Ana səhifə »  Siyasət »  Münxen konfransı: həll edilməyən məsələlər arxasındakı ziddiyyətlər
A+   Yenilə  A-
Münxen konfransı: həll edilməyən məsələlər arxasındakı ziddiyyətlər

Münxen şəhərində hər il beynəlxalq təhlükəsizliyin aktual problemlərinə həsr edilən konfrans təşkil edilir. Adətən tədbirə dünyanın yüksək səviyyəli siyasət adamları dəvət edilir. Bu dəfə keçirilən konfransda hazırda dünyanı təhdid edən faktorlar müzakirə edilib. Məsələlər kifayət qədər kəskin və sərt şəkildə qoyulub. İsrailin müdafiə naziri isə İranla bağlı obrazlı tezislər irəli sürüb. Tədbir iştirakçıları konkret bir problemi həll etməsələr də mümkün dialoq ətrafında xeyli danışılıb. Bu baxımdan ekspertlərin əsas müzakirə mövzuları ilə bağlı söylədikləri fikirlər maraq doğurur. Təbii ki, hələ söhbət ilkin nəticələrdən gedir, lakin ümumi olaraq dünya üçün vacib faktorlardan bəhs edilir. Onlar üzərində daha geniş dayanmaq zəruridir.
“Bayerischer Hof” müzakirələri: problemlər və fikir ayrılıqları
Almaniyanın Münxen şəhərində təhlükəsizliyə aid ənənəvi beynəlxalq konfrans məşhur “Bayerischer Hof” otelində üç günlük işini başa vurub. Bu dəfə tədbirdə dünyanın aktual hesab etdiyi problemlər 500-dən çox iştirakçı tərəfindən müzakirə edilib. Ekspertlər aparılan müzakirələrin maraqlı aspektlərini vurğulayırlar. Gəlinən qənaətlər göstərir ki, Münxen konfransında heç bir məsələ həll edilməyib, lakin ortada kifayət qədər mühüm problemlər mövcuddur. Onları şərti olaraq bir neçə qrupa ayırmaq olar.
Birinci qrupa Qərb, Rusiya, Çin və İran münasibətləri daxil edilə bilər. İkinci qrupda Yaxın Şərq məsələsi, üçüncüdə isə beynəlxalq terrorla mübarizə yer alıb. Bir sıra ekspertlər Avropa İttifaqı ölkələri arasındakı münasibətləri və ABŞ-Avropa münasibətlərini də ayrıca vurğulayırlar. Bu zaman NATO həm Qərb-Rusiya münasibətləri kontekstində, həm də təşkilatda islahatlar aspektində müzakirə obyekti olub. Bütün bunlar haqqında fikir söyləyənlər fərqli mövqe ifadə ediblər. Onlar məsələlərin kifayət qədər mürəkkəb olduğunu, bir sıra punktlarda isə hətta ziddiyyətləri aradan qaldırmağın mümkünsüzlüyünü etiraf ediblər.
Məsələn, NATO-Rusiya münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi ilə bağlı təşkilatın baş katibi Yens Stoltenberq və Rusiya Federasiyasının xarici işlər naziri Sergey Lavrov ümumi səviyyədə müsbət fikir bildirsələr də, NATO-Rusiya Şurasının işini bərpa etməkdən danışsalar da, tərəflər bir-birini güc mövqeyindən çıxış etməkdə günahlandırıb. S.Lavrov açıq deyib ki, “NATO-nun dialoqu güc mövqeyindən apardığını yaxşı bilirik” (bax: Transatlantika, Rossiə i Kitay: klöçevıe temı pervoqo dnə Mönxenskoy konferenüii / TASS, 18 fevral 2017).
Digər çətin həll edilə bilən məsələ kimi, konfransın təşkilatçısı Volfqanq İşinger “transatlantik münasibətləri” göstərib. Onun fikrinə görə, 2016-cı ildə bir sıra böhran xarakterli hadisələr baş verdi, indi isə ABŞ-ın yeni prezidenti Donald Trampın hansı siyasət yeridəcəyi məlum deyil. Bu isə transatlantik məkana qeyri-müəyyənlik gətirir, onun qarşısının alınması ilə bağlı konkret təkliflər isə yox dərəcəsindədir.
Bunun əvəzində, Avropa ölkələrinin liderləri münasibətləri inkişaf etdirməklə bağlı fərqli mövqe nümayiş etdirib, daha çox Avropa daxilində vəziyyəti yaxşılaşdırmaq üzərində düşünməyin lazım gəldiyini vurğulayıblar. Rusiyalı ekspert Fyodor Lukyanov da məsələnin bu aspektini xüsusi vurğulayır. O yazır: “Gözə dəyən nədir? Avropalı iştirakçılar arasında bu və ya digər məsələlər üzrə söz atışması” (bax: Nevroznıy Mönxen / “Rossiyskaə qazeta”, 19 fevral 2017).
Həmin sırada iştirakçılar Avropa Komissiyası sədrinin birinci müavini Frans Timmermansın bir fikrini ayrıca qeyd edirlər. Avropa İttifaqı rəsmisi deyib: “Avropa İttifaqında iki növ üzv dövlətlər var: kiçik üzv-dövlətlər və özlərinin kiçik olmadığını hələ dərk etməyən kiçik üzv-dövlətlər” (bax: əvvəlki mənbəyə). Bunun mənası ondan ibarətdir ki, Avropa ölkələri nəhayət anlamalıdırlar ki, onlar qlobal geosiyasətdə həlledici söz sahibi deyillər. Buna görə də əvvəlcə öz daxili problemləri üzərində düşünməli, bu zaman sıx əlaqədə fəaliyyət göstərməlidirlər.
Bu yanaşma konfransa öz damğasını vurub. Aydın olub ki, Qərb bütövlükdə əvvəlki kimi dünya siyasətində diqtə edə bilmir. Nə Amerika özbaşına problemləri həll etmək iqtidarındadır, nə də Aİ ona lazımi dəstəyi vermək gücündədir. Çünki özünün daxili çətinlikləri kifayət qədərdir.
Beynəlxalq terror: mübarizənin daha səmərəli yolu hansıdır?
Bunun fonunda Münxen konfransı Rusiya və Çinin qlobal siyasətdəki rolunun yüksəlməkdə olduğunu bir daha təsdiqləyib. Tədbirdə çıxış edən Çin nümayəndəsi ABŞ-a əməkdaşlıq əlini uzatdıqlarını bir daha vurğulayıb. Xatırladaq ki, Pekin bunu Münxendə Amerika ilə Avropa ölkələrinin öz aralarında münasibətləri müzakirə etməsi fonunda bu fikri ortaya atıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, bununla Çin növbəti dəfə konstruktiv mövqedə olduğunu nümayiş etdirib.
Lakin İran məsələsi ilə bağlı gərgin vəziyyət qalmaqdadır. Konfransda çıxış edən ABŞ, İsrail və Səudiyyə Ərəbistanı nümayəndələri kifayət qədər sərt fikirlər səsləndiriblər. İsrailin müdafiə naziri Aviqdor Liberman lakonik deyib ki, “biz Yaxın Şərqdə 3 çağırışla üz-üzəyik: İran, İran və İran” (bax: Mönxenskaə konferenüiə - 2017: Zapad, Rossiə i Blijniy Vostok / TASS, 20 fevral 2017). Bunlardan birincisi İranın nüvə ambisiyaları, ikincisi, ballistik raket proqramı, üçüncüsü, çox müasir silahların regionun istənilən problemli ölkəsinə qaçaqmal kimi çatdırılmasıdır. Yəmən, Livan, yaxud Suriya buna nümunədir.
ABŞ Senatının üzvü Lindsi Qrem isə İrana qarşı əlavə sanksiyaların tətbiq edilməsinin tərəfdarı olduqlarını bildirib. Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri Adil əl-Cübeyr “İran öz davranışlarını dəyişməlidir...” - deyə bildirib (bax: əvvəlki mənbəyə).
İrana qarşı bu həmlələrin arxasında Suriya probleminin həlli dayanır. Qərb hesab edir ki, İran və Rusiya buna ciddi maneələr törədirlər. Bu səbəbdən Moskva və Tehran Qərblə əməkdaşlıq etməlidirlər. Lakin ekspertlərin konfransdan aldıqları təəssürata görə, ABŞ və Rusiya buna hazır görünmürlər. Bu səbəbdən də İranla Rusiyanın arasını vurmaq xətti seçilib. Həmin kontekstdə Tehranı suçlama prosesi gedir.
Onu vurğulayaq ki, Münxendə çıxış edən BMT-nin baş katibi Antoniu Quterriş də beynəlxalq terrorla bağlı konkret fikirlər ifadə edib. O, əsasən, Yaxın Şərqi nəzərdə tutaraq beynəlxalq səviyyədə terrorla mübarizəni incə üsulla aparmaq lazım olduğunu xüsusi qeyd edib. A.Quterriş ayrıca nəzərə çatdırıb ki, terrora qalib gəlmək üçün narazı əhalinin maraqları mütləq diqqətə alınmalıdır. Öncə isə Suriya və İraqda siyasi çözüm olmalıdır. Yəni BMT baş katibi hesab edir ki, terrorla mübarizədə taktiki və strateji dəyişikliklər olmalıdır.
Bu aspektdə Almaniyanın kansleri Angela Merkelin də məsələyə münasibəti maraqlı olub. Onun fikrinə görə, dinc İslamla terror arasında aydın sərhəd qoyulmalıdır. Yəni müsəlmanlara bəri başdan terrorçu kimi baxmaq doğru deyil. Eyni zamanda, müsəlman ölkələrin özlərinin terrorla mübarizəyə daha aktiv qoşulmasına nail olmaq gərəkdir.
Paralel olaraq, Almaniya rəhbərliyi NATO-da xərclərin artırılmasına tərəfdar olduğunu bəyan edib. Bu təşkilat güclənməlidir ki, qlobal terrorçuluğa qarşı səmərəli mübarizə aparmaq mümkün olsun. Almaniyanın prezidenti Yoaxim Qauk konfransda konkret rəqəm də deyib. Onun sözlərinə görə, hər üzv dövlət büdcəsinin 2%-ə qədərini təşkilata versə, yaxşı olar (bax: əvvəlki mənbəyə).
Beləliklə, Münxen təhlükəsizlik konfransı bir daha təsdiq etdi ki, dünya geosiyasətində kifayət qədər mürəkkəb vəziyyət davam edir və yeni risklər meydana gəlir. Böyük dövlətlər öz aralarında köhnə problemləri həll etməmiş, müxtəlif regionlarda daha çətin məsələlər ortaya çıxır. Bu vəziyyətdə beynəlxalq münasibətlər sisteminin səmərəli işləməsi mümkün deyil. Ona görə də 2017-ci ildə qlobal səviyyədə qeyri-müəyyənliklərin, təhlükələrin mövcud olacağı, müxtəlif xarakterli risklərin özünü göstərəcəyi haqqında proqnoz vermək olar. Burada bir çox məqamların Qərb-Rusiya münasibətlərindən asılı olacağını da vurğulamaq lazımdır. Çünki hazırda bu iki qüvvə daha gərgin regionlarda faktiki olaraq üz-üzədirlər. Ola bilsin ki, NATO-Rusiya Şurası hansısa problemi yüngülləşdirsin. Ancaq bütövlükdə vəziyyətin müsbətə doğru dəyişməsi ehtimalı az görünür. Münxen konfransının rəhbəri V.İşingerin yekun nitqində səsləndirilən qənaətlərdən də bunlar aydın duyulur.
Elsevər Abdullayev
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  4260  |  
  • Tarix:  18-03-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Azərbaycanın gənc alimlərinin birinci qurultayı keçirilib

10:42
18 Dekabr
Tbilisidə GUAM PA-nın 10-cu sessiyası işə başlayıb
10:40
18 Dekabr
Rusiyalı alimə Azərbaycan Dillər Universitetinin dəvətli professoru adı verilib
10:32
18 Dekabr
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 2017-ci ilin idman yekunlarına həsr olunan mərasimdə iştirak edib
10:26
18 Dekabr
Müdafiə sənayesi naziri: Bu gün Azərbaycan 10-dan çox ölkəyə hərbi təyinatlı məhsullarını ixrac edir
10:20
18 Dekabr
Yavər Camalov: Türkiyə və daha bir neçə ölkə ilə layihələr həyata keçirmək niyyətindəyik
10:07
18 Dekabr
Madriddə keçirilən “Milad Bayramı – Mədəniyyətlər sərgisi”ndə Azərbaycan da təmsil olunub
09:56
18 Dekabr
Azərbaycan stendi Monteneqroda “Milad xeyriyyə bazar”ında maraqla qarşılanıb
09:47
18 Dekabr
Tbilisidə GUAM PA-nın büro və komitə iclasları keçirilib
09:44
18 Dekabr
“ADEX-2018” III beynəlxalq müdafiə sərgisinin Bakıda yüksək səviyyədə təşkili üçün hazırlıq aparılır
09:37
18 Dekabr
Ermənistan silahlı qüvvələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 112 dəfə pozub
17:41
16 Dekabr
Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva Rus Pravoslav Kilsəsinin yüksək mükafatına layiq görülüb
16:23
16 Dekabr
AZƏRTAC və Kazinformun beynəlxalq platformalarda daha sıx əməkdaşlığı üçün real imkanlar var
16:15
16 Dekabr
Müdafiə Nazirliyində ilin yekunlarına dair geniş kollegiya iclası keçirilib
16:07
16 Dekabr
Musa Quliyev: Ölkəmizdə sosial xidmət sistemi modernləşir
13:58
16 Dekabr
Rusiyanın Birinci televiziya kanalında yayımlanan “Pole çüdes” verilişi Azərbaycana həsr olunub
13:38
16 Dekabr
Ağdam rayonunda Yeni Azərbaycan Partiyasının 25 illik yubileyi münasibətilə ağacəkmə aksiyası keçirilib
13:18
16 Dekabr
Ziyad Səmədzadə: Yeni qanun layihəsi müasir dövrün tələblərinə uyğun hazırlanıb
12:46
16 Dekabr
Fuad Muradov: Azərbaycan gəncliyi cəmiyyətin bütün sferalarında yüksək səviyyədə təmsil olunur
12:33
16 Dekabr
YAP Şabran rayon təşkilatı “700 min ağac əkək” kampaniyası çərçivəsində yaşıllaşdırma aksiyası keçirib
12:30
16 Dekabr
Tələbə və məzunlar üçün “Karyerada ilk addım”devizi altında aktiv məşğulluq tədbiri keçirilib
11:56
16 Dekabr
Gürcüstanda “Azərbaycan Ticarət Evi”nin açılması planlaşdırılır
11:50
16 Dekabr
Taktiki təlim şəhərciyinin yeni idarəetmə məntəqəsi açılıb
11:32
16 Dekabr
Azay Quliyev: Milli dəyərlərimizin qorunması istiqamətində QHT-lər tərəfindən önəmli layihələr həyata keçirilir
10:47
16 Dekabr
Beynəlxalq Valyuta Fondu: 2018-ci ildə Azərbaycanda qeyri-neft sektorunda 4 faizlik artım gözlənilir
10:44
16 Dekabr
Milli Məclisin deputatı AŞPA-nın Büro iclasında iştirak edib
10:41
16 Dekabr
Qəbələdə keçirilən “Poeziya günü” şeirsevərləri bir araya gətirib
10:39
16 Dekabr
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri atəşkəs rejimini 115 dəfə pozub
17:57
15 Dekabr
Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsində müşavirə keçirilib
17:46
15 Dekabr
Siyavuş Novruzov: "Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri haqqında" qanun layihəsi yüksək səviyyədə hazırlanıb
17:27
15 Dekabr
“700 min ağac əkək” kampaniyası çərçivəsində YAP Xocalı rayon təşkilatının üzvləri Goranboy rayonunda 2500 ədəd ağac əkmişdir
17:24
15 Dekabr
“700 min ağac əkək” kampaniyası çərçivəsində YAP Pirallahı rayon təşkilatı tərəfindən növbəti ağacəkmə aksiyası keçirildi
17:20
15 Dekabr
“Silahlı Qüvvələr haqqında” qanun layihəsi ikinci oxunuşda qəbul olunub
17:18
15 Dekabr
“700 min ağac əkək” kampaniyası çərçivəsində YAP-ın Yevlax rayon və Mingəçevir şəhər təşkilatlatları birgə ağacəkmə aksiyası keçirib
17:14
15 Dekabr
Parlamentin plenar iclasında Seçki Məcəlləsinə təklif edilən dəyişikliklər qəbul olunub
17:13
15 Dekabr
YAP Qax rayon təşkilatı ağacəkmə kampaniyası keçirib
17:10
15 Dekabr
Azərbaycan media təmsilçilərinin Türkiyə səfəri davam edir
16:33
15 Dekabr
Tbilisidə Şərq Tərəfdaşlığına üzv ölkələrin jurnalistlərinin növbəti toplantısı təşkil edilib
16:18
15 Dekabr
Moskvada MDB İqtisadi Şurasının növbəti iclası keçirilib
16:16
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev: Sumqayıt dünya miqyasında böyük müasir sənaye mərkəzinə çevrilir
15:56
15 Dekabr
Bakıda Azərbaycan Gənc Alimlərinin I Qurultayı keçirilib
15:53
15 Dekabr
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində görüş
15:19
15 Dekabr
Qara dəniz ölkələri Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttindən fəal istifadə etməyə çağırılıb
15:14
15 Dekabr
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, BMT-nin İnkişaf Proqramı və Beynəlxalq Əmək Təşkilatı arasında Niyyət Məktubu imzalanıb
15:08
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev “Baku Steel Company” MMC-nin Sumqayıt boruyayma zavodunun yenidənqurmadan sonra açılışında iştirak edib
15:02
15 Dekabr
Mahmud Məmməd-Quliyev: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi Qara dəniz ölkələri arasında regional layihələrə maneə olur
14:46
15 Dekabr
Nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar naziri Salyanda vətəndaşlarla görüşüb
14:42
15 Dekabr
Silahlı Qüvvələrin rəhbər heyətinin toplantısı keçirilir
14:32
15 Dekabr
Bakıda “İslam Həmrəyliyi İli” çərçivəsində yekun beynəlxalq konfrans keçiriləcək
14:29
15 Dekabr
Milli Məclisin aqrar siyasət komitəsinin iclasında iki qanun layihəsinə baxılıb
14:24
15 Dekabr
Azərbaycan-Böyük Britaniya əlaqələrinin enerji istiqaməti müzakirə olunub
14:18
15 Dekabr
Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Yevlaxda vətəndaşları qəbul edəcək
14:13
15 Dekabr
Nazir müavini: Təhsil Nazirliyi doktoranturanın təkmilləşdirilməsi işlərini davam etdirir
14:12
15 Dekabr
Ömrünü Azərbaycan təbiətinin tədqiqinə həsr etmiş görkəmli alimin xatirəsi yad olunub
14:06
15 Dekabr
Malayziyada “Heydər Əliyev” kitabının malay dilində nəşrinin təqdimatı olub, “Azərbaycanı kəşf et” sərgisi açılıb
14:02
15 Dekabr
"Van Shopping Fest-2018" Azərbaycan ilə Van arasında turizm axınını artıra bilər
14:00
15 Dekabr
Bakıda “Texnologiyalar və İnnovasiyalar: İqtisadi islahatlar və inkişaf perspektivləri” mövzusunda konfrans keçirilib
13:49
15 Dekabr
Bakı Ali Neft Məktəbində “CİSCO”nun Şəbəkə Akademiyasının yaradılması qərara alınıb
12:45
15 Dekabr
Sumqayıtda Lüdviqşafen parkında əsaslı təmirdən sonra yaradılan şəraitlə tanışlıq
12:43
15 Dekabr
YAP-ın 25 illik yubileyi münasibətilə keçirilən “700 min ağac əkək” kampaniyası çərçivəsində 250 mindən artıq ağac əkilib
12:40
15 Dekabr
AMEA-nın prezidenti: Akademiya elm və təhsilin inteqrasiyasını ən vacib istiqamət kimi qəbul edir
12:33
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıtda “Kimyaçı” Mədəniyyət Sarayında əsaslı təmirdən sonra yaradılan şəraitlə tanış olub
12:28
15 Dekabr
Azad Rəhimov: Gənclərin elmə maraqlarının artırılması istiqamətində bir sıra layihələr həyata keçirilir
12:27
15 Dekabr
Milli Məclisin növbəti plenar iclası keçirilir
12:21
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev Yeni Azərbaycan Partiyası Sumqayıt şəhər təşkilatının inzibati binasının açılışında iştirak edib
12:11
15 Dekabr
Bakıda Azərbaycanın UNESCO-ya üzvlüyünün 25 illiyi qeyd olunacaq
12:03
15 Dekabr
Sumqayıtda Bayraq Muzeyinin açılışı olub
11:58
15 Dekabr
ADA Universitetində "Big Data" Tədqiqat Mərkəzi fəaliyyətə başlayıb
11:47
15 Dekabr
Kolumbiya Senatında Azərbaycanla bağlı təqdimat keçirilib
11:41
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında olub
11:32
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt şəhərinə səfərə gəlib

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
HAVA HAQQINDA