Ana səhifə »  Dünya »  Trampın ilk mesajları: yeni xarici siyasətin bəzi məqamları
A+   Yenilə  A-
Trampın ilk mesajları: yeni xarici siyasətin bəzi məqamları

Amerikanın yeni prezidenti, nəhayət ki, aparacağı xarici siyasətlə bağlı müəyyən fikirlər səsləndirib. O, “ABC” və “FoxNews” telekanallarına verdiyi müsahibədə konkret olaraq Suriya, Meksika, Rusiya və Avropa istiqamətlərində həyata keçirmək istədiyi xəttin müəyyən məqamlarına toxunub. Ekspertlər vurğulayırlar ki, ABŞ-ın yeni dövlət başçısı kifayət qədər sərt və bir qədər də radikal siyasi xəttə üstünlük verir. O, Meksika ilə sərhəddə divar hörülməsində israrlıdır. Suriya məsələsində “İŞİD-in canını almaq” arzusundadır və təhlükəsizlik zonası yaratmağı düşünür. Avropanın miqrantların ayağı altında qalmasını “fəlakət” adlandırır. Rusiya məsələsində isə Kremllə anlaşmağa meyilli olduğunu ifadə edir. Ancaq bütün bunları deyərkən D.Trampın öncə Amerikanı düşündüyü də açıq hiss olunur. Məsələn, Yaxın Şərqdən danışanda ABŞ-da problemlərin onsuz da çox olduğunu qeyd edir.
İraq səhvi: nəticə çıxarılırmı?
Amerikanın yeni prezidenti Donald Tramp televiziyaya ilk müsahibəsini verib. O, “ABC” kanalının əməkdaşı Devid Mura həyata keçirmək fikrində olduğu bir neçə plan barədə danışıb. Eyni zamanda, D.Tramp Vaşinqtonun son illər yeritdiyi xarici siyasətə, ölkənin düşdüyü vəziyyətə toxunub. ABŞ-ın dövlət başçısı dünyanın maraqla gözlədiyi Suriya məsələsinə Ağ evin münasibətindən də danışıb (bax: ABC News anchor David Muir interviews President Trump / “abcnews.go.com”, 25 yanvar 2017).
D.Tramp Yaxın Şərqdə geosiyasi mənzərənin kifayət qədər mürəkkəb olduğunu etiraf edib. O, obrazlı şəkildə “dünyada zatən böyük hirs var və bizim atacağımız addımlar bunu dəyişdirməyəcək” kimi cümlələr işlədib (bax: əvvəlki mənbəyə). Ekspertlər bu kimi fikirləri ABŞ-ın dövlət başçısının ifadə etməsini pis əlamət hesab edirlər. Çünki, əslində, Yaxın Şərq də daxil olmaqla əksər regionlarda indi müşahidə olunan “hirs və nifrətin” yaranmasında böyük dövlətlərin rolu az olmayıb. İlk növbədə Vaşinqtonun dünyaya ağalıq iddiasından qaynaqlanan kifayət qədər müdaxilə faktları vardır.
Bunların bir qismini D.Tramp verdiyi müsahibədə etiraf edir. Onun sözlərinə görə, ümumiyyətlə, İraqa hərbi müdaxilə yanlış addım idi. Amerika indiyə qədər Yaxın Şərqə 6 trilyon ABŞ dolları xərcləyib, lakin konkret bir nəticə yoxdur. Bundan başqa, Barak Obamanın prezidentliyi dövründə növbəti səhv buraxılıb. D.Tramp İraqdan çəkilərkən neftə nəzarəti saxlamaq lazım olduğunu deyib. Ancaq Vaşinqton bunu etmədi və meydana İŞİD çıxdı. Bu terror təşkilatı məhz neftdən əldə etdiyi gəlirlər hesabına indi dünyaya meydan oxuyur (bax: əvvəlki mənbəyə).
Deməli, D.Tramp açıq etiraf edir ki, hazırda Yaxın Şərqdə müşahidə edilən ixtilafların kökündə Amerikanın xarici siyasətinin qüsurları dayanır. Birincisi, həmin region dövlətlərinin daxili işlərinə hərbi müdaxiləyə yol vermək olmazdı. İkincisi, oradan hərbi qüvvələri çəkməklə faktiki olaraq ölkələri müdafiəsiz qoyurlar. Bunun da əsas səbəbi odur ki, Qərb müsəlman dövlətlərinin güclü hərbi strukturunun yaranmasına mane olur ki, bu da təhlükəsizlik sahəsində problemlər yaradır. Eynilə, ABŞ İraq ordusunu dağıtdı, hakimiyyəti zəiflətdi və özü təhlükəsizliyi təmin edə bilmədi. Nəticədə, radikal qruplar yaranmış situasiyadan istifadə etməkdədirlər. Bunlar onu sübut edir ki, dolayı da olsa, Vaşinqton Yaxın Şərqdəki münaqişələrin yaranmasında Qərbin oynadığı həlledici rolu etiraf edir.
Lakin bu anlama ola-ola, D.Tramp əvvəlki prezidentlərin səhvlərini təkrar edir. Belə ki, o, Suriyada təhlükəsizlik zonaları yaradacağını kəskin dillə deyir, sanki Suriyanın ağası odur. ABŞ-ın yeni prezidenti deyib: “Suriyada xalq üçün qəti surətdə təhlükəsizlik zonaları yaradacağam. Məncə, Avropa milyonlarla insanın Almaniya və digər ölkələrə axmasına izin verməklə böyük bir xəta etdi. İndi orada baş verənlər tam bir fəlakətdir” (bax: əvvəlki mənbəyə). Bununla Tramp nəticəni səbəb kimi göstərməyə çalışır.
Günahkar axtarışı, yaxud vəziyyətdən çıxış yolu: mövqe qeyri-müəyyənliyi
Proseslər Suriyanın daxili işlərinə kobudcasına müdaxilə ilə başlayıb. Milyonlarla insan bu səbəbdən yurdlarını tərk edib. Məhz buna imkan vermək olmazdı. Avropaya gəldikdə isə, miqrantları humanizm xatirinə qəbul etməlidirlər, onlar həm də baş verənlərə görə müəyyən dərəcədə məsuliyyət daşıyırlar. Belə bir vəziyyətdə Türkiyə çoxdandır ki, təhlükəsizlik zonası yaratmaqdan danışır. Ancaq böyük dövlətlər onu qəbul etmək istəmirdilər. Bunun yeganə səbəbi isə ondan ibarətdir ki, ABŞ, Avropa və Rusiya yalnız öz maraqlarına uyğun “təhlükəsizlik” arzulayırlar. İndi D.Trampın Suriyada “qəti təhlükəsizlik zonası” yaratmaqdan danışması elə də səmimi təsir bağışlamır. Lakin bu da irəliyə doğru bir addımdır. Əgər Vaşinqton həqiqi mənada təhlükəsizlik zonaları yaratsa, suriyalıların evlərinə qayıtma şansları artmış olar.
Rusiyalı analitiklər Amerika prezidentinin bu təklifinə birmənalı yanaşmırlar. Onların sırasında D.Trampın Rusiyanı Suriyadan sıxışdırmaq niyyətinin olduğunu iddia edənlər də var. Onlar hesab edirlər ki, ABŞ uçuşa qadağa qoyulan ərazilər elan etməklə rus qırıcıları və Bəşər Əsəd təyyarələrini oralardan vurub çıxara bilər ki, bu da Rusiyanın Suriyadakı aparıcı roluna uyğun gəlmir. Rəsmi Moskva da ABŞ prezidentinin təklifi üzərində düşünməyin lazım olduğunu bildirib. Dmitri Peskov deyib ki, Amerika təhlükəsizlik zonaları yaratmağın verə biləcəyi nəticələri də nəzərə almalıdır və bu qərarı o, bizimlə razılaşdırmayıb (bax: Trump’a Türkiye ve Rusya’dan ‘Suriye’de güvenli bölge’ yanıtı / “Habertürk”, 26 yanvar 2017).
Bunlar onu ifadə edir ki, Kreml Vaşinqtonun dediklərini avtomatik qəbul etmək fikrində olmayıb, özünün maraqlarının nəzərə alınmasında israrlıdır. Ayrıca, Moskva özünü Suriyada vəziyyətə hakim hesab edir. Bu səbəbdən D.Trampın sözləri hələ konkret işə keçmək əlaməti sayıla bilinməz. Ekspertlərə görə, Suriya ətrafında belə bir situasiyanın yaranması Yaxın Şərqdə ABŞ-Rusiya qarşıdurmasının hələ davam edəcəyi anlamına gəlir. İndi real vəziyyət tərəflərin konkret hansı addımlar atacağından xeyli dərəcədə asılı olacaq. Burada ABŞ-İslam ölkələri münasibətlərinin necə olacağı da ciddi əhəmiyyət kəsb edir.
Məsələ ondan ibarətdir ki, D.Tramp telemüsahibəsində Meksika ilə sərhəddə divar hörülməsini və müsəlmanlarla miqrasiya aspektlərində çox sərt danışmaq lazım gəldiyini bildirib. O, “Meksika bütün xərcləri ödəyəcək” kimi cümlə işlədib (bax: Trump: Suriye’de kesinlikle güvenli bölgeler oluşturacağım / “Habertürk”, 26 yanvar 2017).
Amerikanın yeni prezidenti bir az da qabağa gedərək ifadə edib ki, əgər Meksika bunu etməsə, prezident Enrike Nyetonun Vaşinqtona səfərini ləğv edə bilər. Cavabında Meksikanın dövlət başçısı “ABŞ-a getmirəm” mesajını verib. Ekspertlər bu dialoqu Trampın xarici siyasəti baxımından müsbət qiymətləndirmirlər. Belə güman edilir ki, D.Tramp çevik və incə olmayan hərəkətləri ilə münasibətləri gərginləşdirə bilər.
Eyni fikir Amerikanın dövlət başçısının müsəlman ölkələri haqqında dediklərindən yaranır. O, bir sıra ölkələrin vətəndaşlarına ABŞ-a getmək üçün ağır şərtlər qoyulmasının tərəfdarı olduğunu deyib. İslam ölkələrinin buna münasibətinin pis ola biləcəyinə gəldikdə isə prezident onsuz da vəziyyətin yaxşı olmadığını deyib. Bununla aydın olur ki, Vaşinqton mümkün problemləri nəzərə alaraq hərəkət edir. Bu da bütövlükdə situasiyanın gərginliyindən və mürəkkəbliyindən xəbər verir.
Amerikanın dövlət başçısının yuxarıda vurğulanan fikirləri beynəlxalq miqyasda həssas proseslərin meydana çıxa biləcəyini göstərir. Vaşinqtonun Yaxın Şərqdə daha sərt mövqe tutması ehtimal olunur. Orada Qərbin Rusiya ilə münasibətlərində yeni ziddiyyətlər özünü göstərə bilər.
Hərçənd, son günlər KİV D.Trampın İŞİD-ə qarşı Rusiya ilə birgə hərəkət etməyə hazır olması barədə informasiyalar yayır. Bu barədə ABŞ prezidenti “Fox News”a verdiyi müsahibədə vurğulayıb, D.Tramp deyib ki, biz Rusiya ilə birlikdə “İŞİD-in canını ala bilərik” (bax: Trump defends order for visa crackdown, refugee halt: ‘We can’t take chances’ / “foxnews.com”, 27 yanvar 2017). Buna baxmayaraq, dünyanın iki böyük dövlətinin konkret olaraq hansı punktlarda razılaşa biləcəkləri aydın deyil.
Elsevər Abdullayev
Newtimes.az

 
  • Oxunub:  2520  |  
  • Tarix:  01-04-2017  |  
  •    Çap et   |  
Get Adobe Flash player
IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının Azərbaycanda keçirilməsi ölkəmizin yüksək nüfuzunun göstəricisidir

18:06
25 Aprel
Türkiyəli nazir ulu öndər Heydər Əliyevin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
18:01
25 Aprel
Dövlət İdarəçilik Akademiyasında italiyalı professorla görüş keçirilib
17:52
25 Aprel
Rafael Hüseynov: Avropa Şurası bu təşkilatın qurucularından olan Türkiyəyə münasibətdə ədalətli deyil
17:49
25 Aprel
Vergi Məcəlləsində dəyişikliklər edilib
17:48
25 Aprel
Akademik Zərifə xanım Əliyevanın anadan olmasının 94-cü ildönümünə həsr olunmuş elmi konfrans keçiriləcək
17:40
25 Aprel
Avropa Xalq Partiyası Siyasi Qrupunun vitse-prezidenti Milli Məclisdə olub
17:37
25 Aprel
Azərbaycan-Litva əməkdaşlığının inkişaf perspektivləri müzakirə olunub
17:33
25 Aprel
YAP İcra katibinin müavini Siyavuş Novruzov: Azərbaycan dünyaya nümunə göstərir
17:10
25 Aprel
Akademik Abel Məhərrəmov: Ölkəmizdə dinlərin həmrəyliyi istiqamətində uğurlu siyasət aparılır
17:05
25 Aprel
Milli Məclisdə "Daşınar əmlakın yüklülüyü haqqında" qanun layihəsi birinci oxunuşda qəbul edilib
16:45
25 Aprel
Azərbaycanın ilk hərbi səhiyyə ocağının yaranmasından 25 il ötür
16:16
25 Aprel
Azərbaycan Yəmənə humanitar yardım göstərib
16:04
25 Aprel
Avropa Parlamentinin üzvü: Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə nüfuzu daha da artır
15:52
25 Aprel
Siyavuş Novruzov: Azərbaycanda intellektual cəmiyyət formalaşıb, radikalizmə yer yoxdur
15:30
25 Aprel
Vaşinqtonda və Los-Ancelesdə türk və Azərbaycan icmaları ermənilərə cavab etiraz nümayişləri keçiriblər
15:24
25 Aprel
Aprelin 25-i Azərbaycanda “Sahibkarlar Günü”dür
15:22
25 Aprel
Günay Əfəndiyeva: Türk dünyasının qadın sahibkarları arasında əlaqələrin inkişafı çox ciddi faktordur
15:09
25 Aprel
Taekvando üzrə yığmamız lisenziya xarakterli beynəlxalq turnirdə 35 idmançı ilə təmsil olunacaq
14:58
25 Aprel
Bakıda qadın sahibkarlığının inkişafı mövzusuna həsr edilən beynəlxalq konfrans keçirilir
14:55
25 Aprel
“Bakı-2017”: su səyahətinin Qax mərhələsi Ram-rama şəlaləsindən başlayıb
14:50
25 Aprel
Xoşbəxt Yusifzadə: Azərbaycanda bu ilin sonunadək 2 milyard ton neft hasil ediləcək
14:42
25 Aprel
Məlahət İbrahimqızı: Azərbaycanda uğurlu gender siyasəti həyata keçirilir
14:38
25 Aprel
Əli Əhmədov: Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı qardaşlıq münasibətləri bütün dünya üçün bir örnəkdir
14:22
25 Aprel
Azərbaycan neft sənayesi sahəsində dünyanın logistika mərkəzlərindən biridir
14:18
25 Aprel
Səməd Seyidov: Azərbaycanın maraqlarını Avropa Şurası tribunasından ən yüksək səviyyədə müdafiə edəcəyik
14:16
25 Aprel
Baş nazirin müavini Əli Əhmədov: Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın diqqət və qayğısı nəticəsində Azərbaycan qadınları ölkə həyatının müxtəlif sahələrində təmsil olunurlar
14:09
25 Aprel
"Yol hərəkəti haqqında" Qanuna dəyişikliklər edilib
13:59
25 Aprel
Milli Məclisin növbəti plenar iclası keçirilir
12:49
25 Aprel
Hicran Hüseynova: Azərbaycanda iqtisadi sahədə fəaliyyət göstərən qadınların sayı artır
12:39
25 Aprel
Ziyafət Əsgərov: Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı yerləşdiyi regionlar üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir
12:17
25 Aprel
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Finlandiyada keçiriləcək konfransda iştirak edəcək
12:09
25 Aprel
Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı yerləşdiyi regionlar üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir
12:05
25 Aprel
Avstriya səfiri: Azərbaycanla turizm sektorunda çoxşaxəli əməkdaşlıq qurulması mümkündür
11:54
25 Aprel
“ASAN qatar” Şəmkirdə bölgə vətəndaşlarına xidmət göstərir
11:52
25 Aprel
Bakıda QDİƏT PA-nın komitə iclası başlayıb
11:46
25 Aprel
Valeh Ələsgərov: Xəzərin delimitasiyasının təşəbbüskarı Azərbaycan olub
11:24
25 Aprel
Əli Əhmədov: Qadın sahibkarlığının inkişafı bütövlükdə cəmiyyətin inkişafına müsbət təsir göstərir
11:16
25 Aprel
Baş katib: İƏT Azərbaycana qarşı erməni təcavüzünü qəti şəkildə pisləyir
11:07
25 Aprel
Cocuq Mərcanlı yolunun tikintisi yekunlaşmaq üzrədir
11:05
25 Aprel
Azərbaycan və Belarus investorlarının özəlləşdirmə prosesinə cəlb edilməsi məsələləri müzakirə olunub
10:57
25 Aprel
Natiq Əliyev: Neftin qiymətinin stabilliyini saxlamaq tədbirləri öz bəhrəsini verir
10:51
25 Aprel
Azərbaycan-Türkiyə təlimlərində istifadə ediləcək silahların və texnikanın nümayişi keçirilib
10:48
25 Aprel
Milli Məclisin iclasında 36 məsələyə baxılacaq
10:44
25 Aprel
Bakıda “Xəzər və Mərkəzi Asiya: ticarət, logistika, neft emalı, neft-kimya” forumu işə başlayıb
10:38
25 Aprel
Prezident İlham Əliyev Yaponiyanın Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib
10:31
25 Aprel
Prezident Tramp Osmanlı İmperiyasında 1915-ci il hadisələri ilə əlaqədar bəyanatında “soyqırımı” sözündən istifadə etməyib
10:28
25 Aprel
Linas Linkeviçius: Litva Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə əlaqələrinin inkişafını dəstəkləyir
10:14
25 Aprel
Vüsal Hüseynov: Azərbaycan torpaqlarının işğalının davam etməsi regionda sülhə böyük təhlükədir
10:06
25 Aprel
Sevinc Fətəliyeva: Cəbhə bölgəsində azərbaycanlı uşaqlar erməni snayperlərin hədəfi olurlar
18:06
24 Aprel
Birinci rübdə Azərbaycan iqtisadiyyatının dayanıqlılığı təmin olunub
18:04
24 Aprel
Azərbaycan Qazaxıstanın Almatı şəhərində öz məhsullarını təqdim edir
17:48
24 Aprel
Naxçıvanda görkəmli bəstəkar Tofiq Quliyevin 100 illik yubileyi qeyd olunub
17:45
24 Aprel
Azərbaycan və Litva beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində uğurlu əməkdaşlıq edir
17:41
24 Aprel
İƏT-in Baş katibi: Mehriban Əliyevanın Birinci vitse-prezident təyin olunması qadınların imkanlarının artırılması sahəsində rəmzi xarakter daşıyır
17:39
24 Aprel
Azərbaycan “ArabianTravel Market-2017” beynəlxalq turizm sərgisində iştirak edir
17:24
24 Aprel
Nasir Əbdül Kərim: Turizmin inkişafı ölkə iqtisadiyyatına ən böyük yatırımdır
17:00
24 Aprel
Əli Əhmədov: Gender bərabərliyi məsələləri Azərbaycan hökumətinin fəaliyyətində əhəmiyyətli rol oynayır
16:35
24 Aprel
Aureliya Qriqoriu: Ermənilərin əsassız bəyanatları tarixi, hüquqi, faktiki baxımdan təsdiqlənmir
16:20
24 Aprel
Fəzail İbrahimli: Ermənilərin tarixi yalan və saxtakarlıq üzərində qurulub
16:09
24 Aprel
Azərbaycanda icbari tibbi sığortanın tətbiq edildiyi qısa vaxtda böyük işlər görülüb
15:44
24 Aprel
Səudiyyə Ərəbistanının energetika naziri Azərbaycana gəlir
15:32
24 Aprel
Pirallahıda əhalinin yarıdan çoxunun tibbi müayinəsi aparılıb
15:16
24 Aprel
Parlamentin komitə iclasında “Daşınar əmlakın yüklülüyü haqqında” qanun layihəsi müzakirə olunur
15:06
24 Aprel
YAP Qadınlar Şurasının və AQUPDK-nin birgə təşəbbüsü ilə “Qadınlar dövlətimizin, dövlətçiliyimizin, müstəqilliyimizin, bu günümüzün, gələcəyimizin dayağıdır” mövzusunda silsilə tədbirlər keçirilir
14:56
24 Aprel
MM-in deputatı: Azərbaycan dünyanın qabaqcıl idman ölkələri sırasında öz layiqli yerini tutub
14:48
24 Aprel
Aprel döyüşlərində yaralanmış əsgər və zabitlər protezlərlə təmin ediliblər
14:42
24 Aprel
Hikmət Hacıyev: IV İslam Həmrəylik Oyunları və Formula-1 yarışı öncəsi bir sıra Qərb media orqanlarında Azərbaycan haqqında “fakenews” və antitəbliğat xarakterli yazılar artıq özünü büruzə verməyə başlayıb
14:18
24 Aprel
Ailə Sağlamlıq mərkəzlərində əhaliyə tibbi xidmət göstərilməsi üçün hər cür şərait yaradılıb
14:11
24 Aprel
Ukrayna dövlət qulluğu sahəsində Azərbaycan ilə əməkdaşlıqda maraqlıdır
12:50
24 Aprel
Xaricdə təhsil almış 200-ə yaxın Azərbaycan vətəndaşı dini ayinlər həyata keçirir

Video

 

Müsahibə

»»»
 

Müəlliflər


»»»
ARXİV
B Be Ça Ç Ca C Ş
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30
HAVA HAQQINDA