Ana səhifə »  İqtisadiyyat »  Naxçıvan Muxtar Respublikası: qətiyyətlə reallaşan hədəflər
A+   Yenilə  A-
Naxçıvan Muxtar Respublikası: qətiyyətlə reallaşan hədəflər

Cavadxan Qasımov

Naxçıvan Dövlət Universitetinin dosenti, iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru

 

Tərəqqiyə, intibaha və bu amillər əsasında davamlı islahatlara söykənən milli iqtisadiyyat yeni keyfiyyət göstəricilərinə malik olan mərhələlərə qədəm qoymaqdadır. Burada ölkə iqtisadiyyatının qeyri-neft sektoru, innovativ dayanıqlı idarəetmə və uzunmüddətli prioritetlər əsasında reallaşan tədbirlər aktuallığını daha da artırmaqdadır. Nəticədə isə bir-birini əvəz edən illər üzrə təşəkkül tapan iqtisadi artım milli iqtisadiyyatın müqavimətliliyinin, dayanıqlılığının və çoxşaxəliliyinin etibarlı bazası olaraq çıxış etməkdə və ümumilikdə, iqtisadiyyatın sahə strukturuna hərəkətverici təsir göstərməkdədir. Bu sahədə ölkənin həm regional, həm də milli iqtisadiyyatı üçün səmərəli olacaq amillərin üstün tutulması diqqətdə saxlanılmaqdadır. Təbii ki, hazırda makroiqtisadi inkişafın məhz regional və milli mahiyyəti yüksək olan sağlam təməllər üzərində təmin olunması həyata keçirilən iqtisadi və hüquqi tənzimlənmə mexanizmləri ilə daha da səmərəli olmaqdadır.

12 mart 2021-ci il tarixdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri tərəfindən "2021–2025-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında meyvəçiliyin və tərəvəzçiliyin inkişafı üzrə Dövlət Proqramı"nın təsdiq olunması haqqında Sərəncam imzalanması bu sahədə daha etibarlı istehsal mühitinin ifadəsinə çevrilməkdədir. İnkişafın hazırkı mərhələsində mühüm əhəmiyyətə malik olan yeni Dövlət Proqramı:

– istehsal sahəsi üzrə əhatəliliyi;

– real iqtisadi artıma hərəkətverici təsiri;

– sosial sahələr üzrə güclü dayaqlar yaratması;

– məskunlaşma və məşğulluq imkanlarının stimullaşdırılması;

– aqrar sahənin dinamik inkişaf proseslərindəki rolunun daha da artırılması;

– ailə təsərrüfatlarının fəaliyyətinin innovativ imkanlara söykənən səmərəliliyinə xas olan nəticələrin əhatəsinin genişlənməsi, onların maddi-texniki təminatının və infrastruktur sahəsindəki əlçatanlığının artırılması;

– artan tələbatların yerli məhsullar hesabına qarşılanması, daxili bazarın və bu sahədəki tarazlığın qorunması sahəsində imkanların artırılması və s. məsələlərin reallaşmasındakı proseslərin səmərəliliyini daha da artıracaq.

Bir tərəfdən muxtar respublikada 462 min nəfərə yaxın əhalinin 70 faizinin, yəni 323 min nəfərdən çoxunun kənd yerlərində yaşaması, digər tərəfdən, ekoloji tarazlığın qorunması sahəsində reallaşan tədbirlər çərçivəsində yeni Dövlət Proqramı daha mühüm səmərə verəcəkdir. Qeyd edək ki, 2012-2020-ci illərdə muxtar respublikada kənd təsərrüfatının ümumi məhsulu 1,7 dəfə artmışdır. Həmin dövrdə bitkiçilik məhsullarının həcmi 1,6 dəfədən çox, heyvandarlıq məhsullarının həcmi isə 1,8 dəfə artmışdır.

Məhz Dövlət Proqramının məqsədlərinə diqqət etdiyimiz zaman onun geniş məhsuldarlıq və etibarlılıq mahiyyətli xüsusiyyətlərini görə bilirik. Belə ki, orada:

– meyvə-tərəvəzə olan tələbatın yerli istehsal hesabına ödənilməsi və ixrac imkanlarının artırılmasından;

– müvafiq sahədə ailə təsərrüfatlarının fəaliyyətinin genişləndirilməsindən;

– müasir texnologiyalar əsasında yeni meyvə və tərəvəz emalı müəssisələrinin qurulmasından ibarət olan məqsədlərin müəyyən olunması qarşıdakı dövrlər üzrə hədəflərin əlçatanlığını bir daha göstərir. Digər tərəfdən, Dövlət Proqramının həyata keçirilməsi üzrə təsdiq olunan 21 bənddən ibarət olan Tədbirlər Planına diqqət edərkən aydın olur ki, onun hər birində zəruri amillər yer almaqdadır. Bunlar:

– meyvə-tərəvəz sahəsində məhsuldarlıqdan;

– ixracın stimullaşdırılmasından;

– aqrar sektorun səmərəlilik mexanizmlərinin işləkliyindən;

– meyvə-tərəvəz istehsalı ilə məşğul olan ailə təsərrüfatlarına dəstək verilməsindən və yenilərinin yaradılmasından;

– emal sənayesinin inkişafından;

– soyuducu anbarların və istixana komplekslərinin qurulmasından;

– aqrokimyəvi qulluğun göstərilməsindən;

– istehsal münasibətlərinin inkişafından;

– bu sahədəki proseslərin əlçatanlığı üçün meyvə-tərəvəz məhsulları yarmarkalarının keçirilməsindən ibarət olmaqla, etibarlı maddi-texniki təminatının gücləndirilməsinə istiqamətlənmişdir.

Bunu keçən dövrlər üzrə, yəni Naxçıvan Muxtar Respublikasında 2012–2015, 2016–2020-ci illərdə birinci və ikinci mərhələlər üzrə uğurla icra olunan meyvəçiliyin və tərəvəzçiliyin inkişafı üzrə Dövlət proqramlarının icrasının nəticələri də göstərməkdədir.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında meyvə və giləmeyvələr üzrə əkmələrin sahəsi və ümumi yığımı haqqında məlumat (ha/ton)

 

Hesablamalar göstərir ki, 2012–2015-ci illərdə meyvə və giləmeyvələr üzrə əkmələrin sahəsi 418,5 hektar, 2016–2020-ci illərdə isə 597,9 hektar artmışdır. Bu göstərici, həmin məhsullar üzrə ümumi yığım göstəricilərində 2012–2015-ci illərdə 1,2 dəfədən çox, 2016–2020-ci illərdə isə 1 dəfədən çox təşkil etmişdir. Digər tərəfdən, 2012–2020-ci illərdə  meyvə və giləmeyvələr üzrə əkmələrin sahəsi 1098,8 hektar çox olmuş, həmin məhsullar üzrə ümumi yığım göstəricilərində 1,3 dəfə artmışdır.

Keçdiyimiz dövrlərdə müvafiq sahə üzrə əldə olunan makroiqtisadi uğurlar bu sahə üzrə göstəricilərin təşəkkülündə üzümçülüyün inkişafı və səmərəliliyinin artırılmasına da stimul olmuşdur. Bu, həmçinin ümumilikdə, milli iqtisadi quruculuq proseslərində həm üzümçülüyün, həm də muxtar respublikanın rolunu daha da artıracaqdır.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında üzüm üzrə əkmələrin sahəsi və ümumi yığımı haqqında məlumat (ha/ton)

 

İstinad olunan illər üzrə apardığımız təhlillər göstərir ki, muxtar respublikada üzümçülük üzrə əkmələrin sahəsi 428,3 hektar, ümumi yığım isə 1,2 dəfəyə yaxın artmışdır. Təbii ki, həmin dövrlər ərzində üzümçülüklə yanaşı, muxtar respublikada kənd təsərrüfatı bitkiləri üzrə göstəricilər də artmışdır. Bunu həm də cəmi əkin sahəsi üzrə də görmək olar.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında kənd təsərrüfatı bitkilərinin əkin sahəsi haqqında məlumat (ha)

 

Eyni müqayisəni bitkiçilik məhsullarının istehsalı üzrə apardıqda aydın olur ki, istər 2012–2015, istərsə də 2016–2020-ci illər müvafiq keyfiyyət göstəricilərinin təşəkkülündə etibarlı baza rolunu oynaya bilmişdir. Eyni zamanda, müasir müstəqilliyin son 25 ildən artıq dövründə uzaqgörən ideyalar əsasında müəyyən olunan dayanıqlı inkişaf strategiyası bu sahədə də hərəkətverici qüvvəyə çevrilmişdir. Xüsusilə bu, 2004-cü ildən uğurla icra olunan sosial-iqtisadi inkişaf Dövlət proqramlarının məqsəd və vəzifələrinin reallaşmasını sürətləndirmiş, həmçinin digər sahəvi tənzimləmələrin rolunu daha da artırmışdır. Nəticədə, Naxçıvan Muxtar Respublikasında sağlam investisiya, infrastruktur, tarazlaşdırma, təsərrüfatçılıq, məşğulluq mühitinin güclü təsisatları yaradılmışdır. Təbii ki, bununla da məhsuldarlıq göstəriciləri artan dinamikaya sadiq qalmışdır. Aşağıdakı şəklin məlumatlarında bu göstəricilər öz əksini tapmaqdadır.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında bitkiçilik məhsullarının istehsalı haqqında məlumat (ton)

 

Təhlillər göstərir ki, muxtar respublikada 2012–2020-ci illərdə bitkiçilik məhsullarının istehsal həcmi 1,1–1,3 dəfə artmışdır. Burada onu da qeyd edə bilərik ki, ölkəmizdə, onun regionlarında və ayrılmaz tərkib hissəsi olan, Naxçıvan Muxtar Respublikasında milli iqtisadi quruculuq proseslərinin dinamik artıma söykənən ifadəsi olaraq pandemiyanın təsirləri qarşısında da dayanıqlılıq və müqavimətlilik qazanılmışdır. Nəticədə isə qəbul və icra olunan hüquqi və iqtisadi tənzimləmə vasitələrinin səmərəli icrası üçün əlverişli zəmin mövcud olmuşdur.

Təbii ki, qeyd olunanlar bir daha təsdiq olunan "2021–2025-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında meyvəçiliyin və tərəvəzçiliyin inkişafı üzrə Dövlət Proqramı"nın  qarşıdakı dövrlər üzrə daha məhsuldar istehsal, məşğulluq və təminat mühitinin əsaslarını gücləndirəcək. Məhz yeni Dövlət Proqramının gözlənilən nəticələri olaraq müəyyən olunan:

– daxili bazarda meyvə-tərəvəz məhsullarına olan tələbatın yerli istehsal hesabına ödənilməsindən;

– ixracyönümlü və ekoloji təmiz meyvə-tərəvəz məhsulları istehsalı sahələrinin yaradılmasından;

– muxtar respublikanın rayonlarında relyef və iqlim şəraiti nəzərə alınmaqla yeni meyvə bağlarının salınması, tərəvəz əkininin genişləndirilməsindən ibarət olan təminatlar daha da əlçatan olacaqdır.

Beləliklə, Naxçıvan Muxtar Respublikası ölkənin milli iqtisadi quruculuq proseslərində çevik iştirakı ilə uzunmüddətli prioritetlərini etibarlı şəkildə reallaşdırmaqdadır. Bu, özünün sosial və iqtisadi mahiyyətinə görə həm regional, həm milli iqtisadi inkişaf üçün mövcud dayaqları gücləndirməklə, daha qətiyyətli hədəflərin müəyyən olunmasına yol açmaqdadır. Qarşıdakı dövrlərdə bunun perspektivləri çox olacaq.

 
  • Oxunub:  2940  |  
  • Tarix:  18-03-2021  |  
  •    Çap et   |  
“Yeni Azərbaycan” qəzeti 28 yaşında

12 Aprel 22:32
Polkovnik Babək Ələkbərov: Qürurluyam ki, qalib Ali Baş Komandanın, qalib dövlətin, qalib xalqın zabitiyəm
12 Aprel 22:29
Liviya Baş nazirinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Türkiyəyə səfər edib
12 Aprel 22:26
Kapitan Ramazan Hudulov: Azərbaycanda yaşayan xalqların birliyi, qardaşlığı Qələbəyə gedən yolda daha da möhkəmləndi
12 Aprel 22:21
Kapitan Nurlan Məmmədov: Vətən müharibəsində qazanılmış Qələbədə iştirakımla şərəf və qürur duyuram
12 Aprel 21:18
Azərbaycanla Əfqanıstan arasında siyasi, iqtisadi, mədəni və dini-mənəvi əlaqələr önəm kəsb edir
12 Aprel 21:16
Mayor Gündüz Səfərli: Bu gün mən və döyüşçü yoldaşlarım həyatımızın ən xoşbəxt, qürurlu anlarını yaşayırıq
12 Aprel 21:09
Hərbi Qənimətlər Parkı Azərbaycan Ordusunun güc-qüdrəti ilə bərabər, işğalçının faşist xislətini də göstərir
12 Aprel 21:06
Nüfuzlu siyasi Lider, Müzəffər Ali Baş Komandan, mahir diplomat
12 Aprel 21:02
Prezident: İkinci Qarabağ müharibəsi bizim şanlı tariximizdir, xalqımız bu müharibə ilə bağlı əbədi qürur hissi keçirəcək
12 Aprel 20:58
Erkan Özoral: Əminəm ki, Azərbaycan Böyük qayıdış zamanı da dünyaya nümunə göstərəcək
12 Aprel 20:54
Deputat: Azərbaycanda postmüharibə dövrü üçün əhatəli sosial dəstək proqramı hazırlanıb
12 Aprel 20:54
Əhliman Əmiraslanov: Türkiyə ilə Azərbaycan arasında münasibətlər bütün sahələrdə uğurla inkişaf edir
12 Aprel 20:49
Prezident İlham Əliyev: 44 günlük Vətən müharibəsi bizim gücümüzü, iradəmizi, birliyimizi göstərdi
12 Aprel 20:48
Könül Nurullayeva: Hərbi Qənimətlər Parkı Böyük Qələbəmizi əbədiləşdirmək baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir
12 Aprel 20:45
Azərbaycan ilə Türkiyə arasında dini-mənəvi əlaqələr hər zaman yüksək səviyyədə olub
12 Aprel 19:39
Prezident İlham Əliyev: İqtisadi müstəqillik əsas məsələlərdən biri idi, ona da nail olduq
12 Aprel 19:37
Azərbaycan-Avstriya parlamentlərarası əlaqələri və əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub
12 Aprel 19:33
Ölkəmizdən 96 müəssisəyə Rusiyaya pomidor ixracına icazə verilib
12 Aprel 19:19
Prezident İlham Əliyev: İkinci Qarabağ müharibəsinə hazırlaşmalı idik və hazırlaşdıq
12 Aprel 19:16
Azərbaycan və Maldiv respublikalarının xarici işlər nazirləri arasında telefon danışığı olub
12 Aprel 18:54
Azərbaycan Prezidenti: Biz danışıqlar masasında prinsipiallıq göstərərək, eyni zamanda, güclü ordu yaradırdıq
12 Aprel 18:52
AFFA və Türkiyə Futbol Federasiyası arasında VAR sisteminin tətbiqi ilə bağlı müzakirələr aparılıb
12 Aprel 18:40
Prezidenti İlham Əliyev: 2003-cü ildə hakimiyyətə gələrək söz vermişdim ki, ərazi bütövlüyünü qoruyacağam və bu sözə əməl etdim
12 Aprel 18:37
Deputat: Prezident İlham Əliyevin hakimiyyəti illəri Azərbaycan tarixinin inkişaf, rifah və zəfər dövrüdür
12 Aprel 18:35
BDU-da Ümumdünya Aviasiya və Kosmonavtika Gününə həsr edilmiş tədbir keçirilib
12 Aprel 18:24
Prezidenti İlham Əliyev: Bu tarixi bilmədən bugünkü reallığa düzgün qiymət vermək mümkün deyil
12 Aprel 18:20
Prezident: 1987-ci ildə Heydər Əliyevin bütün vəzifələrdən uzaqlaşdırılması ilə ermənilərin əlinə fürsət düşdü və bu fürsətdən istifadə etdilər
12 Aprel 18:19
Qənirə Paşayeva Türkiyənin tanınmış kinorejissoru ilə görüşüb
12 Aprel 18:17
Bakı Metropolitenində qatarların baxış-təmir sahələrində növbəti texniki yenilik tətbiq edilir
12 Aprel 18:15
Prezidenti İlham Əliyev: Hərbi Qənimətlər Parkına gələn hər bir insan ordumuzun gücünü, iradəmizi görəcək
12 Aprel 18:00
Prezidenti İlham Əliyev: Biz döyüşərək, vuruşaraq, qan tökərək tarixi ədaləti bərpa etdik
12 Aprel 17:56
İtaliya Senatının nümayəndə heyəti Milli Məclisdə olub
12 Aprel 17:37
Azərbaycan ilə İtaliya arasında iqtisadi, enerji, humanitar sahələrdə əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə olunub
12 Aprel 17:27
Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarova İtaliya Senatının Xarici işlər və emiqrasiya daimi komissiyasının sədri ilə görüşüb
12 Aprel 17:24
Günəş şüası koronavirusdan ölümlərin qarşısını almaq üçün faydalıdırmı?
12 Aprel 17:22
Meyvə ağaclarına qulluq: Yaz aylarında “Bağ məlhəmi”ndən istifadənin faydaları
12 Aprel 17:14
Prezident İlham Əliyev Bakıda Hərbi Qənimətlər Parkının açılışında iştirak edib
12 Aprel 17:06
Azərbaycanda koronavirus əleyhinə vurulan vaksin dozalarının sayı 1,2 milyona yaxınlaşır
12 Aprel 16:56
Azərbaycanda koronavirusa 1151 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb
12 Aprel 16:55
Aprel döyüşlərinin əfsanəsi şəhid Pəncəli Teymurovun büstü açılıb
12 Aprel 16:46
Mikayıl Cabbarov: Üç ayda qeyri-neft məhsullarının ixracı ilk dəfə olaraq 500 milyon dolları ötüb
12 Aprel 16:36
Milli Məclisin deputatı Ağalar Vəliyev Goranboy və Ağdam rayonlarında şəhid ailələri və Qarabağ əlilləri ilə görüşüb
12 Aprel 16:07
Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu koronavirusa qarşı təhlükəsizlik tədbirləri üzrə ən yüksək reytinqə layiq görülüb
12 Aprel 16:05
Türkiyə Gürcüstana növbəti hərbi yardım edib
12 Aprel 15:59
İtaliyada yay turizm mövsümünün açılacağı tarix bəlli olub
12 Aprel 15:31
YAP Suraxanı rayon təşkilatının nümayəndələri şəhid ailələrini ziyarət ediblər
12 Aprel 15:23
Birinci rübdə elektrik enerjisindən istifadənin vəziyyətinin araşdırılması üçün 37 texniki yoxlama aparılıb
12 Aprel 15:15
Balaxanı Sənaye Parkının ərazisində tullantıların emalı və xidmət müəssisələri yaradılır – Sərəncam
12 Aprel 15:01
Kəskin dəyişkən hava şəraitinin meteohəssas insanlara təsiri
12 Aprel 14:56
Türk Şurasının informasiya və media üzrə yüksək rəsmilərinin Ağdam və Gəncəyə səfəri Türkiyə mediasının diqqət mərkəzində olub
12 Aprel 14:53
Azərbaycan Qaçqınlar Cəmiyyəti və Qərbi Azərbaycan İcması Aşıq Ələsgərin 200 illik yubileyinə həsr olunmuş videokonfrans keçirib
12 Aprel 14:24
Azərbaycan Ordusunda raket-artilleriya batareyalarının döyüş atışlı taktiki təlimləri başlayıb
12 Aprel 14:21
Kamilə Əliyeva: Şəhidlərimiz və qazilərimiz daima dövlətin diqqətindədir
12 Aprel 14:20
Şimal və qərb rayonlarında şimşək çaxacağı, arabir yağış yağacağı, bəzi yerlərdə intensiv olacağı gözlənilir
12 Aprel 14:10
Fəsli Nəbiyev: Azərbaycanın gələcək inkişafını uğurlu şəkildə təmin etmək üçün cəmiyyətin əsas aparıcı qüvvəsi olan gənclər əvəzolunmaz rola malikdir
12 Aprel 14:08
Rusiya İnformasiya və Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Respublika Veteranlar Təşkilatının qonağı olub
12 Aprel 14:06
Türkiyədə koronavirus səbəbindən iftar mərasimlərinə qadağalar qoyulub
12 Aprel 13:39
İtaliya Senatının nümayəndəsi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
12 Aprel 13:25
Naxçıvan nümayəndəliyinin rəhbəri Fransa səfiri ilə görüşüb
12 Aprel 13:23
Sevinc Qasımova: YAP Gənclər Birliyinin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri gənclərin potensialını doğru şəkildə dəyərləndirib daha uğurlu nəticələr əldə etməsi üçün onlara dəstək olmaqdır
12 Aprel 12:11
Misirin daha bir universitetində Azərbaycan dilinin tədrisinə başlanıldı
12 Aprel 12:09
Əhaliyə xidmət üzrə nağd pul ofisi təşkil edilib
12 Aprel 11:34
YAP Samux rayon təşkilatının nümayəndələri şəhid ailələrini ziyarət ediblər
12 Aprel 11:15
Deputat: Əgər pandemiya qaydalarına riayət etməsək, qapanma qaçılmaz ola bilər
12 Aprel 11:13
Özbəkistanda dövlət xidmətləri “ASAN xidmət” modeli əsasında təkmilləşdirilir
12 Aprel 09:33
Xalid Taimur Akram: Pakistan Qarabağ münaqişəsi başlandığı andan Azərbaycanı dəstəkləyib
12 Aprel 09:31
Deputat: Son üç ildə əldə edilən uğurların əsasında Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi kadr və struktur islahatları dayanır
12 Aprel 09:30
Deputat: Azərbaycan Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə daha böyük uğurlara imza atacaq
12 Aprel 09:27
Maltepe Universitetinin professoru: Azərbaycan həm iqtisadi, həm də hərbi güc baxımından bölgənin lider ölkəsidir
11 Aprel 19:51
Dünyanın aparıcı beyin mərkəzlərinin nümayəndələrinə Ermənistanın törətdiyi genişmiqyaslı dağıntılar barədə məlumat verilib

Video

 
»»»
 

»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30
HAVA HAQQINDA