Ana səhifə »  Dünya »  Suriyadakı bombalar: geosiyasi risklərə verilən təkan
A+   Yenilə  A-
Suriyadakı bombalar: geosiyasi risklərə verilən təkan

Son vaxtlar Suriyada hadisələr çox təhlükəli istiqamətdə cərəyan edir. Amerikanın Bəşər Əsəd ordusuna məxsus hərbi bazanı bombalamasından sonra vəziyyət daha da gərginləşib. Rusiyanın təpkisi çox sərt olub. Moskva hətta savaşla hədələyib. Bəşər Əsəd də kəskin mövqe bildirib. İranın reaksiyası kifayət qədər tez özünü göstərib. Tehran Amerikaya qarşı addım atılmasını tələb edir. Regionun böyük dövlətləri olan Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyə də öz mövqelərini açıq ifadə ediblər. Ər-Riyad sevincini prezident Donald Trampa telefonla çatdırıb. Ankara isə daha təmkinli və böyük dövlətlərə xas güclü mövqedədir. Türkiyə Suriyada problemin kökündən həll edilməsini vacib sayır. O, nə Ər-Riyad kimi ifrat sevinir, nə də kənarda qalmaq istəmir. Türkiyə məsələnin həllində özünün rasional iştirakına çalışır. ABŞ və Rusiya da siyasətlərini bu əsasda qurmaqdadırlar.
Zərbə: ABŞ yumruğunu endirdi
Amerikanın Suriya ordusuna məxsus hərbi bazanı bombalamasından sonra dünya siyasəti əməlli-başlı qarışıb. Vaşinqton İdlibin Xan-Şeyhun bələdiyyəsinə aid ərazidə B.Əsəd rejiminin kimyəvi silah tətbiq etdiyini əsas gətirərək, “Tomahawk” raketləri ilə bazaya zərbə endirib. Bir neçə qırıcı məhv edilib, əsgərlər həlak olublar. Bu hadisədən dərhal sonra prezident D.Tramp amerikalılara və dünyaya müraciət edərək, atdıqları addımın məntiqli olduğunu vurğulayıb. ABŞ-ın müttəfiqləri də onu dəstəkləyiblər. O cümlədən Böyük Britaniya və Türkiyə razılıqlarını bəyan ediblər.
Lakin Ankara Amerikanın sona qədər hərəkət etməsini gözlədiyini də ifadə edib. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan Vaşinqtonun atdığı addımı doğru saydığını desə də, bunun kifayət etmədiyini də qeyd edib. Səudiyyə Ərəbistanının kralı Salman D.Trampa birbaşa telefon edərək, onu təbrik edib. Amerikanın çox doğru iş gördüyünü vurğulayıb.
Rusiya və İran isə dərhal əks-reaksiya veriblər. Onlar Vaşinqtonun regionda vəziyyəti gərginləşdirməkdə davam etdiyini vurğulayıblar. Vladimir Putin və Həsən Ruhani ABŞ-ın “qırmızı cizgiləri keçdiyini” bildiriblər. Bu səbəbdən də “bundan sonra hər atılan addıma cavab verəcəklərini” bəyanlayıblar (bax: Rusya ve İran’dan ortak açıklama: Artık her türlü saldırıya karşılık vereceğiz / “Habertürk”, 9 aprel 2017).
Bundan başqa, Moskva və Tehran Amerikanın hücumunu beynəlxalq hüquq normalarının pozulması kimi qiymətləndiriblər. Özlərinin situasiyaya müdaxiləsini isə tam normal hesab edirlər. Onlar B.Əsəd rejiminin dəvəti ilə Suriyada olduqlarını bildirirlər. Rəsmi Dəməşq də Vaşinqtonun hərəkətinə kəskin etirazını ifadə edib və artıq Qərb koalisiyasının qırıcılarını vuracağını bildirib.
Maraqlıdır ki, Avropada bu hadisələrə daha çox Böyük Britaniya reaksiya verib. Xarici işlər naziri Boris Conson Moskvaya olacaq səfərini təxirə salıb. Müdafiə naziri Maykl Fallon isə Putini “kuklaçı” adlandırıb (bax: İngiltere Savunma Bakanı’ndan Rusya açıklaması / “Habertürk”, 9 aprel 2017). O, B.Əsəd rejiminin kimyəvi silah tətbiq etməsində Rusiyanın məsuliyyət daşıdığını bildirib. Nazir “Rusiya Əsədin əsas dəstəkçisidir”, - deyərək Kremlin bu mövqeyindən dərhal çəkilməli olduğunu bəyan edib. Bununla yanaşı, Fallon Rusiyanı Suriya məsələsində əməkdaşlığa da dəvət edib.
Ankaranın baş verənlərə aktiv reaksiyası tamamilə gözlənilən idi. Ekspertlər Türkiyənin Suriyada təbii haqlarının olduğunu vurğulayırlar. Bundan başqa, Ankara regionda həm Qərb, həm də Rusiya-İran cütlüyü ilə əməkdaşlıq edir. Bir sıra ekspertlər Türkiyənin hansı tərəfi - ABŞ-ı, yoxsa Rusiyanımı dəstəkləyəcəyi sualını qaldırırlar.
Buna cavab olaraq xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu bildirib ki, Ankaranın belə bir problemi yoxdur. O, həmin kontekstdə bəyan edib: “Biz Rusiya ilə ABŞ arasında seçim etmək məcburiyyətində olan bir ölkə deyilik. Əlaqələrimizi tarazlı şəkildə qururuq” (bax: Çavuşoğlu: Rusya’yla ABD arasında tercih yapmak zorunda değiliz / “Habertürk”, 9 aprel 2017).
Regionda savaş: təhdidlər və risklər fonunda
Türkiyəli nazir sözlərinə davam edərək, Əsəd rejiminin əvvəllər də kimyəvi silah tətbiq etdiyini, lakin bunun cəzasız qaldığını ifadə edib. Buna görə də B.Əsəd bir daha bu işi görməyə cəsarət edib. Rusiya isə ona əngəl olmur. M.Çavuşoğlu bunları dəfələrlə Moskva ilə müzakirə etdiklərini, ancaq Kremldən bir cavab ala bilmədiklərini söyləyib.
Ankara, eyni zamanda, Qərb koalisiyasının üzvü kimi də Suriyadakı hərəkatda iştirak edir. ABŞ-ın bombardmanını da həmin kontekstdə dəstəkləyir. Lakin bu, qaneedici deyil. Çünki başlıca məqsəd B.Əsəd rejiminin çökdürülməsi olmalıdır. Bunu isə, Vaşinqton həmin istiqamətdə sistemli və ardıcıl addım atmadığından, indi demək imkansızdır (bax: əvvəlki mənbəyə).
Bundan başqa, ABŞ və Rusiya Suriyada PYD-yə dəstək vermək uğrunda yarışa qoşulublar. Bunu ilk dəfə söylədiyini bildirən M.Çavuşoğlu Vaşinqton və Moskvanın qəribə bir arqument gətirdiklərini ifadə edib. Hər ikisi hərəkətlərini belə əsaslandırıblar ki, əgər PYD-ni öz tərəflərinə çəkməsələr, qarşı cəbhəyə keçəcək. Yəni terrorçuları ona görə dəstəkləyirlər ki, ondan öz məqsədləri üçün istifadə etsinlər, eyni zamanda, qarşı tərəf də bundan yararlana bilməsin. Bu isə çox təhlükəli və süni bir oyundur. Çünki istənilən halda iki böyük dövlət terror təşkilatı ilə əməkdaşlıq etmiş olur. Bu, nonsensdir. Başqa ölkələrin də öz maraqları üçün müxtəlif terror qruplarından istifadə haqqına hüquqi əsas vermək deməkdir. Təbii ki, belə bir hal beynəlxalq hüququn tamamilə iflic halına salınması anlamını verir.
Vurğulanan məqamlar onu göstərir ki, Suriya məsələsində böyük dövlətlər arasında yeni miqyasda ziddiyyətlər qabarır. Əsasən ABŞ və Rusiya gərgin mübarizəyə girişiblər. Onlar bu savaşda kimin qalib gələcəyini bütövlükdə dünya liderliyi ilə birbaşa əlaqələndirir, həmin səbəbdən çox təhlükəli manevrlər edirlər.
Amerika və Rusiya Yaxın Şərqlə kifayətlənməyərək, Şərqi Avropa və Qafqazda da sərt rəqabətə meyil edirlər. Ekspertlər bunun əlamətləri barədə danışırlar. Onlar hesab edirlər ki, Ukrayna, Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya uğrunda həlledici savaş mərhələsi başlayıb. D.Trampın getdikcə daha sərt mövqe tutduğu aydın hiss edilir. V.Putin də mövqeyindən bir addım belə çəkilmir. O hətta Suriya səmasında savaş ola biləcəyini də vurğulayır. Şübhəsiz ki, İran bu məsələdə Moskvanın yanındadır. Tehranın başqa yolu da yoxdur. Çünki Qərbin Suriyadan sonra ona qarşı nələr edə biləcəyini yaxşı bilir. Əslində, Rusiya da Suriyada özünü qoruyur.
Avropanın böyük dövlətlərindən yalnız Böyük Britaniya Amerikanı aktiv dəstəkləyir. Fransa və Almaniya Vaşinqtonun sərt addımlarına isti baxmırlar. Onlar Aİ-nin zəifləməsində Amerikanı günahkar bilirlər. Xüsusilə NATO məsələsində narazılıqları vardır. Təsadüfi deyil ki, Avropa ordusunun yaradılmasından daha çox Berlin və Paris danışır. Deməli, Yaxın Şərqdə ABŞ-Avropa əməkdaşlığı heç də tam aydın olan məsələ deyil.
Türkiyənin buradakı mövqeyi olduqca maraqlıdır. Ankara müstəqil söz sahibi olmaq iddiasını gizlətmir. Vaşinqton da müəyyən mənada onu dəstəkləyir. Ancaq Amerika daha çox “sözəbaxan” Türkiyə görmək arzusundadır. Digər tərəfdən, İsrailin maraqlarının təmin edilməsi problemini unutmaq olmaz. Təl-Əviv İrana qarşı çox sərt mövqe tutur. Hətta onun məhv edilməsinə çalışır. Bu isə region dövlətləri üçün sərfəli deyil. Bütövlükdə müsəlman dövlətlərinin hamısı arzuolunmaz vəziyyətdə qala bilər.
Başqa maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, Ankara getdikcə daha qətiyyətli surətdə regionda və dünyada mövqeyini möhkəmlədir. Aydın olur ki, Türkiyənin potensial imkanları olduqca güclüdür. Bütün sahələrdə, o cümlədən hərbi aspektdə o, özünü təmin edə bilər. Yeni idarəetmə sisteminə keçid də bu istiqamətdə Ankaranı daha qətiyyətli işlər görməyə sövq edə bilər. Bu da regionda Türkiyənin ABŞ və Rusiya ilə çətin mübarizə apara biləcəyini göstərir. Belə proqnoz vermək olar ki, Türkiyə regionun əsas söz sahibi olmaq istiqamətində təşəbbüslərini daha da inkişaf etdirəcək.
Deməli, Yaxın Şərqin geosiyasi mənzərəsinə yeni gərgin çalarlar əlavə olunur. Böyük dövlətlər qəti uğur əldə etməyə çalışırlar. Bu da onlar arasında savaşın daha geniş məkanlara sıçramasına təkan verə bilər. Konkret olaraq, Qafqaz və Mərkəzi Asiyada geosiyasi həssaslıq arta bilər.
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  11370  |  
  • Tarix:  13-04-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Böyük Britaniyanın ticarət və ixracın təşviqi üzrə nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüşüb

16:16
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev: Sumqayıt dünya miqyasında böyük müasir sənaye mərkəzinə çevrilir
15:56
15 Dekabr
Bakıda Azərbaycan Gənc Alimlərinin I Qurultayı keçirilib
15:53
15 Dekabr
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində görüş
15:48
15 Dekabr
Siyavuş Novruzov: Həqiqi hərbi xidmətə çağırılan şəxslərə ictimai nəzarət lazım deyil
15:19
15 Dekabr
Qara dəniz ölkələri Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttindən fəal istifadə etməyə çağırılıb
15:14
15 Dekabr
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, BMT-nin İnkişaf Proqramı və Beynəlxalq Əmək Təşkilatı arasında Niyyət Məktubu imzalanıb
15:08
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev “Baku Steel Company” MMC-nin Sumqayıt boruyayma zavodunun yenidənqurmadan sonra açılışında iştirak edib
15:02
15 Dekabr
Mahmud Məmməd-Quliyev: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi Qara dəniz ölkələri arasında regional layihələrə maneə olur
14:46
15 Dekabr
Nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar naziri Salyanda vətəndaşlarla görüşüb
14:42
15 Dekabr
Silahlı Qüvvələrin rəhbər heyətinin toplantısı keçirilir
14:32
15 Dekabr
Bakıda “İslam Həmrəyliyi İli” çərçivəsində yekun beynəlxalq konfrans keçiriləcək
14:29
15 Dekabr
Milli Məclisin aqrar siyasət komitəsinin iclasında iki qanun layihəsinə baxılıb
14:24
15 Dekabr
Azərbaycan-Böyük Britaniya əlaqələrinin enerji istiqaməti müzakirə olunub
14:18
15 Dekabr
Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Yevlaxda vətəndaşları qəbul edəcək
14:13
15 Dekabr
Nazir müavini: Təhsil Nazirliyi doktoranturanın təkmilləşdirilməsi işlərini davam etdirir
14:12
15 Dekabr
Ömrünü Azərbaycan təbiətinin tədqiqinə həsr etmiş görkəmli alimin xatirəsi yad olunub
14:06
15 Dekabr
Malayziyada “Heydər Əliyev” kitabının malay dilində nəşrinin təqdimatı olub, “Azərbaycanı kəşf et” sərgisi açılıb
14:02
15 Dekabr
"Van Shopping Fest-2018" Azərbaycan ilə Van arasında turizm axınını artıra bilər
14:00
15 Dekabr
Bakıda “Texnologiyalar və İnnovasiyalar: İqtisadi islahatlar və inkişaf perspektivləri” mövzusunda konfrans keçirilib
13:49
15 Dekabr
Bakı Ali Neft Məktəbində “CİSCO”nun Şəbəkə Akademiyasının yaradılması qərara alınıb
12:45
15 Dekabr
Sumqayıtda Lüdviqşafen parkında əsaslı təmirdən sonra yaradılan şəraitlə tanışlıq
12:43
15 Dekabr
YAP-ın 25 illik yubileyi münasibətilə keçirilən “700 min ağac əkək” kampaniyası çərçivəsində 250 mindən artıq ağac əkilib
12:40
15 Dekabr
AMEA-nın prezidenti: Akademiya elm və təhsilin inteqrasiyasını ən vacib istiqamət kimi qəbul edir
12:33
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıtda “Kimyaçı” Mədəniyyət Sarayında əsaslı təmirdən sonra yaradılan şəraitlə tanış olub
12:28
15 Dekabr
Azad Rəhimov: Gənclərin elmə maraqlarının artırılması istiqamətində bir sıra layihələr həyata keçirilir
12:27
15 Dekabr
Milli Məclisin növbəti plenar iclası keçirilir
12:21
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev Yeni Azərbaycan Partiyası Sumqayıt şəhər təşkilatının inzibati binasının açılışında iştirak edib
12:11
15 Dekabr
Bakıda Azərbaycanın UNESCO-ya üzvlüyünün 25 illiyi qeyd olunacaq
12:03
15 Dekabr
Sumqayıtda Bayraq Muzeyinin açılışı olub
11:58
15 Dekabr
ADA Universitetində "Big Data" Tədqiqat Mərkəzi fəaliyyətə başlayıb
11:47
15 Dekabr
Kolumbiya Senatında Azərbaycanla bağlı təqdimat keçirilib
11:41
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında olub
11:32
15 Dekabr
Prezident İlham Əliyev Sumqayıt şəhərinə səfərə gəlib
11:26
15 Dekabr
Bakıda Azərbaycan Gənc Alimlərinin I Qurultayı keçirilir
10:58
15 Dekabr
Türkiyə XİN: Ermənistan Azərbaycan ərazilərinin işğalına son qoymalıdır
10:53
15 Dekabr
Azərbaycan ilə Britaniya arasında 23-ə yaxın layihə uğurla həyata keçirilib
10:49
15 Dekabr
Vyanada Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü qeyd edilib
10:31
15 Dekabr
Bu gün Milli Məclisin növbəti plenar iclası keçiriləcək
10:25
15 Dekabr
İqtisadiyyat naziri Britaniya şirkətlərini Azərbaycanda fəaliyyət göstərməyə dəvət edib
10:23
15 Dekabr
Parisdə azərbaycanlı girovlara həsr edilmiş konfrans keçirilib
10:19
15 Dekabr
Ermənistan ordusu iriçaplı pulemyotlardan istifadə etməklə atəşkəs rejimini 128 dəfə pozub
10:15
15 Dekabr
Azərbaycan əhalisinin sayı 9,9 milyon nəfərə çatır
17:55
14 Dekabr
Oleq Yuryeviç: Azərbaycanda bütün dini konfessiyalar və xalqların nümayəndələri üçün tolerant mühit yaradılıb
17:52
14 Dekabr
Hadi Rəcəbli: Aparılan islahatlar sosial xidmət sisteminin daha da inkişaf etməsinə və səmərəliliyinin artmasına təkan verir
17:51
14 Dekabr
Tərtər rayonunda 4 min ağac əkilib
17:38
14 Dekabr
Nizami rayonunda “Hərəyə bir ağac əkək” aksiyası keçirib
17:37
14 Dekabr
Azərbaycan nümayəndə heyəti Beynəlxalq Qılıncoynatma Federasiyasının konqresində iştirak edib
17:34
14 Dekabr
“700 min ağac əkək” kampaniyası çərçivəsində Biləsuvarda növbəti ağacəkmə aksiyası keçirilib
17:28
14 Dekabr
“The Jerusalem Post”: Ermənistan terrorçuların populyarlaşdırılmasını dəstəkləməklə faşizmi dövlət siyasətinə çevirib
17:13
14 Dekabr
YAP Siyəzən rayon təşkilatı “700 min ağac əkək” kampaniyasına start verib
16:37
14 Dekabr
Milli Məclisin əmək və sosial siyasət komitəsinin iclası keçirilib
16:18
14 Dekabr
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Böyük Britaniyanın ticarət və ixracın təşviqi üzrə nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüşüb
16:08
14 Dekabr
Gündüz İsmayılov: Bəzi dini qruplar məqsədli şəkildə dini kimliyimizlə milli kimliyimizi qarşı-qarşıya qoyurlar
15:37
14 Dekabr
Rəqəmsal mühitdə piratçılığa və kontrafaktçılığa qarşı mübarizəyə həsr olunan beynəlxalq konfrans davam edir
15:20
14 Dekabr
YAP Qax rayon təşkilatının üzvləri ağacəkmə kampaniyasına fəal qoşulublar
15:15
14 Dekabr
Tahir Rzayev: Bu gün Azərbaycanın iqtisadiyyatında əsas prioritet qeyri-neft sektorunun inkişafıdır
15:08
14 Dekabr
Nazir: Böyük Britaniya Azərbaycan iqtisadiyyatına 27 mlrd. dollardan çox investisiya qoyub
15:05
14 Dekabr
Ekspert: Azərbaycan həm də müsəlman ölkəsi kimi birincilərdən olduğunu əməli fəaliyyəti ilə sübuta yetirir
14:32
14 Dekabr
YAP-ın yaradılmasının 25 illiyi münasibətilə partiyanın Səbail rayon təşkilatının gördüyü işlər müzakirə edilib
13:46
14 Dekabr
İsa Həbibbəyli: İslam həmrəyliyi Azərbaycan xalqının milli və mənəvi dəyərlər sistemində önəmli yer tutur
13:40
14 Dekabr
Vitse-spiker: Bu təhlükə Avropanın özünə yaxınlaşdıqda münasibət bildirməli olur
13:37
14 Dekabr
Musa Quliyev: Proqramların uğurla reallaşması nəticəsində respublikamızda yüzminlərlə yeni iş yeri açılıb
13:30
14 Dekabr
Tbilisidə GUAM PA-nın 10-cu sessiyası keçiriləcək
12:48
14 Dekabr
Bakının "Ekspo 2025" Ümumdünya sərgisinə ev sahibliyinə namizəd şəhər olması ilə bağlı təqdimat keçirilib
12:31
14 Dekabr
Fövqəladə hallar naziri: FHN xilasediciləri bu il çimərliklərdə 296 nəfəri xilas ediblər
12:15
14 Dekabr
Azərbaycan media təmsilçiləri İstanbulda səfərdədirlər
12:11
14 Dekabr
Böyük Britaniyanın ticarət və ixracın təşviqi üzrə naziri Ulu Öndərin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
11:58
14 Dekabr
Azərbaycan Prezidentinin İƏT-in zirvə görüşündəki çıxışı Türkiyə mediasında geniş işıqlandırılıb
11:35
14 Dekabr
İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə toplantısında İƏT Gənclər Forumunun fəaliyyəti dəstəklənib
11:20
14 Dekabr
Prezident İlham Əliyev Böyük Britaniyanın ticarət və ixracın təşviqi üzrə nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
HAVA HAQQINDA
Bakı
gündüz+9 +12
gecə+5 +7