Ana səhifə »  Dünya »  Trampın ilk mesajları: yeni xarici siyasətin bəzi məqamları
A+   Yenilə  A-
Trampın ilk mesajları: yeni xarici siyasətin bəzi məqamları

Amerikanın yeni prezidenti, nəhayət ki, aparacağı xarici siyasətlə bağlı müəyyən fikirlər səsləndirib. O, “ABC” və “FoxNews” telekanallarına verdiyi müsahibədə konkret olaraq Suriya, Meksika, Rusiya və Avropa istiqamətlərində həyata keçirmək istədiyi xəttin müəyyən məqamlarına toxunub. Ekspertlər vurğulayırlar ki, ABŞ-ın yeni dövlət başçısı kifayət qədər sərt və bir qədər də radikal siyasi xəttə üstünlük verir. O, Meksika ilə sərhəddə divar hörülməsində israrlıdır. Suriya məsələsində “İŞİD-in canını almaq” arzusundadır və təhlükəsizlik zonası yaratmağı düşünür. Avropanın miqrantların ayağı altında qalmasını “fəlakət” adlandırır. Rusiya məsələsində isə Kremllə anlaşmağa meyilli olduğunu ifadə edir. Ancaq bütün bunları deyərkən D.Trampın öncə Amerikanı düşündüyü də açıq hiss olunur. Məsələn, Yaxın Şərqdən danışanda ABŞ-da problemlərin onsuz da çox olduğunu qeyd edir.
İraq səhvi: nəticə çıxarılırmı?
Amerikanın yeni prezidenti Donald Tramp televiziyaya ilk müsahibəsini verib. O, “ABC” kanalının əməkdaşı Devid Mura həyata keçirmək fikrində olduğu bir neçə plan barədə danışıb. Eyni zamanda, D.Tramp Vaşinqtonun son illər yeritdiyi xarici siyasətə, ölkənin düşdüyü vəziyyətə toxunub. ABŞ-ın dövlət başçısı dünyanın maraqla gözlədiyi Suriya məsələsinə Ağ evin münasibətindən də danışıb (bax: ABC News anchor David Muir interviews President Trump / “abcnews.go.com”, 25 yanvar 2017).
D.Tramp Yaxın Şərqdə geosiyasi mənzərənin kifayət qədər mürəkkəb olduğunu etiraf edib. O, obrazlı şəkildə “dünyada zatən böyük hirs var və bizim atacağımız addımlar bunu dəyişdirməyəcək” kimi cümlələr işlədib (bax: əvvəlki mənbəyə). Ekspertlər bu kimi fikirləri ABŞ-ın dövlət başçısının ifadə etməsini pis əlamət hesab edirlər. Çünki, əslində, Yaxın Şərq də daxil olmaqla əksər regionlarda indi müşahidə olunan “hirs və nifrətin” yaranmasında böyük dövlətlərin rolu az olmayıb. İlk növbədə Vaşinqtonun dünyaya ağalıq iddiasından qaynaqlanan kifayət qədər müdaxilə faktları vardır.
Bunların bir qismini D.Tramp verdiyi müsahibədə etiraf edir. Onun sözlərinə görə, ümumiyyətlə, İraqa hərbi müdaxilə yanlış addım idi. Amerika indiyə qədər Yaxın Şərqə 6 trilyon ABŞ dolları xərcləyib, lakin konkret bir nəticə yoxdur. Bundan başqa, Barak Obamanın prezidentliyi dövründə növbəti səhv buraxılıb. D.Tramp İraqdan çəkilərkən neftə nəzarəti saxlamaq lazım olduğunu deyib. Ancaq Vaşinqton bunu etmədi və meydana İŞİD çıxdı. Bu terror təşkilatı məhz neftdən əldə etdiyi gəlirlər hesabına indi dünyaya meydan oxuyur (bax: əvvəlki mənbəyə).
Deməli, D.Tramp açıq etiraf edir ki, hazırda Yaxın Şərqdə müşahidə edilən ixtilafların kökündə Amerikanın xarici siyasətinin qüsurları dayanır. Birincisi, həmin region dövlətlərinin daxili işlərinə hərbi müdaxiləyə yol vermək olmazdı. İkincisi, oradan hərbi qüvvələri çəkməklə faktiki olaraq ölkələri müdafiəsiz qoyurlar. Bunun da əsas səbəbi odur ki, Qərb müsəlman dövlətlərinin güclü hərbi strukturunun yaranmasına mane olur ki, bu da təhlükəsizlik sahəsində problemlər yaradır. Eynilə, ABŞ İraq ordusunu dağıtdı, hakimiyyəti zəiflətdi və özü təhlükəsizliyi təmin edə bilmədi. Nəticədə, radikal qruplar yaranmış situasiyadan istifadə etməkdədirlər. Bunlar onu sübut edir ki, dolayı da olsa, Vaşinqton Yaxın Şərqdəki münaqişələrin yaranmasında Qərbin oynadığı həlledici rolu etiraf edir.
Lakin bu anlama ola-ola, D.Tramp əvvəlki prezidentlərin səhvlərini təkrar edir. Belə ki, o, Suriyada təhlükəsizlik zonaları yaradacağını kəskin dillə deyir, sanki Suriyanın ağası odur. ABŞ-ın yeni prezidenti deyib: “Suriyada xalq üçün qəti surətdə təhlükəsizlik zonaları yaradacağam. Məncə, Avropa milyonlarla insanın Almaniya və digər ölkələrə axmasına izin verməklə böyük bir xəta etdi. İndi orada baş verənlər tam bir fəlakətdir” (bax: əvvəlki mənbəyə). Bununla Tramp nəticəni səbəb kimi göstərməyə çalışır.
Günahkar axtarışı, yaxud vəziyyətdən çıxış yolu: mövqe qeyri-müəyyənliyi
Proseslər Suriyanın daxili işlərinə kobudcasına müdaxilə ilə başlayıb. Milyonlarla insan bu səbəbdən yurdlarını tərk edib. Məhz buna imkan vermək olmazdı. Avropaya gəldikdə isə, miqrantları humanizm xatirinə qəbul etməlidirlər, onlar həm də baş verənlərə görə müəyyən dərəcədə məsuliyyət daşıyırlar. Belə bir vəziyyətdə Türkiyə çoxdandır ki, təhlükəsizlik zonası yaratmaqdan danışır. Ancaq böyük dövlətlər onu qəbul etmək istəmirdilər. Bunun yeganə səbəbi isə ondan ibarətdir ki, ABŞ, Avropa və Rusiya yalnız öz maraqlarına uyğun “təhlükəsizlik” arzulayırlar. İndi D.Trampın Suriyada “qəti təhlükəsizlik zonası” yaratmaqdan danışması elə də səmimi təsir bağışlamır. Lakin bu da irəliyə doğru bir addımdır. Əgər Vaşinqton həqiqi mənada təhlükəsizlik zonaları yaratsa, suriyalıların evlərinə qayıtma şansları artmış olar.
Rusiyalı analitiklər Amerika prezidentinin bu təklifinə birmənalı yanaşmırlar. Onların sırasında D.Trampın Rusiyanı Suriyadan sıxışdırmaq niyyətinin olduğunu iddia edənlər də var. Onlar hesab edirlər ki, ABŞ uçuşa qadağa qoyulan ərazilər elan etməklə rus qırıcıları və Bəşər Əsəd təyyarələrini oralardan vurub çıxara bilər ki, bu da Rusiyanın Suriyadakı aparıcı roluna uyğun gəlmir. Rəsmi Moskva da ABŞ prezidentinin təklifi üzərində düşünməyin lazım olduğunu bildirib. Dmitri Peskov deyib ki, Amerika təhlükəsizlik zonaları yaratmağın verə biləcəyi nəticələri də nəzərə almalıdır və bu qərarı o, bizimlə razılaşdırmayıb (bax: Trump’a Türkiye ve Rusya’dan ‘Suriye’de güvenli bölge’ yanıtı / “Habertürk”, 26 yanvar 2017).
Bunlar onu ifadə edir ki, Kreml Vaşinqtonun dediklərini avtomatik qəbul etmək fikrində olmayıb, özünün maraqlarının nəzərə alınmasında israrlıdır. Ayrıca, Moskva özünü Suriyada vəziyyətə hakim hesab edir. Bu səbəbdən D.Trampın sözləri hələ konkret işə keçmək əlaməti sayıla bilinməz. Ekspertlərə görə, Suriya ətrafında belə bir situasiyanın yaranması Yaxın Şərqdə ABŞ-Rusiya qarşıdurmasının hələ davam edəcəyi anlamına gəlir. İndi real vəziyyət tərəflərin konkret hansı addımlar atacağından xeyli dərəcədə asılı olacaq. Burada ABŞ-İslam ölkələri münasibətlərinin necə olacağı da ciddi əhəmiyyət kəsb edir.
Məsələ ondan ibarətdir ki, D.Tramp telemüsahibəsində Meksika ilə sərhəddə divar hörülməsini və müsəlmanlarla miqrasiya aspektlərində çox sərt danışmaq lazım gəldiyini bildirib. O, “Meksika bütün xərcləri ödəyəcək” kimi cümlə işlədib (bax: Trump: Suriye’de kesinlikle güvenli bölgeler oluşturacağım / “Habertürk”, 26 yanvar 2017).
Amerikanın yeni prezidenti bir az da qabağa gedərək ifadə edib ki, əgər Meksika bunu etməsə, prezident Enrike Nyetonun Vaşinqtona səfərini ləğv edə bilər. Cavabında Meksikanın dövlət başçısı “ABŞ-a getmirəm” mesajını verib. Ekspertlər bu dialoqu Trampın xarici siyasəti baxımından müsbət qiymətləndirmirlər. Belə güman edilir ki, D.Tramp çevik və incə olmayan hərəkətləri ilə münasibətləri gərginləşdirə bilər.
Eyni fikir Amerikanın dövlət başçısının müsəlman ölkələri haqqında dediklərindən yaranır. O, bir sıra ölkələrin vətəndaşlarına ABŞ-a getmək üçün ağır şərtlər qoyulmasının tərəfdarı olduğunu deyib. İslam ölkələrinin buna münasibətinin pis ola biləcəyinə gəldikdə isə prezident onsuz da vəziyyətin yaxşı olmadığını deyib. Bununla aydın olur ki, Vaşinqton mümkün problemləri nəzərə alaraq hərəkət edir. Bu da bütövlükdə situasiyanın gərginliyindən və mürəkkəbliyindən xəbər verir.
Amerikanın dövlət başçısının yuxarıda vurğulanan fikirləri beynəlxalq miqyasda həssas proseslərin meydana çıxa biləcəyini göstərir. Vaşinqtonun Yaxın Şərqdə daha sərt mövqe tutması ehtimal olunur. Orada Qərbin Rusiya ilə münasibətlərində yeni ziddiyyətlər özünü göstərə bilər.
Hərçənd, son günlər KİV D.Trampın İŞİD-ə qarşı Rusiya ilə birgə hərəkət etməyə hazır olması barədə informasiyalar yayır. Bu barədə ABŞ prezidenti “Fox News”a verdiyi müsahibədə vurğulayıb, D.Tramp deyib ki, biz Rusiya ilə birlikdə “İŞİD-in canını ala bilərik” (bax: Trump defends order for visa crackdown, refugee halt: ‘We can’t take chances’ / “foxnews.com”, 27 yanvar 2017). Buna baxmayaraq, dünyanın iki böyük dövlətinin konkret olaraq hansı punktlarda razılaşa biləcəkləri aydın deyil.
Elsevər Abdullayev
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  7260  |  
  • Tarix:  01-04-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
Cənab Prezident İlham Əliyevin BMT-dəki çıxışı informasiya müharibəsində təcavüzkar Ermənistana ağır zərbədir

09:57
25 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev Neftçala rayonunun əkin sahələrinə suvarma suyunun verilməsi mərasimində iştirak edib
09:50
25 Sentyabr
Neftçala Mərkəzi Rayon Xəstəxanasında yenidənqurmadan sonra yaradılan şəraitlə tanışlıq
09:48
25 Sentyabr
Elmar Məmmədyarov BMT-nin Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlərin təşkili üzrə Yaxın Şərq Agentliyinin rəhbəri ilə görüşüb
09:40
25 Sentyabr
Prezident İlham Əliyev “Neftçala” yarımstansiyasının açılışında iştirak edib
09:34
25 Sentyabr
Bakıda “Klassik Yoqa Məktəbi”nin açılışı olub
09:26
25 Sentyabr
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Neftçala Sənaye Məhəlləsinin açılışında iştirak edib
09:18
25 Sentyabr
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Neftçala rayonuna səfərə gəlib
16:21
23 Sentyabr
Tokioda keçirilən “JATA-2017” beynəlxalq turizm sərgisində Azərbaycan da təmsil olunur
16:10
23 Sentyabr
Bakıda beynəlxalq ayaqqabı və dəri malları sərgisi açılıb
16:04
23 Sentyabr
Azərbaycanın xarici işlər naziri Nyu-Yorkda belçikalı və malayziyalı həmkarları ilə görüşüb
15:52
23 Sentyabr
Elmar Məmmədyarov ATƏT-in Baş katibi ilə görüşüb
13:10
23 Sentyabr
“TurAz Qartalı - 2017” birgə taktiki təlimləri davam edir
12:51
23 Sentyabr
Azərbaycan və Vanuatu arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasına dair birgə kommunike imzalanıb
12:38
23 Sentyabr
Elman Nəsirov: BMT-də islahatların aparılması nəticə etibarı ilə bu təşkilatın imicinin bərpasına gətirib çıxara bilər
12:27
23 Sentyabr
Bakıda Ümumdünya Avtomobilsiz Gününə həsr olunmuş veloyürüş keçirilib
12:20
23 Sentyabr
İƏT-in İqtisadi və Ticarət Əməkdaşlığı Daimi Komitəsinin Turizm üzrə İşçi Qrupunun 10-cu görüşü keçirilib
12:17
23 Sentyabr
Rauf Əliyev: Prezident İlham Əliyev BMT-nin Baş Assambleyasının 72-ci sessiyasındakı açılış mərasimindəki çıxışı tarixi bir çıxışdır
12:11
23 Sentyabr
İstanbulda “İslam həmrəyliyi Türkiyə-Azərbaycan dostluğu timsalında” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçiriləcək
11:00
23 Sentyabr
Azərbaycanlı deputat Avropada təhsilin gələcək inkişafına yardımçı olacaq qətnamə layihəsi təqdim edib
10:56
23 Sentyabr
Elmar Məmmədyarov: Azərbaycan mədəniyyətlər və dinlərarası dialoqun bütün səviyyələrdə təşviqinə böyük önəm verir
10:53
23 Sentyabr
Azərbaycan Ümumdünya Demokratiya Forumunda təmsil olunacaq
10:48
23 Sentyabr
Ermənistan silahlı qüvvələri qumbaraatanlardan da istifadə etməklə atəşkəsi 112 dəfə pozub
17:46
22 Sentyabr
Azərbaycan Milli Məclisi ilə Sankt-Peterburq Qanunvericilik Məclisi arasında protokol imzalanıb
17:42
22 Sentyabr
Mübariz Qurbanlı: Azərbaycan dünyanın tanınmış multikulturalizm mərkəzlərindən biridir
17:33
22 Sentyabr
Sankt-Peterburq Qanunvericilik Məclisinin nümayəndə heyəti Milli Məclisdə olub
17:26
22 Sentyabr
“TurAz Qartalı-2017” təlimlərinə döyüş helikopterləri də qoşulub
17:04
22 Sentyabr
Sahibə Qafarova: Terrorçu Sarkisyanın yeri BMT tribunası deyil, beynəlxalq tribunaldır
16:32
22 Sentyabr
Əhliman Əmiraslanov: Ailə dövlətin əsas özəyi kimi dövlət tərəfindən qorunur
16:19
22 Sentyabr
Azad Rəhimov: İdmançılarımızın Rio-2016-da 18 medal qazanmasında Avropa Oyunlarının böyük dəstəyi oldu
16:07
22 Sentyabr
Ali məktəblər üçün nəzərdə tutulan “Azərbaycan multikulturalizmi” kitabının təqdimatı olub
15:52
22 Sentyabr
Qadın voleybolçular arasında Avropa çempionatının ilk oyununda Ukrayna və Rusiya milliləri qarşılaşır
15:35
22 Sentyabr
Auditorlar Palatası ilə Rusiya Auditorlar İttifaqı və Estoniya Auditorlar Assosiasiyası arasında əməkdaşlığa dair sənədlər imzalanıb
15:12
22 Sentyabr
Qulam İshaqzai: Azərbaycan Prezidentinin dayanıqlı inkişaf üçün göstərdiyi səylər alqışa layiqdir
14:29
22 Sentyabr
Beynəlxalq elmi-praktik konfransın iştirakçıları ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını ziyarət ediblər
14:22
22 Sentyabr
Göygöl Olimpiya İdman Kompleksi voleybol üzrə Avropa çempionatının oyunlarına hazırdır
14:16
22 Sentyabr
Mədəniyyət və turizm naziri Kürdəmirdə vətəndaşlarla görüşüb
14:11
22 Sentyabr
Sankt-Peterburq Qanunvericilik Məclisinin sədri Fəxri xiyabanı və Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
14:02
22 Sentyabr
Belqradda Avropa Xəbər Agentlikləri Alyansının Baş Assambleyası keçirilib
12:25
22 Sentyabr
Parisdə növbəti erməni təxribatının qarşısı alınıb
12:22
22 Sentyabr
Səhra komanda məntəqəsi parkının açılışı olub
12:17
22 Sentyabr
Robert Sekuta: Qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından Azərbaycanın əhəmiyyəti ABŞ tərəfindən yüksək qiymətləndirilir
12:12
22 Sentyabr
"Şəhadət" sənədli filminin təqdimatı olub
12:05
22 Sentyabr
Nazir müavini: "Aİ ilə enerji sahəsində əməkdaşlığımız strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib"
12:00
22 Sentyabr
Gürcüstanın baş naziri BMT-də çıxışı zamanı Bakı-Tbilisi-Qars layihəsinin əhəmiyyətindən danışıb
11:52
22 Sentyabr
Bahar Muradova: Əməkdaşlıq etdiyimiz qurumlar arasında Avropa təşkilatlarına xüsusi önəm veririk
11:47
22 Sentyabr
Azərbaycanın xarici işlər naziri BMT Baş Assambleyasının 72-ci sessiyası çərçivəsində bir sıra görüşlər keçirib
11:46
22 Sentyabr
Qulam İsakzai: Dayanlıqlı inkişaf üçün Azərbaycan Prezidentinin səylərini alqışlayıram
11:43
22 Sentyabr
Milli Məclisdə gender bərabərliyinin və qadın sağlamlığının təşviqinə dair beynəlxalq konfrans keçirilir
11:35
22 Sentyabr
Что может сделать ООН для правосудия над преступлениями против Азербайджана?
11:32
22 Sentyabr
GUAM-ABŞ Birgə Bəyannaməsi qəbul edilib
11:26
22 Sentyabr
“Azərbaycan iqtisadiyyatının strateji yol xəritəsi: hesabatlılıq və şəffaflıq problemləri” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilir
11:22
22 Sentyabr
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Balaxanı Sənaye Parkının açılışında iştirak edib
11:19
22 Sentyabr
Yusuf Məmmədəliyev: Prezident İlham Əliyev gənclərimizi daha vətənpərvər, sağlam, savadlı, işgüzar və müasir dövrlə ayaqlaşan görmək istəyir
11:08
22 Sentyabr
Bu gün Bakıda qadın voleybolçular arasında Avropa çempionatının final mərhələsinə start verilir
10:46
22 Sentyabr
Bakıda Çex Respublikasının Dövlətçilik Günü qeyd edilib
10:45
22 Sentyabr
Mübariz Qurbanlı: Müasir Azərbaycan Respublikasının din və siyasətin qarşılıqlı münasibətlərində üstünlük verdiyi model onların yanaşı yaşamasını nəzərdə tutur
10:23
22 Sentyabr
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri sutka ərzində atəşkəs rejimini 128 dəfə pozub
10:18
22 Sentyabr
“The Jerusalem Post”: “Nəyə görə Azərbaycan Amerika yəhudi lobbisi üçün zəruridir?”
18:03
21 Sentyabr
MM-in deputatı: Aqroparkların yaradılması qeyri-neft sənayesinin inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir
18:01
21 Sentyabr
Musa Quliyev: Görülən sistemli işlər nəticəsində ölkəmizin qeyri-neft sektorunda ixrac potensialı əhəmiyyətli dərəcədə artırılacaq
17:57
21 Sentyabr
Fuad Muradov: “Azərbaycan gəncliyi 2017–2021-ci illərdə” Dövlət Proqramı” dövlətimizin gənclərə və gənclər siyasətinə verdiyi önəmin bariz nümunəsidir
17:55
21 Sentyabr
Hikmət Babaoğlu: Prezident İlham Əliyevin BMT sessiyasında çıxışı erməni yalanlarının ifşa edilməsi baxımından səciyyəvi oldu
17:45
21 Sentyabr
Bəhruz Quliyev: Prezident İlham Əliyev Sarkisyanı tutarlı cavabları və arqumentləri ilə susdurdu
17:30
21 Sentyabr
Elman Məmmədov: Prezident İlham Əliyevin BMT tribunasındakı çıxışı Ermənistana ciddi xəbərdarlıq idi
17:22
21 Sentyabr
Sədaqət Vəliyeva: Prezident İlham Əliyev BMT-də ölkəmizin və xalqımızın mənafeyini qorudu
17:10
21 Sentyabr
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranmasının 25 illiyi münasibəti ilə konfrans keçirilib
16:46
21 Sentyabr
Cocuq Mərcanlıdan bəhs edən kitabın və filmin təqdimatı olub
16:41
21 Sentyabr
Müdafiə naziri: Ali Baş Komandanın BMT-də səsləndirdiyi fikirlər ordumuz üçün əmrdir
16:09
21 Sentyabr
Sevinc Fətəliyeva: Prezident İlham Əliyev BMT Baş Assambleyasında milli maraqlarımızın müdafiəsi baxımından parlaq çıxış etdi
15:40
21 Sentyabr
Siyavuş Novruzov: Prezident BMT tribunasından Azərbaycan reallıqlarını dünyanın diqqətinə çatdırdı

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
HAVA HAQQINDA