberman lakonik deyib ki, “biz Yaxın Şərqdə 3 çağırışla üz-üzəyik: İran, İran və İran” (bax: Mönxenskaə konferenüiə - 2017: Zapad, Rossiə i Blijniy Vostok / TASS, 20 fevral 2017). Bunlardan birincisi İranın nüvə ambisiyaları, ikincisi, ballistik raket proqramı, üçüncüsü, çox müasir silahların regionun istənilən problemli ölkəsinə qaçaqmal kimi çatdırılmasıdır. Yəmən, Livan, yaxud Suriya buna nümunədir.
ABŞ Senatının üzvü Lindsi Qrem isə İrana qarşı əlavə sanksiyaların tətbiq edilməsinin tərəfdarı olduqlarını bildirib. Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri Adil əl-Cübeyr “İran öz davranışlarını dəyişməlidir...” - deyə bildirib (bax: əvvəlki mənbəyə).
İrana qarşı bu həmlələrin arxasında Suriya probleminin həlli dayanır. Qərb hesab edir ki, İran və Rusiya buna ciddi maneələr törədirlər. Bu səbəbdən Moskva və Tehran Qərblə əməkdaşlıq etməlidirlər. Lakin ekspertlərin konfransdan aldıqları təəssürata görə, ABŞ və Rusiya buna hazır görünmürlər. Bu səbəbdən də İranla Rusiyanın arasını vurmaq xətti seçilib. Həmin kontekstdə Tehranı suçlama prosesi gedir.
Onu vurğulayaq ki, Münxendə çıxış edən BMT-nin baş katibi Antoniu Quterriş də beynəlxalq terrorla bağlı konkret fikirlər ifadə edib. O, əsasən, Yaxın Şərqi nəzərdə tutaraq beynəlxalq səviyyədə terrorla mübarizəni incə üsulla aparmaq lazım olduğunu xüsusi qeyd edib. A.Quterriş ayrıca nəzərə çatdırıb ki, terrora qalib gəlmək üçün narazı əhalinin maraqları mütləq diqqətə alınmalıdır. Öncə isə Suriya və İraqda siyasi çözüm olmalıdır. Yəni BMT baş katibi hesab edir ki, terrorla mübarizədə taktiki və strateji dəyişikliklər olmalıdır.
Bu aspektdə Almaniyanın kansleri Angela Merkelin də məsələyə münasibəti maraqlı olub. Onun fikrinə görə, dinc İslamla terror arasında aydın sərhəd qoyulmalıdır. Yəni müsəlmanlara bəri başdan terrorçu kimi baxmaq doğru deyil. Eyni zamanda, müsəlman ölkələrin özlərinin terrorla mübarizəyə daha aktiv qoşulmasına nail olmaq gərəkdir.
Paralel olaraq, Almaniya rəhbərliyi NATO-da xərclərin artırılmasına tərəfdar olduğunu bəyan edib. Bu təşkilat güclənməlidir ki, qlobal terrorçuluğa qarşı səmərəli mübarizə aparmaq mümkün olsun. Almaniyanın prezidenti Yoaxim Qauk konfransda konkret rəqəm də deyib. Onun sözlərinə görə, hər üzv dövlət büdcəsinin 2%-ə qədərini təşkilata versə, yaxşı olar (bax: əvvəlki mənbəyə).
Beləliklə, Münxen təhlükəsizlik konfransı bir daha təsdiq etdi ki, dünya geosiyasətində kifayət qədər mürəkkəb vəziyyət davam edir və yeni risklər meydana gəlir. Böyük dövlətlər öz aralarında köhnə problemləri həll etməmiş, müxtəlif regionlarda daha çətin məsələlər ortaya çıxır. Bu vəziyyətdə beynəlxalq münasibətlər sisteminin səmərəli işləməsi mümkün deyil. Ona görə də 2017-ci ildə qlobal səviyyədə qeyri-müəyyənliklərin, təhlükələrin mövcud olacağı, müxtəlif xarakterli risklərin özünü göstərəcəyi haqqında proqnoz vermək olar. Burada bir çox məqamların Qərb-Rusiya münasibətlərindən asılı olacağını da vurğulamaq lazımdır. Çünki hazırda bu iki qüvvə daha gərgin regionlarda faktiki olaraq üz-üzədirlər. Ola bilsin ki, NATO-Rusiya Şurası hansısa problemi yüngülləşdirsin. Ancaq bütövlükdə vəziyyətin müsbətə doğru dəyişməsi ehtimalı az görünür. Münxen konfransının rəhbəri V.İşingerin yekun nitqində səsləndirilən qənaətlərdən də bunlar aydın duyulur.
Elsevər Abdullayev
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  2340  |  
  • Tarix:  18-03-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
İslamiadanın sərbəst güləş yarışlarının birinci günündə Azərbaycan idmançıları iki qızıl medal qazanıblar

16:34
22 May
Heydər Əliyev Mərkəzində Rusiyanın “Atelye” teatrının təqdimatında “Ad” tamaşası nümayiş olunacaq
16:26
22 May
Azərbaycanın Vaşinqtondakı səfiri ölkəmizin ABŞ-a investisiyalarının vacibliyi və ABŞ-Azərbaycan münasibətləri haqqında
16:01
22 May
Avrasiya Komitəsinin rəhbəri: Azərbaycan diasporu Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin inkişafında önəmli rol oynayır
15:57
22 May
Rumıniyanın Azərbaycandakı səfiri: Rumıniya-Azərbaycan əlaqələrinin hərtərəfli inkişafı üçün böyük perspektivlər var
15:53
22 May
Əmək və sosial müdafiə sahələrində Yaponiya ilə əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub
15:47
22 May
Yeni Azərbaycan Partiyası Qusar rayon təşkilatının IX konfransı keçirilib
15:23
22 May
Mariya Stadnik: İslamiadanın Bakıda keçirilməsi üzərimizə böyük məsuliyyət qoyurdu
15:10
22 May
Cavanşir Feyziyev: Azərbaycan ilk ölkədir ki, İslam həmrəyliyini siyasi akt səviyyəsinə yüksəldir
15:00
22 May
Avropa Parlamentinin komitə sədri: Azərbaycan Avropa üçün çox dəyərli tərəfdaşdır
14:55
22 May
Azərbaycanın müdafiə naziri Gürcüstanın Baş naziri ilə görüşüb
14:44
22 May
Oqtay Əsədov: “Azərbaycanın yeni enerji strategiyası bölgəyə yeni transformasiya və tərəqqi gətirib”
14:34
22 May
BMT ilə Gənclər və İdman Nazirliyi arasında Niyyət Məktubu imzalanıb
14:25
22 May
Avropa Parlamentinin nümayəndə heyəti Milli Məclisdə olub
14:22
22 May
Azərbaycan və Gürcüstan arasında hərbi sahədə əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə edilib
13:18
22 May
Məlahət İbrahimqızı: IV İslam Həmrəyliyi Oyunları həqiqətən də müsəlman ölkələr arasında birlik və həmrəylik tədbiri kimi tarixdə qalacaq
13:10
22 May
Oqtay Əsədov: “Güc tətbiqinin mehriban qonşuluğa səbəb olacağı barədə Ermənistanın düşüncəsi xəstə təxəyyülün məhsuludur”
12:28
22 May
Prezidentin mətbuat xidməti tərəfindən Milli Arxiv İdarəsinə 9 mindən çox foto və kino sənəd təhvil verilib
12:13
22 May
IDEA gəncləri beynəlxalq müsabiqədə iştiraka çağırır
12:09
22 May
Taleh Ziyadov: Transxəzər beynəlxalq nəqliyyat marşrutuna qoşulan limanların sayı arta bilər
11:52
22 May
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Avropa Parlamentinin nümayəndə heyətini qəbul edib
11:43
22 May
Sona Əliyeva: Peşə təhsilinin əsas məqsədi hər gün dəyişən iş dünyasının bacarıqlı peşə faliyyətinə uyğun bilik və hazırlıq səviyyəsi formalaşdırmaqdır
11:39
22 May
Bakıda Bakı-Aktau-Samsun qardaşlaşmış limanların ikinci iclası keçirilir
11:19
22 May
Səyyar “ASAN ” Xaçmaz və Qusarda
11:11
22 May
Azərbaycan yığması IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının qalibidir
10:58
22 May
22 may-Beynəlxalq Biomüxtəliflik Günüdür
10:06
22 May
Prezident İlham Əliyev Abu Dabinin Vəliəhdi, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanının müavini ilə görüşüb
10:02
22 May
Xarici müəssisələr Azərbaycanda əsas kapitala 2,9 milyard manata yaxın vəsait yönəldib
09:58
22 May
Azərbaycan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında medal sayında liderdir
09:56
22 May
Ər-Riyad şəhərində Ərəb-İslam-Amerika Sammiti keçirilib
09:51
22 May
“Xovar” agentliyi Azərbaycan-Tacikistan əməkdaşlığından bəhs edib
09:37
22 May
Azərbaycanın qadın güləşçiləri İslamiadada 4 qızıl, 3 gümüş və 1 bürünc medalla komanda hesabında birinci olublar
09:34
22 May
Azərbaycanın qadın basketbolçuları İslamiadanın çempionu adını qazanıblar
09:27
22 May
Azərbaycan atletləri suyatullanma yarışlarının sonuncu günündə bir qızıl və bir gümüş medal qazanıblar
09:23
22 May
Futbol üzrə Azərbaycan millisi IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının çempionu olub
16:44
21 May
Azərbaycan idmançısı Rüfət Gülalıyev zorxana yarışlarında qızıl medala sahib olub
16:42
21 May
Çində tələbələrin mədəniyyət festivalında erməni təxribatının qarşısı alınıb
16:33
21 May
İslamiada: “Zəfər günləri” davam edir
14:55
21 May
Azərbaycanın müdafiə naziri Gürcüstanda şəhid ailələri və icma üzvləri ilə görüşüb
12:39
21 May
İstanbulda QDİƏT xarici işlər nazirləri şurasının iclası keçirilir
11:05
21 May
İRNA: Azərbaycan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarını yüksək səviyyədə təşkil edib
10:58
21 May
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanına səfərə gəlib
10:51
21 May
Düşənbədə MDB-yə üzv ölkələrdə miqrasiya sahəsindəki vəziyyət müzakirə olunacaq
10:48
21 May
“Bakı-2017”nin sərbəst güləş yarışlarının ikinci günündə Azərbaycan idmançıları iki qızıl medal qazanıblar
13:24
20 May
Parisdə AŞPA-nın komitə iclası keçiriləcək
13:19
20 May
Milli Məclisin sədri İstanbulda QDİƏT-in Zirvə toplantısında iştirak edəcək
13:10
20 May
Moskva Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin direktoru: ÜAK ölkələrimiz arasında qarşılıqlı fəaliyyətin mühüm məsələlərini həll edir
12:35
20 May
Ramil Hüseyn: Prezidentin son Sərəncamı ipəkçiliyin inkişafında mühüm rol oynayacaq və xaricdən asılılığı azaldacaq
12:21
20 May
İqtisadiyyat Nazirliyi: Bu ilin ötən dövrü ərzində 320-yə yaxın sahibkarlıq subyektinin investisiya layihəsi maliyyələşdirilib
12:17
20 May
Bu il SOCAR-ın təbii qaz hasilatı 2 milyard kubmetrə yaxın olub
12:04
20 May
MM-in deputatı: Həmsədrlər Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərinin azad edilməsi təqvimi üzərində işləməlidir
12:00
20 May
Zəki Ləvənt Gümrükçü: Türkiyə, Azərbaycan və Gürcüstan əməkdaşlığı çox şəffaf və yüksək səviyyədədir
17:48
19 May
Azərbaycan İslamiadada 60-cı qızıl medalını qazandı
17:46
19 May
Elşən Musayev: Azərbaycan hər kəsdə sülh və əminamanlıq diyarı kimi böyük təəssürat yaradır
17:27
19 May
Belarus Azərbaycan İcmaları Konqresi Rusiyanın dövlət orqanlarına müraciət ünvanlayıb
17:15
19 May
Bakıda Türkiyənin mədəniyyət günləri keçiriləcək
17:05
19 May
Çexiyada Azərbaycan iqtisadiyyatına maraq böyükdür
17:04
19 May
BƏƏ-nin xarici işlər və beynəlxalq əməkdaşlıq naziri Azərbaycana gəlir
16:34
19 May
İslam Həmrəyliyi Oyunlarına həsr olunmuş “Qızların fiziki sağlamlığı: Gələcək nəsillərin inkişafı” mövzusunda konfrans keçirilib
16:30
19 May
Hikmət Babaoğlu: ÜAK-ın ləğvi nə Rusiya, nə də Azərbaycanın maraqlarına uyğun deyil
15:54
19 May
MM-in deputatı: Hansısa bir ovuc erməninin Rusiyanın Azərbaycana siyasətini dəyişdirməsi mümkün deyil
15:39
19 May
Energetika naziri Natiq Əliyev OPEC-in Vyana görüşündə iştirak edəcək
15:36
19 May
Cocuq Mərcanlıda inşaat işləri başa çatmaq üzrədir
15:23
19 May
Elman Nəsirov: ÜAK kimi təşkilatlar Azərbaycan və Rusiya arasında ənənəvi dostluq və qonşuluq münasibətlərinin daha da inkişafına xidmət edir
15:16
19 May
Mədət Quliyev: Bu gün ölkədə əmin-amanlıqdır, ona görə də Azərbaycana turist axını var
15:02
19 May
“ASAN viza” sisteminə qoşulan dövlətlərin sayı 93-ə çatıb
14:44
19 May
Azərbaycanın milli bayramı – Respublika Günü Misirdə qeyd edilib
14:26
19 May
Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva Həyat Fondunun təqdimat mərasimində iştirak edib
14:17
19 May
Belqorodda Azərbaycanda multikulturalizmə həsr olunmuş tədbir keçirilib
14:13
19 May
Şahin Mustafayev: Azərbaycan regionun əlverişli mövqeyə malik olan tranzit mərkəzidir
13:00
19 May
“Bakı-2017”: Basketbol 3x3 yarışlarının ikinci günündə 18 oyun keçiriləcək

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
HAVA HAQQINDA