Ana səhifə »  Müsahibə »  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tariximizin şərəfli səhifələrindən biridir
A+   Yenilə  A-
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tariximizin şərəfli səhifələrindən biridir

Milli Məclisin deputatı, AMEA-nın müxbir üzvü Musa Qasımlı www.yap.org.az saytına müsahibə verib:
- Musa müəllim, məlum olduğu kimi mayın 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılmasının 100 illiyi tamam olur. Sizcə, Xalq Cümhuriyyətinin milli dövlətçilik tariximizdə yeri və rolu, əhəmiyyəti nədən ibarətdir?

- Məlum olduğu kimi, Azərbaycan xalqının qədim və zəngin dövlətçilik ənənələri çar Rusiyasının işğalından sonra qırılmış oldu. Lakin 1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan xalqının müsəlman Şəqrində ilk dəfə olaraq demokratik dövləti - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaradıldı. Müsəlman Şərqinə Cümhuriyyət məfkurəsini, idarə-üsulunu Azərbaycan xalqı gətirdi. İstiqlala gətirən yol maarifçilik, milli özünüdərk, milli şüurun formalaşması kimi böyük bir prosesdən keçdi. Maarifçilik və milli hərəkatda görkəmli Azərbaycan ziyalıları müstəsna tarixi rol oynadılar. A.A.Bakıxanov, H.Zərdabi, Ə.Hüseynzadə, Ə.Ağaoğlu, M.Ə.Rəsulzadə, Ə.Topçubaşov, F.Xoyski və b. fəaliyyəti xalqın taleyinə təsir edən amillərdən biri oldu. XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan xalqının müxtəlif ideoloji yönümlü siyasi partiya və təşkilatları yaradıldı. Bu, Azərbaycan xalqının siyasi zəkasının üstünlüyünün və siyasi tarixinin zənginliyinin göstəricilərindən biridir.

Birinci Dünya müharibəsinin sonlarında yaranmış şəraitdə Rusiya imperatorluğunun dağılmasından sonra yaranmış şəraitdə Azərbaycanın istiqlalı elan edildi. Azərbaycan əgər xanlıqlar formasında işğal edilib ilhaq olunmuşdusa, tək millət, tək dövlət, tək bayraq olaraq dövlətini bərpa etdi. Azərbaycan xalqı dövlət millətinə çevrildi. Xalq Cümhuriyyəti tariximizin şərəfli səhifələrindən biridir.

Azərbaycan xalqı müsəlman xalqlarına müstəmləkəçilikdən xilas olmağın yolunu göstərdi. Lakin 1920-ci ilin aprel ayında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti süquta uğradı. Cümhuriyyətin varlığına daxili səbəblərdən deyil, bolşevik Rusiyasının işğalı nəticəsində son qoyuldu. Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası quruldu. Müstəqil dövlətin mövcudluğuna son verilsə də, dövlətçiliyin bəzi atributları saxlanıldı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti olmasaydı, Azərbaycan SSR də qurulmazdı. 1991-ci ildə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi Azərbaycan SSR hüdudlarında bərpa edildi.

- Bu il həmçinin, Azərbaycan parlamentinin yaradılmasının 100 illik yubileyidir. Fəaliyyət göstərdiyi müddət ərzində qanunverici orqan respublikanın həyatı üçün vacib olan hansı sənədləri qəbul etdi?

- Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti parlamentli respublika idi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti parlamenti çoxpartiyalı və çoxfraksiyalı idi. Parlamentin açılış iclası 1918-ci il dekabrın 7-də, son iclası isə 1920-ci il aprelin 27-də olub. Azərbaycan parlamentinin 145 iclasından 130 iclasının ikisi – 28 may və 15 sentyabr 1919-cu il tarixli iclasları tarixi – Azərbaycanın istiqlalının və Bakının azad edilməsinin birinci ildönümləri münasibəti ilə; dördü təntənəli – 12 mart 1919-cu il və 12 mart 1920-ci il tarixli iclasları Böyük rus inqilabının 2-ci və 3-cü ildönümləri münasibəti ilə; ikisi – 27 iyun 1919-cu il Azərbaycan və Gürcüstan arasında hərbi əməkdaşlıq haqqında müqavilə bağlanması və 14 yanvar 1920-ci il Paris sülh konfransı iştirakçısı olan dövlətlər tərəfindən Azərbaycanın müstəqilliyinin de-fakto tanınması münasibəti ilə, ikisi isə fövqəladə iclas olaraq – 1918-ci il dekabrın 20-də Ermənistanın Gürcüstana müharibə elan etməsi və 1920-ci il martın 17-də Gürcüstan və Azərbaycan arasında bağlanmış iqtisadi əməkdaşlıq haqqında müqavilələrin təsdiqi münasibəti ilə keçirilib. Digər 122 iclas isə işgüzar iclas olub. Həmin iclaslarda ölkənin daxili və xarici siyasəti, sosial siyasət, aqrar siyasət, iqtisadiyyat və maliyyə məsələləri, qanunvericilik aktlarının müzakirəsi və qəbulu, ordu, mədəni quruculuq və digər məsələlər müzakirə olunub, müvafiq qərar və qanunlar qəbul edilib. İclasların gündəliyinə 270-dən çox qanun layihəsi çıxarılıb, onlardan təxminən 230-u qəbul edilib. Həmin sənədlər dövlət quruculuğu, ictimai-siyasi, iqtisadi, mədəni, elmi və başqa sahələri əhatə edib.

- Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin Sərəncamı ilə 2018-ci il “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ili” elan olunub. Bu qərarın əhəmiyyəti haqqında fikirlərinizi bilmək istərdik...

- Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 2018-ci ili Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ili elan etməsi, Cümhuriyyətin 100 illiyinin keçirilməsi barədə Sərəncamın verilməsi müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Milli dövlətçilik tariximizə dərin hörmət və ehtiramın göstəricisi olan bu sənədlər həm gənclərdə müstəqil dövlət, Vətən, torpaq, bayraq sevgisini artırır, həm də yeni tədqiqatların aparılması üçün inkanlar açır. Hesab edirəm ki, imzalanan sənədlərdən irəli gələn vəzifələrin yerinə yetirilməsi Cümhuriyyət tarixi məsələlərinin araşdırılmasında yeni bir mərhələ açacaqdır.

Prezident İlham Əliyevin bu qərarı Xalq Cümhuriyyətinə və onun qurucularına verilən yüksək dəyərdir. Cümhuriyyətin qurucuları olan insanların mütləq əksəriyyəti vətən, millət yolunda şəhid oldular. Bu qərar həm cümhuriyyət uğrunda şəhid olanların, həm də müasir müstəqil dövlətimizin ərazi bütövlüyü uğrunda canlarını qurban vermiş şəhidlərimizin ruhuna böyük ehtiramdır. Ona görə də, hər kəs bu qərarı yüksək qiymətləndirir.

- Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünün tarixi-elmi cəhətdən araşdırılması ilə bağlı nə deyə bilərsiniz?

- Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tarixi sovet dövründə araşdırılması qadağan edilmiş problemlər cərgəsinə daxil idi. Bu sahədə ilk addımlar 1980-ci illərin sonlarında atıldı. Bir sıra məqalə və ktablar dərc edildi. Lakin Cümhuriyyət dövrü tarixinin sistemli araşdırılması Azərbaycan xalqının Ümummilli lideri Heydər Əliyevin Cümhuriyyətin qurulmasının 80 illiyi münasibətilə imzaladığı sənədlərdən sonra başladı. Çoxlu işlər görüldü. Xarici siyasət sənədləri, parlamentin stenoqramları, Cümhuriyyət xadimlərinin həyatına həsr edilmiş kitablar nəşr edildi.

- Musa müəllim, müasir müstəqil Azərbaycan dövləti Xalq Cümhuriyyətinin varisidir. Bugünkü müstəqil dövlətimizin qazandığı uğurlar, dünyadakı mövqeyi və oynadığı rol haqqında fikirlərinizi bilmək istərdik...

- Müasir Azərbaycan Respublikası Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi olaraq bərpa edilib. Bu gün ölkəmizdə Cümhuriyyət abidəsi tikilib, Cümhuriyyət xadimlərinin adına küçə, prospekt və qəsəbələr verilib, kinofilmlər çəkilib. Bu gün müstəqil dövlətmiz dünyada söz sahibidir.

Cənab Prezidentimiz İlham Əliyevin liderliyi ilə Azərbaycan dövlətinin həm daxili, həm də xarici siyasətdə gördüyü böyük işlər, xüsusən, ölkəmizin qlobal enerji, nəqliyyat-kommunikasiya qovşağına çevrilməsi, beynəlxalq nüfuzunun artması və s. amillər qururvericidir.

 
  • Oxunub:  18510  |  
  • Tarix:  25-05-2018  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Əli Əhmədov: Əli İnsanov əvvəlki səhvinin mənəvi yükünü nəinki dərk edir, hətta onu yenidən etməyə hazırdır

24 Mart 11:55
Xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov Paraqvaya rəsmi səfəri çərçivəsində bir sıra görüşlər keçirib
24 Mart 11:51
Doqquz rayondan olan 360 məktəbli şimal-qərb bölgəsinə ekskursiya çərçivəsində Qəbələyə gəlib
24 Mart 11:47
Tur-aksiya iştirakçılarının Lənkərana ekskursiyası Heydər Əliyev Mərkəzi ilə tanışlıqdan başlayıb
24 Mart 11:40
Naxçıvan məktəbliləri İçərişəhərlə tanış olublar
24 Mart 11:35
Özbəkistanda keçirilən festivalda azərbaycanlı dizaynerin “Novruz” kolleksiyası nümayiş etdirilib
24 Mart 11:29
Qardaşlaşmış Xırdalan və Cocuq Mərcanlı məktəblərinin Novruz görüşü
24 Mart 11:24
Bakılı məktəblilər Naxçıvan şəhərindəki tarixi, mədəni və təhsil müəssisələri ilə tanış olublar
24 Mart 11:21
Ankarada birinci Türk Dünyası Qurultayı təşkil olunub
24 Mart 11:15
Uruqvayın xarici işlər naziri: Azərbaycanla münasibətləri gələcəkdə daha da dərinləşdirmək niyyətindəyik
23 Mart 17:13
Azərbaycan hərbçiləri Pakistanın Milli Gününə həsr olunmuş hərbi paradda iştirak ediblər
23 Mart 16:34
Azərbaycan ilə Uruqvay arasında əlaqələrin inkişafı məsələləri müzakirə olunub
23 Mart 16:20
İki ayda Azərbaycan ilə Belarus arasında idxal-ixrac əməliyyatları 60 milyon dollara çatıb
23 Mart 15:58
Hedva Ser: UNESCO-da “Yeddi gözəl” muğam konserti möhtəşəm oldu
23 Mart 13:49
Cenevrədə Ümumdünya Əqli Mülkiyyət Təşkilatında Beynəlxalq Novruz Günü qeyd edilib
23 Mart 13:41
Daşkənddəki Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzində Novruz şənliyi təşkil edilib
23 Mart 10:11
Meksika senatında Novruz bayramı təntənəsi
23 Mart 09:49
“Ölkəmizi tanıyaq” maarifləndirici tur-aksiyasının növbəti mərhələsinə start verilir
23 Mart 09:43
Azərbaycanın müdafiə naziri Pakistanın Quru Qoşunları komandanı ilə görüşüb
23 Mart 09:34
Ann-Sofi Kopən: Azərbaycan xalqı zəngin mədəniyyətə sahibdir
23 Mart 09:32
Azərbaycan nümayəndələri Dünya Bankının Daşkənddə keçirilən iclasında iştirak ediblər
23 Mart 09:29
Azərbaycan ilə Pakistan arasında hərbi sahədə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi məsələləri müzakirə olunub
23 Mart 09:23
Nazirlik: Birinci qrup əlilliyə görə əmək pensiyası alanlara da gələn aydan Prezidentin təqaüdü veriləcək
23 Mart 09:17
İstanbulda İƏT-in Xarici İşlər Nazirləri Şurasının növbədənkənar iclası keçirilib
23 Mart 09:13
Prezident Arif Alvi: Pakistan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində Azərbaycanın haqlı mövqeyini dəstəkləyir
22 Mart 14:06
Azərbaycan və Argentina parlamentlərarası əlaqələrin daha da dərinləşdirilməsinə dair fikir mübadiləsi aparıb
22 Mart 13:59
Azərbaycan və Pakistan arasında hərblə bağlı sahələrdə əməkdaşlığın inkişafı məsələləri müzakirə olunub
22 Mart 13:53
"The Washington Times" Azərbaycanın iqtisadi-siyasi nailiyyətlərindən yazıb
22 Mart 13:48
Jan Dürinq: Qarabağ, xüsusən də Şuşa Azərbaycan musiqisinin beşiyidir
22 Mart 13:44
“Saat Meydanı” Kompleksi sakinlərin və turistlərin rahatlığına hesablanıb
22 Mart 13:40
BMT-də Beynəlxalq Novruz Günü qeyd olunub
22 Mart 13:34
Türkiyə KİV-ləri Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan xalqına bayram təbrikini geniş işıqlandırıb
22 Mart 13:31
Azərbaycan və Ekvador arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasından 15 il ötür
21 Mart 17:46
Azərbaycan və Argentina arasında əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə edilib
21 Mart 17:42
Formula 1 Azərbaycan Qran-Prisinə hazırlıq davam edir
21 Mart 17:39
Mənəvi dəyərlərimizə böyük qayğı
21 Mart 17:35
Əli Həsənov: Nursultan Nazarbayevin qərarı qazax xalqının firavan gələcəyini təmin edəcək
21 Mart 15:07
Doğma bulvarda Novruz...
21 Mart 14:09
İstanbulda türk xalqlarının təmsil olunduğu Novruz şənliyi keçirilib
21 Mart 14:07
Suraxanı rayonunda Novruz bayramı geniş qeyd edilir
21 Mart 14:02
Azərbaycan və İran dövlət sərhədində Novruz bayramı münasibətilə tədbir təşkil olunub
21 Mart 13:53
Meksikada Novruz bayramı və Azərbaycan Mədəniyyəti Günü qeyd olunub
21 Mart 13:49
21 mart - Beynəlxalq Meşələr və Ağaclar Günüdür
21 Mart 13:43
Azərbaycan komandası Xüsusi Yay Olimpiya Oyunlarında möhtəşəm qələbə qazanıb
21 Mart 13:38
Paytaxtımızda Novruz bayramı böyük təntənə ilə qeyd edilir
21 Mart 13:30
UNESCO-nun baş qərargahında Alim Qasımovun “Yeddi gözəl” muğam konserti olub
21 Mart 13:24
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Dariqa Nazarbayevanı təbrik edib
21 Mart 10:16
Qırxa yaxın ölkənin iştirak etdiyi sərgidə XİN-in Beynəlxalq İnkişafa Yardım Agentliyi öz stendi ilə təmsil olunub
21 Mart 10:12
“Avro 2020”: Bu gün Azərbaycan millisi ilk oyununa çıxacaq
21 Mart 10:09
Azərbaycan və Xorvatiya arasında müdafiə sahəsində əməkdaşlıq müzakirə edilib
21 Mart 10:03
Elmar Məmmədyarov: Ermənistanın hərbi işğalına son qoyulacağı təqdirdə, Azərbaycan Cənub-Cənub əməkdaşlığına daha fəal töhfə verə biləcək
21 Mart 09:58
Azərbaycana yaz gəldi…
20 Mart 17:30
Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyi Novruz bayramı münasibətilə hərbi hospitalda olub
20 Mart 16:09
Gürcüstan Prezidenti Salome Zurabişvili Qardabanidə azərbaycanlıların Novruz şənliklərinə qatılıb
20 Mart 16:00
Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı
20 Mart 15:36
Azərbaycan Ordusunun nümayəndələri Pakistanın Milli Gününə həsr olunmuş paradda iştirak edəcəklər
20 Mart 15:25
Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı
20 Mart 14:41
Novruz bayramı muxtar respublikamızda yüksək əhval-ruhiyyə ilə qeyd edilib
20 Mart 14:32
Azərbaycan ilə Çili arasında müxtəlif sahələrdə əlaqələrin inkişafı üçün geniş potensial var
20 Mart 14:29
20 mart – Ümumdünya Yer Kürəsi Günüdür
20 Mart 14:24
Bayram konserti əsgər və zabitlərdə xoş əhval-ruhiyyə yaradıb
20 Mart 14:19
Hikmət Hacıyev: Azərbaycanın işğal edilmiş torpaqları azad olunmalı, qaçqın və məcburi köçkünlər öz torpaqlarına qayıtmalıdırlar
20 Mart 11:51
İsveçrədə Novruz bayramı sevinci yaşanıb
20 Mart 11:49
Prezident: Bizim beynəlxalq mövqelərimiz möhkəmlənir
20 Mart 11:45
“İdman – sağlamlıq, dostluq, birlik...” mövzusunda keçiriləcək rəsm müsabiqəsinin təqdimatı olub
20 Mart 11:43
Vaşinqtondakı Azərbaycan məktəbində Novruz bayramı qeyd olunub
20 Mart 11:40
“Azərxalça”nın filiallarında Novruz şənlikləri keçirilib
20 Mart 11:37
Prezident: Cənub Qaz Dəhlizinin icrası ölkəmizin uzunmüddətli, dayanıqlı inkişafını təmin edəcək
20 Mart 11:36
Kiyevdə keçirilən Novruz şənliyində Azərbaycanın milli mətbəx nümunələri təqdim olunub
20 Mart 11:34
Novruz bayramı - ortaq mənəvi dəyər kimi
20 Mart 11:33
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Azərbaycan islahatların yeni mərhələsinə qədəm qoyub

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
HAVA HAQQINDA