Ana səhifə »  İqtisadiyyat »  NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASI: İQTİSADİ ARTIM VƏ PERSPEKTİVLƏR
A+   Yenilə  A-
NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASI: İQTİSADİ ARTIM VƏ PERSPEKTİVLƏR

Azərbaycan Respublikası iqtisadi inkişafını qətiyyətlə davam etdirərək uzunmüddətli hədəflərini reallaşdırmaqdadır. Müstəqillik illərində iqtisadi şəxaləndirmənin, dayanıqlılığın, eyni zamanda, müqavimətliliyin möhkəm dayaqları olacaq tədbirlər həyata keçirilmiş və bunlar iqtisadiyyatın həm milli, həm də regional səviyyələrdəki inkişafına təminat olmuşdur. Xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin həmişəyaşar ideyaları əsasında təşəkkül tapan həmin proseslər yüksək təminatqabiliyyətliliyi ilə seçildi. Ayrılıqda hər bir vətəndaşın, bütövlükdə isə xalqın rifah halının yaxşılaşdırılmasından ibarət göstəricilər makroiqtisadi proseslərin çox mühüm nəticələri olaraq çıxış etdi.
İqtisadiyyatın neft və qeyri-neft sektorlarının əlaqəli və bir-birinə təkan olacaq inkişafı, müvafiq sahələr üzrə ardıcıl tənzimləmə mexanizmləri, xüsusilə uğurla icra olunan regionların sosial-iqtisadi inkişafına dair Dövlət proqramları iqtisadi rayonların infrastruktur təminatına güclü təkan olmuşdur. Təbii ki, bu isə səmərəli regional iqtisadi inkişaf əsasında daha etibarlı potensial formalaşdıran Naxçıvan Muxtar Respublikasının davamlı, qətiyyətli və perspektivli inkişafına zəmin yaratmışdır. Hələ bazar münasibətlərinə keçidin, yəni iqtisadi islahatların ilkin mərhələsində aqrar islahatların beşiyinə çevrilən muxtar respublika bu günə qədər uğurlu sosial-iqtisadi inkişaf yolu keçmişdir.
Artıq 2020-ci ilin də sonlarına doğru addımlamaqdayıq. Geridə qalan illərin və onların müvafiq dövrlərinin sosial-iqtisadi inkişafının təhlili göstərir ki, əldə olunan iqtisadi artım cari ilin də 11 ayı ərzində muxtar respublika iqtisadiyyatının müqavimətliliyini daha da artırmış, bu isə özünü onun dayanıqlılığının güclənməsində göstərmişdir. Bunu 2020-ci ilin yanvar-noyabr aylarının makroiqtisadi inkişaf göstəriciləri də ifadə etməkdədir. Qeyd edək ki, həmin 11 ay ərzində muxtar respublikada 2 milyard 556 milyon 981 min 800 manat həcmində Ümum Daxili Məhsul (ÜDM) istehsal olunmuşdur. (şəkil 1)
Təhlillər göstərir ki, 2014-2020-ci illərin eyni dövrləri ərzində muxtar respublikada istehsal olunan ÜDM-in həcmi 1,2 dəfədən çox artmışdır. Bu, eyni zamanda, regional inkişaf üzrə Dövlət proqramlarının artıq dördüncü mərhələsinin də uğurla icra olunduğunu göstərir. Digər tərəfdən, bu, mövcud sosial-iqtisadi potensialın güclü dayaqlarının ifadəsi olmaqla onun makroiqtisadi proseslərdəki rolunu daha da artırmışdır.
Təbii ki, davamlı inkişafın təmin olunması və bunun makroiqtisadi zəmində təşəkkülü cəmiyyət üzvlərinin artan tələbatlarının təmin olunmasına, onun sosial müdafiəsinin güclənməsinə, rifah göstəricilərinin daha da yaxşılaşmasına xidmət etməklə dövlətin sosial sahədəki hədəflərini daha da əlçatan etməkdədir. Məhz bu baxımdan da Naxçıvan Muxtar Respublikasında təmin olunan sosial-iqtisadi inkişaf güclü infrastruktur siyasətinin də etibarlı nəticələrinin ifadəsi olmaqla özünü istehsal və sosial sahələrin təşəkkülündə göstərməkdədir. Nəticə etibarilə, bütün bunlar, əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin daha da artmasında, onların sosial-iqtisadi inkişafdakı iştirakının daha da çevik olmasında özünü təsdiq etmişdir. Məhz ÜDM-in hər bir nəfərə düşən həcminin də artan dinamikası və cari ilin 11 ayı ərzində 5500 manatı ötməsi bunun təsdiqi olaraq çıxış etməkdədir. (şəkil 2)
İstinad olunan illərin müvafiq dövrləri üzrə muxtar respublikada hər bir nəfərə düşən ÜDM-in həcmi 1,2 dəfə artmışdır. Keçən müddət ərzində müvafiq göstəricinin artan dinamikada mövcud olması iqtisadiyyatın sosial mahiyyətinin yüksəldilməsini bir daha göstərməkdədir. Eyni zamanda, bu, milli iqtisadi quruculuq prosesləri fonunda davam edən islahatların səmərəliliyinin ən gerçək ifadəsi olub, iqtisadiyyatın diversifikasiya olunmasına təminat verməkdədir.
Təbii ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasının müasir iqtisadi şərait əsasında əldə etdiyi sosial-iqtisadi uğurlar iqtisadiyyatın sahə strukturunun həm əlaqəli, həm də müqavimətli inkişafını sürətləndirir ki, bu da ümumilikdə regional iqtisadi tarazlıq üçün zəruri mahiyyəti ilə seçilməkdədir. Yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, əmək ehtiyatlarından səmərəli istifadə olunması, regionların istehsal çəkisinin artırılması, təsərrüfat formalarının stimullaşdırıcı fəaliyyətinin təşkili, məşğulluq (və özünüməşğulluq) imkanlarının genişləndirilməsi və digər amillərin özünə yer tapması müasir iqtisadi inkişafın əldə olunan nəticələri içərisində yer almaqdadır. Məhz muxtar respublika özünün də malik olduğu regional siyasəti ilə bütün bu amillərin birliyindən ibarət olan göstəricilər sistemi ilə dolğun və dayanıqlı iqtisadiyyat formalaşdırmışdır.
Azərbaycan Respublikasının artıq ərazi bütövlüyünün təmin olunması eyni zamanda milli iqtisadiyyatın inkişafı üçün keyfiyyətcə yeni mərhələnin əsaslarını yaratmışdır. Belə bir şəraitdə işğaldan azad edilən iki - Yuxarı Qarabağ və Kəlbəcər-Laçın iqtisadi rayonunun da qarşıdakı dövrlər üzrə perspektivləri artacaq və bu, ölkənin regional iqtisadi siyasətindəki şaxələndirmə proseslərini daha da möhtəşəm edəcək. Təbii ki, həmin proseslərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının da rolu və mövqeyi daha yüksək dinamika ilə təşəkkül tapacaq. Artıq muxtar respublika ölkənin sənaye parkları və məhəllələrinin yaradılması, həmçinin təsisatlarının gücləndirilməsi sahəsindəki proseslərə də öz töhfəsini verməkdədir. Belə ki, ölkə başçısının 13 sentyabr 2019-cu il tarixində imzaladığı Fərmanla Şərur Sənaye Məhəlləsi yaradılmış və bu, sosial-iqtisadi inkişaf proseslərinin səmərəli nəticələrinin əldə olunmasındakı etibarlılığı artırmışdır. Məqsədyönlü tədbirlərin və davamlı islahatların gətirdiyi sosial-iqtisadi inkişaf nəticəsində artıq ötən 2019-cu ilin sonuna olan statistik məlumatlar muxtar respublikada sənaye məhsulunun istehsal həcminin bir milyard manatı keçdiyini deməyə əsas verməkdədir. Bunu, müxtəlif illərin yanvar-noyabr ayları üzrə eyni göstəriciləri də ifadə edir. (şəkil 3)
Hesablamalar 2014-2020-ci illərin 11 ayları üzrə müvafiq göstəricilərin müqayisəsinə görə 1,2 dəfə artım olduğunu göstərir. Təbii ki, bunlar muxtar respublikada sənayenin dinamik inkişafını ifadə etməkdə, əsas makroiqtisadi göstərici olan ÜDM-in strukturunda ilk yerdə təşəkkül tapdığını göstərməkdədir. Eyni zamanda, sənayenin artan dinamikası iqtisadiyyatın digər aparıcı sahəsi olan kənd təsərrüfatının davamlı perspektivlərini də göstərməkdədir. Çünki sənayenin inkişafı həm də kənd təsərrüfatı sahəsində məhsuldarlıq göstəricilərinin ifadəsi olub, mezoiqtisadi üstünlükləri ilə seçilməkdədir.
Kənd təsərrüfatının inkişaf etdirilməsi sahəsində muxtar respublikada davamlı tənzimləyici tədbirlər həyata keçirilməkdədir. Bu sahədə təkcə 27 noyabr 2020-ci il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri tərəfindən “kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqların münbitliyinin artırılması ilə bağlı tədbirlər haqqında” Sərəncamın imzalanmasını göstərmək olar. Bu, muxtar respublikanın ötən dövrlər ərzində topladığı aqrar potensial baxımından çox əhəmiyyətli olub həmin əsaslarla qarşıdakı dövrlərdə də yeni perspektivləri daha da artıracaq. Digər tərəfdən, torpaqların məhsuldarlığı və ondan istifadə sahəsində stimullaşdırıcı mexanizmlər sahəsindəki prosesləri sürətləndirəcək. Məlumdur ki, ötən 2019-cu il muxtar respublikada “Ailə Təsərrüfatları” ili elan olunmuşdur. Bu mənada, müvafiq Sərəncam təsərrüfatların istehsal imkanlarının artırılmasına, onların aqrotexniki vasitələrdən yararlanma sahəsindəki əlçatanlığına, bununla da, aqrar sektorda məşğulluq səviyyəsinin yüksəldilməsinə və eyni zamanda, demoqrafik tarazlıq sahəsinə hərəkətverici təsiri ilə seçiləcək. (şəkil 4)
Göründüyü kimi, kənd təsərrüfatının inkişafı sahəsində zəruri amil olan bu artım 2014-2020-ci illərin müvafiq dövrlərinin müqayisəsi baxımından 1,5 dəfədən çox təşkil etmişdir. Bu, həm də mahiyyət etibarı ilə əhalinin ərzaq məhsulları ilə etibarlı təminatı, həmçinin meyvəçilik və tərəvəzçiliyin inkişafı üzrə məhsuldarlıq göstəricilərinin dayaqları olaraq çıxış etməkdədir.
Beləliklə, Naxçıvan Muxtar Respublikası 2020-ci ilin də sonlarına doğru güclü makroiqtisadi potensialla addımlamaqdadır. Əldə olunan nəticələr qarşıdakı dövrlər üzrə məqsədyönlülüyün təminatı əsasında mövcud olan perspektivləri daha da artıracaq. Təbii ki, bu isə uzunmüddətli sosial-iqtisadi inkişaf üçün keyfiyyətcə daha yeni mərhələnin dayaqlarını yaradacaq.
Cavadxan Qasımov
Naxçıvan Dövlət Universitetinin
dosenti, İqtisad üzrə fəlsəfə doktoru

 
  • Oxunub:  4740  |  
  • Tarix:  29-12-2020  |  
  •    Çap et   |  

Qəzetin son buraxılışı

Şuşanın işğaldan azad edilməsi Azərbaycan Ordusunun möhtəşəm qələbəsidir

26 Yanvar 19:27
Milli Məclis sədrinin müavini: Ölkəmiz münasibətlərini dostluq, qardaşlıq mövqeyini əsas götürməklə formalaşdırır
26 Yanvar 19:20
Dünya İqtisadi Forumu pandemiya ilə mübarizədə innovativ həll yollarını müzakirə edir
26 Yanvar 19:12
Rusiyaya ixrac olunan məhsullara tətbiq edilən məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması ilə əlaqədar görüş keçirilib
26 Yanvar 19:08
Azərbaycanın və Türkiyənin nümayəndə heyətlərinin rəhbərləri AŞPA-da birgə fəaliyyətin perspektivlərini müzakirə ediblər
26 Yanvar 18:28
Müdafiə Nazirliyi Qubadlı rayonunun Dəmirçilər kəndinin videogörüntülərini paylaşıb VİDEO
26 Yanvar 18:15
Yeni qaz sayğaclarını onlayn idarə etmək mümkün olacaq
26 Yanvar 18:11
Milli Məclisin təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin yaz sessiyası üçün iş planı təsdiqlənib
26 Yanvar 18:05
Azərbaycan nəqliyyat-tranzit dəhlizlərinin logistika mərkəzinə çevrilir
26 Yanvar 17:55
Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin iclası keçirilib
26 Yanvar 17:45
“YAŞAT” Fondu tərəfindən ağır yaralanan qazilərimizin səhhətinin bərpası ilə bağlı tədbirlər davam etdirilir
26 Yanvar 17:40
Paytaxtda yeni müntəzəm marşrut xətti təşkil olunub
26 Yanvar 17:37
Nazir: Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun ÜDM-də xüsusi çəkisi 70 faizi ötüb
26 Yanvar 17:27
Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin onlayn iclası keçirilib
26 Yanvar 17:20
Azərbaycan Texniki Universiteti Sumqayıt Texnologiyalar Parkı ilə əməkdaşlığı davam etdirir
26 Yanvar 17:17
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi İctimai Şuranın yeni tərkibinin formalaşdırılması üçün seçki elan edir
26 Yanvar 17:16
Ruslan Əliyev: Pandemiya ilə əlaqədar abonentlərin təbii qaz sərfiyyatı artıb
26 Yanvar 16:49
Azərbaycanın və Türkiyənin xarici işlər nazirləri arasında telefon danışığı olub
26 Yanvar 16:37
Azərbaycanda koronavirusdan 551 nəfər sağalıb, 326 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb
26 Yanvar 16:28
FHN: Azərbaycan və Rusiya pirotexniklərinin birgə fəaliyyəti nəticəsində indiyədək 340 mina və 3 partlamamış sursat aşkarlanıb
26 Yanvar 16:11
Prezident İlham Əliyev: Ölkəmizdə “ağıllı şəhər”, “ağıllı kənd” konsepsiyası işlənməli və tətbiq edilməlidir
26 Yanvar 16:03
Prezident: Biz texnoloji inkişaf sahəsində daim qabağa hədəflənməli, hərbi sahədə yenilikləri Azərbaycana gətirməliyik
26 Yanvar 16:01
Əhliman Əmiraslanov: “Düşünürəm ki, qısa zamanda vaksinin müsbət təsirini görəcəyik”
26 Yanvar 15:58
Prezident İlham Əliyev: Azad edilmiş torpaqlar yüksək texnoloji inkişaf ərazisi olmalıdır
26 Yanvar 15:48
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanda texnologiyaların inkişafı sahəsində daha böyük addımlar atılmalıdır
26 Yanvar 15:44
“WhatsApp” nə üçün 30 milyondan çox istifadəçi itirib?
26 Yanvar 15:42
Qarabağ əhalisinin etno-demoqrafik dinamikasına dair hesabat hazırlanıb
26 Yanvar 15:29
Plastik tullantılardan daha bir məqsəd üçün istifadə olunacaq...
26 Yanvar 15:15
Vüqar Bayramov: “Dostluq” yatağındakı resurslar hər iki ölkənin valyuta gəlirlərinə əhəmiyyətli töhvə verəcək
26 Yanvar 15:08
Prezident: Həm müharibə dövründə, həm müharibədən sonrakı dövrdə peyklərdən istifadə bizə çox böyük üstünlük təmin etdi
26 Yanvar 15:01
Musa Quliyev: Qarabağın dirçəlişində hamımız fəal iştirak etməliyik
26 Yanvar 15:00
YAP Tovuz rayon təşkilatının Şura iclası keçirilib
26 Yanvar 14:58
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Xəzərdə ən böyük donanmaya sahibdir və hər il donanmaya yeni gəmilər təqdim edilir
26 Yanvar 14:51
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Azərbaycan nəqliyyat sahəsində dünyada lider dövlətlərdən biridir
26 Yanvar 14:42
Prezident: Azərbaycandan keçən yolların çoxşaxəli olması bizim imkanlarımızı böyük dərəcədə artırır
26 Yanvar 14:35
Səməd Seyidov: Yalnız tarazlığa riayət etməklə iki xalq arasında körpü yaratmaq olar
26 Yanvar 14:28
Prezident İlham Əliyev Fransanın Avropa və Xarici İşlər Nazirliyinin dövlət katibini qəbul edib
26 Yanvar 14:27
“İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir” çoxcildliyinin 106-cı kitabı çapdan çıxıb
26 Yanvar 14:17
Milli Məclisin deputatı Ağalar Vəliyev: Qarabağda baş verən canlanmanın tezliklə ölkəmizin inkişafına təkan verməsinin və həyatımıza müsbət təsir göstərməsinin şahidi olacağıq
26 Yanvar 14:14
Prezident İlham Əliyev Rəşad Nəbiyevi nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar naziri təyin olunması ilə əlaqədar videoformatda qəbul edib
26 Yanvar 13:55
ICESCO-nun Baş direktoru mədəni irs təşkilatlarını sıx əməkdaşlığa çağırıb
26 Yanvar 13:19
AZAL Bakı-Naxçıvan-Bakı marşrutu üzrə aviareyslərin sayını gündə 3 dəfəyədək artırır
26 Yanvar 13:15
Beynəlxalq Təhsil Gününə həsr olunan tədbir keçirilib
26 Yanvar 12:49
26 yanvar - Dünya Ekoloji Təhsil Günüdür
26 Yanvar 12:46
Hikmət Babaoğlu: Yeni regional tərəfdaşlıq konfiqurasiyasında yerləri və rolları Azərbaycan təyin edir
26 Yanvar 12:45
Jalə Əliyeva: Ötən həftənin üç əhəmiyyətli məqamı
26 Yanvar 12:26
“Dostluq” yatağından birgə istifadə xalqlarımızın rifah halının daha yaxşılaşması üçün yeni imkanlar yaradacaq
26 Yanvar 12:11
Millət vəkili Naqif Həmzəyev şəhid ailələrinə və qazilərə baş çəkib
26 Yanvar 12:08
Azad edilən ərazilərin minalardan təmizlənməsi davam edir - Anar Eyvazov
26 Yanvar 12:06
Məişət texnikası və mobil telefon alarkən nəyə diqqət etmək lazımdır?
26 Yanvar 12:01
Vaşinqtondakı “Atlantik Şurası” Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyevlə onlayn-seminar keçirib
26 Yanvar 11:50
Azərbaycan Respublikasının Avropa Şurasına üzvlüyünün 20 illiyi Strasburqda qeyd olunub
26 Yanvar 11:41
Gəncə-Qazax-Gürcüstan avtomagistralının genişləndirilməsi davam edir
26 Yanvar 11:36
Müdafiə Nazirliyi Cəbrayıl rayonunun Karxulu kəndinin videogörüntülərini paylaşıb - VİDEO
26 Yanvar 11:12
Vətən müharibəsində iştirak etmiş hərbi qulluqçulara və şəhid ailələrinə psixoloji dəstək məqsədilə yaradılan Komissiyanın ilk iclası keçirilib
26 Yanvar 10:56
Nazir: Dünya İqtisadi Forumunda qlobal iqtisadiyyatın davamlı inkişafı müzakirə olunur

26 Yanvar 10:13
Bakı şəhərində Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daimi Nümayəndəliyinin və Naxçıvan Muxtar Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyinin birgə məlumatı

26 Yanvar 09:21
Şuşanın işğaldan azad edilməsi Azərbaycan Ordusunun möhtəşəm qələbəsidir
26 Yanvar 09:18
Mübariz Tağıyev: Şuşada Vaqif poeziya günlərinin və “Xarı bülbül” festivalının bərpası həm siyasi, həm də mənəvi baxımdan olduqca mühüm əhəmiyyət daşıyır
26 Yanvar 09:16
Əliqismət Lalayev: Şuşada “Xarı bülbül” festivalının və Vaqif poeziya günlərinin yenidən keçirilməsi hamının arzusudur
26 Yanvar 09:14
Timsahın göz yaşları, yaxud Əli Kərimlinin saxta “narahatlığı”
26 Yanvar 09:11
Şuşa Azərbaycan dövlətinin mədəniyyət paytaxtı kimi dünyanın ən gözəl şəhərlərindən birinə çevriləcək

26 Yanvar 09:10
Antimilli şura - satqınlıq və xəyanət simvolu

26 Yanvar 09:08
Zamir Hüseynov: 2021-ci il Qarabağa möhtəşəm qayıdışımızın başlanğıcı olacaq
26 Yanvar 09:07
Tahir Kərimli: Ərazi bütövlüyünü təmin edən Azərbaycan öz inkişafının yeni mərhələsinə qədəm qoyub
26 Yanvar 09:05
Abutalıb Səmədov: “Dostluq” yatağının birgə işlənməsini Azərbaycanın neft-qaz sənayesində yeni mərhələnin başlanğıcı hesab etmək olar
26 Yanvar 09:04
Əlisahib Hüseynov: Bu anlaşma nəinki hər iki ölkə, eyni zamanda, bölgə və bütün Türk dünyası üçün olduqca mühüm tarixi əhəmiyyətə malikdir
26 Yanvar 09:03
Fuad Əliyev: Şəhid ailələrinə və qazilərə təkcə dövlət deyil, bütün vətəndaşlar diqqət və qayğı göstərməlidir

26 Yanvar 09:02
Radikalların yalanlar seriyası...

26 Yanvar 09:00
Ermənistan hökuməti aqoniya vəziyyətindədir
26 Yanvar 08:58
Peyvənd tətbiq olunduğu gündən bir ay sonra qoruyuculuğunu göstərməyə başlayır

Video

 
»»»
 

»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
HAVA HAQQINDA