Ana səhifə »  Mədəniyyət »  AYB ədəbiyyat məbədidir
A+   Yenilə  A-
AYB ədəbiyyat məbədidir
Onunla görüşümüz əlamətdar bir günə təsadüf etdi. Ulu öndər Heydər Əliyevin yubileyi ərəfəsinə. Həm də yazıçı Anarın Heydər Əliyevlə bağlı xatirələrinin toplandığı “Unudulmaz görüşlər” kitabı işıq üzü görmüşdü. Həmsöhbətimiz qəzetçilərin ədəbiyyat söhbətinə marağını görüb AYB-nin rəhbərliyində təmsil olunan digər şəxsləri də görüşümüzə dəvət etdi: AYB-nin birinci katibi, şair Fikrət Qoca, katib Arif Əmrahoğlu, gənclər üzrə katib Rəşad Məcid, “Ulduz” jurnalının baş redaktoru, gənclər şurasının rəhbəri, yazıçı Elçin Hüseynbəyli, “Dünya ədəbiyyatı” dərgisinin baş redaktoru, şair Səlim Babullaoğlu.
 Söhbətə ənənəvi olaraq ədəbiyyatın yaranması, onun problemləri və bu problemlərin həlli yollarının çözülməsi ilə körpü salmadıq. ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 86-cı ildönümünün bir addımlığında olduğumuzdan “Yeni Azərbaycan” qəzetinin nümayəndələri qonaq statusundan istifadə edərək söhbətə girişi də fərqli başladı:
- Ulu öndər Heydər Əliyev Azərbaycan ədəbiyyatı üçün kim idi? Azərbaycan ədəbiyyatının hamisimi və ya vəfatından sonra haqqında bu ədəbiyyat var olana qədər müraciət edəcəyi real qəhrəmanmı?
Anar: Heydər Əliyev haqqında çox yazılıb, qalın-qalın kitablar çıxıb. İllər keçdikcə daha da çox yazılacaq, tarixin süzgəcindən keçmiş qiymətlər daha da dəqiqləşdiriləcək, dünyada və ölkəmizdə baş verəcək olayların, gələcək hadisələrin kontekstində Onun xidmətləri daha dərindən dərk ediləcək. Amma bu gələcək nəsillərin işidir. Bugünkü nəsillərin, Onun çağdaşlarının, özəlliklə Onunla bu və ya digər dərəcədə təmasda olanların borcu isə Heydər Əliyevlə bağlı anlarını, xatirələrini yubanmadan qələmə almaqdır.
Fikrət Qoca: Məncə, Heydər Əliyevin AYB-nin fəxri üzvü olmasını xatırlatmağımız sualınızın ətraflı cavabı deməkdir.
Anar: Son kitabım olan “Unudulmaz görüşlər”də Heydər Əliyevlə bağlı təkcə şəxsi görüşlərimizin təəssüratları yox, dahi siyasətçinin AYB və müxtəlif tədbirlərdə çıxışları da yer alıb. Heydər Əliyev Azərbaycan üçün gördüyü işlər qədər ədəbiyyat üçün də dəyərli işlər görüb. Təkcə bir faktı deyim ki, AYB və ədəbi orqanların, tərcümə mərkəzinin dövlət büdcəsindən maliyyələşməsi Azərbaycan ədəbiyyatının yaşaması, var olması üçün atılan başlıca addımdır. Sağlığında bu böyük insan çox vacib işlərinin olmasına baxmayaraq, yazıçıların yubileylərində şəxsən iştirak edirdi. Yazıçıların, incəsənət adamlarının xatirə muzeylərinin açılması Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə başladı. Bu addım isə birbaşa cəmiyyətin formalaşmasına, tərbiyəsinə hesablanmışdı. Onu da deyim ki, “Unudulmaz görüşlər” əsərim əvvəlcə silsilə şəklində “525-ci qəzet”də çap olundu. Daha sonra həmin silsilə yazılar kitab şəklində işıq üzü gördü. Heydər Əliyev şəxsən bütün yazıçı və şairlərin yubileylərinə, yaradıcılıq gecələrinə gəlir, sonuna qədər otururdu və özü də etiraf edirdi ki, belə məclislər Ona mənəvi rahatlıq gətirir. Qələm adamları da həmişə onu diqqətdə saxlayıblar. Hətta işləmədiyi dönəmlərdə belə Heydər Əliyev yadımızdan çıxmayıb. O zaman biz Moskvadan yenicə qayıtmış Heydər Əliyevi qurultayımıza dəvət etdik, gəldi. Bir az öz yetişdirdiyi kadrlardan gileyli idi. İkinci dəfə respublikaya rəhbərlik etməyə başlayanda yenə də ədəbiyyatımıza öz qayğı və diqqətini əsirgəmədi.
- “İngilis ədəbiyyatı ölkəsi üçün ingilis siyasətçisindən daha çox iş görüb” deyimi hamımıza tanışdır. Bu mənada Azərbaycan ədəbiyyatının hansı xidmətləri var?
Anar: Əvvəla, qeyd edim ki, bu il Yazıçılar Birliyi 75 illik yubileyini qeyd edəcək. AYB ədəbiyyat məbədidir. Düzdü, həmişə bunu da demişəm ki, AYB-nin taleyində ləkəli səhifələr də, 37-nin ürək ağrıdan məqamları da olub. Amma vətən müharibəsi illərində bizim neçə-neçə yazıçımız cəbhələrdə olub. Həlak olan yazıçı və şairlərimiz də var. Cəbhə xatirələrini sonradan əsərlərə çevirənlər də. Təəssüf ki, Yazıçılar Birliyində bəzi mənfi proseslər müharibədən sonra da davam etdirildi. Heydər Hüseynovu, Cəfər Cəfərovu, Mikayıl Rəfilini İttifaqdan çıxartdılar. Bunlar hamısı olub. Amma bununla bərabər Sovet rejimi daxil olmaqla Azərbaycan dilinin yaşamasında, mənəviyyatının formalaşmasında yazıçıların AYB-nin üzvləri və onun ədəbi orqanlarının da rolu böyük olub. Bu orqanlar olmasaydı, bugünkü ədəbi dilimiz də bu səviyyədə olmazdı. Xüsusilə, bu son vaxtlara qədər-Heydər Əliyev hakimiyyətə gələnə qədər biz çətinliklə də olsa, jurnalların nəşrini davam etdirdik. İndi nəşrin səviyyəsi, çap olunan əsərlərlə bağlı bəzən irad da tuturlar. Məsələ bundadır ki, ədəbi nəşrləri yüz faiz kamil əsərlərlə təmin etmək mümkün deyil. AYB-nin 1400 üzvü var və bunların hamısı eyni səviyyədə deyil. Və samballı əsərlər hamıdan umulmur. AYB olaraq düşünürük ki, bu qəzet və jurnallar olmasa, ədəbiyyat da olmaycaq. Və gücümüzü ədəbiyyatımızın qorunmasına veririk. Bizim təklifimizlə Tərcümə Mərkəzi yarandı. Əvvəllər AYB-nin dörd bölməsi fəaliyyət göstərirdisə, indi artıq 12 bölməsi var və bütün Azərbaycanı əhatə edir. Bunların üstünə Moskvada, Türkiyədə, Gürcüstanda fəaliyyət göstərən filiallarımızı gəlsək, onda işimizin miqyası daha aydın görünər. Qurultaydan sonra Dərbənddə də birliyin şöbəsini açmaq fikrindəyik. Gənclərlə işimizi genişləndiririk. “Ulduz” jurnalı tamamilə gənclərin ixtiyarına verilib, “Dünya ədəbiyyatı” və “Körpü” dərgiləri gənc ədəbiyyatçı Səlim Babullaoğlunun və tənqidçi Əsəd Cahangirin ixtiyarındadır, Gənc Ədiblər Məktəbi yaradılıb. Gənclər üzrə katib Rəşad Məcid, gənclər şurasının sədri Elçin Hüseynbəylidir. İstedadlı, sağlam gənclərə inanırıq və ədəbiyyatın taleyini onlara etibar edirik. Ən son işimiz “Bayatı” kitab mağazasının açılması və orada reallaşan “İmza günü” layihəsidir ki, bu da göründüyü kimi, uğurlu bir addımdır. Düzünü deyim ki, heç mən də gözləmirdim ki, layihə belə uğur qazanacaq.
- AYB-nin strukturu böyüyüb. Maraqlıdır, bəs bu prosesə paralel olaraq, Azərbaycan ədəbiyyatı və onun cəmiyyətə təsiri də böyüyürmü?
Anar: Bu məsələdə vəziyyət o qədər də ürəkaçan deyil. Səbəbi də odur ki, bütün dünyada virtual münasibətlər formalaşmağa başlayıb. Televiziya, internet insanların həyatında xüsusi önəm kəsb edir. Maddi tərəfləri də üstünə gələ bilərik: hamının kitab almaq imkanı yoxdu. Əvvəllər kitablar 30-50 min tirajla çap olunurdu, indi 1000 tirajla çıxanda sevinirik. Eləcə də ədəbi nəşrlər. Amma keyfiyyətcə, əlbəttə, ədəbiyyatımızda dəyərli əsərlərin yaranmasını müşahidə edirik. Bu proses nəsrdə, şeirdə, dramaturgiyada, tənqiddə də öz əksini tapır.
- Bu gün ədəbiyyata dövlət qayğısı sizi-AYB-nin sədri Anarı qane edirmi?
Anar: Məni qane edir. Ədəbiyyatın problemlərinin həlli üçün hansı məsələ ilə bağlı Prezidentə müraciət etmişiksə, problem az vaxt ərzində öz həllini tapıb. Ən son müraciətimiz bir il bundan öncə təqaüdlərin verilməsi ilə bağlı olub, 50-si yaşlı, 20-si gənc olamqla yazıçılara verilməklə təqaüd ayrılıb. Bundan başqa bizim Şüvəlanda yaradıcılıq evimiz var idi. O vaxt həmin evi qaçqınlara verdik. Bu yaxınlarda Prezidentə müraciət etdik ki, həmin evi bizə qaytarsınlar. Dövlət fondundan Dəvəçidə yeni yaradıcılıq mərkəzinin tikintisi üçün pul ayrıldı və inşaat işləri başladı. Həm də təkcə AYB-nin deyil, rəssamlar və bəstəkarlar ittifaqlarının da yaradıcılıq mərkəzləri orada yerləşəcək. Daha bir xahişimiz AYB-nin binasının bərpası və təmiri ilə bağlı idi ki, artıq bu işlər başa çatıb və ən müasir üslubda, standartlara cavab verəcək şəkildə bərpa edilmiş bina bura daxil olanları heyran edir. Bu il isə AYB-nin 75 illik yubileyinin keçirilməsi ilə bağlı mən yenə də Prezidentə müraciət etdim.
- Amma yenə də narazılıqlar var.
Anar: Təsəvvür edin ki, son iki ildə 140 yazarımız mükafat alıb. Yazıçılar Birliyinin isə 1400 üzvü var. Ailə vəziyyəti ilə, müxtəlif çətinliklərlə bağlı müraciət edənlər var. Anlatmaq olmur ki, Prezident təqaüdləri təminat fondu deyil, bu təqaüd ədəbiyyatdakı xidmətlərə görə verilir.
- Son illər AYB-dən qopmaları geri dönmələr əvəzləyib. Bu qayıdış dövlət qayğısının artmasıyla, yoxsa sırf ədəbi yaradıcılıqla bağlıdı?
Anar: Mən deyə bilmərəm kim hansı məqsədlə geri qayıdır. Amma bir şeyi qeyd edim ki, Azərbaycan ədəbiyyatına xidmət etmək istəyən, bu ədəbiyyatın formalaşmasına xidmət göstərmək istəyən hər bir kəsə bizim qapılarımız açıqdı.
- 60-cı illərin nəslindən söz düşəndə göz önünə yeni modern nəfəsli ədəbiyyat gəlir. Sizin nəslin sələflərinə olan münasibət, bu gün xələflərinizin sizə münasibətindən kəskin fərqlənir. Bunun bənzər və fərqli cəhətlərini necə xarakterizə edərsiniz? Yəni, qəbul etdiyiniz estafeti faktiki olaraq kimlərə verirsiniz.
Anar: Kənardan göründüyü kimi, yaşlılar və gənclər qarşıdurması yoxdur. İstedadlı və istedadsız var, sağlam düşüncəli və məntiqi pozuq, istedadı iddiasından qat-qat aşağı olan adamlar var. Hətta o dərəcədə istedadsız və məntiqləri pozuq adamlardır ki, tənqid və təhqiri fərqləndirə bilmirlər. Amma ümumiyyətlə, gənclərimiz çox ümidverən, öz dəsti-xətti olan yazarlardır və mən düşünürəm ki, biz ədəbiyyatımızı etibarlı əllərə əmanət edirik. Bu etimadı gənclər artıq öz əsərləri ilə sübut edirlər. Bizim nəsil isə ədəbiyyata gələndə əvvəlki nəsildən fərqlənməyə çalışırdı, onları inkar etməyə çalışmırdı. Biz çalışırdıq daha fərqli yazaq, seçilək, həyatın görünməyən tərəflərinə işıq salaq. Bu bəlkə də bizim yox, zamanın xüsusiyyətindən irəli gəlirdi. Repressiya xofu arxada qalmışdı, əvvəlki nəsildən öz cəsarəti ilə fərqlənən gənclər yazmağa başlamışdılar. Biz onların yaza bilmədiklərini yazırdıq.
Fikrət Qoca: İndiki atalar oğullar münasibətində düşmənçilik münasibətləri var. Və hər yerindən duran da açıqlama verir ki, Nobel mükafatı alacam. Əvvəl yaz, sonra al o mükafatı. Bir balaca inkar, daha çox fərqli görünmək məsələləri hər dövrdə olur. Amma bu təhqir elementləri ilə zəngin olmalı deyil. Tənqid edə bilirsən, buyur. Təhqir etmək insanın qüruruna, heysiyyətinə toxunmaq isə bu ədəbiyyat savaşı deyil.
Anar: Hətta o qədər dayaz fantaziya nümayiş etdirirlər ki, onların normal, psixi vəziyyətləri yerində olan adam olmalarına şübhə etməyə başlayırsan.
- Həmin o adamların nə ictimai, nə də siyasi nüfuzu yoxdu. Bununla belə məsələyə çox həssaslıq göstərirsiniz.
Fikrət Qoca: Bütün bü mübarizələr arxada qalacaq. Ədəbiyyat yaranacaq və həmin o qarşıdurmanın yaranacaq ədəbiyyata dəxli yoxdu. Ədəbiyyat yaranır və ədəbi proseslərin qarşısını almaq mümkün deyil. Amma bizim nəslin sözə, ədəbi prosesə münasibəti bir qədər fərqlidi. Belə məşhur bir deyim var: deyilən söz yadigardır. Bir müddət keçəcək və gələcək nəsil bizi onlara yadigar qalmış həmin sözdən öyrənəcək.
Rəşad Məcid: Qəzet konservləşdirilmiş zamandır deyirlər. O konservlər açılanda baxacaqlar ki, AYB yalnız ittiham olunub. özü də ədəbi proseslərə təsirinin azlığı, fəaliyyətsizliyi ilə yox. Cavab ona görə lazımdı ki, gələcək nəsillər həqiqəti yalandan ayıra bilinsinlər.
Anar: Biz Nazim İbrahimovu AYB-yə təsərrüfat üzrə müavin gətirdik, yazdılar ki, Anar qumar dostunu bura gətirdi. Mən kartda “duraçki”dən başqa oyun bilmirəm. Nazim İbrahimov isə heç onu da bacarmır... Bütün ictimai düşüncə etiraf edir ki, “İmza günü” uğurlu bir layihədir. Bizim “gənclər” isə yazırlar ki, AYB-yə ayrılan vəsaiti “İmza günü” kimi mənasız layihələrə sərf edirlər. Bu layihəyə heç bir vəsait ayrılmır. Mağaza AYB-nin, kitab isə müəllifin. Alıcı gəlib kitab alır. Buyurub gəlsinlər, iştirak etsinlər. Herostrat kompleksi yaşayanlar heç vaxt ədəbiyyat yarada bilməycəklər. Zaman keçəcək, bu deyişmələr, filanlar unudulacaq, yalnız yaranmış ədəbiyyat ortada qalacaq.
Elçin Hüseynbəyli: Söhbət ədəbiyyat savaşından getmir. Bu, əxlaq davasıdır. Biz tamam başqa əxlaqın adamlarıyıq. Onlar üçün söz söymək, təhqir etmək üçün vasitədir, bizim üçün isə söz müqəddəsdir və ədəbiyyat yaratmaq üçündür.
- Ədəbiyyatın inkişafı göz önündədir. Amma bu da aksiomadır ki, ədəbiyyat ədəbi tənqidlə bərabər inkişaf edir. Bu gün ədəbi tənqid susqundur. Bunun səbəbləri barədə nə düşünürsünüz?
Anar: Tənqidçi üçün ən xeyirlisi yazıçını tənqid etməkdir. Tənqid edəndə hamı səndən razı qalır, yalnız tənqid etdiyin obyekt səndən narazı qalır. Tərifləyəndə isə hamı səndən narazı qalır, bir təriflənən razı olur. İndi istedadlı tənqidçilərimiz var. Amma onlar da əlaqələrinin pozulmasını istəmirlər.
- Gəlin bir az da qarşıdan gələn qurultaydan danışaq. AYB rəhbərliyi olaraq, bu qurultaydan nə gözləyirsiniz?
Anar: İki ildir Kiyevdə Ukrayna Yazıçılar Birliyi ilə bərabər “Sərhədsiz söz” layihəsini gerçəkləşdiririk. Bu il təklif etdim ki, “Sərhədsiz söz”ün toplantısı Bakıda olsun. Bu platforma 20 ölkədən 50-yə yaxın yazıçını əhatə edir. Cənab Prezident təklifimi razılıqla qarşıladı. Bu layihə müxtəlifdilli yazarların bir-birinin ədəbiyyatı ilə tanış olmağına, ədəbiyyatın başqa dillərə tərcüməsinin sürətlənməsinə hesablanıb. Hələ ki, bu işi lazımınca sürətləndirə bilməmişik. Amma düşünürəm ki, artıq tanışlıq mərhələsi uğurlu alınıb. AYB-nin qurultayı keçirilərkən bu layihə də öz əksini tapacaq. Yubiley çərçivəsində müxtəlif topluların nəşrinə hazırlaşırıq. “Mən Manas oğluyam” toplusu artıq hazırdır. Məzmunu çingiz Aytmatov və Azərbaycan mövzusudur. Onun Azərbaycan haqqında yazdıqları və Azərbaycanda onun haqqında yazılanlar bu topluya daxil ediləcək. Daha bir kitab - “Əsrlərdən əsrlərə” və AYB-nin tarixinə aid kitab-albom çapa hazırlanır.
Fikrət Qoca: ötən qurultay ədəbi dairələrlə yanaşı, ictimaiyyətin də diqqətini çəkdi, xeyli mübahisələrə səbəb oldu və burada qəribə heç nə yox idi. İndi də yəqin ki, maraqlar var, müzakirələr olacaq.
Rəşad Məcid: Son on illə müqayisədə ədəbiyyata marağın artmasını heç kim dana bilməz. Həm əsərlərin yaranması, həm kitaba marağın artması əlamətdardır. Təbii ki, ədəbi aləmdə növbəti qurultay əhəmiyyətli hadisə kimi yadda qalacaq. Eyni zamanda, böyük tədbirlər planı işlənib hazırlanıb. Bununla belə fövqəladə nəsə baş verəcəyini gözləmirik. Əvvəlki qurultayların davamı kimi ənənəvi olacaq.
Səlim Babullaoğlu: “İmza günü” ən maraqlı layihələrdən olsa da, biz bir qədər fərqli layihələr üzərində də düşünürük. Məsələn, qəzet və metro kitablarının çapı, bu günlərdə Kapellhausda reallaşan “2+1” layihəsi. Bu layihə ədəbiyyatın və musiqinin sintezindən tamaşaçı və oxucuya çıxmaq cəhdi idi və hesab edirəm ki, uğurlu da alındı.
Elçin Hüseynbəyli: Bizim daha bir təklifimiz var: analoqu olmayan ədəbiyyat bayramı. Bu bayram açıq havada - küçələrdə, istirahət yerlərində keçiriləcək. Monotamaşalar, teatrlaşdırılmış şeirlər. Poeziya və hətta, ədəbiyyat həvəskarlarının bayramın təşkilatçılarının sırasına qatılması da nəzərdə tutulur. Bu ədəbiyyata marağın artırılmasına yönəldilmiş bir hadisə olacaq, məncə.
Anar: Cavanların təklif etdikləri layihələri həmişə dəstəkləyirik. Sadəcə, detallarını işləyib gətirmələri kifayətdir.
Elçin Hüseynbəyli: Ədəbiyyat elə bir sahədir ki, təkbaşına yol gedə bilməz. Və dünyanın bugünkü diktəsi, ümumiyyətlə, incəsənətin bütün növlərinin sintezini tələb edir. Düşünürük ki, yubley ərəfəsində Bakıdan kənara çıxaq. Məsələn, yubiley tədbirlərinin bir neçəsi Sumqayıtda keçirilsin.
- Ədəbiyyat bütün dövrlərdə tarixin çağırışlarına cavab verir və bu çağırışları özündə tərənnüm edir. Bugünkü cəmiyyətin çağırışları necə, Azərbaycan ədəbiyyatında öz əksini tapa bilirmi?
Anar: Yəqin ki, tam yox. Amma qismən cavab verən əsər də var. Bəlkə də, yazıçı hadisənin içində olanda əsər yaranmır. Bəlkə hadisənin üstündən müəyyən vaxt keçəndən sonra, müəyyən təhlillər aparıb nəticə çıxarandan sonra yaranır əsərlər, yəni, bu sırf yaradıcılıq prosesi ilə bağlı bir şeydi və o məqamı da mütləq qeyd edim ki, hər bir istetdadlı yazıçı bir az da öncəgörən olmalıdı. Baş verən hadisənin axarını öz istədiyi şəklə salsa da, o reallıqla hesablaşmalıdı.
- Ədəbiyyatı dəyərləndirmək kriteriyaları itmiş kimi görünür. AYB ədəbi tənqidi yetişdirmək, ədəbi zövqü formalaşdıraq yönümündə iş aparmaq, fəaliyyətini bir qədər də bu istiqamətə yönəltmək fikrində deyil ki?
Anar: Yeni kitablar, onların təqdimatları, artıq köhnəlmiş və oxucu üçün marağını itirmiş ədəbi aktların yeni layihələrlə əvəzlənməsi, ədəbiyyatın təbliği ilə yanaşı, məhz ədəbi zövqün formalaşmasına da yardımçı olur. Tərcümə və tənqid məktəbinin tam dirçəlməsi və ayaqda durması üçün görülən işlər öz bəhrəsini verəndə ədəbiyyat topluma müdaxilə edə bilmək imkanı da qazanacaq. Amma bu günün tələbləri də başqadı. Ədəbiyyat virtual dünya ilə sıx bağlı olmalıdır. Televiziyalar da bu təbliğata qoşulmalıdır. Bu gün televiziyalara baxın, çox vaxt cəmiyyətin zövqünü korlamaqla məşğuldur və bir əsasları da var ki, məhsulları tamaşaçı istəyinə hesablanıb. İş o yerə çatıb ki, cadugərləri, falçıları təbliğ etməklə məşğul olurlar. Elə bil Nərimanov yenə də bir “Pir” hekayəsi yazmalıdır ki, bunlar ayılsınlar. Televiziyalar cəmiyyətin sağlamlaşması üçün bədii ədəbiyyatı, musiqini, teatrı təbliğ etməlidir. Düşüncə və zövq sağlam cəmiyyətdə birləşir. Amma bu gün eybəcərliklər ciddi müzakirə mövzusuna çevrilir. Adama elə gəlir ki, XIII əsrdə yaşayırıq. Bizim bir layihəmiz də televiziya kanalları ilə bağlı olacaq. Ədəbiyyatın təbliği telekanallardan da keçməlidir.
Səlim Babullağolu: Sovet dövrünün özünün təqdirəlayiq ənənələri var idi ki, yenə də o üsullardan bir qədər modern şəkildə istifadə etmək olar. Bununla belə, mən şübhə edirəm ki, 100 min tirajla çıxan ədəbi bir nəşrin elə o sayda da oxucusu olsun. Yaxşı ədəbiyyat həmişə az oxunub. Normal ədəbiyyat yenə də oxunur. Say dəyişib təbii. Və ədəbiyyatın da gücü öz ətrafına həmin o sayı daha çox cəm etməkdir.
Arif Əmrahoğlu: Ədəbi proses müəllif, mətn və oxucu arasında baş verir. Bizim ədəbiyyat nə qədər maraqlı da olsa Bakıdan kənara çıxmır, heç demək olar ki, rayonlara gedib çatmır. Rayonlarda ədəbiyyat televiziyadan görünən qədərdir. Sanki televiziya nəyi göstərirsə ədəbiyyat odur. Ədəbi proseslərdən oxucuların böyük hissəsi kənarda qalır. Və bu da ona gətirib çıxarır ki, artıq orta yaş həddinə çatan yazarlarımız gənc nəslə o qədər də məlum deyil. İsa Muğannanın “İdeal” əsərini oxuyanların sayı barmaqla hesablana bilər. O da filoloqlar. Yazıçılar Birliyinin üzvlərinin hamısının yazıçı olduğunu güman etmək olmaz. Bu birlik həm də sözü sevənlər birliyidir. Soruşula bilər ki, burada birlik üzvlərinin sayı azdır, hələ filiallar da yaradırsız? Biz ədəbiyyatı sevdirmək, cəmiyyətilə ədəbiyyatın münasibətini tənzimləmək amacayındayıq. çalışırıq ki, regionları da Bakı ədəbi prosesinə qoşa bilək.
- Bütün bu problemlərə diaspor ədəbiyyatının problemləri də əlavə olunub.
Anar: Qurultayın gündəliyində Dərbənd, Pribaltika, İsveçrə, Amerika üzrə təmsilçiliyimizi yaratmaq nəzərdə tutulub. Elə bilirəm ki, ədəbiyyatımızın ölkə hüdudlarından kənarda da təbliği üçün bunun böyük əhəmiyyəti olacaq.
Səlim Babullaoğlu: 2004-cü ildən bu yana bir neçə xarici ölkədə yazarlarımızdan- həm 60-cı illərin yazarlarından, həm gənclərdən tərcümələr olub və baxmışıq ki, mətnə münasibət eynidir. Burada oxucunu hansı mətn cəlb edirsə, o ölkələrdə də həmin mətnlər bəyənilib. Bizdə bir müddət sonra əlahiddə ehtiyac yaranacaq ki, diaspora ədəbiyyatının ehtiyacları üçün dövlətin yardımı, dəstəyi olsun. Azərbaycanın klassik irsi, 20 əsr klassikası, həm də müasir ədəbiyyatımız zaman-zaman xaricə çıxsın. İldə dünyanın beş aparıcı dilində ədəbi nümunələrin antologiyasını çap etmək və bura 20,-25 müəllifi daxil etmək məncə dövlət üçün əslində çox kiçik xərclərdir. Məsələn, Almaniyadan Orxan Aras Bakıda qonaq olanda hesablamışdı ki, bu antologiyanın alman dilində nəşri və KİV-lə təbliğatı 10 min avro tələb edirdi. Azərbaycan ədəbi nümunələrinin Avropanın mədəniyyət diktə edən ölkəsi olan Almaniyada yayımlanması qarşısında bu xərc o qədər də böyük məbləğ deyil. Bütün ölkələrdə nüfuzu olan yazıçılardan yararlanaraq ədəbiyyatımızın təbliği ilə məşğul ola bilərik. Amma vətən - ölkə dəstək olanda təbii ki, diasporanın da stimulu olacaq.
- Ədəbiyyat və ideologiya və yaxud sifarişli ədəbiyyat. XX əsrdə ölkəmizin tarixində çox böyük hadisələr baş verib. Müstəqillik və Qarabağ hadisələrinin heç biri insanların-təkcə Azərbaycan oxucusunun deyil, dünya oxucusunun müraciət edəcəyi şəkildə ədəbiyyatda öz əksini tapa bilmədi. Ədəbiyyat yoxdursa, deməli teatrdan, kinodan da danışmağa dəyməz. Bəlkə sifariş lazımdı?
Anar: Mən elə bilirəm ki, bunu ədəbiyyatın publisistika janrı öz üzərinə götürməlidi. II Cahan savaşından dərhal sonra da belə oldu. Əvvəl məşhur publisistik əsərlər yaradıldı, işıq üzü gördü. Bədii ədəbiyyat nə qədər güclü olsa da, faktların öz önəmi var. Və mən düşünürəm ki, dövlətin bu məsələlərlə bağlı xüsusi təbliğat idarəsi olmalıdır. Bu məsələləri həm diaspor ədəbiyyatı, həm də həmin ölkələrin təbliğat vasitələri ilə koordinasiya edən təbliğat idarəsi.
Fikrət Qoca: Diaspor ədəbiyyatının sənədli janrını toplamaq, yaymaq və bunu daha çox ölkəmizin sərhədlərindən kənarda etmək lazımdır. Kənar müəlliflərin də barmaqla sayılacaq qədər olsa mətnləri var. Xocalı ilə bağlı bunları araşdırıb ortaya çıxarmaq, bir qədər həssas və diqqətli olmaq lazımdır. Balayan Xocalı soyqırımı ilə bağlı yazır ki, türk uşağı ağlayırdı biz onu ağaca mıxladıq, anasının döşünü də kəsib uşağın ağzına basdıq. Bu faşist vəhşiliyini qəzet və jurnallar-KİV-lər dünyaya yaymalıdır. Dediyiniz işi əslində qəzetçilər başlamalıdı. Əsl yazıçı olmayanlar, sadəcə ədəbiyyata həvəs kimi baxanlar bu faktlara öz fantaziyalarının gözü ilə baxanda həqiqəti korlayırlar. çoxlu sayda əsərlər çapdan çıxır. Baxırsan həqiqətə kölgə salıb, keyfiyyətsiz əsərlər qoyurlar ortaya.
Anar: Bu mövzu ilə spekulyasiya edənlər də var.
- Söhbətin bu məqamında Anar müəllimi “Sizsiz” romanının yazıldığı tarixə qaytarmaq istəyirik. Sovet dövründə publisistikanın incisi hesab edilən bu əsərin ardınca “Unudulmaz görüşlər” yazıldı və eyni səviyyədə qarşılandı. Ona görə də, hesab etmirsiniz ki, Qarabağ hadisələri ilə bağlı ən sanballı publisistik əsərlər yazmaq sizin boynunuza düşür.
Anar: Bu məsuliyyət hamımızın boynundadı. Mən çoxdandı Qarabağ hadisələri ilə bağlı publisistik bir əsər işləmək istəyirəm. Amma söhbət burada janrdan getmir. Təbii ki, mənim publisistikamla hansısa istedadlı bir qəzetçinin yazacağı publisistik bir kitabın fərqi olacaq. Hər kəsin peşəsinin xüsusiyyətlərindən qaynaqlanacaq bu fərq. Amma fikrimi gerçəkləşdirməkdə qərarlıyam.
Rəşad Məcid: 80-ci illərdə Qarabağ hadisələri yenicə başlayanda Anar müəllimin bir yazısı çap olundu: “Qarabağ şikəstəsi...” Şuşa səfərindən qeydlər, tarixi məqamlarla bağlı yazıçı baxışlarının işıq saldığı həqiqətlər.
Anar: Bir onillik ərzində bir neçə böyük faciə baş verdi həyatımızda. Həmin o faciələrin şahidlərinin, o faciədən sağ çıxanların ifadələri əsasında yaranan sənədli əsərlər sonradan bədii ədəbiyyata köçə bilər. Bu gün sənədli əsərlər tələb olunur.
Elçin Hüseynbəyli: İdeoloji məsələlərlə bağlı mən də bir-iki məqama toxunmaq istəyirəm. Dövlətin konkret olaraq Qarabağla, bizə qarşı edilən bu təcavüzlə bağlı ideoloji proqramı olmalıdır. Və bu ideoloji proqramın əsaslarından birini də məhz bədii mətnlər təşkil etməlidir. Bu hərəkat kampaniyaçılıq xatirinə yox, məqsədli şəkildə start götürməlidir. Bizdə bir qədər yanlış düşüncələr də var. Məsələn, niyə biz Qarabağ haqqında bir melodrama işləməyək. Dərhal etiraz edirlər, faciəni melodrama kimi işləməkmi olar? Olar, niyə olmur. Amerika döyüş filmlərinə marağı nəzərə alıb bu üsula əl atdı. Amerikalı həmişə qalibdir, həmişə haqlıdır və ədalət uğrunda ən yaxşı, döyüşkən mübarizdir. Mən vətəni sevdirmək üçün kinonun, ədəbiyyatın, musiqinin bütün janrlarından istifadə etməliyəm. çünki hər janrın öz seyrçisi var. Məqsəd də seyrçini qazanmaq və onu məlumatlandırmaqdan ibarətdir. Və hətta ən kiçik janrlarda belə faciələrimizin əksini tapmasına çalışsaq bundan yalnız qazanarıq. Mən bir yazar olaraq düşünürəm ki, bu proqram çox gecikir. Və söhbət ondan gedir ki, bizim ideoloji ədəbiyyata çox ciddi şəkildə ehtiyacımız var. Məlumat üçün onu da deyim ki, mənim təklifimlə Kaşqari Fondu ilə bərabər, bu il Qarabağ və soyqırımı mövzusunda ən yaxşı rəsm müsabiqəsi keçirmək fikrindəyik. Müsabiqə qaçqın şəhərciklərində məskunlaşan məktəblilər arasında keçiriləcək. Və bütün bunlar görüləcək işlərin başlanğıcıdı. Həyata keçirdiyimiz işlərin inkişaf etməsi, yeni ideyaların meydana gəlməsi üçünsə artıq maliyyə dəstəyi, yəni, dövlət dəstəyi lazımdır. Bu dəstək ona görə lazımdır ki, təkcə özümüz yazıb özümüz oxumayaq, yazdıqlarımızı başqaları da oxusun.
- Fəallığınız qazandığınız mükafatlarda da öz əksini tapır. Bu il gənc yazarlar, konkret olaraq bu görüşdə iştirak edən Səlim Babullaoğlu və Elçin Hüseynbəyli ən ali ədəbiyyat mükafatı olan “Qızıl kəlam”a layiq görüldü. Hansı hissləri keçirirsiniz? Yeri gəlmişkən, bu münasibətlə sizi təbrik edirik.
Elçin Hüseynbəyli: Mən düşünürəm ki, bu mükafat ortaq-hamımızın mükafatıdır və bütövlükdə Yazıçılar Birliyinin uğurudur.
Səlim Babullaoğlu: Mənim fikrimcə, dövlətin ən kiçik mükafatını belə, ən böyük mükafat kimi qəbul etmək yazıçının borcudur. Biz əlbəttə ki, şeir yazanda, ya da nəsr yazanda, mükafat haqqında düşünmürük. Amma yaradıcılığımız dövlət tərəfindən yüksək səviyyədə mükafatlandırılırsa, qiymətləndirilirsə, bu təbii ki, çox yaxşıdır.
- Azərbaycan cəmiyyəti dünyanın şöhrətli yazarlarını, məsələn Şekspiri, Dostoyevskini, Markezi, demək olar ki, hamısını tanıyır. Maraqlıdır, dünya ictimaiyyəti də bizim Cəlil Məmmədquluzadə, Hüseyn Cavidlə yaxından tanışdı?
Anar: Markezin arxasında neçə yüz milyonluq ispan dili durur. Dostoyevskini rus dili dəstəkləyir. Ən böyük problem az əhalisi olan ölkənin yazıçısı olmaqdır. Bu həm də ədəbiyyatın dünyaya çıxışına maneçilik törədir. Aytmatovu misal gətirəndə də bilirik ki, onun dünya şöhrətinə önəmli dərəcədə səbəb rus dilində yazmasıdır.
Fikrət Qoca: Bizim dil ərazimiz kiçikdir.
Səlim Babullaoğlu: Yazıçının taleyini ölkənin taleyi həll edir. Miqyas böyüdükcə yazıçının tanınma dairəsi də artır.
Anar: Ona görə də, fikrimiz bölmələrimizin yarandığı şəhərləri ədəbiyyat ocaqlarına çevirməkdir.
- Bu gün böyük yazarımızın xəyal etdiyi Bakı qurulur: Məlik Məmmədli arzu edirdi ki, Bayıldan Zığa qədər bulvar olsun, 20 yanvar prospekti salınsın, vağzaldan “Fizuli” meydanınadək istirahət guşəsi salınsın, Xocalı soyqırımını əks etdirən prospekt olsun. Bu gün Bakı Məlik Məmmədlinin arzuladığı kimi qurulmaqdadı. Bu, xəyalların gerçəkləşməsidirmi? Həm tənqidiniz, həm də şəhərin proqramı təklif edilən əsərinizin reallığa çevrilməsi sizdə hansı hissləri oyadır?
Anar: Bəlkə şəhər rəhbərliyi də “Ağ qoç qara qoç” əsərimi oxuyub. Amma orda mən təhlükələrdən də yazmışam. Dini fanatizm təhlükəsi, terror təhlükələri. Arzularla bərabər xəbərdarlıqlar da var. Bugünkü cəmiyyətdə arzularımız həyata keçdikcə sevinirik, amma təhlükələrin də reallaşmağa başlaması qəlbimizi ağrıdır. Lap elə son olaraq Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında baş verən hadisələri götürək....
- Bəs, Azərbaycan mətbuatında vəziyyət necədir: Qartal Təkin Qaplansoy və Hədyan Həris azalıbmı 2003-dən bu yana?
Anar: Həndəsi proporsiyada artıb və bayağılıq çoxalıb. Hərdən özünü azad yazar adlandıran, müxalif sayan qəzetçilərlə görüşürəm. Bu adamlar o qədər yalan danışıblar ki, artıq düz danışmağı da yadırğayıblar. Ona görə də, danışanda da heç kim inana bilmir. Bu müxalif mətbuatın vəziyyətidir. İqtidar mətbuatında da bəzi problemlər var. Hətta ən demokrat və sivil cəmiyyətlərin də öz problemləri var. Bu problemləri işıqlandırmaqdan çəkinmək lazım deyil. Hər iki düşərgənin mətbuatı problemlərə işıq salmağı bacarmalı, onun aradan qaldırılmasına yardımçı olmalıdır. Yəni, mətbuat cəmiyyətin güzgüsüdür. Qəzetlərin problemlərindən biri də səhifəlik yazıların verilməsidir. Bu gün o yazılar oxunmur. Bizim “Ədəbiyyat qəzeti”nin də belə bir problemi var və həll etməyə çalışırıq. Nə qədər maraqlı yazılar olur-olsun bu günün oxucusunun tələbləri tam başqadır.
- “Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi”. Müharibə veteranı, nüfuz sahibi olan bir ailənin oğlunun taleyinin timsalında ədəbiyyat cəmiyyəti qamçılayırdı.
Anar: Bu əsər “Ağ liman”ın davamıdır. Müharibə iştirakçıları-həyatlarını təhlükəyə atan və ölümlə qarşılaşıb qələbə çalan bu adamlar hörmətə layiqdir. Amma onlardan bəziləri yeni dövrlə ayaqlaşa bilmirlər. Stalinin dəmir pərdəsi arasında yetişən və saxta əxlaq nümayiş etdirən bu adamların müharibə iştirakçısı olmaları kimi haqları var cəmiyyətdə. Amma onların mühafizəkar düşüncələrinə tənqidi yanaşmaq da olar. Onların cəmiyyəti azad insanın ölümünə hesablanmışdı.
- Təhminənin ölümü azad insanın məğlubiyyəti idimi? Niyə öldürdünüz Təhminəni?
Anar: Tolstoy “Anna Karenina”nı niyə öldürüb? Leyli ilə Məcnun əzablardan keçəndən sonra evlənə bilməzdilərmi? Təhminənin ölümü oxucunu həyəcanlandırmaq, heyrətdə buraxmaq üçün deyildi. Və əslində, mən düşünürəm ki, “Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi” oxucu tərəfindən qəbul edildiyi kimi yalnız məhəbbət romanı deyil. Bu azad olmayan cəmiyyətdə azad insanın faciəsidir. Əsərin qəhrəmanlarından biri ölür, amma ikinci qəhrəman həmin cəmiyyətin qanunlarına təslim olur və adi, arzuları olmayan, çərçivəyə alınmış həyat keçirən canlıya çevrilir. Təhminənin ölümü isə labüd idi. çünki o cəmiyyət azad insan üçün məzardan başqa bir seçim qoymurdu.
Rəşad Məcid: Günel xanımın çox gözəl bir əsəri var: “Altıncı”. Anarın “Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi”ndə oxucuya qaranlıq qalan suallar, bəzi qəhrəmanların gələcək taleyi qələmə alınıb. Və əsər həmin romanın davamıdır. Bu yaxınlarda Anar müəllimin “Ağ liman”, “Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi” və Günel Anarqızının “Altıncı povestin” povesti bir kitab şəklində çapdan çıxacaq.
- Anar müəllim “Cavid ömrü” ilə kino yaradıcılığına nöqtə qoymaq niyyətindədir, yoxsa qarşıda daha bir görüş olacaq?
Anar: Mirzə Fətəli Axundovun həyatından bir film işləmək istəyirəm. Bəzi məmurlar əngəl törətməsələr.
Anar müəllim sonda bu görüşə və maraqlı söhbətə görə, sizə və görüşdə iştirak edən AYB üzvlərinə təşəkkür edirik.
Söhbəti qələmə aldı: KƏBUTƏR
 
  • Oxunub:  21360  |  
  • Tarix:  16-05-2009  |  
  •    Çap et   |  

Qəzetin son buraxılışı

Azərbaycan regionda strateji nəqliyyat qovşağına çevrilib

28 Yanvar 17:59
Xırdalanın Heydər Əliyev prospekti yenidən qurulur
28 Yanvar 17:58
Deputatlığa namizəd Cavid Osmanov növbəti görüşünü Ağdaş şəhər seçiciləri ilə keçirib
28 Yanvar 17:56
Deputatlığa namizəd Məlahət İbrahimqızı seçicilərlə növbəti görüşlərini keçirib (VİDEO)
28 Yanvar 17:52
Deputatlığa namizəd Kamilə Əliyeva Balakən rayonun Kortala kəndində seçicilərlə görüş keçirdi
28 Yanvar 17:51
Deputatlığa namizəd Nizami Cəfərov Ağstafa rayonu Qırılı kəndində seçicilərlə görüşüb
28 Yanvar 17:49
Konstitusiya Məhkəməsi Aparatının ötənilki fəaliyyətinin yekunlarına dair hesabat iclası keçirilib
28 Yanvar 17:46
Ombudsmanın Şəki və Gəncə regional mərkəzləri tərəfindən seçki hüququ ilə əlaqədar tədbir keçirilib
28 Yanvar 17:34
İcbari tibbi sığorta tədbiq olunan 23 rayonun tibb müəssisələri üzrə 265 min 335 müraciət qeydə alınıb
28 Yanvar 17:14
Mədəniyyət naziri BMT-nin İnkişaf Proqramının Azərbaycandakı rezident nümayəndəsi ilə görüşüb
28 Yanvar 17:08
Azərbaycan ilə Qətərin prokurorluq orqanları arasında əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə olunub
28 Yanvar 17:06
Qoşunların yeni tədris dövrünə hazırlığının yoxlanılması davam edir
28 Yanvar 16:58
Gözde Dizdar: "Azərbaycanda demokratik seçkilərin keçirilməsi istiqamətində ciddi addımlar atılıb"
28 Yanvar 16:46
Azərbaycanla Türkiyənin maliyyə bazarlarına qarşılıqlı investisiya yatırımları müzakirə olunub
28 Yanvar 16:29
“ASAN xidmət” mərkəzlərinə gün ərzində 2390 nəfər ilk dəfə müraciət edir
28 Yanvar 16:24
Nazirlər Kabinetində koronavirus epidemiyasına qarşı qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsinə dair məsələlər müzakirə edilib
28 Yanvar 15:33
Gözdən əlil seçicilərin səs verməsi üçün Brayl əlifbası ilə bülletenlər çap olunacaq
28 Yanvar 15:13
Gəncə xanımları Pərvin Kərimzadəni dəstəkləyirlər
28 Yanvar 14:59
Yasamalda “Bizim həyət” layihəsi çərçivəsində abadlaşdırılan növbəti həyət sakinlərin istifadəsinə verilib
28 Yanvar 14:40
“Azərenerji” ilə Yaponiyanın “TEPSCO” şirkətinin əməkdaşlığının mövcud vəziyyəti müzakirə edilib
28 Yanvar 14:35
Müdafiə Nazirliyinin hərbi liseylərinə kursant qəbulunun qaydaları açıqlanıb
28 Yanvar 14:31
“Exit-poll” keçirmək istəyən təşkilatların akkreditasiyası üçün müddət sabah başa çatır
28 Yanvar 14:19
Vətəndaşlar əmin ola bilərlər ki, biz onları parlamentdə şərəflə təmsil edəcəyik
28 Yanvar 14:16
Deputatlığa namizəd Fatma Yıldırımın Bərdədə qadın seçicilərlə görüşü keçirilib
28 Yanvar 13:57
Prezident İlham Əliyev Davosda regional təhlükəsizliyin vacibliyindən danışıb
28 Yanvar 13:00
“Avropa Şurası ənənəvi nöqsanlarından qurtularaq yeni inkişaf yoluna başlamalıdır”
28 Yanvar 12:57
Aleksandr Şapiro Suliman: "Azərbaycanda keçiriləcək parlament seçkiləri aparılan islahatların davamıdır"
28 Yanvar 12:42
Azərbaycan nümayəndə heyəti Leninqradın blokadadan azad edilməsinin ildönümü tədbirlərində iştirak edib
28 Yanvar 12:35
120 saylı Cəbrayıl-Qubadlı seçki dairəsindən YAP-ın deputatlığa namizədi Ceyhun Məmmədov seçicilərlə görüşlərini davam etdirir
28 Yanvar 12:10
19 saylı Nərimanov birinci seçki dairəsindən deputatlığa namizəd Hikmət Babaoğlu seçicilərlə növbəti görüşünü keçirib
28 Yanvar 11:16
Rövnəq Abdullayev növbəti dəfə AFFA-nın prezidenti seçilib
28 Yanvar 11:08
Şirin Nexamiya Mixaeli: "Ümid edirik ki, parlament seçkilərindən sonra Azərbaycan daha da güclənəcək"
28 Yanvar 10:54
Azad Rəhimov: Bu il də Azərbaycan idmanı üçün əlamətdar olacaq
28 Yanvar 10:42
Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini 21 dəfə pozub
28 Yanvar 10:29
Seçki dairələrində müşahidə aparılması üçün MSK-ya müraciət müddəti yanvarın 30-dək başa çatır
28 Yanvar 10:25
Bakıda Beynəlxalq Holokost Qurbanlarının Anım Günü ilə əlaqədar mərasim keçirilib
28 Yanvar 10:14
Azərbaycanlı tələbələr: Zəlzələ bölgəsindən təxliyə olunmağımıza göstəriş verən Prezidentimizə minnətdarıq
28 Yanvar 09:36
Bakcell növbəti dəfə Milli KSM Mükafatının qalibidir
28 Yanvar 09:32
Azərbaycan regionda strateji nəqliyyat qovşağına çevrilib
27 Yanvar 21:16
Mərkəzi Seçki Komissiyasının növbəti iclası keçirilib
27 Yanvar 21:11
Dünya Bankının nümayəndə heyəti Ali Məhkəmədə olub
27 Yanvar 21:09
Hulusi Kılıç: Əminəm ki, parlament seçkiləri Azərbaycanda demokratiyanın təntənəsi kimi tarixə düşəcək
27 Yanvar 20:51
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Rusiyanın “Rossiya-24” televiziya kanalına müsahibəsi
27 Yanvar 18:01
BDU-da qış imtahan sessiyası ilə əlaqədar “Açıq qapı” günü
27 Yanvar 18:00
Məzahir Pənahov: 1374 nəfərin namizədliyi qeydə alınıb
27 Yanvar 17:45
Türkiyənin Ətraf mühit və Şəhərsalma Nazirliyinin nümayəndə heyəti Bakıda səfərdə olub
27 Yanvar 17:43
Deputatlığa namizəd Sadiq Qurbanov Şabranın Əmirxanlı, Dəvəçi, Şahnəzərli kəndlərinin seçiciləri ilə görüşüb
27 Yanvar 17:40
Seçkilərlə əlaqədar 409 beynəlxalq müşahidəçi akkreditasiyadan keçib
27 Yanvar 17:39
Qeydiyyatdan keçən yerli müşahidəçilərin sayı açıqlanıb
27 Yanvar 17:38
MDB müşahidəçi missiyası parlament seçkilərinin monitorinqini davam etdirir
27 Yanvar 17:32
Neft istehsal edən ölkələrin birgə çalışması təşəbbüsünü ilk dəfə Prezident İlham Əliyev irəli sürüb
27 Yanvar 17:12
Yeni Azərbaycan Partiyasının namizədi Azər Badamovun seçicilərlə görüşləri davam edir
27 Yanvar 16:59
Turizm subyektləri üçün qiymətləndirmə - reytinq modulu fəaliyyət göstərəcək
27 Yanvar 16:46
MSK-nın iclasında Milli Məclisə seçkilərdə "exit poll" keçirmək niyyətində olan qurumun müraciətinə baxılıb
27 Yanvar 15:48
Dövlət Komitəsinin sədri “GəncLİK” proqramının iştirakçıları ilə görüşüb
27 Yanvar 15:26
Binəqədi II seçki dairəsi dairə seçki komissiyasında seçkilərə hazırlıq işləri uğurla davam etdirilir
27 Yanvar 15:07
Moskvada növbəti erməni təxribatının qarşısı alınıb
27 Yanvar 15:05
Treninqlərə 83 saylı seçki dairəsi üzrə 264 məntəqə seçki komissiyası üzvü cəlb edilib
27 Yanvar 14:38
Milli Məclisə seçkilərdə polisin xidməti fəaliyyətinə dair məsələlər müzakirə olunub
27 Yanvar 14:25
29 saylı Səbail seçki dairəsi dairə seçki komissiyasında maarifləndirici treninqlər təşkil edilib
27 Yanvar 14:10
Misirdə ərəbcə Azərbaycan dilinin qrammatikası kitabın təqdimatı keçirilib
27 Yanvar 13:52
İnanırıq ki, seçicilər daha güclü Azərbaycan naminə Yeni Azərbaycan Partiyasının namizədlərinə səs verəcəklər
27 Yanvar 13:39
Dövlət Miqrasiya Xidmətinin İnformasiya Texnologiyaları Məktəbinin məzunlarına diplomlar təqdim olunub
27 Yanvar 13:32
Sabah Abşeron yarımadasında hava meteohəssas insanlar üçün əsasən əlverişli olacaq
27 Yanvar 13:24
Səadət Bənənyarlı: Azərbaycanda məhkumların seçki hüququndan istifadə etmələri qanunvericiliyə uyğun təşkil olunur
27 Yanvar 12:58
Yeni Azərbaycan Partiyasının 4 saylı Naxçıvan şəhər seçki dairəsindən Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatliğına namizədi Eldar İbrahimovun seçicilərlə görüşü olub
27 Yanvar 12:54
Yeni Azərbaycan Partiyası parlament seçkilərinə mütəşəkkil qüvvə ilə gedir
27 Yanvar 12:47
Ceyhun Bayramov: Məktəbli formasının qiyməti tələb və təklif əsasında formalaşır
27 Yanvar 12:43
Keçən il Bakı Limanında yükaşırmanın həcmi 7,2 faiz artıb
27 Yanvar 12:42
2020-2021-ci tədris ilində təqaüd alan tələbələrin sayı 50 faizə çatdırılacaq
27 Yanvar 12:38
Azərbaycan və Ermənistan Xarici İşlər nazirlərinin görüşü Cenevrədə olacaq

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
HAVA HAQQINDA