Ana səhifə »  Dünya »  Ermənistanın geosiyasi xülyası: saxta ssenarilərin izi ilə
A+   Yenilə  A-
Ermənistanın geosiyasi xülyası: saxta ssenarilərin izi ilə

Amerika ilə Rusiya arasında Yaxın Şərqdə və Şərqi Avropada mübarizə kəskinləşdikcə, bir sıra dövlətləri qorxu bürüyür. Ermənistan onların sırasında birinci yerdədir. Rəsmi İrəvan iki supergücün savaşması fonunda daha pis duruma düşə biləcəyinin fərqinə varır. Erməni ekspertlər bununla bağlı müxtəlif ssenarilərdən bəhs edirlər. Lakin onların heç biri real arqumentlərə əsaslanmayıb, qondarma xarakter daşıyır. Burada daha çox Amerika və Rusiyaya şikayətlər yer alır. Müxtəlif bəhanələr gətirilərək, Rusiyanın Cənubi Qafqazdan sıxışdırılacağı haqqında absurd fikirlər irəli sürülür. Əslində isə ermənilər anlayırlar ki, bərbad xarici siyasi xətt yeritməklə özlərini dalana salıblar. Oradan çıxış yolu yoxdur. İstədikləri də regionun bütün ölkələrinin də dalana düşməsidir. Məhz bu aspektdə onların böyük səhv etdikləri aydın görünür.
Bombalamadan sonra: rəsmi İrəvanın həyəcanı
ABŞ-ın Suriyada Bəşər Əsəd ordusunu bombalamasından narahat olanlar sırasında Ermənistan da vardır. Bir qədər təəccüblü görünsə də, erməni ekspertlərin şərhləri məhz bu tezisin doğru olduğunu təsdiqləyir. Onlar yaranmış vəziyyətə ənənəvi olaraq İrəvanın müstəqil xarici siyasət yeridə biləcəyi kontekstində baxmayıb, başlıca olaraq ABŞ-Rusiya münasibətlərinin çərçivəsində Ermənistan üçün mövcud situasiyanı analiz etməyə çalışırlar.
Bu zaman erməni ekspertlər iki ssenari üzərində dayanırlar. Birincisi, ABŞ Rusiyanı Cənubi Qafqazdan sıxışdırır. İkincisi, Rusiya bu regionda daha da güclənir (bax: Dva süenariə: Armeniə u opasnoy çertı / “Lragir.am”, 11 aprel 2017). Biz bu ssenarilərin nə dərəcədə real olduğundan bəhs etmək istəmirik. Sadəcə, Ermənistanda analitik dairələrin geosiyasi proseslərin məntiqindən hansı nəticələr çıxardıqlarını vurğulamaq istərdik.
Birinci ssenari real deyil, çünki Vaşinqtonun Moskvanın ənənəvi olaraq güclü olduğu bir bölgədən onu sıxışdırmaq cəhdi mücərrəd görünür. Hələlik mübarizə Yaxın Şərqdə gedir ki, burada da Rusiyanın mövqeyinin zəiflədiyindən danışmağa əsas yoxdur. Amerikanın bir dəfə harasa 59 “Tomahawk” raketi atması Rusiya kimi böyük dövlətlə münasibətlərdə kəskin dəyişiklik edəcəyi anlamına gəlməz. Əksinə, bu hadisədən sonra Kremlin göstərdiyi münasibət onu sübut edir ki, indiki mərhələdə mübarizənin gərginliyindən danışmaq düzgün olardı və Rusiyanın geri çəkilmək niyyəti yoxdur.
ABŞ və Avropanın böyük dövlətləri nə qədər hədə dilində danışsalar da, Moskva eyni qətiyyət və sərtliklə qarşılıq verir. Bu isə o deməkdir ki, Yaxın Şərqdə ABŞ-la Rusiya arasında kompromis ehtimalı daha yüksəkdir. Ən azından yaxın perspektivdə hansısa tərəfin üstünlük əldə etmək imkanı minimumdur. Belə bir şəraitdə Cənubi Qafqazdan Rusiyanın sıxışdırılmasından bəhs etməyin arxasında iki məqsəd dura bilər.
Birincisi, ermənilər blef edərək, özlərinin Moskvadan asılılıqlarını gizlədirlər. Guya onlar Qərbə meyilli, Rusiyadan isə narazıdırlar. Halbuki Ermənistanı ayaq üstdə saxlayan, hərbi baxımdan ona dəstək verən Rusiyadır. Moskva əlini çəkən kimi Ermənistan çökə bilər. Yəni birinci ssenari erməni siyasi şüurunun Qərbə yaltaqlıq jestidir. İkincisi, regiondakı real geosiyasi mənzərəni təhrif etməklə, İrəvan havadarlarına xidmət etmiş olur. Guya ki, Moskva regiondan gedə bilər və bu variantda da Ermənistan şanslı görünür. Bu cür yalanın ortaya atılmasında başqa bir məqam da gizlənib.
Ermənilər Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinin normal və bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq əsasında inkişaf etməsindən bərk narahatdırlar. Onlar regionun geosiyasi dinamikası ilə bağlı hər bir analitik yanaşmalarında Moskva-Bakı əməkdaşlığını mənfi fonda göstərməyə çalışır, xırda bir anlaşılmazlığı belə böyük bir fikir ayrılığı kimi təqdim etməyə cəhd göstərirlər. Təəssüf ki, buna Rusiyanın bəzi dairələrinin qeyri-səmimi davranışları da rəvac verməkdədir.
Məsələn, rusiyalılar sırasında Dağlıq Qarabağa qanunsuz səfərlər edib, sonra bunu normal hal kimi təqdim edənlər vardır. Nə yazıq ki, Rusiya XİN də bu hallara kifayət qədər obyektiv qiymət verməyən bəyanatlarla çıxış edir. Təbii ki, belə qərəzli yanaşmalar İrəvandakı böhtançıların dəyirmanına su tökür, onlar da Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinə ziyan vurmaq üçün müxtəlif addımlar atırlar. Rusiya hüquq-mühafizə orqanlarında ermənipərəst mövqedə olan və təxribata meyilli kadrlar da yox deyildir.
Əsassız ümidlər: erməni rəhbərliyi geosiyasi labirintdə
Ancaq bütün bunlar Moskvanın yeritdiyi siyasətin tam məzmununu təşkil edə bilməz. Kremlin Cənubi Qafqazda Azərbaycan kimi tərəfdaşa böyük ehtiyacı vardır. Bunu Moskvada gözəl anlayır və ona uyğun siyasət yeridirlər. Həmin səbəbdən İrəvanda başa düşürlər ki, Rusiya ilə Azərbaycan arasında münasibətləri korlaya bilmək gücünə malik deyillər. Qalır daxili auditoriya üçün müxtəlif saxta ssenarilər uydurmaq. Bu müstəvidə İrəvanın narahatlığının daha da artacağını təxmin etmək mümkündür. Hətta Ermənistan rəsmi dairələrinin tərəddüdlərinin artmasından da danışmaq olar. Bunun əyani göstəricisi onların geosiyasi proseslərin şərhində əsaslandıqları məntiqdir.
Məsələ ondan ibarətdir ki, erməni ekspertləri və siyasətçiləri regional problemlərdən danışanda bir dənə də olsun iqtisadi, maliyyə, energetik, yaxud mədəni arqument gətirə bilmirlər. Deyək ki, Türkiyəyə qarşı nifrət dolu fikirlər yazanda, Ankara-Vaşinqton münasibətlərini xarakterizə edəndə boş sözlərdən başqa bir fakt göstərə bilmirlər. Onların məntiqi çərçivəsi belədir - Amerika Türkiyəni parçalayacaq, onu regionda zəiflədəcək, strateji müttəfiqlikdən uzaqlaşdıracaq, çünki ermənilərin xoşuna belə gəlir.
Bunun fonunda Rusiyanı pisləməyin arxasında da eyni qondarma arqument dayanır. Konkret olaraq, Moskva ona görə “səhv edir” ki, türklər və azərbaycanlılarla əməkdaşlıq edir. Bu da düz deyil, çünki yenə də ermənilərin xoşuna gəlmir. Bu baza tezisin üzərində min cür məntiqi əllaməlik edir və adını da analitika qoyurlar. Təbii ki, reallıq tamamilə fərqli mənzərəni ortaya çıxarır.
Belə ki, sırf dini faktora görə nə Qərb, nə də Rusiya böyük oyunda Ermənistanın iradəsini müdafiə etməzlər. Onların öz dövlət maraqları var. Ermənistan bu miqyasdakı oyunda yalnız həmin maraqlara uyğun gələnə qədər gedə bilər. Lazım olanda onun başından elə vururlar ki, quyunun dibinə düşür. Tarixdə belə halların çox olduğunu hətta bəzi erməni yazarlar da etiraf edirlər.
Digər tərəfdən, nəyə görə Qərb, yaxud Rusiya birbaşa Ermənistanı sona qədər müdafiə etməlidirlər? Buna heç bir real əsas yoxdur. Çünki İrəvan konkret heç bir addım ata, əməkdaşlıq təklif edə, yaxud layihə həyata keçirə bilmir. Azərbaycan isə 20 ildən çoxdur ki, həm Qərbə, həm də Rusiyaya sübut edir ki, etibarlı və ədalətli tərəfdaşdır. Bakının aktiv iştirak etdiyi, təşəbbüskarı olduğu beynəlxalq energetik, iqtisadi, nəqliyyat, mədəni və təhlükəsizlik layihələri səmərə verməkdədir.
Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Tbilisi-Qars, TAP, TANAP, “Cənub qaz dəhlizi”, “Yeni İpək Yolu”, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizi, dialoq və təhlükəsizlik sahəsində “Bakı prosesi”, müxtəlif mədəni tədbirlər, idman oyunlarının təşkili və s. layihələrin əksəriyyəti Azərbaycanın adı ilə bağlıdır, digərlərində isə Bakı aktiv iştirak edir. Özü də bu layihələrdə Azərbaycan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərində körpü rolunu oynamaqdadır. Bu, əyani olaraq mövcuddur. Bəs Ermənistan hansı addımları atıb?
Rəsmi İrəvan dəfələrlə bəyan edib ki, İran onun üçün həyat yoludur. Ermənistanın enerji ilə bağlı planlarının bir qismi Rusiya ilə, digərləri isə İranla bağlıdır. Hər iki ölkəyə Qərbin, ilk növbədə ABŞ-ın münasibəti məlumdur. Xüsusilə son zamanlar Donald Tramp Rusiya və İrana qarşı çox sərt davranır. Onda Qərb hansı əsasla Ermənistanın geosiyasi əhəmiyyətindən bəhs edə bilər?
Rusiyaya gəldikdə isə, Ermənistanın İranla enerji sahəsindəki əməkdaşlığına Moskvada qısqanclıqla yanaşırlar. Çünki Tehran enerjidə böyük oyunçudur və Rusiyanın maraqlarına zidd olan layihələrə qol qoya bilir. Deməli, Ermənistanın İranla əməkdaşlığına daim Moskvadan məhdudiyyətlər qoyulub və bu, belə də davam edəcək. Həm də bu səbəbdəndir ki, Çin “Yeni İpək Yolu” layihəsində Azərbaycan-Türkiyə xəttinə üstünlük verir.
Bunlar onu sübut edir ki, Ermənistan regionda ən qeyri-müəyyən geosiyasi statusa malik olan ölkə olaraq qalır. Bir sıra erməni ekspertin üzdəniraq proqnozları isə havaya atılan boş güllədən başqa bir şey deyildir. Ermənistan dövlət olaraq Kremlin əmrlərini yerinə yetirməkdən başqa heç bir şeyə yaramır. Əmr qulu isə həmişə istifadə edilib, sonra kənara atılır. Ermənistan həmin səbəbdən keçən əsrin 90-cı illərindən bu yana həmişə geosiyasi “magistral”dan kənarda lazımsız əşya statusunda olub. ABŞ-ın Suriyanı bombalaması bu mənzərədə heç nəyi dəyişməyib.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  10680  |  
  • Tarix:  05-05-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
İstanbulda “İslam həmrəyliyi: Türkiyə-Azərbaycan dostluğu timsalında” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilib

18:16
26 Sentyabr
Azərbaycan ilə ATƏT PA arasında əlaqələrin genişləndirilməsi məsələləri müzakirə olunub
17:52
26 Sentyabr
Dünya Turizm Günündə muzeylərə giriş ödənişsiz olacaq
17:51
26 Sentyabr
Türkiyənin müdafiə naziri Azərbaycanda hərbi təlimlərin bağlanışında iştirak edəcək
17:42
26 Sentyabr
Luka Şipati: TAP İtaliya və Avropa üçün strateji əhəmiyyət daşıyır
17:24
26 Sentyabr
Məlahət İbrahimqızı: Ölkəmizdə qadın və uşaq hüquqlarının müdafiəsi, gender bərabərliyinin təmin edilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılır
16:39
26 Sentyabr
“The Jerusalem Post”: “Dünya birliyi Ermənistan prezidentinin nazı ilə oynamamalıdır”
16:28
26 Sentyabr
Azərbaycanın Fövqəladə Hallar Nazirliyi NATO-nun müvafiq qurumları ilə əməkdaşlığı inkişaf etdirir
16:15
26 Sentyabr
ATƏT PA-nın xüsusi nümayəndəsi: Minsk qrupunun tərkibinə yenidən baxıla bilər
15:26
26 Sentyabr
Azərbaycan nümayəndə heyəti İnterpolun Baş Assambleyasının sessiyasında iştirak edir
15:24
26 Sentyabr
Bu gün qadın voleybolçular arasında Avropa çempionatında pley-off mərhələsinə start veriləcək
15:15
26 Sentyabr
Səfir: İtaliya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü daim dəstəkləyir
14:28
26 Sentyabr
Milli Məclisdə ATƏT PA-nın xüsusi nümayəndəsi ilə görüş keçirilib
14:26
26 Sentyabr
Kristian Vigenin: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı mövcud status-kvonun davam etməsinə razı ola bilmərik
14:17
26 Sentyabr
“Azərbaycan multikulturalizmi” fənni daha iki nüfuzlu xarici ölkə universitetində tədris olunacaq
14:12
26 Sentyabr
Akademik Kamal Abdulla Ural Federal Universitetinin fəxri doktoru seçilib
14:05
26 Sentyabr
İçərişəhərdə Beynəlxalq Turizm Günü münasibətilə festival təşkil olunacaq
14:03
26 Sentyabr
Robert Sekuta: ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqiəsinin sülh yolu ilə həllinə sadiqdir
13:56
26 Sentyabr
XİN: Beynəlxalq sərgidə qondarma rejimin siyasi təbliğat meydanına çevrilməsinin qarşısı alınıb
12:46
26 Sentyabr
Polina Rəhimova: Avropa çempionatının Bakıda keçirilməsi ölkəmiz üçün çox gözəl bayramdır
12:39
26 Sentyabr
Bu gün Ümumdünya Ətraf Mühitin Sağlamlığı Günüdür
12:38
26 Sentyabr
Vahid Novruzov: Yeni mərhələdə ölkəmizin müasirləşməsinə və zənginləşməsinə yönəldilən strateji yol xəritəsi uğurlu nəticələr verəcək
12:30
26 Sentyabr
Vyetnamın sabiq Prezidenti: Heydər Əliyev Vyetnam xalqının böyük dostu olub
12:20
26 Sentyabr
"Azərbaycanda iqtisadi islahatlar: nailiyyətlər və perspektivlər" mövzusunda "dəyirmi masa" keçirilib
12:08
26 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev NATO baş katibinin Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə xüsusi nümayəndəsini qəbul edib
12:03
26 Sentyabr
Ceyms Appaturay: NATO Azərbaycanla əməkdaşlığı yüksək qiymətləndirir
11:42
26 Sentyabr
Azərbaycan Prezidenti parlament seçkilərində qələbə münasibətilə Almaniya Kanslerini təbrik edib
11:36
26 Sentyabr
Bakı Ali Neft Məktəbində SPM-in sertifikatları təqdim olunub
11:30
26 Sentyabr
Bu gün UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinin ikinci turuna start veriləcək
11:21
26 Sentyabr
Ceyrançöl layihəsinin üçüncü mərhələsində 21 milyon 395 min kvadratmetrdən çox ərazi təmizlənəcək
11:15
26 Sentyabr
Abid Şərifov: Mina və partlamamış hərbi sursatların partlaması nəticəsində 532 nəfər həlak olub, 2491 nəfər yaralanıb
10:51
26 Sentyabr
ABŞ-ın ticarət missiyası Azərbaycana səfər edəcək
10:42
26 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev Monteneqro Ali Məhkəməsinin sədrinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
10:35
26 Sentyabr
Bakıda Səudiyyə Ərəbistanının milli bayramı qeyd edilib
10:34
26 Sentyabr
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri iriçaplı pulemyotlardan istifadə etməklə atəşkəs rejimini 152 dəfə pozub
15:48
25 Sentyabr
Tbilisidə Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə hərbçilərinin birgə təlimləri başlayıb
15:42
25 Sentyabr
Matteo Renzi: TAP qaz boru kəməri İtaliya üçün zəruri infrastrukturdur
15:37
25 Sentyabr
“Azərbaycan dili” kurslarının dinləyicilərinə sertifikatlar verilib
14:56
25 Sentyabr
ATƏT PA-nın xüsusi nümayəndəsi: Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün əlimizdən gələni edəcəyik
14:35
25 Sentyabr
Baş nazirin müavini: Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri İslam dünyası üçün nümunədir
14:03
25 Sentyabr
Bu gün qadınlar arasında voleybol üzrə Avropa çempionatının qrup mərhələsinə yekun vurulacaq
13:24
25 Sentyabr
Rövşən Rzayev: Beynəlxalq təşkilatlar hazırki vəziyyətdən nəticə çıxarmalıdırlar
12:34
25 Sentyabr
Səyyar “ASAN xidmət” Şirvan və Xırdalanda
11:50
25 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev: Gələn ilin iqtisadi göstəriciləri daha da yaxşı olacaq
11:44
25 Sentyabr
Azərbaycan və Gürcüstan sərhədlərinin mühafizəsinin əlaqələndirilməsinə dair layihənin icrası başa çatıb
11:20
25 Sentyabr
İstanbulda “İslam həmrəyliyi Türkiyə-Azərbaycan dostluğu timsalında” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilir
11:14
25 Sentyabr
Ziyad Səmədzadə: Azərbaycanda iqtisadi islahatların yeni mərhələsinin başlanması ilə əlaqədar mühüm işlər parılır
10:53
25 Sentyabr
Azərbaycanın qadın voleybolçuları Avropa çempionatında növbəti qələbə qazanıblar
10:49
25 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev Salyanın Xıdırlı kəndində dəniz suyunun duzsuzlaşdırılması kompleksinin fəaliyyəti ilə tanış olub
10:46
25 Sentyabr
Litvada Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı bir sıra kitablar nəşr edilib
10:39
25 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev Salyan rayonunun Çuxanlı-Gəncəli-Piratman-Parça Xələc-Seyidan avtomobil yolunun açılışında iştirak edib
10:28
25 Sentyabr
Salyanda Bayraq Muzeyi açılıb
10:26
25 Sentyabr
Azərbaycan Tbilisidə keçiriləcək üçüncü İpək Yolu Beynəlxalq Forumuna dəvət olunub
10:23
25 Sentyabr
Salyan şəhər 2 saylı tam orta məktəbin yeni binası istifadəyə verilib
10:17
25 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev Salyanda “Qaraqaşlı” yarımstansiyasının açılışında iştirak edib
10:15
25 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev Salyan rayonuna səfərə gəlib
10:11
25 Sentyabr
Ermənilər iriçaplı pulemyotlardan da istifadə etməklə atəşkəsi 148 dəfə pozub
10:00
25 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev Neftçala rayonunda pambıq sahəsi ilə tanış olub
09:57
25 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev Neftçala rayonunun əkin sahələrinə suvarma suyunun verilməsi mərasimində iştirak edib
09:50
25 Sentyabr
Neftçala Mərkəzi Rayon Xəstəxanasında yenidənqurmadan sonra yaradılan şəraitlə tanışlıq
09:48
25 Sentyabr
Elmar Məmmədyarov BMT-nin Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlərin təşkili üzrə Yaxın Şərq Agentliyinin rəhbəri ilə görüşüb
09:40
25 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev “Neftçala” yarımstansiyasının açılışında iştirak edib
09:34
25 Sentyabr
Bakıda “Klassik Yoqa Məktəbi”nin açılışı olub
09:26
25 Sentyabr
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Neftçala Sənaye Məhəlləsinin açılışında iştirak edib
09:18
25 Sentyabr
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Neftçala rayonuna səfərə gəlib
16:21
23 Sentyabr
Tokioda keçirilən “JATA-2017” beynəlxalq turizm sərgisində Azərbaycan da təmsil olunur
16:10
23 Sentyabr
Bakıda beynəlxalq ayaqqabı və dəri malları sərgisi açılıb
16:04
23 Sentyabr
Azərbaycanın xarici işlər naziri Nyu-Yorkda belçikalı və malayziyalı həmkarları ilə görüşüb
15:52
23 Sentyabr
Elmar Məmmədyarov ATƏT-in Baş katibi ilə görüşüb
13:10
23 Sentyabr
“TurAz Qartalı - 2017” birgə taktiki təlimləri davam edir
12:51
23 Sentyabr
Azərbaycan və Vanuatu arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasına dair birgə kommunike imzalanıb

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+22 +26
gecə+17 +20