Ana səhifə »  Dünya »  Makronun qələbəsi: geosiyasi və daxili ziddiyyətlərin fonunda
A+   Yenilə  A-
Makronun qələbəsi: geosiyasi və daxili ziddiyyətlərin fonunda

Fransada yeni mərkəzçi “İrəli” hərəkatının nümayəndəsinin prezident seçilməsi ekspertlərin bir sıra sualları ortaya atmasına səbəb olub. Bir tərəfdən, E.Makrona Avropa İttifaqının xilaskarı kimi baxılır, digər tərəfdən isə ölkə daxilindəki siyasi mühitin tam durulmadığı qənaəti var. Eyni zamanda, Fransada seçki ilə qlobal geosiyasətdə, o cümlədən ABŞ və Böyük Britaniyada baş verən siyasi proseslər arasında əlaqə axtarılır. Bu kontekstdə E.Makronun qələbəsi ilə D.Trampın seçilməsi və “Brexit” arasında bağlantı görürlər. Bir çox analitiklər isə problemə, ümumiyyətlə, İkinci Dünya müharibəsindən sonra Qərb siyasətinin məzmununda gedən dəyişikliklər aspektində baxırlar. Onlar hesab edirlər ki, ikili standartlar siyasəti bu gün Avropada müşahidə edilən siyasi və geosiyasi müəmmaların kökündə dayanan amillərdəndir. Bütövlükdə Fransadakı prezident seçkisinin nəticəsinin qlobal siyasətə ciddi təsir edəcəyi proqnozlaşdırılır.
Tarazlığın pozulması: Fransanın siyasi panoramı
Fransada son prezident seçkisi mövcud siyasi və iqtisadi aspektli suallara cavablardan çox, yeni sualların meydana çıxmasına təkan verdi. Ekspertlər Emmanuel Makronun dövlət başçısı seçilməsini ölkədə bir neçə ildir ki, müşahidə edilən və müəyyən dərəcədə ziddiyyətli xarakter daşıyan proseslərin məntiqi nəticəsi hesab edirlər. Əslində, bu hadisəni analitiklər beynəlxalq geosiyasi mühitdə tarazlığın pozulması ilə əlaqələndirirlər. Buna təsir edən başlıca amillər sırasında isə Donald Trampın Amerika prezidenti seçilməsi və “Brexit”in baş verməsini göstərirlər. Həqiqətən, D.Trampın ABŞ-da qələbəsi siyasi elitaya qarşı olan etirazların nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Bu isə Amerikada ənənəvi dövlət başçısı seçimi qaydasının pozulması hesab olunur. Bunun fonunda “Brexit” də Avropanın siyasi inteqrasiyası ilə bağlı verilən proqnozların alt-üst olmasını ifadə edir.
Bunlarla yanaşı, ekspertlər qlobal geosiyasətə ciddi təsir edən Şimali Koreya məsələsini vurğulayırlar. Amerikanın regionda raketdənmüdafiə sistemlərinin yerləşdirilməsi planı Çini narahat edir, buna qarşılıq da tədbir görməyə sövq edir. Belə çıxır ki, bütün hallarda beynəlxalq aləmdə böyük dəyişiklik gedir. Bu dəyişikliyin xarakteri məlum deyil və indi o barədə dəqiq fikir söyləmək çətindir. Elə bu özəlliyinə görə, həmin vəziyyət Qərbin bütün siyasi mühitinin dinamikasına təsir etməlidir. O cümlədən Fransada siyasi səhnədə oyun qaydaları yenilənməli idi.
Fransada budəfəki prezident seçkilərinin digər özəlliyi ikinci tura ölkənin aparıcı partiyalarından heç birinin adlaya bilməməsidir. Həm hakim partiya olan sosialistlərin liderləri, həm də müxalifətçi “Respublikaçılar” partiyasının rəhbərləri baş verənləri tamaşa salonundan seyr etməklə kifayətləndilər. Məsələnin bu tərəfinə Fransanın daxilində son illər müşahidə edilən iqtisadi, siyasi və ideoloji proseslərin özəlliyi prizmasından baxmaq daha doğru olardı.
2007-ci ildə Fransada iqtisadi böhran başladı. İqtisadiyyat o vaxtdan staqnasiya vəziyyətindədir. Keçən müddətdə işsizlərin sayı kəskin artıb. 2017-ci ildə bu rəqəm ölkənin iqtisadi aktiv əhalisinin 10 faizini təşkil edir. Əsas olaraq gənclər arasında işsizlik yayılıb. İşini itirmək və terrorun qurbanı olmaq insanları getdikcə daha çox narahat etməyə başlayıb.
Bunun fonunda fransızların ənənəvi siyasi partiya və siyasətçilərə inamı itib. Sorğuların nəticəsinə görə, əhalinin 89 faizi siyasi partiyalara inamını itirib, deputatlara etibar etməyənlər 55 faizdir, Fransua Ollanda isə 75 faiz inanmırdı. Cəmiyyətdə ümumi səviyyədə depressiv əhval-ruhiyə güclənib. 29 faiz yorğunluqdan, 25 faiz bədbinlikdən, 31 faiz isə inamsızlıqdan şikayət edir.
Bütün bunların nəticəsi o oldu ki, seçicilər nə hakimiyyətdə olan solçulara (Sosialist Partiyası), nə də sağ mərkəzçilərə (“Respublikaçılar” partiyası) etibar etmədilər. Bunu siyasi liderlər öncədən sosioloji sorğular nəticəsində də müəyyənləşdirmişdilər. Fransanın iqtisadiyyat naziri, 39 yaşlı solçu Emmanuel Makron 2016-cı ilin payızında vəzifəsini tərk edərək, “nə sol, nə sağ” şüarı ilə mərkəzçi “İrəli” hərəkatını yaratdı. Bununla da Fransada son onilliklərdə sosialistlərlə respublikaçıların növbə ilə əldə etdikləri hakimiyyətin başqa bir siyasi düşərgəyə keçməsi prosesinin əsası qoyuldu. 2017-ci ilin yazında keçirilən prezident seçkisində mərkəzçi E.Makron və “milli cəbhəçi” Marin Le Pen ikinci tura adladı. Ancaq burada bir incə məqam var.
Məsələ ondan ibarətdir ki, Marin Le Pen seçilsə idi, Avropa İttifaqını dağıda bilərdi. Emmanuel Makron isə sadiq avropaçıdır, Aİ-ni canlandıracaq atlantistdir. E.Makron Aİ-ni gücləndirəcəyini və Fransa-Aİ əlaqələrini yeni səviyyəyə qaldıracağını vəd edib. Ancaq Makron Avropa İttifaqında islahatların aparılmasını bir şərt kimi irəli sürüb. Bu xüsusiyyət digər iki özəlliyi diqqətə gətirir. Məsələ ondan ibarətdir ki, son iki yüz il ərzində Fransada Makron kimi cavan prezident olmayıb. Eyni zamanda, ilk dəfə idi ki, Fransada iki ən böyük partiyanın nümayəndəsi ikinci tura çıxmadı. Makron özü mərkəzçi “İrəli” hərəkatını yaratdı ki, bunlar da Amerikada baş verənlərlə oxşardır. Orada da D.Tramp ilk mərhələdə respublikaçıların namizədi kimi seçkiyə qatılmadı. Bunlar mövcud böyük partiyaların siyasi taleyi aspektində qəribə hadisələrdir.
Avropaçılıq və təcridçilik: mübarizə davam edir
İndi yeni prezidentin qarşısında Fransanın birləşdirlməsi və Avropanın konsolidasiyası kimi iki mühüm vəzifə durur. Çünki yuxarıda vurğuladığımız kimi, təkcə beynəlxalq aləmdə deyil, ayrı-ayrı böyük ölkələrin daxilində də siyasi-ideoloji tarazlıq pozulub. Digər tərəfdən, unutmayaq ki, Fransada hakimiyyətə qarşı müxalifət ifrat sağçı Marin Le Pendir. Bu siyasətçi Fransanın yalnız köklü fransızlar üçün olduğu şüarını irəli sürür. Sonradan gəlmələr, xüsusilə müsəlmanlar kənarda qalmalıdırlar, onlar ikinci dərəcəli vətəndaş olmalıdırlar. Proqnozlara görə isə bir neçə on ildən sonra Fransada əhalinin təqribən 40 faizi miqrant mənşəli ola bilər. Açıq gözlə görünən odur ki, Marin Le Penin müxalifətçiliyi ölkəni parçalanmaya aparır.
Buna qarşılıq E.Makron Fransanı mənşəyindən və dini mənsubluğundan asılı olmayaraq bütün fransızlara aid edir. Çünki “Milli cəbhə” partiyasının əsas müxalifət partiyası olması tarazlığı pozur. Deməli, gənc prezidentə Le Pen kimi birinin müxalif olması heç də xoş deyil. Bu isə, təəccüblü də olsa, siyasi dairələrdə “makronmaniya” apatiyası yarada bilər. Bu anlayış Emmanuel Makronu yeganə xilas mənbəyi kimi qəbul etmək, əvvəlcədən siyasi manevrləri məhdudlaşdırmaq anlamına gəlir. Böyük təcrübəsi olan Fransa siyasi dairələrinin bunu dərk edə biləcəyi gözləniləndir.
Bu kimi siyasi reallıqların fonunda ekspertlər belə suallar da qaldırırlar: “nə üçün Qərbdə siyasi proseslər bu cür sürətlə dəyişdi? Belə situasiyaya səbəb nə oldu?” Burada ilk olaraq yada düşən demokratiya və insan hüquqlarını əsas silah hesab edən Avropada müxtəlif problemlərin yaranması olur. Bu problemləri Qərbin hazırkı siyasi iradəsi və kursu çərçivəsində həll etmək çətindir, bəlkə də heç mümkün deyil.
Əslində, bir məqamı unutmaq olmaz. Demokratiya və insan hüquqları prinsip olaraq İkinci dünya müharibəsindən sonra meydana gəldi. Və XX əsrdə baş verən faciəvi hadisələrə görə, o cümlədən İkinci dünya müharibəsinə görə məsuliyyəti yalnız Almaniyamı daşıyır? Təbii ki, yox. Məsuliyyət bütövlükdə Qərb siyasi şüurunda, həyata keçirilən ikili standartlar siyasətindədir. Bu səbəbdən Emmanuel Makronun bu gün Qərbin ümid yeri kimi görünməsi təsadüfi deyil - o, Avropanı qoruyub saxlamağa çalışacaq! Gec deyilmi? Həm də ümumiyyətlə, beynəlxalq aləmdə proseslərin qeyri-müəyyən olması və böyük dövlətlər daxilində hansı siyasi hadisələrin baş verməsini nəzərə almaq lazımdır. Belə vəziyyət bütövlükdə situasiyanı olduqca mürəkkəbləşdirir və doğru yolun seçilməsi işini xeyli çətinə salır.
Məhz bu bağlılıqda ekspertlər iki “xilaskar”ın - Donald Trampın və Emmanuel Makronun iki ənənəvi partiyadan olmamasının mümkün nəticələri üzərində baş sındırırlar. Qərb cəmiyyətləri daxilində əsrlərdir mövcud olan sosial-siyasi tarazlığın, qarşılıqlı surətdə anlaşmanın pozulmasını da unutmayaq. Təbii ki, bu cür məqamlar bütünlüklə Qərb dünyasında çoxlu sayda problemlər yaradır və onların necə həll edilə biləcəyi ilə əlaqədar düşündürücü suallar ortaya atır. Onların sırasında Fransada iyun ayında keçiriləcək parlament seçkisində kimin qalib gələ biləcəyi mühüm yer tutur.
Belə ki, ekspertlərə görə, əgər parlament seçkisində milliyyətçilərin lideri qalib olarsa, ölkədə idarəçilik çətinləşəcək. Ona taraz ola biləcək başqa partiyalar isə yoxdur. Marin Le Pen indidən həmin günə hazırlaşır. O, milli məsələ ilə bağlı mövqeyini müəyyən qədər yumşaldıb, antiavropa ritorikasına bir istilik verib. Ancaq bunlar onun mövqeyini mahiyyətcə dəyişməyib.
Yuxarıda vurğulanan məqamlar onu təsdiq edir ki, Emmanuel Makronun seçkinin ikinci turunda 66 faiz səslə qalib olması, əslində, nə Fransada, nə də Avropada siyasi problemlərin həll olunmasını təmin etməyib. Hələ qarşıda bir çox çətinliklər vardır. Əgər parlament seçkisində ifrat müxalifət üstünlük əldə etsə, Avropanın siyasi taleyi yenə risklərə atılacaq. Başqa hansı variant mövcuddur, məlum deyil. Qlobal miqyasda da Qərbin böyük dövlətləri yanlış siyasi kursları ilə qeyri-müəyyən situasiyalar yaratmaqda davam edirlər. Deməli, Makron xilas yeri deyil, növbəti “siyasi dayanacaqdır” ki, avropaçılar bir qədər nəfəs ala bilərlər. Bəs sonrası?
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  17880  |  
  • Tarix:  25-05-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Azərbaycan iqtisadi sahədə tarixi nailiyyətlər əldə edib

22:36
20 Aprel
Yerevanda 200-dən çox nümayişçi həbs olunub
18:18
20 Aprel
“Bu fərman cəmiyyətin tələbinə, istəyinə hesablanmış bir addımdır” – Akif Nağı
18:17
20 Aprel
“Bu çox böyük işdir, alqışlayırıq” – Etimad Əsədov
18:14
20 Aprel
“Şəhid ailələri ilə bağlı fərman unikaldır” – Məlahət İbrahimqızı
17:57
20 Aprel
Rauf Əliyev: Ölkəmi zdəki quruculuq işləri hazırkı müasir inkişaf mərhələsinin reallıqlarıdır
17:53
20 Aprel
Fövqəladə Hallar Nazirliyinin nümayəndələri Bakı Slavyan Universitetində təlim keçiblər
17:50
20 Aprel
Ənənəvi İslam dəyərlərinin təbliği yad dini-ideoloji təsirlərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır
17:47
20 Aprel
Prezident İlham Əliyevin strateji konsepsiyasında xalqın intellektual potensialının reallaşdırılması və innovasiyalı modernləşmə xüsusi yer tutur
17:44
20 Aprel
Deputat: Radikal müxalifət xalqın etimadını qazanmaq əvəzinə xarici himayədarlar axtarmağa çalışdı
17:41
20 Aprel
ADA Universitetində 40-dan çox ölkənin milli mədəniyyət nümunələri sərgilənib
17:40
20 Aprel
Bəhruz Quliyev: İlham Əliyevin seçkilərdə inamlı qələbəsi xalqımızın son 15 ildə görülən işlərə verdiyi ən real qiymətdir
17:21
20 Aprel
Siyavuş Novruzov: Azərbaycan xalqı İlham Əliyevi Prezident seçməklə inkişafa, təhlükəsizliyə, tərəqqiyə səs verdi
17:16
20 Aprel
Rusiyanın Azərbaycanlı Gənclər Birliyinin dəstəyi ilə Azərbaycan mədəniyyəti “Dünya MİREA-da” festivalında nümayiş etdirilib
17:01
20 Aprel
Muxtar respublikadakı muzeyləri 116 mindən çox tamaşaçı ziyarət edib
16:54
20 Aprel
Goranboyda infrastruktur və sosial-mədəni obyektlərin tikintisi genişlənib
16:47
20 Aprel
Qubadlı rayonu üzrə birinci rübdə görülən işlər müzakirə olunub
16:27
20 Aprel
Hikmət Babaoğlu: "Prezidentin fərmanı bundan sonra atılacaq addımların xəbərçisidir"
16:22
20 Aprel
Prezident İlham Əliyev paytaxta gətirilən yeni metro qatarlarında yaradılan şəraitlə tanış olub
16:19
20 Aprel
Estoniyada Azərbaycanın kənd təsərrüfatının rəqəmsallaşması istiqamətində əldə etdiyi uğurlardan danışılıb
15:54
20 Aprel
Agentlik sədri: Erməniçilik, dəfələrlə qeyd etdiyimiz kimi, mif yaradıcılığına, mifomaniyaya çox meyllidir
15:38
20 Aprel
Pakistanda keçirilən “International Rawal Expo 2018” beynəlxalq sərgisində Azərbaycan şirkəti də təmsil olunub
15:20
20 Aprel
Bahar Muradova: Prezidentin ölmüş və itkin düşmüş hərbçilərin ailə üzvlərinin sosial müdafiəsinin yaxşılaşdırılması ilə bağlı fərmanı çox əlamətdar haldır
15:17
20 Aprel
Səlim Müslümov İƏT baş katibinin müavini ilə görüşüb
15:11
20 Aprel
Parlamentin komitə iclasında ombudsmanın 2017-ci il üzrə illik məruzəsi barədə müzakirələr aparılıb
14:51
20 Aprel
Ziyafət Əsgərov: Son 15 ildə qazandığımız nailiyyətlər Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən siyasəti ilə bağlıdır
14:48
20 Aprel
Tokioda keçiriləcək Olimpiya və Paralimpiya oyunlarında Azərbaycan idmançılarının iştirakı ilə bağlı fikir mübadiləsi aparılıb
14:45
20 Aprel
Prezident İlham Əliyevin andiçmə mərasimindəki nitqi Azərbaycan əsgərini daha da ruhlandırıb
14:43
20 Aprel
Jalə Əliyeva: Bölgələrimiz bütünlükdə Azərbaycanın nəhəng inkişafının aynasıdır
14:41
20 Aprel
Bakıda yeni kartinq mərkəzi istifadəyə verilib
14:39
20 Aprel
Cənub Qaz Dəhlizinin tərkib hissəsi olan layihələrə investisiya qoyuluşunun həcmi açıqlanıb
14:36
20 Aprel
Türkiyənin “Daily Sabah” qəzetində ermənilərin xalqımıza qarşı törətdikləri soyqırımları barədə məqalə dərc edilib
14:33
20 Aprel
Bakıda Bolqarıstan məhsullarının satıldığı mağazalar və ticarət evi açıla bilər
14:31
20 Aprel
Rövşən Rzayev: Ermənistanın gənc nəsli başa düşür ki, bu hakimiyyətlə gələcəyini qura bilməyəcək
14:27
20 Aprel
Azərbaycan “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsi üzrə maliyyə öhdəliklərinin 78 faizdən çoxunu icra edib
14:21
20 Aprel
Sədaqət Vəliyeva: Bu Fərman Prezidentimizin siyasətinin mərkəzində Azərbaycan vətəndaşının dayanmasının daha bir sübutudur
14:16
20 Aprel
Milli Məclis komitələrinin birgə iclasında 16 məsələyə baxılıb
14:10
20 Aprel
NATO generalı: Azərbaycan Alyansın etibarlı tərəfdaşıdır
13:01
20 Aprel
Azərbaycan nümayəndə heyəti MDB Silahlı Qüvvələrinin Qərargah Rəisləri Komitəsinin iclasında iştirak edir
12:37
20 Aprel
Sahibə Qafarova: Son 15 ildə Azərbaycanda müşahidə olunan dinamik inkişaf meyilləri mühüm əhəmiyyətə malikdir
12:32
20 Aprel
Sevinc Hüseynova: Dövlət başçısının imzaladığı fərman cəmiyyətimiz tərəfindən rəğbətlə qarşılanır
12:29
20 Aprel
Avropa azərbaycanlıları Ermənistanın təxribatları ilə əlaqədar beynəlxalq təşkilatlara bəyanat ünvanlayıblar
12:18
20 Aprel
Ombudsmanın 2017-ci il üzrə illik məruzəsi Milli Məclisdə dinləniləcək
12:15
20 Aprel
Romana Yerkoviç: Xorvatiya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir
11:50
20 Aprel
Akademik Zərifə xanım Əliyeva ölkəmizdə oftalmologiya sahəsinin inkişafına böyük töhfələr verib
11:47
20 Aprel
«Armenianreport.com» :”Belarus və Qazaxıstan hələ də Azərbaycanı müdafiə edirlər”
11:45
20 Aprel
“Antimilli qüvvələrin, hətta ermənilər tərəfindən maliyyələşməsi faktları var”
11:42
20 Aprel
Türkiyə Azərbaycan Dərnəkləri Federasiyası erməni hərbçilərinin təmas xəttində törətdiyi təxribatı pisləyib
11:31
20 Aprel
Bakıda Birinci Türk Dünyası Ortopedik və Travmatoloji Konqres keçirilir
11:25
20 Aprel
Bu gün Ciddədə OPEC+ Nazirlərinin Birgə Monitorinq Komitəsinin iclası keçiriləcək
11:23
20 Aprel
AZƏRTAC-ın fotomüxbiri beynəlxalq müsabiqənin gümüş medalına layiq görülüb
11:20
20 Aprel
ADA Universitetində "Made in Azerbaijan" brendinin təşviqinə dair mühazirə dinlənilib
11:18
20 Aprel
Elçin Əhmədov: Prezident İlham Əliyev Azərbaycanı daha da qüdrətli ölkəyə çevirəcəyini bəyan etdi
11:17
20 Aprel
Kamran İmanov: Qədim mətnlər və klassik mənbələr erməni saxtakarlıqlarını ifşa edir
11:16
20 Aprel
Bakıda IV Beynəlxalq Bariatrik-Metabolik Cərrahiyyə Konqresi öz işinə başlayıb
11:13
20 Aprel
Sarkisyanın 10 illik diktaturası ərzində Ermənistan olduqca çətin vəziyyətə düşüb
11:07
20 Aprel
Dəmir Yolları Əməkdaşlıq Təşkilatının baş direktorlar konfransının iclası keçirilib
11:04
20 Aprel
Tanınmış şairə Sona Vəliyevanın “Qar ətri” kitabı ingilis dilində işıq üzü görüb
10:59
20 Aprel
Vyetnamın VİTV kanalı: Prezident İlham Əliyevin seçkilərdə qələbəsi xalqın onun siyasətinə verdiyi qiymətin nəticəsidir
10:50
20 Aprel
Ermənistan silahlı bölmələri atəşkəs rejimini pozmaqda davam edir
10:48
20 Aprel
Rusiya və Azərbaycan DİN-ləri mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə sahəsində əməkdaşlığı müzakirə ediblər
10:45
20 Aprel
Minskdə MDB İnformasiya Şurasının iclasında xəbərin doğruluğu və etibarlılığı məsələləri müzakirə olunub
10:44
20 Aprel
Vüqar Bayramov: “Azərbaycanda özəlləşdirmə pozitiv çoxtərəfli təsirlərə malikdir”
10:42
20 Aprel
Rob Sobhani: Azərbaycan sabit ölkə olaraq bundan sonra da etibarlı tərəfdaş kimi qəbul ediləcək
18:57
19 Aprel
“Azərbaycan reytinqlərdə bir çox inkişaf etmiş ölkələrini geridə qoyur” – Fikrət Yusifov
18:56
19 Aprel
“Ermənistan cəmiyyətində Sarkisyan hakimiyyətinə nifrət böyükdür” – Elçin Mirzəbəyli
18:48
19 Aprel
Şəhid və itkin düşənlərin vərəsələri kimlər sayılır –EKSPERT RƏYİ
18:46
19 Aprel
“Prezidentin bu fərmanı bizi çox sevindirdi” – Qarabağ qazisi
18:09
19 Aprel
Səlim Müslümov: Fərmana əsasən birdəfəlik ödəmələr hərbi qulluqçuların vərəsəlik hüququ olan ailə üzvlərinə veriləcək
18:08
19 Aprel
Vüqar Rəhimzadə: Xalqımız son 15 ildə görülən işlərə öz yüksək qiymətini verdi
18:04
19 Aprel
YAP Nəsimi rayon təşkilatının fəalları 5 nömrəli respublika xüsusi internat məktəbini ziyarət ediblər

Video

 

Müsahibə

 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30
HAVA HAQQINDA