Ana səhifə »  Dünya »  Ukrayna münaqişəsi: kəskinləşmə tendensiyası
A+   Yenilə  A-
Ukrayna münaqişəsi: kəskinləşmə tendensiyası

Yaxın Şərqdə geosiyasi vəziyyətin mürəkkəbləşməsi fonunda Ukrayna məsələsinin daha fəal şəkildə gündəmə gətirilməsi ekspertləri düşündürür. Bu prosesin arxasında hansı məqsədlər dayana bilər? Ümumiyyətlə, böyük dövlətlər Ukrayna böhranını aradan qaldırmaq istəyirlərmi? Bu suallara cavab vermək asan deyil. Çünki bir tərəfdən, Donbasda vəziyyət daha da gərginləşir, digər tərəfdən isə Ukraynada terror təhlükəsi artır. Onlara paralel olaraq, Prezident Petro Poroşenkonun Qərb dövlətlərinə səfərləri intensivləşir. O, ABŞ, Almaniya və Fransa dövlət başçıları ilə danışıqlar aparıb. Onların real nəticəsi hələ özünü göstərmir. Rusiya isə münaqişə zonasına əlavə hərbi qüvvələr yeritməkdədir. Bu ziddiyyətli proseslərin Ukraynaya və bütövlükdə postsovet məkanına mümkün təsirləri düşündürücüdür.
Kuçmanın şübhələri: Donbas “dondurulur”?
Hiss olunur ki, Qərb-Rusiya münasibətləri yeni səviyyədə gərginliyə doğru gedir. Bu, daha çox Suriya məsələsində özünü göstərirdi. İndi Ukrayna problemi “təşəbbüsü ələ almış” kimi görünür. Son zamanlar həm Ukraynanın şərqində hərbi durum mürəkkəbləşib, həm də diplomatik ritorika kəskinləşib. Donetsk və Luqanskda döyüşlər şiddətlənməkdədir. Tərəflər bir-birinə daha intensiv zərbələr endirirlər. Bunun fonunda Ukrayna tərəfi separatçılardan əsir götürdüklərini bəyan ediblər. Rəsmi Kiyev Rusiya xüsusi təyinatlılarının Donbasa gətirildiyi haqqında da informasiya yayıb.
Siyasətçilər isə Minsk razılaşmalarından bəhs edirlər, lakin real addımlar atmırlar. Onlar bir-birini müqavilənin şərtlərinə əməl etməməkdə günahlandırmaqdadırlar. Ukraynanın keçmiş Prezidenti Leonid Kuçma yaranmış bu vəziyyətdən ciddi narahatdır. O, Rusiyanın daha bir “dondurulmuş münaqişə” ocağı yaratdığından şübhələndiyini deyib. Bu dəfə Dnestryanıdan daha mürəkkəb bir problemin meydana çıxdığını ifadə edən keçmiş Prezident, Donbasın Rusiya ilə sərhədə malik olmasını təhlükə adlandırıb. L.Kuçmanın fikrinə görə, Avropa dövlətləri və ABŞ Ukraynanı bu məsələdə kifayət qədər aktiv müdafiə etmirlər.
Misal olaraq Suriyanı göstərən keçmiş dövlət başçısı Moskvanın öz iradəsini qəbul etdirdiyini söyləyib. Deməli, Rusiya uzaq Suriyada öz sözünü deyirsə və bununla Qərb barışmalı olursa, onda qonşu Ukraynada Vaşinqton, yaxud Berlin, Brüssel, Paris nə edə bilərlər? Bu səbəbdən L.Kuçma əsas ağırlığın Ukraynanın öz üzərinə düşdüyünü bildirib. Bu isə kifayət qədər riskli bir işdir. Rusiya güclü və böyük dövlətdir, münaqişəni uzun müddət nəzarətində saxlaya bilər.
Əslində, rəsmi Moskva özünü çox sakit aparır. Kiyevin hay-küyünə baxmayaraq, Kreml real addımlarını atır. Konkret olaraq, Donetsk və Luqansk istiqamətində Ukrayna silahlı qüvvələri təsirli uğur əldə edə bilmirlər. Deməli, onlara qarşı yaxşı hazırlanmış və sistemli fəaliyyət göstərən silahlı qruplar savaşır. Belə bir vəziyyətdə Ukraynada situasiyanın gərginləşməsi hansı nəticələri verə bilər?
Siyasətçilər bu kontekstdə Prezident Petro Poroşenkonun Amerika və Fransaya olan səfərlərinə diqqət yetirirlər. Ukraynanın dövlət başçısını Donald Tramp, KİV-in əksini yazmasına rəğmən, qəbul edib. Onlar arasında aparılan danışıqlarda Vaşinqtonun Kiyevi dəstəkləyəcəyi ifadə olunub. Ancaq bunun konkret nələrdən ibarət olması bir qədər müəmmalı qalır. Amerika Rusiya əleyhinə sanksiyaları genişləndirib. P.Poroşenkoya söz verilib ki, Ukraynanı daha aktiv müdafiə edəcəklər. Lakin Rusiya hərbçilərini Donbasdan çıxarmaq haqqında konkret plan ortaya qoyulmayıb.
Almaniya isə münaqişənin yaxın perspektivdə həll ediləcəyinə şübhə ilə yanaşır. Xarici işlər naziri Ziqmar Qabriel bəyan edib ki, bu qədər müddət keçəndən sonra yaranmış vəziyyətdən çıxış yolu tapmaq çox çətindir. Almaniyalı nazir yalnız onu deyib ki, “Normand qrupu”nun (Ukrayna, Fransa, Almaniya, Rusiya) təşəbbüslərini dəstəkləyir. Ancaq bu format hələlik elə bir səmərəli fəaliyyət göstərə bilməyib. Onun vəziyyəti dəyişə biləcəyi şübhə altındadır.
Böyük güclər: müəmmalı oyun davam edir
Bunlarla yanaşı, Ukrayna məsələsini həll etmək üçün tərəflərin başqa təmas formatı yoxdur. Fransaya səfəri zamanı Petro Poroşenkoya bu məqamı Emmanuel Makron dolayı da olsa, anladıb. Əslində, Fransanın indiki dövlət başçısı Rusiyaya qarşı çox kəskin ifadələr işlədir. Son olaraq o, P.Poroşenko ilə görüşdə “Rusiya təcavüzkardır”, - deyə bildirib. “Fransa kraliçası olmuş Anna isə əslində, ukraynalı qadındır” (bax: Antirossiyskaə ritorika Makrona lişğ razjiqaet ukrainskiy krizis / “vz.ru”, 26 iyun 2017).
Bununla yanaşı, E.Makron “Normand dördlüyü” çərçivəsində görüşün mümkün ola biləcəyini ifadə edib. Yəni o, nə qədər sərt danışsa da, real davranışda fərqli bir format ortaya qoya bilmir. Ekspertlər bunu belə qiymətləndirirlər ki, Fransa Prezidenti yalnız sözdə Moskvaya qarşı sərt danışır, əməldə isə daha yumşaq addımlar atmağa məcburdur. Görünür, E.Makron özünün Avropa İttifaqının xilaskarı obrazını korlamaq istəmir.
Ancaq bunun Ukraynanın real problemlərinin həllinə hansı müsbət təsiri ola biləcəyini demək çox çətindir. Hələlik P.Poroşenko müəmmalı “Makron formulu”ndan bəhs edir. Guya bunu Fransa Prezidenti “Normand dördlüyü”nün görüşündə açıqlayacaq. Ukrayna dövlət başçısının dediyinə görə, həmin təklifdə ölkənin işğal altında olan şərq əyalətlərinin azad edilməsi prosesi əks olunub.
Əgər bu vurğulanan məqamlar doğrudursa, onda Ukrayna ətrafında geosiyasi vəziyyətin daha da mürəkkəbləşdiyi qənaətini əldə edə bilərik. Suriya böhranının kəskinləşməsi fonunda Qərb-Rusiya qarşıdurması daha geniş məkana yayılır. Görünür, Qərb ölkələri Moskvanı Ukraynada sıxışdırmaqla onun diqqətinin Suriyada azalmasına nail olmaq istəyirlər. Məsələnin daha mühüm tərəfi isə bizcə, psixoloji faktora bağlıdır.
Belə ki, ABŞ başda olmaqla Qərb aydın görür ki, Moskva geosiyasi meydanda bir-birinin ardınca uğur əldə edir. Xüsusilə Suriyada Rusiya mövqeyini nəinki möhkəmlədib, hətta regionun böyük dövlətləri ilə ümumi dil tapa bilib. Məsələn, ABŞ və Aİ ilə ortaq fikrə gələ bilməyən Türkiyə Suriyada Rusiya ilə anlaşa bildi. Kreml Türkiyənin maraqlarını tanıyıb və onunla birlikdə Suriyada fəaliyyət göstərir. Amerika isə NATO-dakı müttəfiqinin maraqlarına hörmətsiz yanaşaraq, terror qrupları ilə əməkdaşlıq edir. Bunlar ciddi fərqlərdir.
İndi belə təəssürat yaranır ki, ABŞ Yaxın Şərqdə böyük dövlətlərə düşmən mövqeyi tutub, Rusiya isə yalnız rəsmi orqanlarla əməkdaşlıq edir. Şübhəsiz, bunun Ukraynaya da təsiri vardır. Ukraynalılar artıq anlayırlar ki, müəyyən müddətdən sonra Qərb onları ata bilər. İndi Suriyada Rusiyaya qarşı dura bilməyən Qərbin böyük dövlətləri Ukraynada, ümumiyyətlə, uğur əldə edə bilməzlər. Bu psixoloji dəyişiklik bütövlükdə Amerika və Avropanın ən güclü olmaları obrazını dağıdır. Çox güman ki, E.Makron bu səbəbdən Rusiyaya qarşı qəzəbli danışır.
Lakin onun real mübarizə meydanında Moskva ilə sərt münasibətlərə getməsi ehtimalı çox azdır. Bu isə o deməkdir ki, Qərb ölkələri, sadəcə, dili sərtləşdirirlər, əməldə bunu etmək iqtidarında deyillər. Bu oyunların arasında isə Ukrayna xalqı qalır. Leonid Kuçma məhz bu məqamları nəzərdə tutaraq həyəcan təbili çalır. Onun nəticəsinin necə olacağını demək xeyli çətindir.
Bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, Qərb diplomatiyasının daha radikal mövqe tutması daha çox Rusiyanın yararınadır. Çünki, birincisi, Moskva rəqibini əsəbiləşdirə bilib ki, bu da incə məqamlarda onların çoxlu səhvə yol verə biləcəyi ehtimalını artırır, ikincisi, Rusiya Donbas və Krıma əlavə qüvvələr yerləşdirmək bəhanəsi əldə edir. Hamıya məlumdur ki, Kreml üçün bunu etmək asan bir işdir.
Petro Poroşenkoya gəldikdə isə onun Ukrayna üçün çalışdığına şübhə yoxdur. Ancaq qərbli dostlarının P.Poroşenkoya yardım edəcəyinə də inam çox deyil. Burada risk faktoru vardır. Çünki, yuxarıda da vurğulandığı kimi, konkret addımlara gəldikdə Qərb Moskvaya qarşı qətiyyətli ola bilmir və ya olmaq istəmir. Onda belə çıxır ki, Ukrayna Prezidentinin siyasi taleyi də hələ məlum deyil.
Digər tərəfdən, ehtimal var ki, Qərb-Rusiya qarşıdurması yalnız Suriya və Ukrayna ilə məhdudlaşmasın. Onun Cənubi Qafqaza və Mərkəzi Asiyaya yayılması gözləniləndir. Bu halda geniş bir geosiyasi məkanda proseslərin riskli və təhlükəli olması mümkündür. O cümlədən terror intensivləşə və genişlənə bilər. Bu baxımdan Cənubi Qafqaz üçün ən qorxulu ssenari erməni terrorunun yenidən aktivləşməsi ola bilər. Bu barədə hələ kimsə danışmır.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  2550  |  
  • Tarix:  18-07-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Azərbaycan beynəlxalq aləmdə çox böyük hörmətə layiq olan ölkə kimi tanınır

17:23
17 Avqust
Bir sıra ölkələrin prezidentlərinin və sabiq prezidentlərinin övladları Azərbaycana gələcək
17:20
17 Avqust
Yusif Abdullayev: Rəqabətqabiliyyətli və ixracyönümlü məhsul istehsalının artırılması prioritet istiqamətlərdəndir
17:05
17 Avqust
Bu ilin birinci yarısında Bakı–Tbilisi–Ceyhan əsas ixrac neft boru kəməri vasitəsilə təqribən 17 milyon ton xam neft ixrac edilib
16:33
17 Avqust
Azər Badamov: Tütünçülüyün inkişafı üçün bölgələrimizdə geniş potensial mövcuddur
16:08
17 Avqust
Dünya Skaut Forumu müxtəlif ölkələrin tarixi və mədəniyyəti ilə tanış olmaq üçün nadir imkan yaradır
15:36
17 Avqust
Sevinc Fətəliyeva: Multikulturalizm Azərbaycanda dövlət siyasətinin tərkib hissəsinə, həm də həyat tərzinə çevrilib
15:09
17 Avqust
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri qəzeti: Bakı sadəliyin, sakit yaşamın ünvanıdır
14:36
17 Avqust
Azərbaycan-Koreya parlamentlərarası əlaqələrinin inkişafı ilə bağlı məsələlər müzakirə edilib
14:34
17 Avqust
Əhalinin banklardakı əmanətlərinin 73,4 faizi xarici valyutada qoyulub
14:07
17 Avqust
2025-ci ilə dünyada 5G şəbəkələrinə qoşulmaların sayı 1,4 milyard olacaq
13:51
17 Avqust
Pakistanlı Zubair Lodhi: Biz şahidi olduq ki, skautinqin ideyaları Azərbaycan cəmiyyətinə çox yaxındır
13:48
17 Avqust
Yeni mənzil alan mətbuat işçiləri Azərbaycan Prezidentinə minnətdarlıq edirlər
13:06
17 Avqust
MM-in komitə sədri: Azərbaycan iqtisadiyyatının şaxələndirilməsinin təmin olunması məqsədilə sistemli tədbirlər icra olunur
12:48
17 Avqust
Sentyabrda VIII Rusiya-Azərbaycan Regionlararası Forumu keçiriləcək
12:21
17 Avqust
Dünya Bankı Azərbaycan hökumətinə özəl sektorun kreditləşdirilməsi üzrə yeni mexanizm hazırlamağa kömək etməyə hazırdır
12:02
17 Avqust
Azərbaycanlı nümayəndə ilk dəfə olaraq Dünya Skaut Hərəkatı Təşkilatında aparıcı vəzifəyə seçilib
11:09
17 Avqust
Bakı konfransı Dünya Skaut Hərəkatının inkişafına mühüm töhfə verəcək
10:58
17 Avqust
Azərbaycanda dəniz nəqliyyatı ilə daşınan sərnişinlərin sayı 14,4 dəfə artıb
10:49
17 Avqust
Bu gün Müslüm Maqomayevin anadan olmasının 75 illiyidir
10:25
17 Avqust
Paris-2017: Bersi Arena güləş üzrə dünya çempionatına hazırdır
10:22
17 Avqust
Ermənistan silahlı qüvvələri sutka ərzində atəşkəsi 117 dəfə pozub
10:19
17 Avqust
Avstraliyalı nazir: Azərbaycan regionda strateji baxımdan çox əhəmiyyətli ölkədir
18:03
16 Avqust
Fransalı skaut: Skaut hərəkatı Azərbaycanda daha geniş vüsət alacaq
17:51
16 Avqust
Ali təhsil müəssisələrinin magistraturalarına 6361 bakalavr qəbul olunub
16:53
16 Avqust
Azərbaycan-Polşa əməkdaşlığının inkişafı ilə bağlı məsələlərə dair müzakirələr aparılıb
16:49
16 Avqust
MM-in deputatı: Bakı nüfuzlu beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsi üçün ən əhəmiyyətli məkanlardan biridir
16:42
16 Avqust
Sevinc Fətəliyeva: Azərbaycanla Türkmənistan arasında siyasi, iqtisadi, humanitar istiqamətlərdə əməkdaşlığı dərinləşdirmək üçün geniş imkanlar yaranıb
16:14
16 Avqust
İspaniya portalı “Qarabağ”ın “Kopenhagen” üzərindəki qələbədən bəhs edir
16:00
16 Avqust
Rektor tələbə adını qazanan abituriyentlərin sənəd qəbulu prosesi ilə tanış olub
15:56
16 Avqust
Əli Həsənov: Müsəlman ölkələrinin həmrəyliyi güclənməsə, proseslər elə bu cür də davam edəcək
15:41
16 Avqust
Pan Gi Mun: Azərbaycan-Koreya əlaqələrini genişləndirmək üçün böyük potensial var
15:36
16 Avqust
Valeh Ələsgərov: Azərbaycan gənc dövlət olmasına baxmayaraq, beynəlxalq əhəmiyyətli tədbirlərin keçirilməsində böyük təcrübəyə malikdir
15:27
16 Avqust
Dohyun Kim: Dünyada ilk dəfədir ki, bu qədər skaut bir araya gəlib
15:05
16 Avqust
Riçard Hoqland: Biz Dağlıq Qarabağ münaqişəsi tərəflərini yekun qərar qəbul etməyə məcbur edə bilmərik
14:39
16 Avqust
Skautinq həvəs deyil, həyat tərzidir
14:22
16 Avqust
Xarici müəssisə və təşkilatlar əsas kapitala 5 milyard manatdan çox vəsait yönəldib
13:59
16 Avqust
Dövlət büdcəsinin gəlirləri 9,4 milyard manat, xərcləri isə 9,7 milyard manat olub
13:38
16 Avqust
Seymur Orucov: Bu hadisə Azərbaycan gəncləri üçün də əlamətdardır
12:37
16 Avqust
Dünya Skaut Konfransının iştirakçıları ümummilli lider Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət ediblər
11:55
16 Avqust
Bu il Qobustan Milli Tarix Bədii Qoruğunda altı yeni təsvirli daş aşkar edilib
11:47
16 Avqust
Dünya çempionatında Azərbaycan yeddi qadın güləşçi ilə təmsil olunacaq
11:43
16 Avqust
Beynəlxalq Caz Festivalının açılış günü qvineyalı musiqiçi Seku Kuyate çıxış edəcək
11:28
16 Avqust
Mexikoda Dağlıq Qarabağ münaqişəsi İƏT-in əsas prioritetlərindən biri adlandırıldı
11:26
16 Avqust
Finlandiyalı skaut: Artıq azərbaycanlı skaut dostlarımız var
11:07
16 Avqust
Dünya skautları Bakı konfransının yüksək səviyyədə təşkilindən razılıqlarını bildirirlər
10:36
16 Avqust
Qurban Qurbanov: “Kopenhagen” ilə oyunda futbolçularımız və azarkeşlərimiz alqışa layiq idilər
10:15
16 Avqust
Belə mühüm tədbirlər ölkənizin müsbət imicini beynəlxalq arenada genişləndirəcək
10:09
16 Avqust
Cəbhəboyu zonada yerləşən bölmələrdəki mövcud şərait yoxlanılıb
10:07
16 Avqust
Ermənistan silahlı bölmələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 115 dəfə pozub
16:56
15 Avqust
Jalə Əliyeva: Azərbaycanda mədəniyyət sahəsinə dövlət qayğısı çox yüksəkdir
16:50
15 Avqust
Heydər Əliyev Fondu Venesiyada Martin Rotun anım gününü qeyd edəcək
16:40
15 Avqust
MM-in deputatı: Erməninin harada yaşamasından asılı olmayaraq o ermənidir
16:20
15 Avqust
Dünya Skaut Konfransının ikinci günü: skaut hərəkatının 3 illik planının hədəfləri müzakirə edilib
16:02
15 Avqust
"Yeni Azərbaycan" qəzetində 700 bal toplamış abituriyentlə görüş keçirilib
15:56
15 Avqust
Ən gənc professor Yusif Babanlı Prezident İlham Əliyevə təşəkkür məktubu göndərib
15:53
15 Avqust
Əmək müqaviləsi bildirişi üzrə Elektron İnformasiya Sisteminə müraciətlərin sayı 9 milyon 80 mini ötüb
15:23
15 Avqust
İsrailin “Qaley Tsaxal” dövlət hərbi radiostansiyası: İsrail ilə Azərbaycanın münasibətləri strateji tərəfdaşlıq xarakteri daşıyır
15:00
15 Avqust
Yarım ildə Azərbaycanda 1,9 milyon ton neft emalı məhsulları istehlak edilib
14:31
15 Avqust
“İslam həmrəyliyi: müasir çağırışlar və dini maarifləndirmə” mövzusunda konfrans maraqlı müzakirələrlə yadda qalıb
14:10
15 Avqust
İrlandiyalı skaut: bu, skautların ən irimiqyaslı forumudur
13:47
15 Avqust
Parisdə keçiriləcək güləş üzrə dünya çempionatında iştirak edəcək milli komandalarımızın heyətləri açıqlanıb
13:42
15 Avqust
Dünya skautları Bakının gözəlliyinə, xalqımızın qonaqpərvərliyinə heyran qaldıqlarını bildirirlər
12:43
15 Avqust
Bu gündən regionlardakı ümumtəhsil müəssisələrində məktəbəhazırlıq qruplarına sənəd qəbul olunur
12:06
15 Avqust
“ASAN məktub” layihəsi bu dəfə füzulili uşaqları sevindirib
12:03
15 Avqust
UEFA Çempionlar Liqası: Ağdamın “Qarabağ” komandası Danimarkanın “Kopenhagen” klubunu qəbul edəcək
12:00
15 Avqust
Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında uşaqlar üçün yaradıcılıq günü keçirilib
11:55
15 Avqust
Əli Əhmədov: Azərbaycan qısa dövrdə böyük inkişaf yolu keçib
11:53
15 Avqust
Azərbaycan əhalisinin sayı 0,4 faiz artıb
10:54
15 Avqust
Joao Armando Qonsalves: Dünya skautları Azərbaycandan zəngin təəssüratlarla qayıdacaqlar
10:43
15 Avqust
Dövlət Sərhəd Xidməti Xəzər dənizində taktiki təlim keçirib

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
HAVA HAQQINDA